Td chiic lai boat ddng ciia cic trung tim thdng tin KH&CN thudc cac co quan nhi nudc theo hudng cin dd'i giira cic chii-c nang dam bao thdng tin phuc vu co quan quan ly nha nudc[r]
Trang 1NGHIEN CCrU - TRAO DOI
C5 V I £ T N A M H t N NAy
NGUYEN KHOI*
1 Vai net ve thi trifdng khoa hoc va
cong nghe d Vict Nam hien nay
Thi trudng khoa hgc va cdng nghe
(KH&CN) la mdt yeu to, mdt cdng doan rat
quan trgng trong qua trinh phat trien
KH&CN cua mdi qud'c gia, bdi nd thuc su
giiip dip ii-ng nhu cau cua cac nha san xui't
kinh doanh tren nhilu ITnh vuc kinh te - xa
hdi khic nhau
Theo sd lieu thdng ke, ca nudc hien cd
khoang 1.200 td chirc nghien ciiu KH&CN,
so vdi nam 1995 da tang gip 2,5 lin, diy la
ngudn san xuit (cung) cdng nghe ri't to ldn
Ben canh dd, chung ta cd tren 30 van doanh
nghiep dang boat ddng theo Ludt Doanh
nghiep - diy li ngudn ciu khdng nhd cho
thi trudng KH&CN Ngoai ra, do chfnh
sach phat triln kinh te vdi da sd hiru, da
thinh phin, trong qui trinh ddi mdi, md
cira, khu vuc kinh te tu nhan phit triln kha
manh, ddng gdp khdng nhd vio qui trinh
tang trudng kinh te ciia nudc ta, diy cung la
ddng luc, ngudn cam hiing sang tao thiic
diy thi trudng KH&CN phit triln
Vdi chii truong phit triln thi trudng
KH&CN tren co sd ddi mdi co che', chfnh
sach dl cac san pham KH&CN trd thinh
hing boa, Nha nudc ta da ban hanh nhilu
van ban quy pham phip luit, tao nin tang
phip ly cho viec phit triln tbi trudng
KH&CN, phii hgp vdi cac cam ket qud'c te
khi Viet Nam tham gia hdi nhip Dd la Ludt
KH&CN, Ludt Chuyen giao cdng nghe,
Ludt Sd hint tri tue, Ludt Cong nghe cao
Diem quan trgng trong cic Luat nay li cdng
nhin nhung kei qua sing tao cua cdng ddng
cac nhi khoa hgc trong cac vien, cic trudng, cac doanh nghiep va ca trong khu vuc tu nhin li hang hoi; thira nhin nhimg ke't qua nghien ciili la cd gii tri Va khi da
cd gii tri, nd phai dugc dinh gii va dua ra trao ddi, mua bin Cd the ndi, cic van ban luat ra ddi da hd trg ri't ldn cho cic boat ddng KH&CN theo co che thi trudng, thdng tin rdng rai vi tao mdi trudng canh tranh dl cac san pham KH&CN dugc mua - bin thuin Igi; khuyen khfch gin ket boat ddng nghien cun va ung dung cdng nghe, phit trien quan he hgp ddng giira doanh nghiep vdi cic CO sd nghien ciin; khuyen khfch cic boat ddng tu vi'n, ung dung, chuyin giao cdng nghe
Thdi gian qua, viec ke't ndi cung - ciu cdng nghe, cung ci'p thdng tin vl thi trudng cdng nghe thdng qua cic md hinh hdi chg triln lam truyin thdng, techmart (thudng xuyen, khdng thudng xuyen; da nginh, chuyen nganh d cic quy md khic nhau), techmart ao va cic hinh thii-c khic da dugc cic eg quan chii-c nang quan tim diing mirc
Bd KH&CN chi dao td chirc thudng xuyen cac ki techmart qud'c gia tai nhilu dia phuong tren ca nudc, nhu TP Hd Chf Minh (nam 2005), Da Ning (nam 2007); dac biet
la Techmart Vietnam ASEAN-i-3 dugc td chii-c tai Ha Ndi trong thing 9-2009 da dat tdng gii tri giao dich gin 2.000 ti ddng Giao dich mua - bin cdng nghe, nam sau ludn cao hon nam trude Ben canh dd, tech-mart ao qud'c gia va cac sin giao dich dien tir tai TP Hd Chf Minh, Ha Ndi, Ddng Nai,
* BQ Khoa hgc vd Cdng ngh?
