Ngan hang Phat tnen chau Phi (AfDB) vao thang 3 nam 2009 da de ra 4 sang kien khac phuc khung hoang, bao gom: Sang kien tao dieu kipn thuc hien tinh thanh khoan (ELF) tri gia 1,5 ty [r]
Trang 1THl/aNG MAI, DAU TLT VA VIEN TRQ CUA CHAU PHI DU'ai TAC DONG CUA KHUNG HOANG TOAN CAU
Nguyen Van Dan* Nguyen Ngpc Tri**
1 ThiTdng mai chau Phi trong
khung hoang tai chinh toan cau
a Dong thai chung ciia thuang mgi chau
Phi nam 2009'
Trong nam 2009, thugng mai the gioi dat
toe do tang truomg -11,9%, mire sut giam
dau tien ke tir nam 1982 va la mire sut giam
Ign nhat ke tir giira thap ky 1940 Dieu nay
da tac dgng true tiep den boat dgng thuong
mai cua chau Phi trong nam 2009 Mac dii
chi chiem duofi 2% tong kim ngach thuong
mai toan cau, nhung nhieu nen kinh te chau
Phi phu thugc vao xuat khau hang hoa va
chiu nhirng tac dgng tieu cue tir sir sut giam
gia ea quoc te Theo danh gia cua IMF, toe
do tang truofng thugng mai cua chau Phi la
-17,1% vao nam 2009 sau khi tang truong g
mire 11,3% vao nam 2008 Day la khu vuc
CO sir sut giam toe do tang truofng thugng
mai cao thir ba trong nhgm nuofC dang phat
Pho giao sir, Tien si, Hpc vien Tai chinh
" Vi^n Ngliien ciru Chau Phi va Trung Dong
trien va mofi noi, sau khu vuc chau A (-20,5%) va Trung Dong (-18,9%)
Trong boat dgng xuat khau, nam 2009 theo danh gia cua AfDB kim ngach xuat khau cua chau Phi chi dat khoang 250 ty USD, thap hgn gan 1/3 so voi mire du bao nam 2008 Gia ca hang hoa giam manh tac dgng ca den nugc xuat khau dau mo va nuoc khong xuat khau dau mo Nigeria va Angola
bi mat khoang 76,8 ty USD vao nam 2009
do sut giam thu nhap tir xuat khau dau mo Zambia va Cong hoa dan chu Congo bi mat khoang 6 ty USD do gia khoang san the gioi giam silt Uganda trong thang 3 nam 2009 eiang chi xuat khau ca phe Robuta dat 23,9 ty USD, giam toi 34% so voi mire 36,3 ty USD cua ciing ky nam ngoai
Xet trong co cau GDP, kim ngach thuong mai cua nhieu nuofc chau Phi ciing giam nghiem trgng Tai cac nuac xuat khau dau
mo, kim ngach xuat khau trong GDP giam tir 53,1% nam 2008 xuong 39,9% nam 2009
2« Tap chi nghien cim CHAU PHI & TRUING DdiNG so 06 (58) thang 06/2010
Trang 2Thu&ng mai, dau tu" va vien tra Nguyen Van Dan-Nguyen Ngpc Tri
Tai cac nuoc eo thu nhap trung binh, kim
ngach xuat khau giam tir 36,9% GDP nam
2008 xuong 28,2% GDP nam 2009 Tai cac
nuoc CO thu nhap thap, mire giam la tir
24,2% GDP xuong con 21,8% GDP tuong
ung Tai cac nuoc hay bi ton thuang, mire
giam la tir 42,9% (2008) xuong 36% GDP
(2009) Ciing voi hoat dgng xuat khau, kim
ngach nhap khau trong GDP cua nhieu nuoc
Bang 1 Xuat nhap khau hang hoa va
ciing CO sir sut giam, cu the la: cac nuoc xuat khau dau mo giam tir 33,3% GDP xuong con 33,2% GDP; cac nuoc c6 thu nhap trung binh giam tir 40,9% GDP xuong con 32,1% GDP; cac nuofc eo thu nhap thap giam tir 40,6% GDP xuong eon 37,3% GDP, tai cac nuoc hay bj ton thuang giam tir 47,7% GDP xuong con 41% GDP tuong irng voi hai nam 2008-2009
