1. Trang chủ
  2. » Nghệ sĩ và thiết kế

Trung Quốc trên con đường cải cách, mở cửa và hội nhập: nhìn từ dòng chảy lịch sử

9 15 0

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 9
Dung lượng 207,55 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

cdch day du ve cdu hdi hdi nhap vd con dudng phdt trien ciia Trung Quoc trong hien tai va tuong lai. Sau khi Tdn Trung San mdt vdo nam 1925, Trung Qude dien ra mdt thdi ky hdn loan k[r]

Trang 1

TRUNG QUOC TREN CON DlTflTNG CAI CACH, MOT CUTA VA HOI NHAP:

NHIN TUT DONG CHAY LICH SUT

NGUYEN VAN VlfgNG*

I Chau A tru-dc trao Itfu "Can dai

ho4"(l)

Mdt hoc gia nghien ciin ve hien dai hod

ciia Trung Quoc Id La Vinh Cii' da suy doan

ve 3 lan sdng Idn trong tien trinh hien dai

hod the gidi, dd Id:

"Ldn sdng hien dai hod the gidi Idn thii

nhat tir cudi the ky XVIII den giiia the ky

XIX, bat dau tir each mang cdng nghiep

Anh, sau dd tien trinh cdng nghiep boa lan

rdng ra Tdy Au

Ldn thii hai tir niia cudi the ky XIX den

ddu the ky XX, cdng nghiep hod lan rdng ra

Chdu Au, sang cd Bde My, ddng thdi san

xuat dugc tang cudng d "the gidi phi

phuang Tay"(2), keo theo sy khdi dau hien

dai hod ciia "the gidi phi phuang Tdy"

Ldn thir ba bat ddu tir cudi the ky XX Nd

la thdi ky phat trien thinh dat cua cdng

nghiep the gidi, da ldi cudn tat cd cac qude

gia tren the gidi tham gia vao qua trinh cdng

nghiep hoa"(3)

Nhu vay, neu theo suy doan tren thi Chu

nghTa tu ban vdi vii khi hien dai hod da dp

dat vdo Chdu A trong ldn sdng hien dai hod

thi gidi ldn thii hai Thdi can dai, Chau A

cdn chua "gidt minh tinh ngu " vd dang chim

ddm trong xa hdi phong kien vdi che do

chuyen chi trung uong tap quyen, thi d Chau

Au, Chii nghTa tu ban da ra ddi ngay trong

Idng chi do phong kiln, giai cap tu san ngdy

Nghien ciJu sinh Dai hoc Van Nam, Trung Quoc

cdng ldn manh thdng qua cdc cugc phat kiln dia ly va cac phong trdo chinh tri Trong qua trinh hinh thanh va phat trien cua Chii nghTa

tu ban, vdi nhu cau ve thi trudng va ngudn lao ddng, Chii nghTa tu ban da bat ddu qua trinh tham hiem, md cac cugc phdt kiln dia

ly vd sau dd la dp ddt van minh phuang Tay vdo nhii'ng vung dat hg vira tim thdy Mot trong nhiing khu vyc md ngirdi phuang Tdy sdm dat chdn den la Chau A Den day, lich

su Chau A ndi rieng vd lich sii the gidi ndi chung budc sang trang mdi, thdi dai ma

"nong thon phdi phuc tiing thdnh thi, phuang Dong phu thuoc vdo phuang Tdy",

vdi sue manh cua minh, giai cap tu san

phuang Tdy da "ldi cudn den cd nhirng ddn

toe dd man nhdt vdo trdo Itni vdn minh nhung trong phdo bdn thiing tdt cd nhung birc Van ly tnrang thdnh vd budc nhung nguai dd man nhdt ciing phdi hdng phiic"(4) Chinh do nhiing tac ddng khach

quan tir ben ngodi vdi sy xdm luge ciia chii nghTa thuc ddn phuang Tdy, ket hgp vdi nhu edu ndi tai chii quan ciia tii'ng nudc Chdu A, da ddn tdi yeu edu phai tiln hanh cai each de tim dudng hdi nhap

Sy banh trudng ciia chii nghTa thyc dan phuang Tdy thdi can dai cung dem din cho ngudi Chdu A nhii'ng thdch thiic vd nguy CO, ddng thdi ciing tao cho Chdu A nhung thdi co vd co hdi d l hdi nhap Chinh tir nhung thdi co va nguy co dd nen

Trang 2

vdo giiia the ky XIX, cdc qude gia Chdu A

deu cd 2 muc tieu vd nhiem vy cu the

gidng nhau la:

