ARF khdng chi tao co hdi cho ASEAN ddng gdp vao hda binh dn dinh va hieu biat lan nhau gitra cac nudc Irong khu vuc Ddng A, Chau A - Thai Binh Duong, trong dd cd Ddng Nam A ma cdn ta[r]
Trang 1cue DIEN CHINH TRI DONG A NHUNG NAM DAU THE KY XXI
TRAN BACH HIEU'
Ca che da phuong la giai phap cho cac
van de giira cac nudc, vdi mdt nhdm
hanh dgng san sang va cd the Ihirc hien cac
boat dgng cd tinh xay dung ciing nhau Ldng
tin la ca hdi va cting la nhu cau Cd tha ndi,
cac ca cha da phuang "dang rai vao khiing
hoang bdi tha gidi van le thudc vao cac quyet
dinh cua mgt vai ngudi trong khi cac van da
cua Iha gidi can su can thiep dudi dang hanh
ddng tap tha".*"
Cue dien chinh Iri khu vu'c Ddng A nhirng
nam dau tha ky XXI, nhat la sau "sir kien ngay
11-9-2001" la vd ciing phirc tap, dac biet la
van de an ninh khu vuc Diam chung cua cac
nudc Ddng A vdi cdng ddng qudc ta la van da
an ninh qudc gia ca theo nghTa hep lan nghTa
rgng da trd nan ndng bdng Tuy vay, chinh sir
ndng len cua van de an ninh qudc gia cung da
trd thanh nhan td quan trgng thiic day cac
nudc chii trgng lim giai phap tang cudng hgp
tac vdi nhau hon Iran nhiau binh dien chir
khdng chi trong ITnh vuc an ninh, bdi hoa
binh, hgp tac va phat Irian da trd ihanh nhu
cau birc Ihiat cua mgi qudc gia Vi vay, vi tri
va vai trd ciia cac ca che da phuang cd sir
tham gia cua ddng dao cac nudc Ddng A nhu
ASEAN, ARF, APEC quan trgng hon bao gid
Bp mon Kiioa lipc Chi'nh tri Trucmg Dai hpc Khoa hpc
Xa hpi Nhan van, Dai hpc Quoc gia Ha Npi
' ' Gido lioang lieu goi bao ve nhdn quyen ca che da
plimmg http://vietnamnet.vn/thegioi/2008/04/779180/
hat bdi hudng hoat ddng ciia chiing la theo hudng hgp tac nhu vay
L Vj tri, vai tro ciia Hiep hoi cac qu6c gia Dong Nam A (ASEAN) trong cue dien chinh trj Dong A nhirng nam dau the ky XXI
Mac dil chua trd thanh trung tam quyen lire trong khu vuc Ddng A, song cac nudc thugc Hiep hdi cac qudc gia Ddng Nam A (ASEAN) cung cd vai trd nhat dinh trong viec tao dung nan cue dien chfnh tri d day Ddi vdi khdi nudc nay thi viec duy tri sir on djnh trudc hat la dn dinh chfnh tri, dugc uu tian hang dau Mirc do hdi nhap qudc te d day kha cao Su lien ket chat che cua cac nudc Ddng Nam A vdi tha gidi, dac biet la vdi cac nen kinh ta phat trian la mgt trong nhirng nguyan nhan chu yau tao nan thanh
cdng ve kinh te ciia cac nudc ASEAN Ciing
vdi vi trf dia chien luge va sir giau cd ve lai nguyan thian nhian, sir ldn manh cua td chirc ASEAN, kha nang phdi hgp hanh dgng va lian kat ngay cang chat che ban gitra cac thanh vian cua td chirc trong thap nian qua lam cho khu vuc Ddng Nam A trd nan quan trgng trong ban cd dia - chinh tri tha gidi va dac biet trong khu vuc Ddng A
Tuy nhian, sau ban 4 tha ky -ton tai va phat trian, ASEAN ciing bgc Id nhiing ban che CLia minh Diem yeu cua ASEAN la:
Trang 2Ve kinh te lian kat kinh ta cdn yau, cdu
Iriic Idng leo, trinh do phat triln kinh ta chua
cao va khdng ddng dau
Ve ehinh tri ASEAN la td chirc chiu anh
hudng rat Idn cua sir ddi ddu y thuc he trong
thdi ky Chian tranh Lanh nan cd sir khae biet