Trang 2NGHIEN CLTU - TRAO DOI
Hai Phdng cung dugc dua vao boat ddng,
thu hut su tham gia ciia ddng dao cac nha
dau tu cdng nghe trong va ngoii nudc nhu
Han Qud'c, Trung Qud'c, My, Nga, Israel
Nhu vay, thi trudng KH&CN d nudc ta
dang tren da khdi sic, vdi tdc do, so lugng
va gii tri cac giao dich cdng nghe, hgp ddng
chuyin giao cdng nghe ngay cang gia tang
Chi tl'nh rieng tir nam 2003 den nay, thdng
qua cic chg cdng nghe vi thiei bi, da cd 17
nghin san phim cdng nghe vi thiet bi dugc
chao ban, bgn 4.600 ban ghi nhd va hgp
ddng mua bin cdng nghe dugc kf kei vdi
tdng gii tri bgn 5.250 ti ddng Hoat ddng
hgp tic qud'c te ve KH&CN da gdp phin
quan trgng nang cao trinh do nghien ciru
trong nudc Mang ludi dai dien KH&CN d
nudc ngoii cung khdng ngimg dugc md
rong, trd thanh mdt hudng quan trgng giiip
tim kiem, khai thic, thu thip thdng tin, bf
quyet cdng nghe ciia cic nudc tren the gidi,
phuc vu cho nhu ciu phat trien KH&CN
ciia dit nudc
Tuy nhien, ben canh nhirng ke't qua dat
dugc, trong qui trinh phat triln, thi trudng
KH&CN Viet Nam da bdc Id nhilu ban
che:
Thic nhdt, ve cic eg che, chfnh sich cua
Nha nudc: ca che quan ly kinh te hien nay
chua thuc sir tao mdi trudng thuan lgi cho
hoat ddng KH&CN ndi chung vi chuyen
giao cdng nghe ndi rieng Hien tai, chiing ta
van cdn duy tri sir bao cip gian tiep ciia Nha
nudc, sir ddc quyln cua doanh nghiep trong
mdt sd ITnh vuc sin xui't - kinh doanh, lam
cho nhilu doanh nghiep cd tu tudng y lai,
chua quan tim den irng dung cic ket qua
nghien ciru va ddi mdi cdng nghe Thieu co
che, chi'nh sich hiru hieu dl thiic diy hoat
dgng chuyin giao cac kei qua nghien curu
vao thuc tiin san xuit - kinh doanh
He thdng chi'nh sich, phip luit cdn
chdng cheo, chua ddng bd; cic chi'nh sich
ve kinh te, uu dai thudng xuyen thay ddi,
khd tiep can Dieu nay lim giam hieu qua
thuc thi cac chfnh sach vi chua tao ra ddng
luc de thiic day cic boat ddng kinh te ndi chung va KH&CN ndi rieng He thdng tai chfnh, tiin te cdn manh miin, chua cd nhirng kenh tai chi'nh hiiu hieu tao dilu kien cho doanh nghiep tu huy ddng dugc ngudn vdn dl diu tu cho KH&CN Mdt sd quy dugc hinh thanh nhim hd trg cac td chirc KH&CN thuc hien nghien ciru - trien khai hoac hd trg doanh nghiep ddi mdi cdng nghe song tren thuc te vin chua thuc su di vio cudc sdng Cac td chirc KH&CN cung nhu doanh nghiep diu rit khd tiep can nhirng ngudn vdn nay
Vai trd cua Nhi nudc dd'i vdi viec diu tu ddi mdi cdng nghe ciia doanh nghiep vin chua phii hgp vdi eg che thi trudng hien nay Chua cd su tach bach giira eg quan quan ly nha nudc ban hinh chfnh sich va eg quan thuc hien chi'nh sich Ddng thdi, chua cd su phdi hgp chat che giua cac eg quan nhi nudc cd lien quan trong viec phdi hgp thuc hien cac chi'nh sach ve huy ddng vdn cho diu tu ddi mdi cdng nghe Cdng tic thanh tra, kilm tra, thim dinh du an cdn yeu kem; trinh do chuyen mdn ciia ddi ngu can bd chua dap irng dugc yeu ciu Cich thirc hd trg tir ngudn ngan sich nha nudc cho ddi mdi cdng nghe ciia doanh nghiep cdn nhieu diem chua hgp ly, chua dam bao dugc tfnh hieu qua trong sir dung ngudn vdn hd trg Hien nay, cic chi'nh sach huy ddng vdn dau
