cd kha nang tang trudng cao, nhirng mat hang cd ddng gdp quan trgng cho viec thuc hien ke hoach xuai khau cung nhu giai quyet nhieu lao dgng nhu cac san phaim che bien, cdng nghiep [r]
Trang 1DANH GIA TINH HINH XUAT KHAU N A M 2009
VA MQT SO GIAI PHAP DAY MANH XUAT KHAU NAM 2010
IS HO TRUNG THANH
1 Tong quan tmh hmh xuat khau
nam 2009
Hoat ddng xuat khau nam 2009 ciia
Viet Nam chiu anh hudng Idn nhat tir cudc
khiing hoang tai chfnh va suy thoai kinh te
toan cau, vdi viec giam manh nhu cau
nhap khaiu hang hda va gia ca tren thi
trudng the gidi Ddng thdi, cac nude gia
tang cac bien phap bao hd mdi, dat ra
nhieu hon cac rao can phi thue quan ddi
vdi hang xuat khaiu ciia Viet Nam Xuai
khaiu chiu tac ddng tieu cue tren ca ba
phuong dien: don dat hang ft di do ban
hang gap khd khan v^ tai chfnh, nhu cau
ciia ngudi tieu diing nude nhap khau suy
giam; gia ca nhieu mat hang xuat khaiu chii
lire ciia Viet Nam nhu dau thd, than da, lua
gao, cao su, ca phe, hat tieu, thiiy san bi
sut giam manh so vdi nam 2008; cac
doanh nghiep kinh doanh hang xuat khaiu
gap khd khan ve vdn va dau ra ke ca cac
doanh nghiep cd vdn dau tu nude ngoai
Trong bdi canh dd Chinh phu da chi
dao cac bd nganh thuc hien cac giai phap
tich cue chii ddng de daiy manh xuat khaiu
nen phan Idn mat hang da cd khdi lugng
xuai khaiu tang hon nam 2008 (lugng xuat
khaiu tang tuong irng vdi kim ngach
khoang 1.5 ti USD) Nhung do tdc do giam
gia Idn hon (tdng thiet hai do gia giam
khoang 13,4 ti USD, tuong duong giam
23,6% kim ngach xuat khaiu, trong dd:
nhdm ndng, him, thiiy san giam 2,7 ti
USD; nhdm nhien lieu khoang san giam
4,(S ti USD; nhdm cdng nghiep che bien
giam 5 - 6 ti USD), nen tdng kim ngach
xuat khaiu ca nam bi giam 11,9 ti USD so vdi nam 2008
a \ e c/uy md xuat khdii
Tdng kim ngach xuat khaiu hang hoa nam 2009 dat 56,73 ti USD, giam 9,5% so vdi nam 2008 va bang 87.9% ke hoach (ke hoach dieu chinh tang 3% ciia Qudc hoi) Nhu vay kim ngach xuat khaiu binh quan nam 2009 udc dat 4.72 ti USD/thang thap hon miic binh quan nam 2008 (5.22 ti USD/thang) la 500 trieu USD/thang Tuy
nhien neu loai trti' yeu td dot bien vi thi
trudng va gia hang hoa tren the gidi nam
2008, xuai khaiu nam 2009 vln cd tdc do tang kha so vdi cac nam trudc: tang 74,1%
so vdi nam 2005, tang 41,8% so vdi nam
2006, tang 16.3% so vdi nam 2007 Trong bdi canh cac nude tren the gidi deu phai chiu anh hutVng nang ne ciia cudc khiing hoang tai chfnh va suy thoai kinh te nhieu nude trong khu vuc phai chiu canh xuai khaiu giam tren dudi 20% thi miic giam xuat khaiu ciia nude ta nhu tren cung khong den ndi bi quan
Kim ngach xuai khaiu ciia khu virc co vdn dau tu nude ngoai (ke ca dau thd) dat 32.2 ti USD chiem 56.7% kim ngach xuat khaiu ciia ca nude, giam 13.2% so vdi nam 2008; cua khu vuc doanh nghiep 100% vdn trong nude dat 24.5 ti USD, chiem 43,3%, giam 4.2% so vdi nam 2008 Tinh den het nam 2009 Viet Nam vin giir dugc vi tri cao tren the gidi dd'i vdi xuai khaiu mdt sd mat hang: hat dieu, hat tieu ' Vien Nghien cdu TlniJcJng mgi