gitra cac thanh vian trong td chirc
Ve an ninh td chirc nay hien dang cdn
thieu vang thu ITnh cd kha nang lap hgp va
dan dat, thanh tich ciia ASEAN trong viec
xir ly xung dot d Ddng Nam A khdng nhdl
Ihiat ddng nghTa vdi viec "phuang each
ASEAN" se cd hieu qua trong viec xii ly cac
van de an ninh d khu vuc Ddng A rgng ldn
ban, da dang han va dien tfeh dia ly, dan sd,
sac tdc so vdi cac nudc ASEAN Cting can
luu y rang ASEAN chua bao gid giai quyat
thiinh cdng bal ky mdt tranh chap lanh thd
nao gitra cac thanh vian trong lich sir 40 nam
tdn tai cua minh Han nira, ASEAN khdng
phai la mdt chu tha dan nhat ma bao gdm 10
nudc nhd va trung binh thi ASEAN khd cd
tha khang djnh vj Irf, vai trd trung tam cua
minh tai Ddng A, nai bao gdm ca nhtrng
nudc Idn nhu Trung Qudc, Nhat Ban va
Nga
Mac dil vay, sau Chian tranh Lanh,
ASEAN da ddng mdt vai trd kha tich cue
trong viec thuc ddy lian kat kinh ta, hda giai
vk chfnh tri va thiic ddy trao ddi ve van hda
trong viing Dilm manh cua ASEAN la vai
trd trung gian, cau ndi quan trgng trong khu
vuc, la nai ma bdt ky nudc nao mudn ddng
vai trd then chdt trong khu vuc Ddng A diu
cdn phai tranh thii va Idi keo
Nhin chung, ASEAN cd quan he tdt vdi ca
My Nhiit Ban va ca Trung Qudc Cac nudc
ASEAN dugc coi la thj trudng cd tiam nang
kin tiip nhiin hang hda My Kim ngach
Ihuong mai My - ASEAN sudt tir nam 2001 dan nay lang lian luc vugt qua ngudng 100
ti USD (nam 2005 gdn 150 ti USD: nam 2006: 168 li USD: nam 2007: 170 li USD).'" Nhat Ban tir Ihap nian 1980 trd lai day trd thanh nha dau tu ldn nhat ciia Ddng Nam A \ a
la ban hang Idn nhat ciia ASEAN, nhirng nam gan day, kim ngach thuang mai hai chieu ASEAN - Nhat Ban cung dat mirc cao (khoang 150 ti USD mdi nam).'^' Cdn quan
he hgp tac kinh ta, budn ban dau lu ciia Trung Qudc vdi ASEAN cung tang luong ddi nhanh kim ngach thuang mai hai chiau nam 2006
la 160,8 li USD nam 2007 gdn 170 li USD.*'^' Mac dil bat ddng ve phuang thirc va phuang phap Ihuc hien hgp tac kinh ta va an ninh khu virc song do cac nudc ldn cd niilu thuan nan ASEAN da phat huy vai trd chii dao, tich cue trong hgp tac khu vuc Ddng A Sau khiing hoang tai chfnh tian te, ASEAN y thirc dugc vi tri, vai trd ciia minh tai khu vuc Ddng A da xudng thap, do dd khdi nudc nay
da phai md rgng va di sau hgp tac vdi cac nudc Ddng Bac A Hdi nghi "10 + 3" gdm 10 nudc ASEAN vdi Trung Qudc, Nhat Ban va Han Qudc tai Manila nam 2000 Ird thanh dian dan qudc ta lay ASEAN lam trung tam va da thdng qua "Tuyan bd chung hgp tac Ddng A" Tiap dd, ASEAN da gianh dugc thang lgi vdi viec Tmng Qudc rdi dan Nhai Ban da nghi ky Hiep dinh thuong mai tu do (Free Trade Agreement - FTA), va sau gan mgt thap nian thuong lugng gitra cac nudc ASEAN vdi nhau, gitra cac nudc ASEAN vdi Trung Qudc,
(1)
• Su phat trien quan he hgp tac giua ASEAN vai cac ben doi thoai, hrtp://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp
?0bject=6&news_ID= 13237841
(2) _ (2)
0)
Trang 3cac ban lien quan mdi ky dugc Tuyan bd
chung ve img xir cua cac ban tai Bien Ddng
vao nam 2002.*'^'
