Trai qua 18 nam phat trien, hgp tac GMS ndi chung va Chuang trinh GMS ciia ADB ndi rieng, dugc danh gia la kha thanh cdng, bdi le nd da lam thay ddi dang ke ddi sdng kinh te, chinh t[r]
Trang 1m fri''il«Tfl8 g ^ PiC-NAM » - :j
XAC DINH LAI VI TRI OIA KINH TE CUA TIEU VUNG SONG ME CONG MO RONG
VA HAM Y CHO VIET NAM
Nguyen Hong Nhung*
Hgp tac kinh te Tieu vimg sdng
Me Cdng md rgng (GMS) dugc
tang cudng tir nam 1992 thdng
qua Chuong trinh GMS eiia ADB va nhieu
chuong trinh hgp tac khac nira Trai qua 18
nam phat trien, hgp tac GMS ndi chung va
Chuang trinh GMS ciia ADB ndi rieng, dugc
danh gia la kha thanh cdng, bdi le nd da lam
thay ddi dang ke ddi sdng kinh te, chinh trj,
xa hgi cua cac nude trong viing Trong dieu
kien bdi canh khu vyc va qudc te dang ed
nhieu bien ddi, vai trd, vj tri eiia Tieu viing
sdng Me Cdng md rgng trong ban dd dja ly
kinh te khu vyc va qudc te dang cd nhung
bien ddi nhat djnh Nhan td nao tao nen vai
trd, vi tri quan trgng cua Tieu viing sdng Me
Cdng ma rgng trong khu vyc trong giai doan
' Tien sT, Vien Kinh te va Chinh tri The giai
hien nay va trien vgng cua nd se ra sao trong chien luge cua cac nude Idn va cae td chiic qudc te va khu vyc la ngi dung chinh cua bai viet nay
i Mot sd nhan td tac dong len vj tri dja kinh t l cua GMS
a) Thanh tuu trong phdt triin kinh ti, xa hgi cua cdc nu&c thdnh vien GMS
Ke tir thdi diem ket thiic chiln tranh Lanh, cac nude trong tieu viing da rit tich eye thyc hien viec ddi mdi nen kinh tl theo hudng thi trudng va md cua Nhd do, hg da dat dugc nhiing thanh tyu nhit djnh Dae trung diu tien cua nhdm nude nay la tit ca cac nude thanh vien deu dat toe do tang trudng kinh tl
d miic cao so vdi mire trung binh cua the gidi trong thdi gian dai Vi thi, thu nhap cua ngudi dan da dugc cai thien dang kl GDP
Tap chinghiin ciru CIlAu PIII & TRUING BdlMG so 02 (54) thang 02/2010
Trang 2diu ngudi tinh theo gia USD hien hanh giai
doan 1995 - 2007 cua Trung Qudc da tang
gip bdn lin, len mire 2370 USD, cua
Campuehia - ciing tang ban gip ddi, len
miic tren 550 USD, cua Lao - tang khoang
80%, len mire 630 USD, cua Thai Lan - tang
khoang 20%, len mire 3400 USD va cua Viet
Nam - tang gip gan 3 lan, len miic 770
USD' Day chinh la nen tang de cai thien
miirc sdng cua ngudi dan Sd lieu thdng ke
ciing cho thay chi sd phat trien con ngudi
(HDI) ciia cac nude GMS trong thdi gian
tren ciing dugc cai thien dang ke Trong giai
doan 1995 - 2006, HDI cua Trung Qudc
tang tir 0,655 len 0,762, dung thir 94 trong
179 nude dugc xlp hang tren the gidi, cua
campuehia - tir 0,511^ len 0,575 va dimg
thir 136, ciia Lao - tir 0,516 len 0,608 va
dimg thir 133, cua Thai Lan - tir 0,721 len
0,768 va dung thii 81 va cua Viet Nam - tir
0,645 len 0,718 va dimg* thir 114^ Thyc tl
dd khing djnh thanh cdng cua qua trinh cai
each kinh tl ciia cac nude nay Nhd dd, lam
tang tinh hip din ciia hg ddi vdi cac nude
ben ngoai
b) Diiu kien tu nhien, xa hpi ciia cdc
nu&c thanh vien GMS
Cac nude GMS dugc ndi tiing mdt phin
nhd sd hiiu mdt vi tri dia ly kha dac biet
trong khu vyc va ngudn tai nguyen thien
nhien phong phii Trong ASEAN, vj tri ciia 5
thanh vien GMS chilm phin Idn phin lye
dja ciia khoi Khi hoat dgng trong ca chi
ASEAN + 3 va quan h? ciia ASEAN vdi cac
nude ddi thoai dugc phat triin, thi GMS la ddi tugng de cac nude ddi tac hudng tdi theo nghia day la mdt viing dat cdn nhieu hoang
so, chua dugc khai thac, chua dugc phat trien va la thi trudng rgng Idn Trong chiln luge ddi ngoai cua cac nude Idn trong khu vyc, cy the la Nhat Ban, Trung Qudc va Han Qudc, thi GMS ciing giir vj tri kha quan trgng Ddi vdi Trung Qudc, GMS giii: vj tri