1- Bdo ve ddc lap chu quyen, an ninh va

todn ven lanh thd qude gia - dan tdc

2- Cdi each, duy tdn, ty cudng, tang

cudng siic manh ndi lye vd tii'ng budc

ndng cao uy tin, vi tri vai trd qude gia

-dan tdc tren the gidi

Cd the thdy rang, trong lich sir hien dai

hod the gidi, ban ddu Chii nghTa tu ban

cdng ra siic "md rong mo hinh hien dgi

hod" (defusive modernization) thi cdng

nhdn dugc sy "khdng cu mo hinh hien dgi

hod" (defensive modernization) ciia "the

giai phi phirang Tdy "(5) Tuy nhien,

phuang thiic, dudng ldi, dieu kien vd ca

sd gidi quyet ciia mdi qude gia Chdu A lai

khac nhau Theo Samuel Hungtington, cd

3 khuynh hudng phdn iing lai hien dai hod

cua cdc qude gia Chdu A trudc sire ep cua

phuang Tdy thdi can dai: thir nhdt, ehdi

bd (ddng ciia ddt nudc); thir hai, ddn nhdn

hien dai hod vd khudc tir phuang Tdy hod;

thu ba, ddn nhdn cd hien dai boa va

phuang Tdy hoa(6) Tuy nhien, theo quan

dilm ciia chiing tdi thi cd 3 khuynh hudng

nay deu dien ra d cdc nudc Chdu A nhung

vdo nhung thdi diem khdc nhau Vdo thdi

gian nay, van minh phuang Tdy dugc hieu

nhu mdt nen vdn minh tien tien, gdn vdi

nhiing thdnh tyu khoa hgc ky thuat, vdi

r \ r

tinh uu thang ciia nen sdn xudt cdng

nghiep vd cdc phuang tien tieu dimg hien

dai Do vay, ciing cd quan diem cho rdng

qua trinh "cong nghiep hod"

(industralisation) dugc hieu ddng nghTa

vdi "phuang Tdy hod" (westernisation) va

"hien dgi hod " (modernisation)(7) Cd the

khang dinh rdng, trudc nguy co ciia chu nghTa thuc ddn phuang Tdy, iing xir cua mdt sd qude gia tieu bieu nhu Nhdt Bdn, Trung Qude, Thai Lan, Trieu Tien, Viet Nam la deu thi hdnh chinh sdch ddng cira dat nudc, ddng thdi tien hanh cac cugc cdi each nham canh tdn dat nudc Rieng Nhat Ban vd Thai Lan sau thdi gian ddng cua da biet md cua dimg liic nen da thdnh cdng, cdn Trung Qude va Viet Nam khdng nhdn thii'c dugc xu the hdi nhap nen

da trd thdnh thude dia cua chii nghTa thyc

dan Ro rdng, cong cuoc cdi cdch vd duy

tdn ddt nuac khong nhung dua vdo yeu to tdc dong cua the gidi ben ngodi md cdn phu thuoc rdt lan vdo khd ndng linh hogt trong chinh sdch dong - ma cira cua moi qude gia

Nhu vay, trudc thdch thiic ciia chii nghTa thyc ddn phuang Tdy vd nhirng ddi hdi ndi sinh trong nudc, vdo giiia the ky XIX, d Chdu A da xudt hien hang loat cac cugc cdi each vd tu tudng cdi cdch Nhdt Ban tien hdnh cdi cdch Minh Tri Duy Tan nam 1868; Thdi Lan cd cugc cdi each cua Chulalongcon (1851-1868); Trung Quoc

cd phong trdo Duy Tdn cdi cdch ciia Khang Hiiu Vi - Luang Khdi Sieu; Viet Nam xudt hien cdc tu tudng cdi each ciia Pham Phii Thii, Nguyen Trudng To, Nguyen Ld Trach Nhin chung, cdc cugc cdi each da dugc thyc hien d mdt sd nudc, nhung ciing cd nhiing tu tudng cdi cdch khdng dugc thyc hien ma mai mai chi nam tren gidy td Cd nhirng cugc cai each da thdnh cdng d Nhdt Bdn vd Thai Lan, cd nhiing cugc cdi cdch vd tu tudng cdi each khdng thdnh cdng d Trung Qude vd Viet Nam Viec thdnh bai ciia cac cugc cdi cdch

Trang 3

Nghien citu khoa hgc

va tu tudng cai cdch da cd tac ddng khdng

nhd tdi chdng dudng tiep theo ciia mdi ddn

tdc Phong trdo cai cdch giii'a thi ky XIX

phan dnh xu the vd nhu edu ciia thdi dai,

vdi khat vgng ty cudng ddn tdc, thoat khdi

nguy CO ngoai bang, hdi nhap dl tiln kip

vdi trdo Iuu the gidi Diing nhu PGS

Nguyen Van Hdng da nhan dinh "phong

trdo Duy Tdn, cdi cdch ma cira chinh Id

phdn dnh khdt vong chuyen minh hoi Iuu

thai dgi cua cdc quoc gia chdu A" va

"Duy tdn - cdi cdch, cdi cdch de hoi nhgp

vd ma cira"{%)