dich vu cua mot so nu'O'C chau Phi (% GDP) Nuac/nhom nuoc
Nhom nu'O'C xuat khau dau mo
+ Angola
+ Nigeria
Nhom nu'O'C thu nhap trung binh
+ Mauritius
+ Nam Phi
Nhom nugc thu nhap thap
+ Ethiopia
+ Uganda
Nhom nu'O'C de bj ton thu-ong
-i-Cote divoice
+Liberia
X u a t k
2008
53,1
68,0 41,6
36,9
56,0 35,4
24,2
11,6 2j^-7
42,9
61,1 91,0
lau trong GDP
2009
39,9
49,9 32,0
28,2
49,0 26,6
21,8
9,4 20,7
36,0
42,7 74,4
2010
44,5
53,5 36,8
29,1
48,9 27,6
22,0
10,9 19,8
36,1
43,9 76,8
Nhap khau trong GDP
2008
33,3
50,8 24,7
40,9
69,8 38,5
40,6
31,4 31,7
47,7
38,8 230,2
2009 2010
33,2 i 32,0
40,9 1 43,3 27,9
32,1
63,1 28,8
37,3
26,7 32,5
41,0
34,0 231,7
25,0
34,5
63,0 31,2 37,0 30,9 31,1
42,8
35,0 241,5
Ngudn: IMF, Regional Economic Outlook- Sub
Xet ve doi tac thuong mai, hau bet xuat
nhap khau hang boa cua chau Phi la sang cac
nuoc cong nghiep phat trien va trong nam
2009 xuat khau hang hoa eua chau Phi bi anh
huong nang ne do cau giam manh tir nhom
nuac phat trien Trong quan he thuong mai
vol My, gia tri kim ngach xuat nhap khau
My - chau Phi trong 2 nam 2007-2008 tang o
mire 29%, nhung trong 6 thang dau nam
2009 xuat khau cua chau Phi sang My da
giam toi 57% so voi eiing ky nam 2008 Kim
ngach xuat khau cua chau Phi sang My giam
mgt phan la do gia dau lua va nguyen lieu
the gioi giam manh, trong khi My nhap khau
Saharan Africa, 10/2009
toi 80% dau mo va nhien lieu cua chau Phi,
va 92% nhap khau eua My la thong qua Dao luat CO hgi va phat trien (AGOA) Trong nira dau nam 2009, thuang mai My - Phi thong qua AGOA giam toi 63% so voi ciing ky nam 2008 Trong quan he thuong mai voi Trung Quoc, vao nam 2007 Trung Quoc chiem 13% kim ngach xuat khau va 10% kim ngach nhap khau ciia chau Phi Trien vgng thuong mai chau Phi - Trung Quoc la rat sang sua khi Trung Quoc dang noi len la mgt doi tac quan trgng a chau Phi Tuy nhien trong nam 2009, toe do tang truong kinh te ciia Trung Quoc giam sut khien mire cau cac
Tap chi nghien cuu CHAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 3Nguyen Van Dan-Nguyen Ngoc Trf ThWcfng mai, dau tWva vien tra
dau vao san xuat tir chau Phi nhu dau mo,
dong, thiec giam manh
Xet ve hoat dgng thuong mai cua tirng
nugc chau Phi, nam 2009 cung xuat hien
nhieu diem sang trong birc tranh thuong m^i
cua chau Phi Doi vgi nhihig nuoc c6 su cai
thien quan trgng ve co sg h^ tang va phat
trien nguon lire, boat dgng thugng m^i van
tiep tuc soi dgng bat chap khiing hoang tai
chinh toan cau Burkina Faso la mgt vi dy
dien hinh Trong nam 2009 xuat khau cua
Burkia Faso dugc mo rgng nhanh chong do
su phyc hoi cua nganh san xuat bong, ket
hgp vgi viec tang san lugng khai thac va
xuat khau vang 6 4 mo vang moi phat hien
dugc da dan tgi ty trgng xuat khau hang hoa
va dich vu cua Burkina Faso tang tir 9,3%
GDP len 9,5% GDP Tai Liberia, viec khoi
phyc l^i cac nganh san xuat va xuat khau
nhien lieu, thiec, cao su, dau eg cung khien
xuat khau nam 2009 bung no Tang truong
xuat khau o Malawi ciing dat toe dg cao do