Trong ITnh vuc chfnh Iri - an ninh, cac nudc
ASEAN da lang cudng hgp tac vdi nhau trudc
sir de dga cua nan khung bd Sau sir kien 11-9,
phuang Tay va dac biel la My ciing da tang
cudng ban nira sir quan tam dan khu vuc
Ddng Nam A, dac biel la My da ky vai
ASEAN hiep ude dau Iranh chdng khiing bd
Hiep ude nay dugc danh gia la mdt budc di
hudng ldi sir lian kat chat che ban ntra gitia
cac nudc trong khu vuc Tuy ASEAN lich cue
trian khai ddi thoai an ninh vdi Trung Qudc va
Nhat Ban nhung van lo ngai ve vai trd cua hai
nudc nay trong khu vuc ciing nhu sir phat trian
ciia hg Irong luong lai Cho nan nhiau nudc
ASEAN mudn lire lugng quan sir My tiep tue
cd mat tai Ddng Nam A da gitra vai trd can
bdng Nam 1998, My da ky hiep dinh vdi Thai
Lan va Singapore ve nai neo dau ciia tau san
bay va van da huan luyen quan su, xu hudng
hgp tac quan su cua My vdi Indonesia va
Malaysia cung da dugc xae dinh
Mdt hgc gia Trung Qudc da nhan xet
rang: "Sau Chien tranh Lanh, ASEAN da
ndi lan nhu mdt lire lugng thdng nhai mdi
day sire sdng tran vu dai chfnh tri Chau A
-Thai Binh Duang, tao thanh cue dien dae
thii 5 cue, vira gitr tha can bang, vira xung
dot ldn nhau d Chau A - Thai Binh Duang,
lao ra nhirng quan he phirc tap nhiau mau
thudn dan xen".^^* Duang nhian viec
'•" Mpt s6 thong tin ve tuyen bo each irng xir ciia cac ben is
Bi^n Dong, littp:'u\v\s'.cpv.org.vncpv/Modules/
Preview/PrintPrevievv.aspx?co_id=30220&cn_id=42113
'^' D§n theo Duong Phii Hiep, Vu Van Ha (Chii bien,
2006), Cue dien chdu A - Thdi Binh Duang, Nxb Chinh
tri Quoc gia Ha Npi, tr 122
ASEAN dugc coi la mdt cue nhu danh gia cdn gay nhiau tranh cai song mdi diau hoan toan cd tha khang dinh dugc, dd la vai tro
va vi tha cua nhdm nudc nay dang ngay cang dugc chti trgng va tang cudng trong khu vuc Chau A - Thai Binh Duong, ASEAN dang gdp phan tao dung nan cue dien chinh tri tai day
2 Vi tri, vai tro ciia Dien dan khu vye ASEAN (ARF) trong cue dien chinh trj Dong A nhiing nam dau the ky XXI
Diln dan khu vuc ASEAN (ASEAN Regional Forum - ARF) dugc thanh lap nam
1994 nham thuc day ca cha ddi Ihoai va tham
van ve cac van da an ninh va chfnh tri trong khu \arc Khau hieu cua ARF la "Xiic tien hoa
binh vd an ninh qua doi thogi va hpp tdc a chdu A - Thdi Binh Duang " Vdi sir tham du
cua nhiau qudc gia trong va ngoai khu vuc Ddng Nam A, ARF da tha hien tu duy mdi
cua ASEAN ve cac van da an ninh va hgp lac
an ninh - chinh tri, gan an ninh vdi su phat trian, gan qudc gia vdi khu vuc, gan khu vuc vdi qudc ta Ka tir dd cho tdi nay, ARF da liln hanh dugc 13 cugc hgi nghj va da dat duge nhirng thanh tiru quan trgng budc dau Tir 18 thanh vian ban dau, dan nay so lugng thanh vian ARF da len tdi 27 thanh vian Cd le trong sd cac td chirc khu vuc hien nay, ARF la td chirc duy nhat cd sir tham gia ciia hau hat cac cudng qudc nhu
My, EU, Nhat Ban, Lien bang Nga, Trung Qudc va An Do ARF da tao dugc sir hap dan, sir quan tam cua cac nudc, ka ca cac nudc ldn
Ciing vdi viec xae djnh ca cau va nguyen tac hoat dgng, ARF da da ra mgt 16 trinh gdm 3 giai doan nham duy tri, cung cd nen