la cau ndi, de nude nay vuon xa ban sang cac khu vyc khac, cy the la sang cac nude ASEAN hai dao, nham canh tranh vdi vai trd dau tau cua Nhat Ban d Ddng Nam A Ddi vdi Nhat Ban, dd la sy ba chu d Ddng A Cdn ddi vdi Han Qudc, tai nguyen thien nhien va thi trudng GMS mang y nghTa quan trgng hon
Sdng Me Cdng la con sdng Idn thii 5 tren the gidi Luu vyc cua nd trai dai qua lanh thd
6 nude Trung Qudc, Myanmar, Lao, Thai Lan, Campuehia va Viet Nam, vdi chieu dai 4.800km, dien tieh 795.000 km^ va 6 viing dia ly vdi cac dac diem cao do, dja hinh va tham phii khac nhau Ngudn tai nguyen quan trgng va ddi dao nhat cua luu vyc Me Cdng
la nude va da dang sinh hgc Sy da dang sinh hgc cua cac loai ddng, thyc vat cua luu vyc
Me Cdng chi xep sau luu vyc Amazon d Nam My Ddng chay cua sdng Me Cdng rat ddi dao nudi dudng viing dat ngap nude va rimg rgng Idn, van chuyen va cung cap vat lieu xay dyng, thuoc va lugng thyc va la mdi trudng sinh song cho hang ngan loai ddng thyc vat Luu vyc sdng Me Cdng la mdt
Tap chinghiin cuu CHAII PHI & TRII:MG Bd:\G so 02 (54) thang 02/2010
Trang 3Nguyen Hong Nhung Xac dinh lai vi tri dia kinh te
trong nhung viing cd san lugng ca nude nggt
Idn nhat tren the gidi Trong luu vyc cd tren
1300 loai ca sinh sdng va che do ddng chay
dao dgng theo miia da cung cap mdi trudng
va thirc an cho cac loai dgng vat thuy sinh
CLia luu vyc Ngudn nude tren sdng Me Cdng
tao ca hgi Idn cho cac nude trong luu vyc
phat trien thiiy dien, thuong mai va giao
thdng van tai dudng sdng Day cung la
nhiing nganh kinh te chu yeu cua cac nude
trong luu vyc Ben canh dd, trong luu vyc
Me Cdng cd nhieu khoang san nhu thiec,
ddng, quang sat, khi ga ty nhien, kali
carbonat va da qui
Luu vyc sdng Me Cdng la que huong ciia
hang tram dan tdc khac nhau sinh sdng lam
thanh mdt trong nhung viing da dang van
hoa nhat tren the gidi Da sd dan cu trong
luu \ uc la ndng dan va ngu dan va deu sdng
d mire ngheo
Nhiing dieu kien xa hdi d cac nude GMS
da va dang dugc cai thien dang ke Trong
thdi gian qua, nhin chung, cac nude GMS
deu cd mire tang dan sd ty nhien kha cao
Trong giai doan 1995-2008, dan sd
Campuehia tang tir 10,5 trieu len 14 trieu
ngudi, cua Lao - tir 4,6 len 6,0 trieu ngudi,
ciia M) anmar - tir 44,7 len 58,8 trieu ngudi,
cua Thai Lan - tir 59.4 len 66,5 trieu ngudi,
cdn cua \'iet Nam - tir 72.0 len 86,2 trieu
ngudi Hon the nira ty le dan sd trong do
tudi lao dgng (tir 14-64 tudi) kha cao - dao
ddng trong khoang tir 60-70%, ty le tham gia
vao lye lugng lao ddng ciing kha cao va ty le that nghiep nhin chung la rit thap (2-3%) Mdt sd chi tieu xa hdi khac, nhu ty le hgc sinh den trudng, ty le ngudi dan biet dgc, biet viet, ty le hgc sinh tieu hgc, hgc sinh trung hgc tren dau giao vien deu cd xu hudng tang len" Thyc te nay cho thay cac nude GMS dang sd hiiu mdt lye lugng lao ddng kha ddi dao, tre va ham hgc hdi, nang cao trinh do, kien thiic Day la mdt trong nhung lgi the ciia cac nude trong tieu vung
c) Su l&n manh cua Trung Quoc
Da nhieu nam nay, cac nha nghien ciru ciing nhu cac nha hoach djnh chinh sach tren the gidi deu ludn ban luan ve sy Idn manh cua Trung Qudc Xet ve nhieu khia canh, su Idn manh cua Trung Qudc da va dang tao nen nhiing hieu ling tieh eye cho nhieu nen kinh te va cho toan bd nIn kinh tl thi gidi ndi chung Tuy nhien, ciing khdng thi phu nhan ring sy Idn manh dd da va dang dat ra nhieu van de cho cac nude trong khu vyc va tren the gidi Vay hien tugng nay tac ddng nhu the nao len cac nude GMS?