Quang, sat thep,
da quy, vang
\
i-m
Nhien lieu ^ ^
chinh phu mo rgng viec khai thac uranium o Kayelekera nam 2009
b Nguyen nhan dan den hoat dong thuang mgi ciia chau Phi tri tre trong nam 2009
* Nguyen nhan ben ngoai:
Cugc khiing hoang kinh te toan cau la nguyen nhan chii yeu dan den hoat dgng thuong mai cua chau Phi trong nam 2009
kem soi dgng Truac hit, gia ca hang hoa the
gioi giam m ^ h khien cac mat hang xuat khau chii yeu cua chau Phi la dau mo, nhien lieu, khoang san deu bi giam gia tri xuat khau Hinh 1 cho thay tat ca cac loai gia ca cua cac hang hoa co trong danh muc xuat khau cua chau Phi deu giam rat manh trong nam 2009, cy the la gia dau mo giam toi 68,7% so voi giai doan dinh diem ciia nam
2008, gia nhien lieu giam toi 55,6%, gia hang hoa phi nhien lieu giam 35,5%i, gia kim loai giam 49,6%», nguyen lieu nong nghiep giam 33%
Hang hoa so che trir nhien lieu, quang, sat thep, da quy, vang
Hang hoa che tao
Hinh 1 Co* cau xuat khau hang hoa cua chau Phi ra the giffi
Ngudn: UNCTAD, 2008
m Tap chi nghien cuu CHAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 4Thifdng mai, dau tw va vien trcf Nguyen VSn Dan-Nguyen Ngoc Trf
4 7 0
4 2 0
3 7 0
3 2 0
2 7 0
2 2 0
170
120
70
{IndeK 2003-100)
Dau lua |*t
Gia kim loai a chau Phi c$n Sahara
Dubao cua WEO
f^^tyy.-.-^
I
A yw'i
f^K-^WjM^AWWV^X^W'/XJWSf <<• < ( ¥ « * « !
Gia ca hang hoa khac a
chau Phi c^n Sahara
I I \
Hinh 2 Xu htfong gia ca the gioi, giai doan 2003-2010
Ngudn: S6 lieu tir IMF and UN Theo Mark Plant, The Impact of the Global Financial Crisis on Sub Saharan Africa, May 2009
Ghi chii: Nhung hang hoa khac ciia chau Phi cdn Sahara bao gSm: Co ca, ca phe, che, duang, gS Thir hai, cau cua the gioi, dac biet la cua
cac nuoc phat trien doi voi hang hoa chau Phi
trong nam 2009 bj giam sut Do khung hoang
kinh te, boat dgng thuomg mai cua cac nugc
phat trien bi co hep lai Toe dg tang truomg
nh^p khau cua cac nen kinh te cong nghiep
phat trien trong nam 2009 dat - 14,9%, trong
khi nam 2008 dat 0% va nam 2007 tang
4,2% Nh^p khau cua cac nuoc phat trien
giam manh da anh huong tieu eye den boat
dgng xuat khau ciia cac nuoc chau Phi
* Neuven nhan ben trong:
Thir nhdt, lien ket khu vuc yeu kem a
chau Phi da khong giup dugc cac nugc nay
khi CO nhijmg tac dgng bat Igi tir moi truong ben ngoai Cugc khung hoang tai chinh nam
2008-2009 no ra a cac nuoc cong nghiep
phat trien, neu nhu cac nen kinh te dang phat trien c6 mire dg lien ket khu vuc chat che thi
se ban che dugc nhirng tac dgng tieu cue tir ben ngoai khi cau ve hang boa ciia cac nuoc cong nghiep phat trien sut giam manh Bang
2 cho thay xuat khau ngi khoi cua khu vuc chau Phi chi chiem 8,7% tong kim ngach xuat khau cua toan khu vuc, trong khi nhap khau ngi khoi chi chiem 9,6% Con so nay qua thap so vofi mire do lien ket thuong mai ngi khoi cua khu vuc chau A, chau My va chau Au
Tap chi nghien cim CHAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 5Nguyen Van Dan-Nguyen Ngpc Trf Thu'cfng mai, dau tWva vien trcf