hoa binh an ninh khu vuc Dd la: thiic day
Trang 4"Xay dung Idng tin": ihuc hien "Ngoai giao
phdng ngira": va xem xet cac cilch "Giai
quyat cac cugc xung dot" Moi giai doan da
soan thao nhirng ndi dung bien phap chfnh
Viec philn chia ba giai doan mang y nghTa
luang ddi khdng phai la theo tuSn lu mdi
Ciich cirng nhac
Trong mdt khu vuc vdn il cd lich sir hgp
lac an ninh, Dien dan khu vuc ASEAN la
mdl dian dan quan trgng nhat v l hgp tac an
ninh d Chau A Dien dan nay da bd sung vao
cac ca cha lian minh song phuang va ddi
thoai khae nhau hien cd d chau A, cung cd
tham kinh nghiem hgp tac an ninh d khu vuc
nay Dian dan ARF dugc xay dung tir y
ludng - riit ra tir ehinh kinh nghiem cua
ASEAN - rang mdt tian trinh ddi thoai cd tha
lao ra nhtrng bian chuyan tfeh cue trong
quan he chfnh trj giua cac nudc Nd tao ra
mgt ca cha boat ddng giup cac thanh vian cd
tha thao luan va cac van de an ninh hien ed
trong khu vuc va tang cudng cac bien phap
hgp tac nham thuc day hoa binh va an ninh
trong khu vuc
ARF ra ddi tren nhu cau cap bach can cd
ingt ca chi hgp tac an ninh da phuang d
Ddng A ndi riang, chau A - Thai Binh
Duang ndi chung Bdi vi, mac dii Chian
tranh Lanh da chSm dirt, nhung mdi trudng
an ninh Irong khu vuc cdn tiem an nhiau
nguy ca xung dot nhu tranh chap chu quyen
lanh thd, tai nguyen thien nhien, tdn giao sac
tdc
Vdi mgt ca cSu td chiic mam deo, nguyan
tac ra quyll dinh dua tran sir ddng thuan va
phat triln vdi tdc do phii hgp vdi tat ca cac
nudc thiinh vian ARF la ca chi hgp tac an
ninh da phuang thich hgp vdi khu vuc Ddng
A Chiiu A - Thai Binh Duang dung nhu mgt
hgc gia phuang Tay nhan xel: "We phuang
dien lich sir, ARF la duy nhat trong pham vi dia ly cua nd Mdt ca cau an ninh md rdng bao gdm tat ca cae cudng qudc Idn trong khu vuc, chua bao gid tdn tai d khu vuc Chau A
- Thai Binh Duang."'^' Ddi vdi ASEAN, su ra ddi cua ARF la mdt
thanh cdng Idn ve phuong dien ngoai giao
cua Hiep hdi nay d Ihdi ky hau chien tranh lanh ARF khdng chi tao co hdi cho ASEAN ddng gdp vao hda binh dn dinh va hieu biat lan nhau gitra cac nudc Irong khu vuc Ddng
A, Chau A - Thai Binh Duong, trong dd cd Ddng Nam A ma cdn tao diau kien cho Hiep hdi nay ddng vai trd lanh dao trong viee vach
ra cac qua trinh an ninh d khu vuc chau A -Thai Binh Duong, '"diau nay la quan trgng trong viec tao ra mdt trat tu khu vuc can bang hon trong vimg".'^'
Thanh tuu, vai trd ciia ARF dugc ghi nhan trong Tuyan bd ciia Chii tich ARF 10 bao gdm:
Lgi ich ciia ARF vdi tu cilch la dia diam cho ddi thoai va tham khao song phuang va
da phuong va cho viec Ihiat lap nhtrng nguyan tac hieu qua cho ddi thoai va khdng can thiep, da cao viec ra quyat dinh thdng qua sir ddng thuan, khdng can thiep, tian bd mdt each than trgng va van ddng vdi Idc do phii hgp vdi lat ca
'*' iVlichael Leifer (1998), The ASEAN regional Forum A Model for cooperative security in the Middle East
Working paper n 1998/1 Department of International Relations, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University, pp.4