tu ddi mdi cdng nghe ciia doanh nghiep vin dua nhilu vao cac bien phip hd trg tir ngan sach va cac cdng cu khuye'n khfch gian tie'p
Thic hai, ve phfa cac td chirc KH&CN:
trudc bdi canh hdi nhap kinh te qud'c te ngay cang sau rdng, boat ddng KH&CN nudc ta cdn cd khoang cich kbi xa so vdi cic nudc phit triln Nang lire sang tao, phit trien cdng nghe cdn ban che, chua cd kha nang tao ra dugc nhirng cdng nghe can thiei dl thuc su trd thanh nin tang va ddng lire cho tien trinh CNH,HDH dit nudc Mgt trong nhiing giai phap ddi mdi manh dan va mang tfnh dot phi trong nhtrng nam gin day trong viec cai td he thdng cic td chirc KH&CN
TAP CHi Q U A N LY NHA N U 6 C - SO 173 (6-2010) 45
Trang 3NGHIEN CL/U - TRAO DOI
Viet Nam la viec trien khai co che'tu chii, tu
chiu trich nhiem va blnh thanh doanh
nghiep KH&CN, thiic day cic td chirc
KH&CN cdng lap chuyen sang boat ddng
theo CO che mdi danh diu bing su ra ddi
hai van ban quan trgng ciia Chfnh pbii:
Nghi dinh sd 115/2005/ND-CP ngay
05-9-2005 va Nghi dinh sd 80/2007/ND-CP ngay
19-5-2007, nhung tfnh den thing 5-2009,
mdi cd gin 70% so td chirc KH&CN cdng
lap ciia ca nudc cd Dl an chuyen ddi dugc
phe duyet hoac trinh cap cd tham quyln phe
duyet Nhin chung, sd td chii-c KH&CN
chuyen ddi sang md binh doanh nghiep cdn
ri't khiem ton, cho thi'y mdt thuc te'li cac td
chiic KH&CN cdng lap vin cdn tu tudng y
lai vao ngudn trg ci'p tir ngan sich
Ben canh dd, cic boat ddng nghien cihi
-triln khai tuy da dat dugc budc tie'n ding kl
trong thdi gian gin day nhung nhin chung
chat lugng vin cdn d mirc khiem ton, kha
nang ling dung vao thuc te chua cao Cdn
tdn tai khoang each dang kl giira ke't qua
nghien ciin - triln khai vdi nhu ciu thuc te,
phuc x-u true tiep hoat ddng san xuit, kinh
doanh ciia doanh nghiep
Thicba, ve phfa doanh nghiep: boat ddng
ddi mdi cdng nghe cdn le te, thie'u quy
hoach vi chien luge, thieu su gin bd va phdi
hgp giira phugng hudng ddi mdi, chuyen
giao, diu tu ddi mdi cdng nghe vdi chien
luge phat triln va kinh doanh Nhilu doanh
nghiep, nhat la doanh nghiep nha nudc,
chua thuc sir cd nhu ciu tu than dd'i vdi ddi
mdi cdng nghe do nang luc quan ly ye'u
kem ciia ngudi lanh dao hoac do thieu ddng
luc dl phat trien doanh nghiep dii ban
Nang luc tie'p nhin cdng nghe ciia cic
doanh nghiep Viet Nam cdn yeu, the hien d
chd thieu nhirng chuyen gia kinh te, kT thuat
va ddi ngu can bd, cdng nhan cd trinh do
tay ngbl virng vang nen bi cic nha dau tu
nudc ngoai "qua mat"
Tinh trang vi pham quyln sd hiru cdng
nghiep cdn rit ldn Trong nin kinh te thi
trudng, khi vin dl nay tdn tai se din den su
canh tranh khdng lanh manh, rit khd kilm soit Chfnh vl viy, thdi gian qua, Viet Nam
da xay ra nhilu tranh chip kinh te, xung dot giira cac nha sin xui't, gay thiet hai khdng nhd cho cac ben lien quan va anh hudng de'n
vi the' cua qud'c gia tren trudng qud'c te Diy ciing chfnh li nguyen nhin can trd cac boat ddng chuyen giao cdng nghe