Bang 2 Xuat nhap khau noi khoi trong tong kim ngach thu'otig mai cua the gigi,
giai doan 2004-2006 (%) „
Chau Phi
Cac nugc DPT chau My
Cac nugc DPT chau A
Cac nugc phat trien chau My
Cac nugc phat trien chau Au
Nhap khau 9,6 20,9 48,1 23,3 68,1
Xuat khau 8,7 18,5 45,5 39,8 71,4
Ngudn: UNCTAD 2008
Thu hai, chi phi giao dich thuong mai o
chau Phi con cao hon nhieu so voi cac khu
vuc khac tren the gioi, do vay kho nang cao
kim ngach thuong mai va ty trgng thuong
mai cua chau Phi tren the gioi Theo danh
gia cua WB nam 2009, cac thu tuc xuat
nhap khau eua chau Phi deu c6 chi phi cao
hon nhieu so voi cac khu vuc khac Chang
ban de lam cac giay tof lien quan den xuat
chau My Latinh chi can 7,1 loai, Trung Dong chi can 6,5 loai Thofi gian xuat khau cua chau Phi la can 34,7 giof, trong khi chau
A - Thai Binh Duong can 23,3 gio, chau
My Latinh can 19,7 gio, Trung Dong can 23,3 giof Chi phi van chuyen 1 container
hang hoa xuat khau b chau Phi la 1.878,8
USD, trong khi o chau A ehi la 902,3 USD,
My Latinh la 1229,8 USD va Trung Dong la 1024,4 USD
khau, chau Phi can 7,8 loai giay tof trong khi
Bang 3 Thii tuc, thoi gian, va chi phi xuat nhap khau tren the gigi nam 2009
OECD
Dong A - TBD
My Latinh va Caribe
Trung-Dong Au
Trung Dong
Chau Phi
So lugng giay tof can thiet
de xuat khau 4,5 6,7 6,9 7,1 6,5 7,8
Thori gian xuat khau (ngay)
10,7 23,3 19,7 29,7 23,3 34,7
Chi phi xuat khau (USD/eo ntainer) 1069,1 902,3 1229,8 1649,1 1024,4 1878,8
So lugng giay to can thiet
de nhap khau 5,1 7,1 7,4 8,3 7,6 8,8
Thai gian nhap khau (ngay) 11,4 24,5 22,3 31,7 26,7 41,1
Chi phi nhap khau (USD/eo ntainer) 1132,7 948,5 1384,3 1822,2 1204,8 2278,7
Ngudn: World Bank 2009
Thu ba, CO cau xuat khau hang boa cua
chau Phi hien nay chu yeu la nguyen lieu,
nhien lieu, tai nguyen khoang san, hang boa
so che, do vay chau luc nay hay bi tac dgng
cua xu buQfng gia ca the gigi Hang hoa che
tao chi chiem 18% tong kim ngach xuat
khau cua chau Phi trong nam 2008 Khi hang boa xuat khau khong co gia tri gia tang cao, thuong mai chau Phi eh4c ch4n phai chiu tac dgng tieu cue khi c6 khung hoang tai chinh toan cau
32 Tap chi nghien cuu OIAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 6Thu'cfng mai, dau tWva vien trcf Nguyen Van Dan-Nguyen Ngpc Tri
2 Dac diem cua dong von FDI
vao chau Phi nam 2009
a Dong thai chung ciia dong von FDI vao
chau Phi nam 2009
Theo danh gia cua IMF, nam 2009 chau
Phi thu hut duoc khoang 26,4 ty USD von
FDI, giam manh so voi con so 41,9 ty USD ciia nam 2008 Con theo so lieu ciia UNCTAD, so von FDI vao chau Phi quy 1 nam 2009 dat 3,422 ty USD va trong ca nam
2009 uoc dat khoang hon 20 ty USD, giam manh so voi nam ngoai
60
50
40
30
2D
10
o
-10
-20
TyUSD
"'"i»Si; Bau tu gian tiep
— Tong
2004 2005
—I ; I H I I i i i l i l l l i i l — M:3
Wsi/^iSSiiiX'Z
>oos 2007 2008 2O09 2010
Hinh 3 Dau tu' nugc ngoai tai chau Phi, 2004-2010
Ngudn: IMF, World Economic Outlook, JO/2009