' ' ' Mohammad Javvhar Hassan, ASEAN and ASEAN Regional Forum "ASEAN: Towards 2020: Strategic goals and Future Directions, Edited by Stephen Leong,
tr.58
Trang 5Sir san sang thao luan gitra cae nudc Thir hai, tfnh chat md cira ciia Dian dan:
thanh vian hang loat van da an ninh theo su ARF la mdt dian dan ddi thoai da phuang va sap xap da phuang rdng md ddi vdi tat ca cac nudc chau A
-Su tin cay lan nhau dang tang len nhd cae Thai Binh Duang Tinh chat rdng md tren hoat ddng hgp tac cua ARF da tao nan sir hap dan cua Dian dan
Su tao dung thdi quen ddi thoai va tham nay, lam cho nd ngay cang thu hut dugc sir khao va cac van da chinh tri va an ninh tham gia cua nhiau nuac Chau A - Thai Binh
Su cdng khai dugc thtic day bdi cac boat Duang
ddng cua ARF nhu Irao ddi cac thdng tin ve Thir ba, vai trd quan trgng cua ASEAN
qudc phdng, xuat ban sach trang va qudc trong ARF Nhting thanh tun ciia ARF trong phdng nhihig nam qua gan lian vdi nhirng cd gang Phat trian mang ludi hoat ddng gitra cac khdng met mdi cua ASEAN Cd tha ndi, neu quan chiic an ninh, qudc phdng gitra cac khdng cd sir ddng gdp cua ASEAN se khdng nudc thanh vien ARF cd nudc Idn khae trong ARF Nau My nam vai
Sd dT ARF cd thi dat dugc nhiing thanh Ud lanh dao dian dan nay, Trung Qudc se lo tuu tren la do nhiing nguyan nhan chinh sau: ngai Hoa Ky sir dung ARF de chdng lai Igi fch
Thic nhdt, ARF da bill tdn trgng su da dang cua CHND Trung Hoa Ngugc lai My, Nhat
cua cac thanh vien Cac nude tham gia ARF Ban va Lien minh chau Au ciing khdng the
rk da dang va dan tdc, van hda, tdn giao, cha chap nhan vai trd lanh dao cua Trung Quoc
do chinh trj va trinh do phat trian Vdi mdt sd Chfnh nhd sir cheo lai khdn kheo ciia lugng thanh vian da dang nhu vay, ARF da ASEAN, ARF da vugt qua dugc nhung khd xay dung dugc mgt ca cha van hanh phii hgp khan ban dau va ngay cang khang dinh dugc vdi tSt ca: khdng qua nhanh ddi vdi cac nudc vai trd khdng the thiau ciia nd ddi vdi hoa phat triln thSp va mdi tham gia vao hgp tac binh va an ninh khu vuc Vi tha, cd le la tat qudc tl, nhung cting khdng qua chain ddi vdi ca cac nudc thanh vian khae hoan nghanh cac thanh vian cd trinh do phat trian cao va da hon la thach thirc vai trd lanh dao nay
tham gia nhilu vao cac tian trinh hgp tac qudc Tuy nhian, dian dan nay ciing cdn nhieu
tl khae nhau Trong bdi canh cac nudc thanh ban cha, khdng da vugt qua
vian qua khae biet v l nhilu phuang dien va Thir nhdt, ARF la mgt dien dan thu hiit su
thilu bilu biit lin nhau, tham chi thii dieh tham gia nhieu qudc gia, trong dd cd tat ca nhau, d giai doan diu, ARF da tap trung vao cac nudc Idn trong khu vuc Tuy nhien, do
cac bien phap xay dung ldng tin nham tao vi tri lanh dao ARF thugc ve ASEAN nen nan sir hiiu biit va tin cay lin nhau giiia hg cac thao luan ve an ninh trong Dian dan
Nhirng budc di than trgng nhu vay khian cho dugc tap trung nhieu vao cac van da ciia Diln dan nay ngay cang Idi cudn dugc sir Ddng Nam A Vi the, theo y kian ciia mdt so tham gia cua cac nudc Chau A - Thai Binh ngudi, hoat ddng cua ARF chua tuong xirng Duang kl ca CHDCND Triau Tien, mdt vdi quy md cua nd va cting chua mang tinh nudc dang thi hanh chinh sach ddi ngoai hlu toan dien ARF can phai quan tam nhieu han nhu biet lap vdi cdng ddng qudc te