2 Trung Qude tren con dudng cai each,

md cua va hoi nhap

Chdu A nua ddu the ky XIX da diln ra

mdt loat cac cugc cdi each Cac cugc cdi

each ndy xudt phdt tir hai nguyen nhdn

chinh: thir nhdt, trudc nguy co xdm luge

va banh trudng ciia Chii nghTa tu ban

phuang Tdy, nen ddc lap ciia cac qude gia

Chdu A hi de doa; thir hai, che do phong

kien dd gid nua, cdn trd sy phat trien ciia

xd hdi, trong khi do yeu edu hdi nhap dang

dugc ddt ra Mdt trong nhirng qude gia

tieu bieu tien hdnh rdt nhieu cac cugc cdi

cdch nham muc dich chdn hung ddn tdc,

bao ve nen ddc lap cho ddt nude Id Trung

Qude Qua trinh cdi cdch cua Trung Qude

cd nhieu diem khu biet Ban ddu, Trung

Qude ngdn cdn phuang Tdy boa bode hien

dai hod, nghTa Id ddng ciia ddt nude Mac

du cdc nhd truyen dao Ca Ddc giao dugc

phep vdo Trung Qude tir nam 1601, nhung

lai bi dudi ra vdo nam 1722; rdi chinh

sach " B I quan toa cdng" dudi thdi Minh

Chinh sach ehdi bd ciia Trung Qude chii

ylu bdt ngudn tir y thiic ty coi minh la

vuong qude trung tdm vdi niem tin sat da

vdo tinh uu viet cua nen van hod Trung Hoa tdt han tdt cd cdc nen vdn boa ciia cac dan tdc khdc Khi Trung Qude sau mdt

con ngu me Idu ngdy da "gidt minh tinh

gidc", thay dugc sy tbua kem ciia minh

trudc phuang Tdy ve khoa hgc ky thuat vd nhdn thdy dat nudc Idng gieng Nhdt Ban dang hien dai hod thdnh cdng, phong trdo Duong Vu hgc tap khoa hgc ky thuat ciia phuang Tay, nghTa la nhdn thiic dugc nhu edu phdi hien dai hod nhung khdng chdp nhdn phuong Tdy boa Trung Quoc khdng mudn thay ddi che do, khdng mudn tir bd quyen Igi ca nhdn ciia giai cap phong kien Khi khdu hieu cua ngudi phuang Tdy cdt

len "Neu muon thdnh cong, cdc ban phdi

gidng chung toi, con dudng chiing tdi di Id con dudng duy nhdt "(9), ngudi Trung

Qude lai sg phdi tir bd mgt nen van boa da tirng tdn tai hang nhilu thi ky d l thay vdo

dd mdt nen van minh hoan toan mdi Lya chon nay Id cd gang ket hgp hien dai boa vdi viec giu gin gia tri vdn hod vd cdc thi che cdt ldi ciia nen vdn hod bdn dia

Chien tranh Nha philn vdi sy cd mat cua cac nudc de qude d Trung Qude va Chien tranh Trung - Nhdt da ldm cho Trung Qude ddn sdu vdo con dudng nd dich, khdi nghTa ndng ddn "Thdi Binh Thien Qude" - ldi cdnh bdo cho sy muc nat ciia chinh quyin nhd Thanh Tdt cd nhirng thay ddi trong nudc dd da tao nen mdt bdi canh lich sii quan trgng vd ciing Id