Xet dudi gdc do hgp tac va lien kit kinh
te qudc te, cd hai vin dl cin luu y khi ban vl
sy Idn manh ciia Trung Qudc Thir nhdt, do
quan he thuang mai va diu tu giira Trung Qudc vdi cae nude Ddng A ndi chung va GMS ndi rieng dugc phat triin vdi tdc dg cao, nen sy phu thugc lan nhau giura hg ngay cang Idn Tir dd, sy dn djnh hay bit on d Trung Qudc deu lan tda sang cac nude tieu
r34i Tap chinghiin cuu CHAU PHI & TRli^G Bd.\G so 02 (54) th^ng 02/2010
Trang 4viing Thir hai, la sy chuyen hudng tang
cudng lien kit kinh tl khu vyc cua Trung
Qudc tir diu thi ky XXI thdng qua sy tham
gia vao cae hoat ddng cua ASEAN va viec
ky kit Hiep djnh khung vl Khu vyc thuong
mai ty do ASEAN - Trung Quoc (CAFTA)
Tir thdi diem nay, ddi vdi cae nude ASEAN,
Trung Qudc da dugc chuyen tir "mdi de dga"
thanh "ca hdi Idn" cho phat trien The nhung,
nhin tir gdc do ddng thai dia chinh trj ciia
Trung Qudc, chiing ta khdng the phu nhan
rang nude nay dang mudn md rgng anh
hudng cua minh trong khu vyc, tao ddi trgng
vdi Nhat Ban trong cudc canh tranh gay gat
gianh vj tri lanh dao qua trinh lien ket kinh te
d Ddng A
D I dat dugc muc dich tren, chinh phu
Trung Qudc da dua ra chien luge ddi ngoai
mdi - chiln luge "mdt tryc, hai canh" Cae
nude GMS da dugc c^ign la mdt canh tren
dit liin trong chiln luge nay cua Trung
Qudc Tren eg sd dd, Trung Quoc da quylt
djnh tang cudng tham gia cac hgat ddng hgp
tac trong GMS vdi tu each la mdt qudc gia,
chii khdng chi bao gdm hai tinh Van Nam va
Quang Tay nhu trudc day Mdt thyc tien de
nhan thiy la khi tham gia vao hgat ddng cua
GMS, vdi tu each la nude phat trien hen,
Trung Quoc khdng chi dugc lgi tir cac nude
lang gilng ca hdi md rgng thj trudng, gia
tang diu tu, ma cdn cd ca hdi tir boat ddng
di chuyin lao dgng trong tilu vimg v l phia
minh, cac nude GMS kem phat triin ban
nhu Lao, Campuehia va Myanmar sg ed
them CO hdi phat trien nhd gia tang trao ddi thuang mai diu tu va ngudn vdn ODA tir Trung Qudc, cdn ddi vdi cac nude phat triin hon nhu Thai Lan va Viet Nam - ben canh cac CO hdi nhu cac nude d nhdm 1 cdn la sy cdng tac trong canh tranh ngay cang gay git ban tai thj trudng ndi dja va thi trudng nude thii 3 Mdt nhan to khdng kem phin quan trgng ma cae nude GMS dang hip dan Trung Qudc la ngudn tai nguyen thien nhien phong phii d day De dap ling nhu cau ve nguyen, nhien lieu cho san xuat trong nude, chinh phu Trung Qudc da tang cudng dau tu khai thac cac hang hda nay tren khap the gidi, ma GMS chi la mdt trong nhiing dja diem dang dugc quan tam cua hg
d) Tien trinh lien kit kinh te ASEAN vd Dong A dang dugc tdng cu&ng
Nhiing thay ddi cua Hgp tac ASEAN da tac ddng tich eye den cue dien chinh trj va kinh te cua khu vyc Dudi gdc do mdt cdng dong cua khu vyc, cac nude ASEAN the hien quyet tam cimg cd va thiic day tien trinh lien kit khu vyc nhanh chdng hon nham tao dyng lai hinh anh la mdt khu vyc kinh te nang ddng, mdi trudng kinh doanh hap dan
va doan kit, hudng tdi sy phdn thjnh cua ca khu vyc
Nam 2010, kl hoach hinh thanh AFTA se