Trang 2den dirng thii nhat the gidi; xuat khaiu gao,
ca phe dirng thii 2 the gidi; xuat khaiu cao
su thien nhien diing thir 3 the gidi; hai san,
hang giay dep diing thir 7 the gidi
b \'e nhdm hang xuat khdu
- Nhdm hang ndng, lam, thiiy san dat
khoang 12,3 ti USD, chiem 21.68% trong
tdng kim ngach xuat khaiu So vdi nam
2008, lugng xuat khaiu ciia hau hei cac mat
hang ndng san tang manh, dien hinh nhu
san va cac san phaim tii' san tang hon gap 2
lan hat tieu tang hon 5 5 % che tang
36.8% gao tang 27.6% cao su tang 9.6%
nhan di6u tang 8.9% nhung do gia xuat
khaiu binh quan ciia cac mat hang deu
giam nhu cao su giam 33.6% hat tieu
giam 28.6% gao giam 26%> ca phe giam
24,2% lam cho kim ngach xuat khaiu
nhdm hang nay giam khoang 7%
- Nhdm khoang san dat 9.03 ti USD,
chiem 15,92%- trong tdng kim ngach xuat
khaiu Lugng xuat khaiu dau thd giam 1,8%
va gia xuat khaiu giam 60% da lam cho
kim ngach xuat khaiu mat hang nay giam
khoang 4 ti USD so vdi nam 2008 Mat
hang than da mac dii lugng xuai khaiu tang
21,4%, nhung do gia xuai khaiu giam
39,3% nen kim ngach xuai khaiu giam
khoang 425 trieu USD so vdi nam 2008
Tfnh chung xuat khaiu nhdm khoang san
giam 35.6%
- Nhdm hang cdng nghiep che bien dat
35.4 ti USD chiem 62.4% trong tdng kim
ngach xuai khau giam khoang 3% so vdi
nam 2008
c Ve thi trudng xud't khau
Trong nam 2009 duy nhai xuat khaiu
sang thi trudng khu vuc chau Phi cd miic
tang trudng duong khoang 17.5% do tang
xuat khau gao sang thi trudng Bd Bien Nga
va tai xuat khau vang sang Nam Phi cdn
cac thi trudng khac deu giam giam manh
nhai la thi trudng chau Dai Duong (khoang
47.2%) do lugng dau thd xuai khau sang
6t-xtray-li-a giam; cu the' nhu sau:
- Xuat khau tdi thi trudng chau My dat
kim ngach 12.9 ti USD, giam 7,2% so vdi nam 2008 trong dd: thi trudng Hoa Ky dat kim ngach 11,2 ti USD, giam 5,5% so vdi nam 2008; Ca-na-da dat 634 trieu USD, giam 3,4% so vdi nam 2008
- Xuat khaiu tdi thi trudng chau Au dat kim ngach 12.2 ti USD giam 0,9 % so vdi nam 2008 trong dd: khdi EU dat kim ngach 9,2 ti USD, giam 14.9% so vdi nam 2008: khdi cac nude Tay Au Bae Au va Ddng Au tang 98% do tai xuat khaiu vang sang Thuy Sy trong nhung thang dau nam
- Xuai khaiu sang thi trudng chau A dat kim ngach 25.2 ti USD giam 13.1 % so vdi nam 2008 trong dd: thi trudng Nhat Ban
dat 6.1 ti USD giam 21 A%\ thi trudng
ASEAN dat 8.6 ti USD giam 16.2% so vdi nam 2008; thi trudng Trung Qud'c Han Qudc Hdng Kdng tang tuong irng 5,47o, 15,7%, va 17%
- Thi trudng chau Phi dat 986 trieu USD, tang 17.5%, so vdi nam 2008 nhd tang xuat khaiu gao, hang tieu diing va vang
2 Cdng tac dieu hanh xuat khau nam
2009
Tinh trang suy thoai kinh te toan cau di^n ra d hau hei cac chau luc lam cho gia
ca eiia da sd mat hang xuai khaiu tren thi trudng the gidi lien tuc giam thi trudng xuai khaiu ciia nude ta bi thu hep nghiem trgng Trudc tinh hinh dd Chfnh phii, cac