Trinh do thim dinh cdng nghe ciia cic doanh nghiep Viet Nam cdn nhilu bit cap, din de'n tinh trang ning gia cdng nghe qua mirc, giy thiet hai trudc mit vi lau dai cho
hg Tham chf, phim chit ciia nhilu can bd, chuyen gia bi tha hda, khdng quan tim de'n lgi fch chung
2 Mgt sd giai phap thiic day phat trien thj trudng khoa hgc va cong nghe trong thdi gian tdi
Mpt Id, tie'p tuc hoin thien mdi trudng
phip Iy cho phit triln thi trudng cdng nghe
Ri soit, sira ddi, bd sung vi ban hinh mdi cic van ban quy pham phip luat lien quan tdi sd hiru trf tue va chuyin giao cdng nghe nhim thiic diy boat ddng sing tao va chuyen giao cdng nghe, dam bao Igi fch qud'c gia, dip iing yeu cau ciia nhirng cam ke't qud'c te ma Viet Nam tham gia Ddng thdi, xiic tien hoan thien phip luit ve doanh nghiep, diu tu, tai chfnh, KH&CN cung nhu cac che dinh trong cac ITnh vuc lien quan khic, bd trg cho boat ddng mua - bin cdng nghe
Hoan thien cic quy dinh ve thuc thi trong he thdng phap luit vl sd hiru trf tue va chuyin giao cdng nghe Tang cudng nang lire CLia cac co quan thuc thi phap luit; ning cao hilu biet va nang luc ciia can bd trong viec phit hien vi pham va giai quyet cic tranh chip vl sd hiru trf tue, thuc hien bao
ve cd hieu qui quyln Igi thuc te ciia cic ca nhan, td chii-c dd'i vdi tii sin trf tue dugc phip luit cdng nhin Bd sung chiirc nang quan Iy phit triln thi trudng KH&CN cho
cac CO quan quin ly nhi nudc ve KH&CN d
cip bd, nganh va dja phuong
Trang 4NGHIEN CLTU - TRAO DO!
Hai Id, xay dung cac giai phap kfch ciu
cdng nghe Xay dung mdi trudng kinh
doanh mang tinh canh tranh, thiic day doi
mdi cdng nghe Hoan thien mdi trudng kinh
te vT md, tao thuan lgi v i ddng lire cho cac
td chirc, c i nhan tham gia diu tu ddi mdi
cdng nghe Dae biet, khuye'n khfch, hd trg
va thiic day doanh nghiep ddi mdi cdng
nghe Xay dung co che phdi hgp, dd'i thoai
giira cac eg quan nha nudc cic cip vdi td
chirc KH&CN va doanh nghiep nhim kip
thdi phit hien, giai quye't cic vudng mic
trong thuc thi chfnh sich uu dai, khuyen
khich boat ddng ddi mdi cdng nghe
Khuye'n khfch doanh nghiep thanh lap
cac quy phit trien KH&CN dl chii ddng
thuc hien nghien ciin, phat trien va iing
dung cdng nghe Doanh nghiep dugc hach
toan khoan diu tu cho boat ddng KH&CN
vao chi phf sin xuat hgp ly va dugc ap dung
mii-c hach toin cao hon ddi vdi ITnh vuc
cdng nghe cao
Phit triln nhu ciu cdng nghe trong ndng
nghiep va ndng thdn Nha nudc hd trg cac
hoat ddng xuc tien va phit triln thi trudng
ndng sin trong nudc va d nudc ngoai,
khuye'n khfch san xuit ndng nghiep hang
hoa dua tren cdng nghe vdi quy md dii ldn
tai nhirng dia ban cd dilu kien phii hgp Cd
chi'nh sach hd trg ndng dan ve thdng tin,
dao tao va kinh phf cho iing dung cdng
nghe, dac biet ddi vdi nhirng viing cd dilu
kien kinh te - xa hdi khd khan va dac biet
khd khan Hoan thien va nang cao hieu qua
hoat ddng ciia he thdng khuye'n ndng trong
cdng tic hd trg chuyen giao cdng nghe cho
ndng nghiep vi ndng thdn Diy manh thuc
hien eg che lien kei giira cac eg quan quan