ed hieu lye tai tit ca cac nude thanh vien Mae dii vin cdn cd nhirng y kien khac nhau trong viec danh gia hieu qua cua AFTA, song nhung no lye ma cac nude thanh vien
Tgp chinghiin ciru CHAH PHI A TRUIMG Bd:\G so 02 (54) thang 02/2010
Trang 5Nguyen Hong Nhung Xac dinh lai vi tri dia kinh te
da va dang thyc hien Id trinh cat giam thue
va giam bdt nhiing bien phap bao hd phi
thue quan the hien quyet tam cua hg trong
tien qua trinh tao dyng mdt khu vyc ASEAN
thdng nhat ve kinh te
Bude tiep theo, ASEAN dang the hien
quyet tam thiic day lien ket khu vyc dat tdi
trinh do cao hon ve chat Hien chuong
ASEAN trong do khang djnh quyet tam hinh
thanh Cong ddng ASEAN da dugc tat ca cac
nude thanh vien phe chuan Day la mdt bude
ngoat quan trgng trong tien trinh lam sau hon
lien ket khu vyc ndi chung va lien ket kinh
te khu vyc ndi rieng, hien thyc hda Tam nhin
2020 ma cac nude thanh vien ASEAN de ra
nam 1998 Mgt khi Cdng ddng kinh te
ASEAN trd thanh hien thyc, nen kinh te ciia
cdng ddng nay hiia hen mdt quy md kinh te
Idn gap ba lan so vdi hien nay vdi GDP tang
tir 720 ti USD len 2.600 ti USD, tuang
duang vdi nen kinh te hien tai cua CHLB
Dire, hay bing 53% cua Nhat, 22% ciia My
Thu nhap tren dau ngudi ed the dat 3.600
USD so vdi 1.440 USD hien tai Mdt nIn
kinh tl nhu vay se la lye lugng day siic
manh cho phep mdi nen kinh te cua cac qudc
gia thanh vien ciing nhu ciia ca Cdng ddng,
Cling cd kha nang canh tranh vdi cac nen
kinh te cua cac nude va khu vyc khac khdng
chi trong cac ITnh vyc dau tu, thuang mai,
ma ca tren dien dan dam phan qudc te nhim
tao lap nhirng djnh che qui tac hoat ddng cua
nen kinh te toan eau Muc tieu cua Hiin
chuang khdng chi cung cip cho ASEAN tu
cae phap nhan, ma nd cdn de ra phuang hudng phat trien dai ban cho khu vyc nay Hien chuong dam bao rang qua trinh lien ket
kinh tl tren trinh do nhit the hoa se mang lai
lgi ich ddng deu cho tat ca cac nude thanh
vien va ket qua cudi cimg la thu hep khoang each phat trien kinh te giiia cac nude Do do, Hiin chuong se la ca sd de xac djnh cac ngudn lye va sii dyng thich hgp de san bang
nhiing khoang each kinh te va dam bao su
tham gia day du ciia cac nude kem phat trien trong qua trinh nhat the hoa Mdt diem quan trgng khac la Hien chuong la ca sd phap ly
de xay dyng nhiing the che mdi cho sy lien ket d trinh do cao ban, thay cho nhiing the che Idng leo hien nay cua ASEAN
Nhu vay, trong boat ddng eua ASEAN, da
sd cae nude thanh vien ciia GMS thudc
nhdm cae nude thanh vien mdi va cd trinh
do phat trien thap hon D I tiln trinh lien kit
trong ASEAN dat hieu qua, hg deu la cac ddi tugng dugc quan tam eua khdi
Trong pham vi Ddng A, sy kien Trung Qudc chuyin hudng tang cudng lien kit kinh
tl khu vyc vao nhung nam cudi ciing ciia thi
ky XX va gia nhap WTO nam 2001, viec My
ndi Idng quan dilm trudc dl nghj cua Nhat Ban vl viec thanh lap Quy Tiln te chau A, la
nhiing ca sd chinh dl khdi ddng lai qua trinh dam phan lien kit kinh tl d Ddng A, Nhieu
cudc hgp cip cao cac nha lanh dao Ddng A
da dugc tiln hanh, song kit qua chua may kha quan Cac nha nghien curu nhan djnh rang ddi vdi van de khdng phai la xac dinh