Trai voi dong von FDI, von dau tu gian
tiep vao chau Phi trong nam 2009 c6 dau
hieu quay tro lai sau khi da sut giam va riit ra
khoi chau Phi khoang 20,8 ty USD vao nam
2008 Nam 2009, von dau tu gian tiep vao
chau Phi dat khoang 5,2 ty USD
Tinh trong ty le von FDI chay vao cac nen
kinh te moi noi va dang phat trien, nam 2009
chau Phi van chi chiem khoang 1% trong
tong so von 279 ty USD do vao cac nuoc
dang phat trien va moi noi Ty le nay trong
nhieu nam tro lai day van khong dugc cai
thien Chau Phi cho den nay van chua hap dan cac nha dau tu nuoc ngoai boi rat nhieu
ly do khac nhau, trong do c6 ly do ve khoang each dia ly, chi phi kinh doanh cao va nhii:ng rui ro trong kinh doanh
Tinh theo khu vuc, Bac Phi chiem toi 27% trong tong von FDI vao chau Phi trong nam 2009 va chau Phi can Sahara chiem khoang 73% Trong giai doan 2004-2007, Nigeria chiem tofi 34,8% von FDI vao chau Phi, tiep theo la Nam Phi (chiem 15,1%), Ghine Xich dao chiem 10,2%, Tanzania
Tap chi nghien cim a i A U PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010 1^
Trang 7Nguyen Van Dan-Nguyen Ngpc Tri Thu'cfng mai, dau tu" va vien tra
chiem 3,2%, Congo chiem 2,9% va cac nuoc
chau Phi khac chiem 33,8%i von FDI vao
chau Phi Trong quy 1 nam 2009, cac nugc
chau Phi tiep nhan vgn FDI lofn nhat vao
chau Phi la Ai Cap (1,211 ty USD), tiep do
la Nam Phi (1,175 ty USD), Ghana (372 tneu USD), Tunisia (304 tneu USD), Uganda (183 trieu USD), tiep nira la Cape Verde, Gambia, Lesotho, Mauritius, Seychells, Zimbabwe
Bang 4 Cac nugc tiep nhan FDI chu yeu 6" chau Phi, 2008-2009, tinh theo quy
(trieu USD)
Nu'O'C
Cape Verde
Ai Cap
Gambia
Ghana
Lesotho
Mauritius
Seychellses
Nam Phi
Tunisia
Uganda
Zimbabwe
Tong
Ql/2008
73
3482
17
132
54
60
66
5642
659
209
15
10408
Q2/2008
50
1985
17
205
53
70
71
793
714
209
-4165
Q3/2008
46
1655
15
1361
53
122
168
2879
^18
211
37
7164
Q4/2008
44
2373
15
422
41
126
59
328
771
159
-4339
Ql/2009
24
1211
11
372
43
39
44
1175
304
183
15
3422 Ngudn: UNCTAD, FDI/TNC database, www, unctad org/fdistatistics
Xet ve doi tac dau tu, cac nuoc phat trien
hien chiem toi 79,6% tong von FDI tich luy
vao chau Phi tinh den dau nam 2009, trong
khi cac nuoc dang phat trien chi chiem
20,4% Nhirng nuoc dan dau ve so von FDI
vao chau Phi la Anh, My, Phap, Nam Phi,
Due, Singapore, Thuy Dien, Na Uy, An Do,
Canada, Nhat Ban, Malaysia, Thuy ST, Trung
Quoc, Bo Dao Nha, Dan Mach, Han Quoc
Trong nam 2009, nhiJng doi tac dau tu chu
yeu vao chau Phi deu giam von FDI ra nuac
ngoai, trong do co khu vuc chau Phi do
nhirng kho khan kinh te do khung hoang tai
chinh toan cau mang lai (Bang 5)
Mgt dac diem khac trong dgng thai FDI
vao chau Phi la lan song mua ban va sap
nhap (M&A) dien ra o chau Phi ngay cang ram rg Neu nhu trgng giai dgan 2000-2004, chau Phi c6 203 vu mua ban va sap nhap, thi nam 2005-2008 dien ra 201 vu, chiem 28% tong cac vu mua ban va sap nhap tren the
gigi va chiem khoang 2\% gia tri M&A toan