16 NGHIEN C(JfU OONG BflC fl SO 7(101) 7-2009
Trang 6ntra den cac van dl khae nhu vin dl ban dao
Triau Tian, eo biin Dai Loan
Thu hai, ARF cd sd thanh vian rll da
dang va chua cd mgt thda thuan an ninh nao
lai bao triiin lan mdt khu vuc rdng Idn va da
dang nhu ARF Mirc do da dang trong ARF
chae chan se tang lan khi cd tham nhilu
nudc tham gia vao Diln dan Diiu nay se
diin tdi nhtrng tranh luan phirc tap trong
ARF ve viee ARF se phat triln nhu thi nao
va khi nao ARF cd tha budc bin sang giai
doan ngoai giao phdng ngira va giai quylt
xung dot
Hien nay khu vuc Ddng A cd nhiau van
da an ninh chinh tri dang ndi lan nhu van da
ban dao Triau Tian, eo bian Dai Loan, tranh
chap lanh thd, lanh hai Nhu'ng van de dd
lao cho ARF nhiau ca hdi da thuc hien vai
trd an ninh, chfnh trj ciia minh Nhung do sir
da dang ciia nd, vice cac thanh vien di dan
dugc mdt su nhat trf ehung chae chan la
khdng da dang
Thic ba, boat ddng ciia ARF bi phu thudc
rat nhiau vao thai do cua Ciic cudng qudc
tham gia Diln dan Cho tdi nay, ARF chua
thuc sir ed kha nang gay anh hudng dang ka
ddi vdi cac nudc Idn Trong qua trinh tham
gia ARF, cac nudc Idn dau dat Igi fch qudc
gia ctia hg lan hang dau va khdng chap nhan
sir bit ky sir ban chd nao ddi vdi nhung Igi
fch chian luge ciia hg
77?//' tic, muc tiau chfnh ciia ARF la bao
dam an ninh khu vuc, giai trir quan bi va xay
dung Idng lin Vay ma sau mgt sd nam tdn lai
vdi hiing loat hgi nghj dugc tien hanh d ca hai
kanh va d cac d p do khae nhau, ARF van
khdng thi giup giam tdc do chay dua vu trang
trong khu vuc va qua thuc la cac nudc thanh
vian ARI' chua lin tirdng vao kha nang dam
bao an ninh khu vuc cua ARF va chua xem ARF la mdt cdng cu ngoai giao htru hieu da bao ve Igi ich an ninh cua minh
Nhu vay, trong cue dien chfnh trj khu vuc Ddng A, ARF cd mdt vai trd nhat dinh nd tao ra cho cac nudc mdt dian dan da bay td y kian, tian hanh thuang lugng, xay dung ldng tin Nd cung ed tac dung kiam cha va ddi lap vdi quan he an ninh nudc Idn trong khu vuc Ddng A ndi riang va Chau A - Thai Binh Duong ndi chung Tuy nhian, do Igi ich giiia cac nudc ldn ciing nhu cac nudc cd quan he vdi nudc Idn Irong khu vuc khae nhau nan vai trd cua ca cha da phuang nay ve co cha hda an ninh khu vuc cdn rat ban che Nau chi dirng lai kiau boat ddng nhu bay lau nay thi ARF chi la mdt dian dan an ninh da phuang ma khdng tha trd thanh mdt ca cha giai quyat cac van da an ninh khu vuc
3 Vi tri, vai tro ciia Dien dan hop tac kinh te khu vue Chau A - Thai Binh Duong (APEC) trong cue dien chinh trj Dong A nhung nam dau the ky XXI
Dian dan hgp tac kinh ta khu vuc Chiiu A
- Thai Binh Duang (Asia Pacific Economic Cooperation - APEC) chiain vi trf hat sire quan trgng tran tha gidi Cho dan nay, APEC