bd, nganh da trien khai nhieu bien phap de day manh xuai khau ngan chan da suy giam kinh te ndi chung va xuat khaiu ndi rieng Tiep theo viec thuc hien Nghi quyei
sd 30/2008/NQ-CP ngay 11-12-2008 ve nhung giai phap cap bach nham ngan chan suy giam kinh te duy tri tang trudng kinh
te dam bao an sinh xa hgi, Chfnh phii da ban hanh Nghi quyei sd 01/NQ-CP ngay 09-01-2009 ve nhirng giai phap chii yeu chi dao dieu hanh thuc hien ke hoach phat trien kinh te - xa hdi va du toan ngan sach nha nude nam 2009, eiing mdt loat cac chfnh sach cu the nham kfch thfch kinh te nhu: Quyei dinh sd 131/2009/QD-rrg
Trang 3ngay 23-01-2009, Quyet dinh sd 443/
2009/QD-TTg ngay 04-4-2009 Quyet
dinh sd 497/2009/QD-ng ngay
17-4-2009, Quyei dinh so 529/2009/QD-rrg
ngay 24-4-2009 ciia Thii tudng Chfnh phii
nham hd trg lai suat tin dung, midn giam
thue, khuyen khich xuat khaiu kfch cau
dau tu va tieu diing, bao dam an sinh xa
hdi
De thuc hien cac bien phap eiia Chfnh
phii cac bd, nganh dia phuong da trien
khai nhieu hoat dgng nham daiy manh xuai
khaiu, Trong nam 2009, hoat ddng kinh te
ddi ngoai xiic tien thuong mai tiep tuc thu
dugc nhirng kei qua quan trgng bang cac
hiep dinh hgp ddng hgp tac song phuong
va da phuong, cac hdi chg trien lam trong
nude va ngoai nude da gdp phan tao dieu
kien phat trien san xuai va xuat, nhap khaiu
cung nhu quang ba thuong hieu hang hda
Viet Nam tren thi trudng qud'c te Cdng tac
du bao dugc tang cudng, do dd, khdng xay
ra tinh trang bat hgp ly trong dieu hanh
xuat khaiu nhu nam 2008 Kinh nghiem ve
d'liu hanh xuat khaiu gao nam 2008 lam du
thira gao vdi sd lugng Idn dan den xuat
khau khi gia gao the gidi giam manh va
gay thiet hai dang ke dd'i vdi ngudi san
xuat trong nude la bai hgc quy bau cho
cdng tac du bao nam 2009 va nhirng nam
tiep theo Tuy nhien nam 2009 van de
dieu hanh xuat khaiu gao van cdn mdt sd
han che trong nhirng thang dau nam do
cdng tac du bao canh bao cac tac ddng va
nguy CO ciia nhirng yeu td ben ngoai vao
hoat ddng ciia doanh nghiep chua kip thdi
Chfnh phii da ap dung nhieu chfnh sach
uu dai ve tai chinh tin dung ddi vdi cac
doanh nghiep san xuat hang xuat khaiu nhu
hd trg lai suat cho vay uu dai ca ngan han
trung han va dai han ddi vdi cac du an san
xuat hang xuai khaiu; don gian hda cac
dieu kien va thii tuc xet duyet hd so xin
vay vdn ciia cac doanh nghiep xuat khaiu;
bao lanh vay vdn tin dung cd the len tdi
100% sd ng gdc va lai phat sinh chi can vdi
dieu kien la doanh nghiep cd cac du an
kinh doanh va khdng cd lai suat qua han tai cac ngan hang ma khdng can tai san the chap (theo Quyet dinh 14/2009/QD-TTg ciia Thii tudng Chfnh phii ve quy che bao lanh vay vdn theo hudng md rdng them doi tugng doanh nghiep thudc cac thanh phan kinh te cd so vdn khdng qua 20 ti ddng va sir dung dudi 500 laoddng); chfnh sach kfch cau thdng qua hd irg lai suat Cac chfnh sach dd da tao dugc niem tin cho doanh nghiep nha dau tu trd thanh "lieu thudc" kfch thich san xuai kinh doanh va khuyen khfeh phat trien xuat khaiu