"nhdn to quan trong ddn den cdc phong trdo cdi cdch" (10) d Trung Qude T h i ky

XVIII, Trung Qude bi suy thoai va bi Man Thanh xdm luge vdo nam 1640 Chu nghTa

tu ban phuang Tdy din gd cira ddi Trung Qude md ciia vd hdi nhap Lich su ddt ra

Trang 4

edu hdi budc phdi trd ldi Chiln tranh Nha

phien 1840 thyc chdt la cai cd, la chia

khoa de md ciia Trung Qude Trung Qude

tbua trdn, edu tra ldi ddu tien cho edu hdi

hdi nhap cua Trung Qude da khdng thanh

cdng Trung Qude phdi md cira vdi thai do

cam chiu, bi ddng vd bdo thii

Nhdn dan Trung Hoa, dac biet Id giai

cap ndng ddn sdng trong che do phong

kien dudi trieu Man Thanh da bi bde lot

nang ne, nay sy cd mat ciia chu nghTa thyc

dan cang lam cho cugc sdng vd khdng khi

chinh tri them ngdt ngat Mdt bd phdn giai

cdp ndng dan tap trung tinh thdn ddn tdc

Trung Hoa da cd edu trd ldi bang phong

trao "Thai Binh Thien qude" (1851-1864),

mong mudn xdy dyng mdt qude gia thai

binh, mot xa hdi ma mgi ngudi ciing binh

dang - "xd hdi dai ddng" "Men say" ciia

chien thdng, mdu thudn giira nhirng ngudi

lanh dao phong trdo da lam cho phong

trao thdt bai sau 14 ndm khdng chien va

xdy dyng Thai Binh Thien qude Id tieng

chudng thirc tinh Trung Qude vd la edu trd

ldi thii hai thdt bai ve con dudng hdi nhap

Trong xa hdi phong kien Trung Quoc,

hai giai cap co bdn mdu thudn vdi nhau Id

giai cap ndng ddn dai dien cho giai cap bi

tri vd giai cdp phong kien dia chu dai dien

cho giai cdp thdng trj Sau khi thdy giai

cap ndng dan len tieng nhung khdng thdnh

cdng trudc van menh ciia ddt nudc, giai

cdp phong kien Trung Hoa, dai dien Id

tdng Idp quan lai Man Thanh ciing gdp

tieng ndi de cimg trd ldi edu hdi hdi nhap

cua dat nudc Khdc vdi giai cdp ndng ddn,

tang Idp quan lai Man Thanh nhdn thiic

thdy rang "tdu Tdy nhanh han, sung Tdy

mgnh han", nghTa Id Trung Qude tbua

phuang Tdy d hai thir dd Trung Qude nhdn thirc dugc rdng sire manh phuang Tdy khien cho cdc xa hdi phuang Ddng khdng the bam mai vdo chien luge thudn tuy bdi ngoai Vii khi ciia ngudi phuang Ddng la thanh quach vd cung ten ldm sao chdng lai ndi phudng Tdy vdi tdu Tdy vd dai bae Vi vay da phdt ddng phong trdo Duong vu hgc tap phuang Tdy ve siing dan de chdng lai phuang Tdy Phong trdo Duong vu da cdng khai vd chu truang tiep nhdn Tdy hgc, mong mudn dung khoa hgc

ky thuat cua phuang Tdy de bd sung nhung thieu sdt cua van hda Trung Hoa

Vdi ton chi ty cudng, "nhd Thanh da thu

cuu, khdng chiu thay ddi, khong tien hdnh cdi cdch che dd"{\\), phong trao ndy bi

that bai trong cugc dg siing vdi Nhdt Ban tai cuoc chien tranh Giap Ngg (1894-1895) Con dudng md giai cap thdng tri Man Thanh thyc hien da khdng dap iing dugc dieu kien phdt trien ciia lich sir Cdu tra ldi cho con dudng md ciia vd hdi nhap ciia Trung Qude ldn thii ba bi ddng sap lai,

nhung phong trdo Duong vu da "ma ddu

tien trinh hien dgi hod ciia Trung Quoc"

(12)

Khi Nhdt Ban dang canh tdn ddt nudc thanh cdng vd phat trien manh me thi Trung Qude vdn dang nam trong che do phong kien lac hdu, ddt nudc dang bi xdu

xe Trudc tinh hinh dy, nhieu nhd yeu nudc Trung Qude noi guang Nhdt Bdn Duy Tan, chu truang hgc tap phuang Tdy

de thiic ddy su phat trien ciia ddt nudc Tieu bieu cho trdo Iuu ndy Id hai nhd yeu nudc Khang Hiiu Vi vd Luang Khai Sieu Sdm nhdn thiic dugc nguy ca cua ddn tdc, thang 6/1896, Khang Hiru Vi dang thu len

Trang 5

Nghien citu khoa hgc

vua Quang Ty xem xet ke hoach bien

phdp vd dugc Vua ddng tinh iing hd

Thdng qua 6 biic thu Khang Hiru Vi giri

len Vua Quang Ty, cd the ndi rdng ddy la

"ldn ddu tien Trung Quoc dua ra phirang

dn cdi tgo todn dien the che ddt nudc

Trung Hoa phong kien, thudn vdi trdo Iuu

phdt trien cua thai dgi"(l3) Gidi tri thu'c

Trung Qude da hgc tap Nhdt Bdn, theo md

hinh Nhat Ban de Duy Tdn cdi each,

Trung Qude da hgc tap gido due vd khoa

hgc ky thuat Nhdt Bdn Hg be nguyen md

hinh Nhdt Ban vdo Trung Qude, dua vua

Quang Ty ra ldm lye lugng chinh tri (nhu

Thien hodng Nhat Bdn) Bien phap Mdu

Tudt diln ra tir ngdy 11/6 - 21/9/1898,

dugc lich sir Trung Qude ggi Id "Bdch

nhdt Duy tan", vdi nhiing ndi dung co bdn

Id:

1 - Cdi each che do chinh tri

2 - Cdi cdch kinh te

3 - Cdi cdch gido dye vd ddo tao nhdn

tdi

Trudc lan sdng cdi cdch manh me vd

tuong ddi todn dien cua phong trdo, cac

the lye bdo thii trong trieu dinh Man

Thanh da phdn iing quyet liet Trudc sy

trdn dt da man cua phdi bao thu, diing dau

Id Tir Hi Thdi Hdu, vua Quang Ty bi bat

giam, Khang - Luang phai chay trdn,

phong trdo that bai Tuy thdt bai nhung

Duy tdn Mdu Tudt Id cdu trd ldi cua gidi

tri thiic, dai dien cho tu tudng tien bd

Trung Qude liic bdy gid trudc nhu cdu hdi

nhap ciia Trung Qude Cdu tra ldi dy vdn

chua dap iing dugc yeu cdu ciia lich sii,

nhung nd Id "budc dot phd, Id sir tuyen

r F F '

chien quyet liet vdi che do phong kien,

chuyin mot nin kinh te tu nhien sang mot

nen kinh te mang tinh chdt hdng hda tu bdn chu nghia"(\4) Cdc hgc gid ciia

Trung Qude cdn cho rdng: Duy tan Mdu

Tudt la "cuoc thir nghiem can dgi hda tu

bdn chii nghTa lan dau tien a Trung Qude" (15)