the gigi Trong nam 2009, do bi tac dgng cua khiing hoang toan cau, cac vu M&A dien ra
g chau Phi it han va cham hon Tong so cac
vu mua ban va sap nhap giam nghiem trgng
va mgt so du an M&A da bi hoan thuc hien
do khiing hoang Tinh tir thang 1 den thang 7 nam 2009, gia tri cac vu ban eac cong ty o chau Phi chi dat 3,332 ty USD, thap hgn nhieu sg voi con so 20,901 ty USD cua ca nam 2008, trong khi gia tri mua cac cgng ty
Tap chi nghien cim OIAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 8ThWcfng mai, dau tW va vien tra Nguyen Van Dan-Nguyen Ngoc Trf
chau Phi tren toan the gigi nira dau nam
2009 chi dat 186 tneu USD, thap hgn nhieu
so vgi con so 8,214 ty USD eiia ca nam
2008 Nhirng nugc dien ra M&A Ign nhat
trong nam 2009 phai ke den la Ai Cap,
Kenya, Nigeria va Nam Phi Dac biet la g
Nigeria, nhirng chien luge cai each ciia ngan hang trung uong Nigeria da dan den su mo rgng nhanh chgng cac ngan hang Nigeria sang cac nugc chau Phi khac nhu Benin, Ghana, Gambia, Cote dTvoice, Liberia, Siera Leon va Togo
Bang 5 Cac vu mua ban va sap nhap g chau
Nganh
Tong
Nganh sg che
Khai thac mo, quang va
dau Ilia
Nganh che bien
Go va san pham go
San pham khai khoang
phi kim loai
San phcim kim loai
Dich vu
Thugng mai
Van tai, kho bai va vien
thong
Tai chinh
Dich vu kinh doanh
Djch vu y te va xa hgi
Phi theo nganh, 2007-2009 (trieu USD) Gia tri ban cac cong ty 6*
chau Phi
2007
7906
3837
3837
1367
-1438
831
250
2702
-396
335
2595
91
-^ 2008
20901 -2055
-2055
15639
-15496
104
7316
32
1665
5613 -157
152
2009
3332
2430
2430
393
-145
248
509
-644
7 -77
5
Gia trj mua cac cong ty chau Phi tren the gioi
2007
9914
5328
5328
810
351
466
55
3776
-267
250
1099
122
2363
2008
8214 -261
-261
1649
1082
339
7
6827
299 -156
7168
12
282
2009
186 -36
-36
82
-<*
44
140
-179 -39
-Ngudn: UNCTAD, Cross-border M&A database,
Ghi chu: Nam 2009 chi tinh tic thdng 1 din thdng
b Nhung no luc ve chinh sach trong thu
hut ddu tu nuac ngoai vao chdu Phi nam
2009
Nam 2009, chinh phu nhieu nugc chau
Phi da CO gang day manh nhiing cam ket
thuc hien chinh sach cai thien moi truong
thu hilt dau tu nuoc ngoai de khac phuc
nhirng kho khan do khung hoang kinh te
toan cau gay ra Mgt so nugc chau Phi thuc
hien chinh sach thiic day dau tu tu nhan
www, unctad org/fdistatistics
7
trong do CO FDI Burundi thiic day thuc hien Luat dau tu moi duoc ky ket tir nam 2008 voi muc dich hap dan ban nira cac nha dau
tu nuoc ngoai Ai Cap xuc tien thanh lap cac khu cong nghiep tu do Kenya tiep tuc tu nhan hoa mgt so nganh cong cgng Mauritius dua Luat canh tranh dugc ky nam 2008 di vao thuc te nham ban che dgc quyen trong kinh doanh Zambia thuc hien che do thue moi trong nganh cong nghiep khai thac mo
Tap chi nghien cim aiAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010 3S/
Trang 9Nguyen Van Dan-Nguyin Ngpc Trf Thu'ang mai, dau tWva vien trcf
Ciing trong nam 2009, thu tuc dang ky kinh
doanh a Rwanda nit ngan xuong con 3 ngay,
trong khi nuoc co thu tuc dang ky kinh