Tuy nhien, kha nang tiep can ngudn von ciia cac doanh nghiep van cdn nhieu han che dac biet dd'i vdi cac doanh nghiep nho
va vira hay cac doanh nghiep ngoai qudc
doanh Thu nhd't dd la nhirng khd khan ve
hanh chfnh nhu thii tuc xet duyet hd so xin vay vdn phirc tap rudm ra ton thdi gian
ciia doanh nghiep Thu hai quy dinh ve
dieu kien vay vdn qua chat che nhidu doanh nghiep khdng dap irng dugc nhirng quy dinh ciia ngan hang ve the chap, nhai
la dd'i vdi cac DN vira va nhd Thdi gian cho vay hd trg lai suat thudng ngan tieu chuain ngat ngheo viec giai ngan cham cung khien cho DN khd tii?p can cac nguon
vdn nay Thu ba cac ngan hang, quy h6
trg thudng uu tien cho vay tin dung dai han (dau tU) va ddi vdi nhirng danh muc san phaim dugc uu dai trong khi khd khan thudng xuyen cua cac doanh nghiep xuat, nhap khaiu la vdn luu ddng hay cac nguon vdn ngan han
Chfnh sach ti gia va che do quan ly ngoai hdi ciia Viet Nam nam 2009 nhin chung la kha linh hoat kip thdi phuc vu cho muc tieu tang trudng xuat khau kiem che lam phat han che nhap sieu song vin chua dap irng dugc nhu ciiu ve ngoai te ciia nen kinh te Trong mot so thdi diem, viec dieu hanh ti gia van cdn lung tiing gay hien tugng tang gia tren thi trudng chg den
va viec gam giu' dd la cua mdt sd dcinh nghiep dan tdi khan hiem ngoai i" trong
he thdng ngan hang va gay khd khan cho nhirng doanh nghiep xuat khau Ben canh
Trang 4dd, kha nang chuyen ddi ngoai te han che
da anh hudng khdng nhirng den dau tu
nude ngoai tai Viet Nam ma cdn lam giam
kha nang canh tranh ciia doanh nghiep
Cdng tac quan ly nha nude da dugc tang
cudng hoan thanh dugc nhiem vu de ra
trong viec xay dung, ban hanh va trinh ban
hanh nhieu van ban quy pham phap Uuit,
cdng bd Bd thii tuc hanh chfnh nganh
Cdng thuong gdp phan tao thuan loi cho
doanh nghiep Tuy nhien, mot sd chinh
sach hd trg xuat khaiu va kfch thfch tieu
diing trong nude cham di vao cudc sdng
mot sd thii tuc hanh chfnh cdn rudm ra
phuc tap chua phii hgp vdi dieu kien thuc
te nhu cac thii tuc dieu kien hd trg lai suat
cho ndng dan vav vdn theo Quvei dinh sd
497/2009/QD-Tfg
3 Dir bao xuait khaiu va mdt sd kien
nghj
Nam 2009 la mdt nam khd khan dd'i vdi
hoat ddng xuat khau nude ta do bdi canh
suy giam kinh te the gidi va nhiing bien
ddng phii'c tap d trong nude Nam 2010
dugc du bao se vfin tiep tuc khd khan ddi
vdi hoat ddng xuai khau ciia Vict Nam do
cac nude deu can nhieu thdi gian de khac
phuc nhirng hau qua cua suy thoai va vuc
day nen kinh te the gidi Song nhin chung
trien vgng eiia xuai khiiu Viet Nam trong
nam 2()10 se kha hon Nhieu nude tren the
gidi d6u da dieu chinh lai tdc do tang
trudng GDP tao can cii' de tin tudng vao su
phuc hdi nen kinh te the gidi trong nam
20i0
Mdt sd yeu td anh hudng den xuai khaiu
ciia Viet Nam trong nam 2010 la:
- Ciing vdi su tang trudng kinh te the
gidi (theo du bao ciia Quy Tien te Qudc te