Trong khi tdt cd cdc phong trdo cdi each

va ddu tranh cua nhan ddn Trung Qude chdng lai deb dp birc ciia chu nghTa thyc dan vd bde lot cua phong kiln diu thdt bai thi Tdn Trung Son da xudt hien Vdn xudt thdn tir tang Idp tieu tu sdn, dng dd nhdn thiic rang khdng the hi vgng vdo trilu dinh phong kien, tir dd dng riit ra kit ludn: Trung Qude phdi di theo con dudng phat

trien ciia lich sir "trieu sdng the giai cudn

cudn ddng, thudn ddng thi sdng, nguac ddng thi chet"(16) Ong da de ra hoc

thuyet "Tam ddn" de tien hanh each mang dan chii tu sdn Cugc cdch mang Tdn Hgi

1911 cd phdn thang Igi, cd mat ban che, vi

vay cd nhd nghien ciiu cho rdng "Cdch

mang Tdn Hai Id mot cuoc cdch mgng nhung chi dirng lai a mot cuoc cdi cdch"{\l) Tyu chung vdn chua trd ldi mot

cdch day du ve cdu hdi hdi nhap vd con dudng phdt trien ciia Trung Quoc trong hien tai va tuong lai

Sau khi Tdn Trung San mdt vdo nam

1925, Trung Qude dien ra mdt thdi ky hdn loan keo ddi Nhiing mdm mdng ddu tien cua giai cdp tu sdn da dugc cdy vdo trong

xd hdi phong kien niia thude dia dudi su khai thac bde lot vd thdng tri ciia Chu nghTa tu bdn Giai cdp vd san dudi anh hudng ciia each mang thdng Mudi Nga ndm 1917 ciing da dugc hinh thdnh Tir ddy, trsn con dudng di ciia Trung Qude dd xudt hien hai giai cdp Ndm 1921, Ddng

Trang 6

Cdng sdn Trung Qude ra ddi V l thyc

chdt, tren chien hao each mang, hai giai

cdp tu sdn vd vd san cd liic di ke ben

nhau,song cd liic ddu tranh vdi nhau quyet

liet Ddng Cdng san Trung Qude ngay

cdng ldn manh tren budc dudng ddu tranh

each mang, khang dinh dudng ldi ciia chu

nghTa Mdc - Lenin Thdng 8 - 1927, Bd

Chinh tri Dang Cdng sdn Trung Qude md

rdng, Mao Trach Ddng gidnh dugc vi tri

lanh dao Mao Trach Ddng chii truang

nam lay cai gde cua cdch mang Id ndng

ddn, nhd dd Dang Cdng san gianh dugc

nhieu thang Igi trudc Qude ddn Dang

Ngdy 1 - 1 - 1949, Ddng Cdng sdn Trung

Quoc chiem dugc Bde Kinh, sau do ngay

1 - 10 - 1949, nudc Cdng hod Nhdn ddn

Trung Hoa ra ddi, Trung Qude di len xdy

dyng Chii nghTa xd hdi Cugc cdch mang

Van hod (1966 - 1976) lam cho Trung

Qude lam vdo khiing hoang, Trung Qude

mat di nhieu co hdi de hdi nhap

Ddng Tieu Binh da xuat hien va ra soat

lai dudng ldi ciia Dang, dua vdn de kinh te

trd thdnh nhiem vy trung tdm, vdn de khoa

hgc ky thuat la lye lugng hang ddu, lay

thyc tien de kiem nghiem chdn ly, Idy giao

due Id ke ldn lau ddi cho ddn tdc Hdi nghi

Trung uong 3 khoa XI Ddng Cdng sdn

Trung Qude nam 1978, quyet dinh thyc

hien dudng ldi cdi each, md cira todn dien

ddt nudc, Trung Qude da cd nhirng budc

tien dang ke, tao dieu kien co ban cho

cdng cugc hien dai hod ddt nudc Nam

2001, Trung Qude gia nhap td chiic

thuang mai ldn nhdt todn cdu, danh ddu

mdc son trgng dai tren con dudng xdy

dyng ddt nudc, la cdu trd ldi thdnh cdng

tren con dudng hdi nhap

Nhu vay, toan bd tien trinh lich sii tir cugc Chien tranh thude phien nam 1840 den nam 1978, Trung Quoc mdt gdn mdt the ky rudi tim cho minh mdt con dudng

di len, qua trinh dd dugc ddnh ddu bdng sy

thii nghiem cua cdc tu tudng Thuc chdt

do Id qud trinh chuyen minh ciia Trung Quoc de hdi Iuu ciing thai dgi - mot nhu cdu tdt yeu ciia lich sir