Tap chinghiin cuu CIlAu Pill & TRU^G Bd'VG so 02 (54) thang 02/2010
Trang 6cac myc tieu, vien canh ciia mdt Ddng A
trong tuang lai, ma la vin dl diiu hanh, vai
trd diu tau eua khdi lien kit Sy canh tranh
gay git giira Trung Qudc, Nhat Ban va
ASEAN vi vj tri nay ddi hdi hg phai co ging
cai thien anh hudng trong khu vyc Va dd
chinh la ca sd de ca ba ddi tac nay quan tam
hon nira din GMS - mdt bd phan khdng nhd
ciia Ddng A
e) Nhirng van de an ninh truyin thdng
va phi truyen thong & GMS
* Tranh chap chu quyen vung dgc quyen
kinh te
Van de tranh chap chu quyin lanh thd va
viing dac quyen kinh te von cd tir lau giira
cac qudc gia Dae biet nd trd nen phiire tap
ban ke tir khi Luat quoc te vl Bien ed hieu
lye nam 1994 Theo dd, viing dac quyen
kinh te tren thIm lye dja cua mdt qudc gia
len tdi 200 hai ly tinh tir bd bien Do dd, cho
phep cac nude cd quyen khai thac ngudn ty
nhien tren mdt pham vi rgng Idn Dieu dd
ciing ddng thdi dua den viec cac nude neu
len nhihig yeu sach vl chu quyin tai nhirng
viing bien chdng lan, chua dugc phan dinh rd
rang Mdt khi khdng ed sy nhugng bd giiia
cac nude, van de nay da, dang va se la nguy
CO dan din xung dot, ke ea xung dot vii trang
gi&a cac nude cd lien quan
Hien nay, cd ba khu vyc dugc coi la dilm
ndng ciia nhiing tranh chip loai nay d GMS:
i) chii quyin lanh thd va dac quyen kinh tl
tren biln Ddng vdi cac ben lien quan la Vi?t
Nam va Trung Quoc; ii) vimg dac quyin kinh tl tren vjnh Thai Lan, giua Viet Nam, Thai Lan \a Campuehia; iii) viing biln Andaman, giiira Thai Lan va Myanmar
* An ninh mdi truang sdng Me Cdng
Van de an ninh mdi trudng sdng Me Cdng
la mdt trong nhiing vin dl trgng tam, cd anh hudng rit Idn din hgp tac GMS bdi hai ly do
Thir nhdt, day la vin dh lien quan tryc tilp tdi tit ca cac nude thanh vien GMS Thu hai
dac diem dja ly va vj tri dja chinh tri ciia eon sdng la ca sd hgp tac GMS
Viec khai thac va quan ly cac nguon lye
ty nhien dang la moi thach thirc doi vdi GMS Sdng Me Cdng va cac viing sinh thai bao bgc xung quanh ddng sdng tir xa xua cho tdi nay da va vin dem lai cac ngudn lgi sinh thai ty nhien, kinh te, van hda va ea con ngudi cho cu dan sinh sdng trong luu vyc ddng thdi chiia dyng nhirng tilm nang phat trien to Idn Trong ljch sii, giira cac nude trong luu vyc da tdn tai nhung bit ddng, xung dot nay sinh tir viec khai thac cac ngudn lgi tir eon sdng Ngay nay, vin dl cang trd nen phiic tap hon do viec khai thac, sir dyng qua mure ciing vdi nhung yeu kem trong quan ly viec khai thac d moi quoc gia,ciing nhu thieu sy hgp tac toan dien va
ed trach nhiem giiia cac qudc gia trong Tieu viing Hien cd 2 van de Idn ma cac nude
GMS dang phai ddi mat Mdt Id, sy suy thoai
mdi trudng va suy giam miic sdng ciia mdt
bg phan Idn cu dan sdng trong luu vyc con
Tgp chinghiin cuu CHAU PHI & Tnv\G Bd.\G so 02 (54) thang 02/2010
Trang 7Nguyen Hong Nhung Xac dinh iai vi tri dia kinh te
sdng Hai la, bat ddng chinh trj giiia cac
nude thanh vien xuat phat tir nhung hau qua
cua suy thoai mdi trudng
Tren day chi la hai van de an ninh ca ban
ma cac nude GMS dang phai ddi mat Cdn