doanh ruofm ra nhat chau Phi la Guinea phai
mat 213 ngay
Ngoai nhirng no luc cai thien moi trugng
dau tu trong nuoc, cac nuoc chau Phi con co
gang ky ket cac Hiep dinh dau tu song
phuong (BITs) voi cac nuoc de tao dieu kien
thuan loi thiic day dau tu nuoc ngoai Theo
bao cao cua UNCTAD, trong 6 thang dau nam 2009 eac nude chau Phi da ky 5 BITs, tuy thap hon ciing ky nam 2008 (ca nam
2008 cac nuoc chau Phi ky ket 12 BITs), nhung day la nhirng co gang bet minh eiia cac nuoc trong moi truong the gigi dang bi khung hoang Tong BITs da duoc ky ket o chau Phi tinh den thang 6 nam 2009 la 720 Nhirng BITs duoc ky ket trong 6 thang dau nam 2009 o chau Phi cu the la nhu sau:
Bang 6 BITs ky ket tir thang 1 den thang 6 nam 2009 g chau Phi
Nu'O'C ky
Burundi - Kenya
Ghine Xich dao - Bo Dao Nha
Ethiopia - Tay Ban Nha
Mozambique - An Do
Kenya - Iran
Ngay ky 1/4/2009 16/1/2009 17/3/2009 19/2/2009 24/2/2009
Ngudn: UNCTAD, 2009
Duoi hinh thirc ky ket eac Hiep dinh dau
tu quoc te (IIAs), trong nam 2009 cac nuoc
chau Phi khong ky ket them IIA nao, tuy
nhien khu vuc nay dang no luc thuc hien
nhirng hiep dinh da ky voi the gioi vao cuoi
nam 2008 Hen quan den thuong mai va dau
tu Co the ke den cac IIAs da ky ket vao euoi
nam 2008 o chau Phi nhu sau: +) Hiep dinh
khung hop tac thuong mai va dau tu giiia
My va Cong dong Dong Phi (EAC), ky
thang 7 nam 2008, +) Hiep dinh hop tac phat
trien, thuong mai va dau tu giiia My va Lien
minh Hai quan mien Nam chau Phi (SACU),
ky thang 7 nam 2008, +) Hiep dinh doi tac
kinh te giiia Cote dTvoice va EU, ky thang
11 nam 2008
Vao thang 3 nam 2009 tai Nam Phi, Hgi
nghi cac doi tac thuc hien CAADP lan thir 4
da khai mac, thao luan nhieu van de ve hgp
tac phat trien nong nghiep o chau Phi, trong
do CO phan keu ggi cac nha dau tu nuoc ngoai dau tu vao nong nghiep chau Phi, dong thofi Hgi nghi da tien hanh dua vao thuc hien Quy cac nha tai trg da phuong cho CAADP
c Nhirng ton tgi, hgn che ve moi truang thu hilt ddu tu nuac ngoai vao chdu Phi vd trien vong
Mac dii CO nhieu eo gang tir phia chinh phu cac nuoc chau Phi trong viec cai thien moi truong dau tu nuofc ngoai, nhung chua the noi moi truong dau tu o chau Phi la mang tinh hap dan Co rat nhieu ly do dang khien moi truong dau tu o chau Phi chua thuc su thu hilt su chii y cua cac nha dau tu nuoc ngoai Ben canh nhiing can benh kinh men ehua duoc giai quyet dirt diem cua chau Phi la doi ngheo, dich benh, xung dot ma the gioi thuong hay nhSc den, chau Phi c6 tiem
Tap chi nghien cim OIAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010
Trang 10Thu'ang mai, dau tu" va vien tra Nguyen Van Dan-Nguyen Ngpc Trf
an nhieu rui ro va kho khan Hen quan true
tiep den cac nha dau tu nuofc ngoai Do la:
Thir nhdt, cac chinh sach, luat le lien quan
true tiep den viec thu hut FDI cua nhieu
nuoc chau Phi con thieu va khong day du
Nhieu nuoc chau Phi hien nay van ehua ban
hanh Luat cong ty, Luat hop dong lao dgng,