3 Nhirng can trd tren con du'dng cai each, md' cu'a va hoi nhap ciia Trung Quoc

Theo Peter Nolan, tren con dudng tiep theo ciia minh, Trung Qude diing trudc 8

thach thirc co ban Id: ngheo khd vd bdt

binh ddng, cuoc cdch mgng kinh doanh todn cdu, mdi truang, ndng luc vd vai trd cua nhd nudc, cdc mdi quan he quoc te, nhirng thdch thuc trong ndi bd Ddng Cong sdn Trung Quoc, thdch thirc tdm ly, tdi chinh{lS) Dd Id nhiing thach thiic trudc

mat Mdt cdu hdi dugc ddt ra la tai sao Trung Qude tim dudng hgi nhap vdi the gidi lai mdt mdt thdi gian dai gdn 2 the ky? De trd ldi cdu hdi dd, chiing ta phdi quay lai tim hieu nhiing trd ngai chii yeu ddi vdi tien trinh hdi nhap ciia Trung Qude

3.1 Nhan thirc ve hpi nhap Id mpt qud trinh

Bat ky mdt tu tudng mdi nao xudt hien Cling deu khdng the cd chd diing ngay trong xa hdi Giai cdp thdng tri vi quyen Igi ciia minh se khdng de dang chdp nhdn nhung tu tudng cai each, md dudng cho mdt phuang thiic sdn xudt mdi de rdi ddi lap vdi chinh minh "Hdi nhap" la mdt khai niem mdi ciia cdc nudc phuang Ddng trudc can Idc thi trudng ciia phuang Tdy

Trang 7

Nghien citu khoahpc

C) phuang Tdy, hdi nhap Id tdt yeu vd nhu

cdu hdi nhap da xudt hien ngay trong qua

trinh hinh thdnh vd ra ddi ciia Chu nghTa

Tu ban Khdi niem hdi nhap chi cd d cac

nudc lac hdu dimg de chi mdt qud trinh

tham gia vdo thi trudng the gidi, neu

khdng se khdng tdn tai dugc, bdi vi ddy Id

mdt tdt ylu lich sir Khi phuang Tdy den

gd cira ddi Trung Qude md cua va hdi

nhap thi Trung Qude ddng cira vd sau dd

la bi cudng hire hdi nhap Khi nhdn tbire

ra nhu cdu phai md ciia thi nhirng nhan

thiic diing dan dd lai bi han che bdi giai

cdp phong kien Chinh vi vay, nguyen

nhdn ddu tien khien cho Trung Qude mdt

nhilu thdi gian tim kiem con dudng hdi

nhap chinh la vi nhdn thirc ve hdi nhap la

cd mdt qua trinh, nd qua thyc khdng dan

gidn vdi Trung Qude, mdt ddt nudc ludn

coi minh Id nhdt, khdng mudn hgc hdi ben

ngodi

3.2 Rdo cdn ciia yeu to lich su

Con dudng hdi nhap ciia Trung Qude

thdi can dai vira mang tinh tdt yeu, vira

mang tinh lich sir Hdi nhap Id Id yeu cdu

khach quan khdng the cudng lai dugc va

ban chat ciia hdi nhap Id khdng that bai

Qua trinh toan cdu hod hien nay thyc chdt

Id mdt cdch nan cho cho nhdn loai di diing

chieu quay ciia banh xe lich sir Chii nghTa

Tu ban phuang Tdy da lay ddng vd tao co

hdi cho cac qude gia tren the gidi hdi

nhap Tinh tat yeu ciia hdi nhap ddt ra cho

tdt cd cac qude gia nhung khdng phdi khi

ndo vd liic nao ciing hdi nhap thdnh cdng

-nghTa Id nd mang tinh lich su Hdi nhap

thanh cdng khdng chi phu thuoc vao sire

manh, tien de, dieu kien vat chdt vd tinh

thdn ben trong dii d l cho ca thi ddt nudc

cd the diing virng trudc sy canh tranh khdc liet cua thi trudng thi gidi, ciing nhu tao ra mdt mdnh ddt tdt d l trdng cdy, Iuu giir nhirng thanh tuu ben ngoai; ma nd cdn phu thude vao dilu kien thi gidi vd quan

he vdi the gidi ben ngodi Trong khi cai each, md cua hdi nhap vdo thi trudng thi gidi, Thdi Lan da Igi dung sy kiem toa ciia cdc nudc de qude de tang cudng vi the ciia minh d khu vyc Ddng Nam A Nhdt Ban thyc hien cdi each tren co sd cdu true chinh tri xd hdi da thay ddi ve co ban Do

la chinh quyen phong kien Mac Phu - luc lugng cdn trd cdng cugc canh tan dat nudc

da bi xod bd Cugc each mang tu san thdnh cdng xod bd dugc cdc hiep udc bat binh dang vdi phuang Tdy, trong chien tranh Nga - Nhdt, Trung - Nhdt, Nhdt Ban chien thang ldm tang dia vi Nhdt Ban tren trudng qude te Trung Qude tren con dudng hdi nhap ciia minh da bd qua qua nhieu co hdi de cd the riit ngdn con dudng hdi nhap, md ciia vdi the gidi ben ngoai Khi gidi tri thiic Trung Qude nhdn thiic dugc con dudng thdnh cdng cua Nhdt Ban