nhieu van de an ninh phi truyen thdng khac
ed he qua tir day, nhu an ninh luong thyc,
nguy ca gia tang bat dn xa hdi, djch benh
do mdi trudng sdng va lam viec xau di ciia
ngudi dan trong luu vyc sdng Me Cdng
Nhirng van de an ninh nay tac ddng khac
nhau nhat dinh len vai trd, vj tri cua cae
nude GMS trong chien luge cua cac nude
Idn, ciing nhu cac td ehiie kinh te qudc te va
cac td chirc phi chinh phii Hg cd the tham
gia tai trg cho cae chuang trinh xda ddi,
giam ngheo, cac dy an bao ve mdi trudng va
cac dy an xa hdi khac Bang each dd, GMS
se thu hiit dugc sy quan tam ciia cac ddi tac
khac nhau ben ngoai
2 Mot s6 nhan xet
Thdng qua nhirng trinh bay tren day ve
mdt sd nhan td tac ddng len viec xac djnh vai
trd, vj tri cua cae nude GMS trong khu vyc
Ddng A, cd the nhan djnh rang GMS ed the
thu hilt su quan tam chii y eua cac ddi tac
ben ngoai khdng chi bang nhiing dieu kien ty
nhien, xa hdi san ed, nhirng thanh tyu cua hg
trong phat trien kinh te trong sudt gan hai
thap ky tang cudng hgp tac vira qua, ma
bang ca nhirng van de nan giai ma hg dang
phai ddi mat Ben canh dd, thyc tl cho thiy
rang mdi nude Idn ben ngoai, mdi td chiic
qudc te ciing nhu moi td chiic phi chinh phii deu cd nhiing trgng tam rieng trong quan he vdi GMS nhu la mdt thi thdng nhit, cung nhu vdi timg nude rieng le
Trong quan he vai ASEAN, nam nude
thanh vien GMS tiep tuc giii vai trd ciia nhiing nude di sau, cham phat trien han va
do dd, can cd nhiing chinh sach nham giam chenh lech phat trien giiia cac nude nay so vdi ASEAN - 5, vi muc dich cudi cimg la xay dyng Cdng ddng ASEAN vao nam 2020
Trong quan he vai Nhat Bdn, GMS dugc coi
la mdt ddi tac kha lau ddi Bdi thdng qua hgat ddng trong Chuang trinh GMS ciia ADB va ngudn vdn vien trg khdng Id cua Nhat Ban, hgat ddng cua hgp tac GMS mdi
cd dugc nhung thanh cdng dang k l hien nay Tuy nhien, sy ndi len ciia Trung Qudc va sy tham gia cua nude nay trong hgp tac GMS dang de dga vai trd diu tau eiia Nhat Ban trong tieu vimg Me Cdng ndi rieng va trong toan Ddng A ndi chung
Trong quan he vdi Trung Qudc dudng
nhu ddi ben cimg cd lgi, ngoai trir viec chua hgp tac cimg nhau khai thac hieu qua ngudn nude tren sdng Me Cdng, do Trung Quoc chua la thanh vien cua Uy hdi Me Cdng (MRC) Nhu d tren da phan tich, tham gia hgp tac GMS va ASEAN, Trung Qudc hy vgng chiln luge khai pha miln Tay ciia minh dugc thyc hien nhanh chdng hon va hieu qua hon, ddng thdi gia tang vai trd cua minh trong khu vyc Gidi lanh dao Trung Quoc
Tgp chinghiin cuu CllAu PIII & TRIJ^VG BdiMG so 02 (54) thing 02/2010
Trang 8coi khu vyc sdng Me Cdng la mdt viing hit
siic quan trgng Sach tring qudc phdng
Trung Qudc nam 2002 lin diu tien dl cap
khu vyc nay cd vai trd quan trgng chiln luge
ddi vdi an ninh eua Trung Quoc, dac biet la
khi de cap tdi cae mdi de dga an ninh phi
truyen thdng va da quoc gia nhu sy xudng
cap ciia mdi trudng, budn lau ma tuy va tdi
pham xuyen qudc gia Cac nude GMS ndi
rieng va ASEAN ndi chung ciing thu dugc
lgi tir sy tang cudng lien kit kinh tl khu vyc
eua Trung Qudc Campuehia va Lao la
nhirng nude nhan dugc kha nhieu vdn diu tu