Luat pha san, Luat bao ve quyen sof hiru tri
tue He thong chinh sach, nhurng uu dai cua
nhieu nuoc chau Phi con het sire ruQfm ra,
phirc tap Nhieu nuoc con chua thuc hien cac
hiep dinh tranh danh thue hai lan, chua ap
dung nhirng co che tinh thue hien dai theo
dung chuan quoc te Ben canh do, chi eo mgt
so nganh nhat dinh dugc huong nhirng uu
dai dau tu dae biet, chang ban nhu nganh du
Hch, khai thac dau khi va khoang san Nhieu
nuoc con ap dung bien phap kiem soat ty le
so hiru von co phan cua nguofi nuoc ngoai,
chua cho phep hinh thirc 100% von dau tu
nuoc ngoai Dieu nay gay ra nhieu kho khan
doi vol nha dau tu nuoc ngoai khi dua ra
nhu"ng quyet dinh dau tu vao chau Phi,
Thir hai, tham nhung dang tro thanh van
de nong hoi o chau Phi, gay trof ngai cho cac
nha dau tu nude ngoai Theo danh gia cua
Ngan hang Phat trien chau Phi, tham nhiing
dang gay mat mat xap xi 50% doanh thu tir
thue va khien cho cac khoan vay no nuoc
ngoai tro nen khong hieu qua Tham nhung
trong cac du an xay dung co so ha tang
chiem xap xi 70% trong tong so cac vu tham
nhung Uoc tinh hang nam co toi 30 ty USD
tien vien tro nuoc ngoai danh cho chau Phi
dugc gioi tham nhung gui vao cac ngan hang
nuoc ngoai Cac nha dau tu nuorc ngoai
thuang rat nan long khi dau tu vao chau Phi
bofi tham nhiing keo theo chi phi dau tu gia
tang, thori gian dau tu bi dinh tre va nhirng hau qua kinh te khac doi voi nha dau tu
Thir ba, co so ha tang yeu kem dang lam mat di tinh hap dan cua moi truofng dau tu a
chau Phi Su kem hieu qua cua co so ha tang ciing vofi nguon cung cap nang lugng khong day dii khien ehi phi dau tu tang cao Chau Phi can Sahara hien chi chiem 3% van tai duong sat cua cac nuoc dang phat trien, nhung chiem tofi 17% dan so va 7% GDP cua nhom nuoc nay Chi c6 1/5 duong xa duoc trai nhua so voi % o My Latinh va 2/5
o Nam A Chi co mgt so san bay va cau cang mang tinh chat quoc te a Ai Cap, Cap Verde, Ethiopia, Maroeco, Ghana, Nam Phi va chau Phi chi chiem 4,5% van tai hang khong toan cau trong do ty le tai nan hang khong la 25% Cac nha dau tu vao chau Phi khong nhiing phai chiu canh co so ha tang yeu kem
ma con phai chiu nhirng rao can co che ban bat cir mgt khu vuc nao khac tren the giofi Nhirng nuoc c6 eo so ha tang bi danh gia la toi te nhat hien nay tren the gioi thugc ve Chad, Burundi, Cameroon, Uganda, Burkina Faso, Benin, Ethiopia, Malawi, Mali, Mauritania
Thie tu, su giau c6 ve nguon tai nguyen
thien nhien cgng vofi su tut hau trong phat trien nguon nhan luc c6 the khien chau Phi
nhiem phai can benh Ha Lan ma nhieu nude
da tirng gap He thong giao due d chau Phi hien nay dang d trong tinh trang khiing hoang nghiem trgng Mae dii mgt so nude nhu Seychelles, Namibia, Nam Phi c6 ty le biet chir cao, nhung phan Idn cac nude chau Phi van dang phai doi mat vdi tinh trang ty le mil chir trong dan cu cao, dien hinh d Mali, Burkina Faso, Niger, Chad ty le biet chir
Tap chi nghien cim CHAU PHI & TRUING DOING so 06 (58) thang 06/2010 m