da be nguyen md hinh ciia Nhdt Bdn vac Trung Qude thi liic dy pham trii lich sir khdng cho phep thdnh cdng Cdi each cua Quang Ty tien hdnh trong dieu kien dat nudc chua cd sy thay ddi ve co cdu chinh tri xa hdi ma vdn giiJ nguyen cdu true xa hdi cu Sau ndy each mang Tdn Hgi nd ra, tuy chinh quyen phong kien Man Thanh bj xod bd, nhung xa hdi vdn giii nguyen tinh chdt mdt nudc phong kien nira thude dja

3.3 Diim xudt phdt thdp

Ngudi ta so sdnh rdng, thdi can dai, tren thi gidi tdn tai mgt sd xd hdi rdt hien dai

va mdt sd xd hdi rat lac hdu, mang sdc thai

Trang 8

truyen thdng Braudel nhdn xet: "Trung

Qude thai nhd Minh chdc chdn gdn vdi

Phdp thai Valois, han vdi Trung Qude

thdi Mao Trach Ddng vdi nudc Phdp thai

Cong hod De «gM"(19) Trung Qude tien

vdo cudc dua tranh vdi the gidi vdi mdt

nen chinh tri mang the che phong kien ldi

thdi, lac hdu vd bao thii; mdt nen kinh te

ndng nghiep vdi ky thuat thd so; ddc biet,

Trung Qude chua cd mdt ca the khoe

manh khi chua trdi qua cudc cdch mang tu

san Cach mang Tan Hgi nd ra vao nam

1911 nhung khdng triet de do mam mdng

tu bdn ma phuong Tdy cdy vdo qud yeu dt

Cudc cdch mang tu sdn nd ra se gidi quyet

dugc nhieu vdn de, trudc bet la vdn de

cdng nghiep boa, cugc each mang dd se

nap vdo xa hoi nhieu yeu td ddn chii, md

mudn hdi nhap thi phai hien dai hod ddt

nudc, va hien dai boa Id mdt cudc each

mang dugc vi vdi "su chuyen hien tir xd

hdi nguyen thuy sang xd hdi vdn minh"

(20)

3.4 Keo theo toa tdu nong ddn qud l&n

Ddt nudc Trung Qude rdng ldn vdi 70

-80% dan sd Id ndng ddn da trd thdnh lye

lugng quan trgng va ddng ddo trong qua

trinh ddu tranh chdng gidc ngoai xdm,

nhung ciing Id mgt vdn de ldn gdy can trd

qua trinh xdy dyng dat nudc Ngdn hang

the gidi udc tinh rdng, Trung Qude cd gdn

70% ddn sd d ndng thdn, trong nam 1995

cd 716 trieu ngudi (chiem 58% dan sd) cd

thu nhap dudi 2 USD/ngay vd khoang 280

trieu ngudi sdng vdi dudi lUSD/ngdy(21)

Trong dien vdn man nhiem vdi tu each Id

Thu tudng Trung Qude, Chu Dung Co da

cdnh bdo: "Cdc vdn de ciia ndng nghiep,

Idng xd vd ndng thdn lien quan tdi tinh

hinh tdng the ciia cdi cdch, ma cita vd hien dgi dgi hod cua Trung Qude Chung

ta khdng the sao nhdng hoac lai long bdt

ky luc ndo Neu chung ta khdng thay ddi nhirng dieu kien ndy thi chung se cdn trd nghiem trong vd de dog sire khoe chung ciia nen kinh te qude gia "(22) Tren con

dudng hdi nhap cua minh, Trung Qude da phai keo theo mdt toa tau ndng ddn qua ldn da tao nen siic y lich sii

3.5 Luc luang dong minh mdng yeu

Tren con dudng hdi nhap ciia minh, Trung Qude khdng tim ra cho minh mdt ddng minh phuang Tdy thdn can de giiip

dd, khdng tao ra dugc cdc mdi quan he qude te cdn thiet Trdi lai, cdc nudc tu bdn thyc ddn phuang Tdy da lien tuc xdu xe Trung Qude, bien Trung Qude thdnh mdt thi trudng cd lap, khdng thdng nhdt Hdi nhap Id mdt qua trinh vd phdi dien ra mdt each todn dien, nhung vdi Trung Quoc lai dien ra d nhiing mat rieng le, cdi each ddt nudc dugc thyc hien do mdt nhdm ngudi,

d tirng dia phuang, khdng dien ra tren todn qude, do dd khdng ldi keo dugc nhieu ngudi tham gia ung hd Thyc chdt nhirng

xu hudng cdi cdch xudt hien d Trung Qude cudi the ky XIX - ddu the ky XX khdng the trd thdnh trao Iuu chinh thdng, khdng ddng dugc vai trd chu dao trong dudng hudng phdt trien ciia quoc gia