eua Trung Qudc, trong dd dang ke la ngudn
ODA va do dd, cd them ea hdi cho phat trien
kinh te Myanmar cho phep Trung Quoc tilp
can ve mat quan sy qua nude nay tdi An Do
va ngudn tai nguyen thien nhien phong phu
cua hg Ddi lai, Myanmar tiep can dugc vdi
ngudn hang hda da dang \ a gia re cua Trung
Qudc Trong quan he kinh te song phuang,
ea Viet Nam va Trung Qudc deu thu dugc
nhung lgi ich nhat djnh, tat nhien la khdng
ddng diu Van de cua hai nude nay la van de
tranh chap chu quyen tren quan dao Hoang
Sa va Trudng Sa, va viec khai thac viing
bien chdng lan tren Vjnh Bac Bd
Trong quan he vai My, cac nude GMS
van la ddi tugng dugc quan tam, song khdng
dugc lien tuc va nghieng ve quan he song
phuang nhieu ban Xu hudng da eye hda
trong trat ty the gidi mdi, dugc dien ra dac
bi?t manh me ke tir khi nd ra cudc khiing
hoang kinh te tdan ciu \ a sy ndi len ciia mdt
sd nude Idn ciia "vixng ngoai vi" nhu Trung
Qudc, An Do, Braxil Nga (tire khdi BRIC)
da ddi hdi chinh quyin ciia Tdng Thong B Obamar phai cd nhirng ddng thai mdi ddi vdi chau A ndi chung va GMS ndi rieng Ben canh dd, sy cd mat cua Trung Qudc \ a Nhat Ban \ di miic do anh hudng nga\ cang gia tang d GMS rit cd the thu hut sy quan tam cua My, bdi day cd thi la ••mgt diem den" kha thii vj cua quan he tay ba My -Trung - Nhat
3 Ham y cho Viet Nam Ngay tir khi tang cudng hdi nhap kinh te khu vyc va qudc tl, chinh phu Viet Nam dd danh gia rat cao tam quan trgng cua hgp tac GMS ddi vdi sy phat trien kinh tl - xa hdi cua dat nude, dac biet la ddi vdi dong bing sdng Ciru Long thudc ha luu sdng Mc Cdng Viec hudng img va tham gia Chuang trinh GMS do ADB khdi xudng vao nam 1992 chinh la bude di dau tien ciia Viet Nam tren con dudng hdi nhap da\ ca hdi \a thach thirc nay Tiep dd, sy tham gia ciia \ict Nam \ao ASEAN nam 1995 APEC nam 1998 va WTO vao cudi nam 2006 da khang djnh rd Viet Nam da trd thanh ddi tac kinh te \a thuong mai vdi hau het cac nude tren the gidi Ben canh Chuong trinh GMS cua ADB Viet Nam cung tham gia nhieu ca che hgp tac khac ciia GMS nhu Chien luge 1 Igp tac kinh te ANeyawaddN-Chao Phraya-Mckong (ACMECS) cac chuang trinh \o tam eiac
Tgp chinghiin ciru €n\\i Pill & TRli:vG B6:\G so 02 (54) thang 02/2010 39
Trang 9Nguyen Hong Nhung Xac dinh lai vi tri dia kinh te ,
phat trien Chuong trinh Phat trien hanh lang
kinh te Ddng - Tay Bac - Nam va phia Nam
Hgp tac Phat trien ASEAN - Luu vyc sdng
Me Cdng (AMBDC), chuong trinh hgp tac
song phuong vdi Trung Qudc "Hai hanh
lang, mdt vanh dai"
Trai qua hon 17 nam thyc hien, vdi ca
che hgp tac linh hoat va cac ITnh vyc hgp tac
phii hgp, ket hgp vdi quyet tam cao eua
chinh phii cac nude thanh vien va sy ung hd
nhieu mat cua cac nha tai trg ben ngoai,
trong dd quan trgng nhat la ADB va Nhat
Ban hgp tac GMS da mang lai cho tat ca cac
nude thanh vien nhieu ea hdi phat trien mdi
Viet Nam eiing thu dugc kha nhieu ngudn
lgi tir qua trinh hgp tac nay Tinh den cudi
nam 2007, Viet Nam da huy ddng dugc tren
2 i\ USD cho cac dy an hgp tac ciia tieu
\iing thyc hien d trong nude, nhu tuyen
dudng tir Ddng Ha den Lao Bao tren hanh