IME kinh te the gidi nam 2010 so tang
trudng 3.1%) cac hoat ddng thuo'ng mai
va dau tu cung tirng budc phuc hdi Tuy
nhien qua trinh phuc hdi cua kinh te the
gidi chira dung nhieu riii ro khd ludng
Nhirng van de hau khiing hoang nhu bao
hd mau dich bien ddng gia ca lam phat
khan hiem nguyen lieu, nang lugng cd the
xay ra va se tac ddng xau den phat trien kinh te cac nude, nhai la cac nude dang phat trien nhu Viet Nam
- Cac thi trudng xuat khau chfnh ciia Viet Nam se dugc phuc hdi dan nhung cham dac biet la thi trudng Hoa Ky EU Nhat Ban Ben canh dd viec giam nhu cau nhap khau tai cac thi trudng nay gay sue ep canh tranh ddi vdi hang xuai khau ciia Viet Nam til' cac nude ddi thii canh tranh nhu Trung Qudc va mot sd nude AS1:AN khac nhai la trong bdi canh cac nude tiep tuc ap dung cac bien phap bao hd bang hang rao phi thue quan nhu cac tic'u chuan ki thuat
ve sinh an toan thuc pham truy xuai ngudn gdc
- Kinh te trong nude ciing se ddi mat vxVi nhirng khd khan do suy giam nhu cau tieu diing, dau tu va can cd nhieu thdi gian de cac gdi kfch cau ciia Chfnh phii phat huy tac dung Sue ep canh tranh ddi vdi cac doanh nghiep Viet Nam cung se gay gat ngay chfnh tren thi trudng ndi dia
Du bao nam 2010 tdng san pham tixmg nude (GDP) tang khoang 6.5-70r so vdi nam 2009; gia tri tang them khu vuc ndng, lam nghiep va thuy san tang 3-3.4%; khu vuc cdng nghiep va xay dung tang 7-7.5%; khu vuc dich vu tang 7.8-8.3% Trien vgng phuc hdi kinh te the gidi se giiip xuai khaiu ciia Viet Nam dat tdng kim ngach khoang
60 ti USD tang 6'4 so vdi nam'2009
Thuc hien muc tieu tang trudng xuat khaiu d mii'c 6% la mgt nhiem vu hei sue khd khan vi nhieu nhdm hang da cham
ngudng vi lugng trong nam 2009 \ a khd
tang tiep trong nam 2010 Ben canh dd xuai khau ciia Viet Nam ciing se phai dd'i mat them vdi nhieu rao can thuong mai mdi do chfnh sach bao hg tii' cac thi trudng nhap khau
De dat dugc cac muc tieu tang trudng xuai khaiu nam 2010 cac bien phap chinh can trien khai thuc hien la:
- Chuyen ddi md hinh tang trutVng xuai khaiu chii yeu tir dua vao cac yeu td phat trien theo chieu rgng la vdn khai thac tai
Trang 5nguyen va ngudn nhan luc chat lugng thap
sang md hinh tang trudng theo chieu sau
chii yeu dua vao cac Igi the so sanh dgng
cac nhan td nang suai tdng hgp nhu khoa
hgc - cdng nghe ngudn nhan lire chat
lugng cao va ki nang quan ly hien dai qua
dd nang cao mire ddng gdp ciia cac yeu td
nay vao tang trudng
- Chii trgng cdng tac du bao, phan tich
danh gia tinh hinh va xu the anh hudng ciia
nen kinh te tdi su phat trien nganh de kip
thdi dua ra nhung giai phap phii hgp Tiep
tuc daiy manh cac hoat ddng kinh te dd'i
ngoai, hdi nhap qud'c tetren co sd phat huy
Igi the, bao dam quyen doc lap, tu chii ciia
Viet Nam trong bdi canh hdi nhap
- Chuyen dich co cau xuat khaiu theo
hudng day manh cac mat hang cd gia tri
gia_tang cao, cd kim ngach Idn cd kha
nang tang trudng cao, nhirng mat hang cd