Tdm lai, cdi cdch - md cira - hdi nhgp

Id mdt qua trinh bien chiing, gdn ket chat che vdi nhau Duy tan de cdi each, cai each de md ciia, md cira de hdi nhap, hdi nhap de phat trien ciing thdi dai Hien nay, tren budc dudng thdnh cdng cua minh, cd the gidi dang ngudc nhin Trung Qude vdi con mat day thdn phuc

Trang 9

Nghiervctiujihoahoc^

Chu thich:

1 Can dgi hod la cum tir dugc nhieu nha

nghien cu'a lich sir dimg de chi phong trao hien

dai hoa thdi can dai (Modemization in the

course of the modem history), mang noi dung

hien dai hoa thdi ky cuoi thi ky XIX - dau the

ky XX

2 Khai niem phuang Tdy dugc nhieu hoc

gia nhin nhan co 3 thanh phan chinh: Chau Au,

Bde My va My La Tinh Do dd, khai niem phi

phuang Tdy co nghTa la chi cac quoc gia phuang

Dong, chu yeu bao gom: Chau A, Chau Phi

(Xem them Samuel Hungtington, Su va chgm

ciia cdc nen vdn minh, Nxb Lao dong, 2005,

tr.32-54)

3 La Vinh Cir (1993), Ludn gidi mdi ve

hien dgi hod, Nxb Dai hoc Bae Kinh, tr.4 (ban

tieng Trung)

4 C Mac - Angghen: Tuyen ngdn ciia

Ddng Cong sdn, trich Chu nghTa xa hoi Khoa

hoc (1979), NXB Sach giao khoa Mac - Lenin,

tr.11-12

5 H6 Phuc Vinh (chu bien) (1994), Tiin

trinh lich sir hien dgi hod Trung Quoc, An Huy

Nhan dan xuat ban xa, tr.84-85 (ban tilng

Trung)

6 Samuel Hungtington (2005), Su va chgm

ciia cdc nen vdn minh, Nxb Lao dong, tr80

7 Vu Duong Ninh (2003), Phuang Ddng

trong su hoi nhgp vdn hod Tap chi Nghien ciru

Trung Quoc (so 3), tr.43

8 Nguyen Van Hdng (2004), Phong trdo

Duy Tdn d chdu A, khdt vong chuyen minh hdi

Iuu thdi dgi, trich Ddng A - Ddng Nam A:

Nhiing vdn de lich sir vd hien tgi, Nxb The gidi,

HaNoi, tr.75

9 Samuel Hungtington(2005), Su va chgm

ciia cdc nen vdn minh, Sdd, tr.81

10 Phung Thi Hue (2007), Phong trdo cdi cdch a Trung qude cudi thi ky XIX - ddu thi ky

XX, trich Phong trdo cdi cdch d mot sd nudc Ddng A cudi thi ky XIX - ddu thi ky XX, Vu

Duong Ninh (chu bien), Nxb Dai hoc Qu6c gia HaNoi

11 Luong Chi Minh (2003), Lich sic van hod vd hien dgi hod Ddng Nam A, Nxb KHXH

Hong Kong, tr.427 (ban tilng Trung)

12 Luang Chi Minh (2003), Lich sir van hod vd hien dgi hod Ddng Nam A, Sdd, tr.422

13 Dao Duy Dat (2003), Cuang linh bien phdp Duy tdn cua Khang Hiru Vi qua sdu bite thu ddng Hodng de Quang Tu, Tap chi nghien

cim Trung Quoc (so 4), tr.48

14 Nguyin Van Hdng (2001), 100 ndm phong trdo Duy Tdn Mdu Tudt (1898 - 1998) ciia Trung Qude, trich Mdy vdn de lich sir chau

A vd lich sir Viet Nam mot cdch nhin, Nxb Van

hoa Dan toe, Ha Noi, tr.235

15 Mdu Tudt duy tdn van ddng nghien cicu ludn vdn tap (1988), Quang Dong Khang Luang

Nghien ciiu hoi, tr.7, (ban tieng Trung)

16 Tdn Trung San tuyen tap (1962), Nhan

dan xuat ban xa, Bae Kinh (ban tieng Trung)

17 Vu Duong Ninh (12/2006), y kiln trong cupc noi chuyen vdi sinh vien chuyen nganh Lich sir thi gidi, DH KHXH&NV, Ha Noi

18 Peter Nolan (2005), Trung Quoc trudc ngd ba dudng, Nxb Chinh tri Quoc gia Ha Noi,

tr 17-91

19 Samuel Hungtington (2005), Su va chgm ciia cdc nin vdn minh, Sdd, tr.74

20 Samuel Hungtington (2005), Su va chgm ciia cdc nen vdn minh, Sdd, tr.73

21 Ngan hang Thi gidi, WDR, 2001: 236

22 Samuel Hungtington (2005), Su va chgm ciia cdc nen vdn minh, Sdd, tr.l9

Ngày đăng: 13/01/2021, 20:00

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w