ly nha nudc, cic td chirc KH&CN, doanh
nghiep vi ndng dan de phit trien, iing dung,
chuyin giao kT thuat tien bd phuc vu san
xuit ndng nghiep va phit triln ndng thdn
Ba la, xiy dung giai phap thuc diy cung
cdng nghe Phit trien ngudn cung cdng
nghe trong nudc Tao ddng luc manh me
cho cac td chiirc, ca nhan tao ra vi thugng
mai hda cdng nghe cd gia tri thuc tiin Quy dinh rd trach nhiem dd'i vdi cac co quan chuyin giao va nhan chuyin giao ddi vdi kei qua nghien ciin phuc vu cdng fch; co che do khen thudng thda dang dd'i vdi td chiic, ca nhan cd kei qua nghien ciru dugc ii-ng dung rdng rai va mang lai hieu qua kinh
te - xa hdi cao
Chuyin manh hoat ddng nghien cihi iing dung va phat triln cdng nghe gin vdi thi trudng Ddi mdi phuong thirc xac dinh nhiem vu KH&CN cua Nha nudc theo hudng gin viec hinb thanh nhiem vu KH&CN vdi nhu ciu thuc tien, vdi thi trudng Cd eg che, chfnh sach khuyen khfch, thiic diy cic doanh nghiep thudc mgi thanh phin kinh te dat hang vdi cac td chirc KH&CN trong nudc va nudc ngoii va tham gia de xuat, tuyen chgn td chiirc, ca
nhan thuc hien nhiem vu KH&CN ciia Nha
nudc Diy nhanh viec thuc hien eg che tu chii, tu chiu trich nhiem ciia cic td chirc KH&CN cdng lap de phat huy tfnh nang ddng CLia cac td chirc nay trong nin kinh te thi trudng Khuyen khfch cic vien nghien cun, trudng dai hgc thanh lap hoac lien doanh, lien kei vdi cic td chirc trong nudc, nudc ngoai d l thanh lap cic doanh nghiep KH&CN; cd chi'nh sach khuyen khfch dau
tu dac biet ve co sd ha ting, thue, sir dung dit dai dd'i vdi cic doanh nghiep KH&CN boat ddng trong cac ITnh vuc cdng nghe cao Ddi mdi chfnh sich dau tu cho KH&CN Tip trung dau tu cd chgn Igc de xay dung
eg sd ha ting va phit triln ngudn nhan lire cho mdt sd hudng cdng nghe trgng diem, cd tic dung Idn dd'i vdi viec hien dai hoa cac nganh kinh te - kT thuat, bao dam qudc phdng, an ninh; tao dilu kien phit trien cic nganh ngbl mdi, tao cdng an viec lam, nang cao sire canh tranh ciia ndn kinh te Chuyin dich CO ciu diu tu cua Nha nudc cho hoat ddng KH&CN theo hudng tang ti le diu tu cho cac boat ddng phit trien va hoan thien
cdng nghe, sin xuit thir nghiem, uam tao
cdng nghe, uom tao doanh nghiep KH&CN,
TAP CHi QUAN LY NHA NUOC - s6 173 (6-2010) 47
Trang 5NGHIEN CLTU - TRAO DOI
nghien cuu nhu ciu cdng nghe va tiep thi
cdng nghe Hd trg kinh phf cho cic du in
chuyin giao cdng nghe qud'c phdng cho
muc dfch dan sir theo nhu ciu ciia thi
trudng Hinb thinh vi dua vao boat ddng
cic quy phit triln KH&CN ciia bd, nginh,
tinh, thanh phd, td chii-c, ca nhin, ddng thdi,
van hanh cd hieu qua Quy phit triln
KH&CN qud'c gia Tang cudng hgp tic
cdng nghe vdi nudc ngoai Xay dung chfnh
sach nhap khau cdng nghe theo budng nhap
khau miy mdc, thiei bi, dich vu kT thuat,
dip iing cac tieu chuin vl chit lugng, an
toan lao ddng va bao ve mdi trudng; khuye'n
khfch nhap cdng nghe gin vdi lim chii va
ndi dia hoi cdng nghe trong mdt sd ITnh N-UC
ma Viet Nam cd the manh, tren eg sd lien
ke't giira cic td chiic KH&CN xai cac doanh