lang Ddng - Tay, tuyen dudng xuyen A ndi
TP Hd Chi Minh vdi Mdc Bai Tay Ninh vdi
Phnom Penh Campuehia tir Ca Mau tdi
Kien Giang Mdi day Viet Nam da nhan
dugc 1.3 t> USD vdn hd trg tir ADB cho dy
an dudng cao tdc dau tien tir Ha Ndi di Lao
Cai Nhirng cai thien ve ca sd ha tang giao
thdng, ket hgp vdi cae cai each chinh sach
tao thuan lgi hda thuong mai va dau tu,
cung nhu nang cao chat lugng ngudn nhan
lye trong khung khd hgp tac GMS da giiip
Viet Nam cd them ea hdi de gia tang
thuang mai dau tu \ a trao ddi du ljch trong
ndi bd tieu vimg Do vay, hgp tac GMS la mdt trong nhirng chuang trinh trgng diem ciia boat dgng lien ket kinh te ciia Viet Nam vdi khu vyc
Trudc nhiing thay ddi trong bdi canh qudc
te va khu vyc da dugc trinh bay d tren, vai trd va vj tri dja kinh te ciia cac nude GMS dang thay ddi theo hudng tich eye cho su phat trien boat ddng lien ket trong tieu vimg trong tuong lai Vdi tu each la mdt nude thudc nhdm cac nude phat trien ban trong GMS va cd nhieu thanh tyu an tugng trong tang trudng va hdi nhap kinh te qudc te, Viet Nam can tiep tyc khang djnh quyet tam chinh trj eiia minh trong hgp tac GMS thdng qua viec tham gia vao cac boat ddng cy the
Trong thdi gian tdi, cac van dk, an ninh phi
truyen thdng nhu an ninh luong thyc, an ninh con ngudi, an ninh mdi trudng, se la nhiing trgng tam ciia nhieu chuong trinh kien ket kinh te khu vyc va qudc tl, trong
dd cd GMS Vi thi, Viet Nam cin di tien phong trong ITnh vyc nay Han niia, tim quan trgng eiia khu vyc GMS tang len, thu hut dugc sy quan tam cua nhieu cudng qudc, trong dd ed My, Nhat Ban, Trung Qudc EU
va Han Qudc va do dd, se cd nhilu ca hdi tdt de cac nude trong tilu vimg tranh thu them cac ngudn tai trg vl nhilu mat tir ben ngoai Vi thi, gia tang hgp tac GMS cung nhu vai trd dau tau trong chuang trinh nay
la mdt lya chgn hgp ly eua Viet Nam hi?n tai va tuong lai
40 Tgp chinghiin cuu rilAl' PIII & TRI.i:\G Bd.\G so 02 (54) thang 02/2010
Trang 10Chii thich:
' ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2009, p 173
^ Sd lieu nam 2000, tir ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2009 p 159
^ ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2009, p 159
^ Xem chi tiet trong ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2009
Tai lieu tham khao
/ ADB, Key Indicators for Asia and the Pacific 2009
2 Nguyen Hdng Nhung, Viet nam trong hgp tdc Tieu vitng sdng Me Cdng ma rong Nhirng
vin de kinh te va chinh trj the gidi, sd thang 7/2007, tr 15-23
3 Nguyen Hdng Nhung va Dao Viet Hung, Trien vong hgp tdc kinh te Tieu vimg song Mi:
Cdng md rong nhin tir gdc do kinh te chinh tri, Bao cao tai Cudc hgp lan thir 4 Nhdm cdng tac
dac biet ve GMS, do Vien Kinh te va Chinh trj The gidi td chirc vdi su tai trg ciia SDC, Thuy ST
tai Ha Long, Quang Ninh ngay 7/11/2009
4 Hoang Vilt Khang, Hgp tdc kinh te Tieu viing sdng Me Cong md rong - Hien trgng dinh
hudng vd gidi phdp, Luan an TS kinh te, Thu vien, Vien Kinh te vfa Chinh trj The gidi Ha Noi
2009
Tgp chinghiin ciru CHAL PIII & TRli^iG Bd.'>iG so 02 (54) thang 02/2010 I T