ddng gdp quan trgng cho viec thuc hien ke
hoach xuai khau cung nhu giai quyet nhieu
lao dgng nhu cac san phaim che bien, cdng
nghiep che bien: det may, giay dep, dd gd,
linh kien dien tir, san pham nhira, day cap
dien; phat trien xuat khaiu cac mat hang
mdi nhu san phaim co khi, thuc phaim che
bien, hoa pham tieu diing; daiy manh cac
san phaim cd ham lugng cdng nghe cao nhu
cac san phaim phan mem, hang dien tir va
tin hgc; chii trgng ddi mdi cdng nghe, thiet
bi, cai tien mSu ma, kieu dang san phaim de
dap irng nhu cau
- Nang cao hieu qua cdng tac xiic tien
thuong mai vao cae thi trudng chii luc nhu
chau A (Nhat Ban ASEAN Trung Qud'c
Han Qud'c, Dai Loan, Hdng Kdng), chau
Au (chii yeu la EU), Bae My (Hoa Ky,
Ca-na-da) thi trudng truyen thd'ng nhu Nga
chii ddng tim kiem va md rdng thi trudng
mdi, ddi tac mdi nhu IVung Ddng, My La
tinh, chau Phi; tan dung mgi kha nang de
tang muc xuat khau tren tai ca cac thi
trudng cd siic mua Idn nhung hien cdn
chiem ti trgng thap; tim co hdi xuait khaiu
vao cac thi trudng mdi, cd tiem nang nham
han che riii ro bien ddng thi trudng
- Tan dung cac Igi the tir cac hiep dinh thuong mai song phuong (ETA), nhat la thi trudng Nhat Ban va cac nude trong khu vuc; gan thi trudng xuat khaiu vdi thi trudng nhap khaiu, thdng qua dd daiy manh xuat khaiu giam nhap sieu d cac thi trudng hien cd miic nhap sieu Idn nham giam nhap sieu cua ca nude
- Tang cudng su phd'i hgp giira cac bo, nganh, dia phuong, hiep hdi nganh hang td chiic cac hdi nghi chuyen dd vd nganh hang, mat hang xuat khaiu; ra soat cache, chinh sach khuyen khich xuat khau, luu thdng hang hoa xuat nhap khau; kip thoi thao gd khd khan cho doanh nghiep; tao dieu kien uu dai va hd trg can thiei de giiip doanh nghiep dn dinh san xuat, tang san lugng, dac biet chii trgng hd trg cac dir an dau tu san xuat hang xuat khaiu, san xuait hang hoa thay the nhap khaiu sdm di vao san xuat va dua san pham vao thi trudng
- Giai quyet kip thdi cac rao can kT thuat dd'i vdi hang xuat khaiu Viet Nam, dac biet dd'i vdi hang thuy san Tie'p tue van dong cac nude EU sdm bd thue chdng ban pha gia ddi vdi mat hang giay cd mu da cua Viet Nam xuat khaiu vao EU •
- Tiep tuc chii truong ndi Idng chfnh sach tien td ciia Ngan hang Nha nudc, giam lai suat dau ra de thao gd khd khan cho cac doanh nghiep, nhat la cac doanh nghiep vira va nhd nham duy tri va day manh hoat ddng san xuat kinh doanh Tiep tuc duy tri chinh sach dieu hanh ti gia linh hoat theo tin hieu thi trudng, dn dinh ti gia
de dn dinh xuat khaiu
- Tang cudng phd'i hgp giira cac coquan
cd lidn quan trong vide dieu hanh xuait khaiu Nhiem vu nay van phai lam thudng xuyen, dac biet la cac co quan true tiep dieu hanh xuat khau nhu Bd Cdng thuong,
Bd Ndng nghiep & Phat trien ndng thon, Ngan hang Nha nude Can phan dinh ro chiic nang cua cac co quan trong dieu hanh xuat khaiu, dac biet la trong nhirng thcfi diem bien ddng gia ca didn ra nhanh chdngQ