nghiep trong nudc thdng qua viec hd trg cic
khoin chi phf lien quan tdi quyen khai thic
cic ddi tugng sd hiru cdng nghiep, phi
chuyen giao cdng nghe, chi phf dio tao cin
bd, chi phf thue chuyen gia trong nudc va
nudc ngoai Khuyen khfch thinh lap cic td
chirc KH&CN lien ket giira cic cdng ty
nudc ngoii vdi cdng ty vi cic td chiic
nghien ciin - dio tao ciia Viet Nam Xay
dung cic chfnh sach khuyen khfch diu tu
dac biet dl thu but cic cdng ty da qud'c gia
cd cdng nghe ngudn, cdng nghe cao diu tu
va chuyin giao cdng nghe tai Viet Nam;
khuyen khich cdng ty nudc ngoai cbuyin
giao cdng nghe cho phia Viet Nam trong
cic hgp ddng lien doanh va hgp tic kinh
doanh; cd co che thu but chuyen gia gidi
trong nudc va nudc ngoai lam viec chuyen
mdn, quan ly trong cic td chiic KH&CN,
doanh nghiep tai Viet Nam
Bdn Id, phit trien cac loai blnh dich \ai,
xiic tien mua ban cdng nghe Hinh thanh vi
phat trien cic td chirc xiic tien mua bin
cdng nghe Trong giai doan trudc mit, Nhi
nudc hd trg viec td chiic chg cdng nghe
-thiei bi dinh kl d quy md ca nudc; khuyen
khfch td chiirc cic boat ddng nay d quy md
dia phuong Tang cudng su hd trg ciia cic
eg quan chuyen mdn, cic Sd KH&CN trong viec triln khai thuc hien cac hgp ddng mua bin cdng nghe sau kf ket Bd KH&CN ban hanh Quy che' ve chg cdng nghe - thiei bi Thanh lip va dua vao boat ddng hai trung tim giao dich cdng nghe thudng xuyen tai
Hi Ndi va TP Hd Chi Minh Td chiic lai boat ddng ciia cic trung tim thdng tin KH&CN thudc cac co quan nhi nudc theo hudng cin dd'i giira cic chii-c nang dam bao thdng tin phuc vu co quan quan ly nha nudc, phuc vu cdng ddng va hoat ddng kinh doanh thdng tin thuong mai vl cdng nghe; ning cao tfnh chuyen nghiep va hiiu dung CLia dich vu thdng tin; chii trgng cdng tic xiy dung vi khai thac eg sd dir lieu cdng nghe phuc vu ndng nghiep va phit triln ndng thdn, phat triln mang ludi cung cip thdng tin dien tir vl thi trudng cdng nghe xudng ci'p huyen, xa Diy manh xa hdi hoa dich \ai td chii-c chg cdng nghe - thiet bi, trung tam giao dich cdng nghe va dich vu thdng tin cdng nghe
Phit trien cic dich vu tu van, giim dinh, thim dinh, dinh gii cdng nghe Ning cao nang lire boat ddng, chat lugng dich NOI ciia cic td chii-c tu vi'n, giim dinh, thim dinh, danh gii cdng nghe cua Nha nude Thinh lap hai trung tam dinh gii, thim dinh, dinh gia cdng nghe tai Ha Ndi va TP Hd Chf Minh Thu hiit cic td chiic KH&CN, cic td chiic xa hdi, cic td chiic xa hdi - ngbl nghiep, cac nha cung cip dich vu chuyen nghiep, cic td chii-c vi ci nhin khic trong nudc va nudc ngoai tham gia cung cip cic loai dich vu tren Ddng thdi, ning cao nhin thiirc vi thiic day viec sir dung cac dich vu tu vi'n, giam dinh, thim dinh, dinh gii cdng nghe trong boat ddng kinh te' - xa hdi Phat triln djcb vu phip ly vl sd hiru trf tue va cac dich vu phip Iy khic lien quan tdi mua ban cdng nghe Khuyen khfch thinh lip cic doanh nghiep boat ddng cung iing dich \n phip ly vl sd hiru trf tue va chuyin giao cdng ngbeQ
48 TAP CHi Q U A N LY N H A N U 6 C - S 6 173 (6-2010)