cd tat ca 21 nan kinh ta thanh vian, chiam 46% dien lich tha gidl, 41,2% dan sd tha gidi, mat do dan sd bing 89,8%, 57,7% GDP loan cau, GDP binh quan dau ngudi bang 140,1%, xuit khiu chilm 50,1%, xuit khiu binh quan dau ngudi bang 121,7% Ty le xuit khiu so vdi GDP dat 19,1%, luy thip ban ty le 22% cua tha gidi, nhung lai cd nhirng thanh vien dat rat cao, nhu: Singapore 196,5%; Hdng Kdng; 163,3%; Malaysia
Trang 7121,2%; Brunei 74,5%; Thai Lan; 67.7%;
Viet Nam 59.6%: Dai Loan 53% '^'
v a chinh trj, APEC cd tiang ndi quan
trgng Iran cac dian dan qudc te 3 trong 5 uy
vian thudng true Hdi ddng Bao an LIEN
HgP QUdC la thanh vien cua APEC (Nga,
My, Trung Qude)
Trong sd 14 nan kinh te Idn nhat tha gidi
ed GDP ban 500 ty USD thi cd tdi 7 thanh
vian la cua APEC, Irong dd cd 3 nan kinh ta
ldn hang dau tha gidi la My, Nhat Ban,
Trung Qudc' *
Vdi eae nguyan tac hoai ddng rd rang,
binh dang, khdng phan biet ve ehfnh Irj,
trinh do phat trian kinh ta, APEC thuc sir
ddng vai trd quan trgng, la ca sd, la dgng lire
da thuc day su phat trian cua tirng thanh vian
cung nhu ca khu vuc va tren pham vi loan
cau
APEC la nai ma cac nan kinh ta thanh vian
cd tha ddng gdp quan diam, y kian riang cua
minh nham xay dung dian dan thanh mdt cdng
ddng kinh ta phat trian trong sir da dang ddng
dau, hd trg va bd trg lan nhau da tao Ihanh mgt
thuc tha kinh la gan bd ve chinh sach chung,
ve thj trudng, ve hgp tac kinh ta khoa hge
-ky thuat, thuc day qua trinh tu do hda thuang
mai va dau tu trong khu vue ciing nhu Iran
loan tha gidi
Trong bdi canh qude ta hien nay vdi
nhiau thach thirc nidi nay sinh nhu sir gia
tang cua chii ngliTa khung bd thi trudng
'*' Mot vdi net ve' APEC
Imp: Nw^w.mofa.gowMi \i tt baochi ni-0411261717.>3'ns05
(1913095333
''" Dai hpc Khoa hpc Xa hpi va Nhan van Thanh php Ho
Chi Minh (2008), An ninh chdu 4 - Thdi Binh Duang
nlnrng ndm ddu the ky XXi (luu hanh npi bp), Tp Ho Chi
Minh, tr.201
chirng khoan tha gidi cd nhiau bat dn, APEC
da dua ra mgt chuang trinh hgp tac mdi nham tiap tue duy tri va thuc day nhtrng muc tiau dat ra cua minh Nhung chuang trinh nay dugc tha hien rat rd trong cac ka hoach hanh ddng, cac sang kian va tuyan bd cua cac nha lanh dao nhu: ka hoach hanh dgng
ve thuan lgi hda thuang mai APEC; tuyan bo
APEC ve ihuc hien cac tiau chuan minh
bach hda; tuyan bd thue hien chinh sach
APEC ve thuang mai va kinh ta ky thuat so; luyan bd APEC ve dam bao an ninh thuong
mai Trong dd, APEC da tian hanh rat nhiau boat ddng hgp tae xoay quanh ba try cdt chinh la: Tu do hda thuang mai va dau tu; thuan Igi hda kinh doanh; hgp tac kinh te
ky ihuat
Trong ITnh vuc an ninh chfnh trj, APEC
da gian tiap gdp phan ban cha xung dot, giam thiau nguy ca chian tranh d trong khu vuc Thdng qua thuang mai va dau tu, APEC da lam cho Igi fch cac nudc rang huge vdi nhau, mdt nudc bj tan cdng, bj ton thuong hay chian tranh se anh hudng xau tdi loan bd khu vuc, anh hudng tieu cue den nhiau nude khae
Han ntra, APEC tao ra cac cugc tiap xiic giira cac nha lanh dao trong khu vuc Chau A
- Thai Binh Duang Qua cac eudc tiap xiic gitra cac nha lanh dao, cae nudc ngay cang hiau nhau ban, thong cam vdi nhau han va
ed tha giai quyat nhtrng van da khiic mac trong quan he song phuang; ddng thdi cd the chia se thdng tin, kinh nghiem trong viec phdng chdng cac loai tgi pham, khiing bd bao ve mdi trudng, gitr gin dn djnh an ninh cua nudc minh va ciia khu vuc Rd rang rang trong tinh hinh kinh te, chinh tri phirc tap nhu hien nay, chi cd Igi ich va kinh ta va
Trang 8mau djeh mdi cd tha duy tri dugc mdi lian he
giira cac ben, lam cho nha lanh dao cua cac
qude gia nay mdi nam gap nhau mdl lan tai
mgt dja diam da dugc djnh san Do vay, ca
cha nay tdn lai da giup khu vuc Chau A
-Thai Binh Duang han cha dugc nguy ca ciia
mgt cugc chian tranh vdi quy md Idn
Mac dil APEC hien nay cd hai ehire nang
loTi la chirc nang kinh ta va chirc nang chinh
trj, nhung tran thuc ta chirc nang kinh ta lai
phuc vu chire nang chinh trj, tir dd tao ra ca
sd da ban che xung dot ve chian luge gitra
cac nudc trong khu vuc
Tdm lai, trudc nhtrng van da an ninh,
chinh trj cua mdt khu vuc tap trung nhiau
nudc Idn va Igi leh nhu d Ddng A, van da
dat ra la lam sao xay dung dugc mdt ca cha
an ninh thdng nhit trong tuang lai Khd du
doan la viec xay dung mdt ca cha an ninh
chung se dua tran td chire ca sd nao: lay
ARF CLia ASEAN lam trung tain rdi md
rdng cho ca khu vuc hay bian APEC thanh
mdt ca chi hgp tac an ninh theo y dd ma
My vin thudng theo dudi, hay xay dung
mdt td chirc an ninh tap thi d day theo kiau
Td chirc an ninh va hgp tac Chau Au (The
Organization for Security and Co-operation
in Europe - OSCE), hay se phat triln mdt ca
chi mdi tir ca ehi nhu Td chirc phat trian
nang lugng tren ban dao Triau Tian (KEDO
Korean Energy Development
Organization) din dam phiin 6 ben hien nay
tai Ddng B I C A?""' Dd la nhirng cau hdi ma
that khd d l tim ra cau tra Idi Nhung dd la
nhtrng cau hdi phan anh chan thuc su phirc
tap ciia cue dien chinh trj khu vuc Ddng A nhirng nam diu thi ky XXI ddng thai dat
ra bai loan cap thiat ddi vdi lat cii cac chii thi ndi chung, cae co eha da phuang ndi riang
T A I L I E U THAM KHAO
1 Duong Phil Hiep, Vu Van Ha (chii bien
2006), Cue dien Chdu A - Thdi Binh Duang
Nxb Chfnh trj Qudc gia, Ha Noi
2 Michael Leifer (1998), The ASEAN
regional Forum A Model for cooperative security in the Middle East Working paper n
1998/1 Department of Intemational Relations, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University
3 Mohammad Jawhar Hassan, ASEAN and
ASEAN Regional Forum 'ASEAN: Towards 2020: Strategic goals and Future Directions,
Edited by Stephen Leong
4 Dai hoe Khoa hoe Xa hoi va Nhan van
Thanh phi H6 Chi Minh (2008), An ninh chdu A
- Thdi Dinh Duong nhirng ndm ddu the ky XXI (luu hdnh ndi bd), Tp Ho Chi Minh
5 Vu Duong Ninh (2004), Viet Nam
-ASEAN: Quan he da phuang vd song phuong,
Nxb Chinh trj Quoc gia, Ha Noi
6 Pham Quang Minh (2008), '"Cue dien the
gidi nhin tic gdc do lich su", Tham luan lai Hoi
thao klioa hoe "Cue dien the gidi 2020" do Hoe vien Ngoai giao to ehiic ngay 14.8.2008, Ha Noi
'"" Duong Phil Hiep, Vii Van Ha (chii bien, 2006), Cue
di?n Chdu A - TlidiBinh Duang, Nxb Chinh tri Quoc gia,
Ha Npi, tr.l77
NGHIEN C(jru OONG BflC fl SO 7(101) 7-2009 19