Tuần 28 - Tiết 131 + 132 . Những ngôi sao xa xôi

Truyện viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn với tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, lạc quan... trong hoàn cảnh khó khăn, ác liệt[r]

Lê Minh Khuê

I Tác giả

- Lê Minh Khuê, sinh: 1949, quê: Thanh

Hoá

- Là nhà văn nữ, trưởng thành trong kháng

chiến chống Mỹ, từng là thanh niên xung

phong -> rất thành công khi viết về thế hệ

trẻ ở tuyến đường Trường Sơn những năm

chống Mỹ

- Sở trường: viết truyện ngắn với ngòi bút

miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sâu sắc đặc

Một số tác phẩm tiêu biểu

“Những ngôi sao xa xôi” có tên trong

tuyển tập

“The art of the short story” (Nghệ thuật truyện ngắn thế giới)

-Thời điểm: cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.

-Tác giả: là phóng viên, từng là thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn

(1) Cao điểm: chỗ cao hơn mặt đất như gò, đồi núi.

(2) Trọng điểm: nơi được coi là có vai trò quan trọng.

(3) Cao xạ: pháo dùng để bắn mục tiêu trên không.

Tóm tắt truyện

- Nhân vật : Ba nữ thanh niên xung phong NhoNho, Phương Định, chị Định Thao Thao làm thành một tổ trinh sát mặt đường, tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn.

- Nơi ở: họ ở trong một cái hang, dưới chân cao

điểm, cách xa đơn vị.

- Nhiệm vụ: họ quan sát địch ném bom, đo khối

lượng đất đá phải san lấp, đánh dấu các trái bom chưa nổ và phá.

- Tính chất công việc: hết sức nguy hiểm, họ

phải đối mặt với thần chết trong khi phá bom.

- Sự việc chính:

+ Phần cuối truyện kể lại một lần phá bom, Nho

bị thương và sự lo lắng, chăm sóc của hai người đồng đội

+ Cuộc sống của họ vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút thanh thản,

mơ mộng (khi hát, khi nghỉ ngơi, khi cơn mưa

đá bất chợt đến…)

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

b4 Tình đồng chí, đồng đội

c Vẻ đẹp tâm hồn

1 Nét chung

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

Ba cô gái tuổi đời rất trẻ -> tổ trinh sát mặt đường

Không gian Ở ngay dưới chân cao điểm

Giữa vùng trọng điểm đánh phá ác liệt của Mỹ

Căng thẳng, ác liệt, hiểm nguy

Công việc Quan sát máy bay Mỹ thả bom

Đo khối lượng đất đá lấp vào hố bom

Đếm bom chưa nổ

Phá bom nổ chậm

Quan trọng, hiểm nguy, đối mặt với cái chết

Đòi hỏi sự dũng cảm, bình tĩnh, không quản ngại khó khăn.

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

1 Nét chung

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Họ đều là những con người trẻ tuổi và có lẽ sống đẹp.

- Tuổi đời rất trẻ: Phương Định là học sinh vừa rời ghế nhà trường

- Tự nguyện xa gia đình, quê hương để vào chiến trường

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Họ đều là những con người trẻ tuổi và có lẽ sống đẹp.

b2 Họ có tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ.

- Coi đó là công việc hàng ngày: "quen rồi một ngày chúng tôi phải

+ hoàn thành từng thao tác phá bom -> chạy đua tử thần

- Trăn trở, lo lắng: “liệu mìn có nổ, bom có nổ không ? Không thì

làm cách nào để châm mìn lần thứ hai…?” mặc dù có nghĩ đến cái

chết, nhưng thoáng qua mờ nhạt

Đặt nhiệm vụ lên trên tính mạng; ý thức trách nhiệm, hiểu ý nghĩa sâu sắc của công việc -> vượt qua và hoàn thành.

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Họ đều là những con người trẻ tuổi và có lẽ sống đẹp

b2 Họ có tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ

b3 Lòng gan dạ, dũng cảm

- Sẵn sàng nhận nhiệm vụ, không cần sự trợ giúp của đơn vị, không

run sợ mà còn hài hước khi đối mặt với thần chết: “thần chết là một

tay không thích đùa”.

- Khi phá bom, Phương Định không sợ chết mà “chỉ sợ mảnh bom

ghim vào cánh tay thì khá phiền”, căng thẳng, lo lắng nhưng chỉ

thoáng qua -> thao tác thuần thục trước quả bom có thể nổ bất cứ lúc nào

- Chị Thao: ai cũng gờm sự cương quyết, bình tĩnh của chị, nghe máy bay địch mà vẫn lấy bánh quy ăn

- Nho: có lệnh là chụp mũ sắt lên đường, khi bị thương thì bình thản

“không chết đâu, việc gì phải khiến nhiều người lo lắng”.

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Họ đều là những con người trẻ tuổi và có lẽ sống đẹp

b2 Họ có tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ

b3 Lòng gan dạ, dũng cảm

b4 Tình đồng chí, đồng đội

- Coi nhau như chị em ruột thịt, sẵn sàng nhận khó khăn về mình

- Căng thẳng, lo lắng khi đồng đội chưa về: “Có gì lí thú đâu, nếu

các bạn tôi không quay về?”.

- Đau đớn, xót xa, tận tình chăm sóc: “rửa vết thương cho Nho

bằng nước đun sôi, băng trắng Tôi tiêm cho Nho ”.

- Dù đau đớn, Nho vẫn không muốn đồng đội phải lo cho mình

Là một tập thể nhỏ sống hoà thuận, gắn bó, yêu

thương -> Động lực.

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

c Vẻ đẹp tâm hồn

- Ngăn nắp, sạch sẽ; thích làm đẹp: Nho thích thêu thùa Thao chăm

chép bài hát Phương Định thích ngắm mình trong gương, ngồi bó gối mơ màng và hát.

- Mơ mộng: " Nằm dài trên đất ấm, lười biếng, có thể nghe ca nhạc

có thể nghe, có thể nghĩ lung tung”, sau trận đánh.

- Giễu cợt hiểm nguy: "Thần chết là một tay không thích đùa“.

- Thấy sự thú vị trong công việc: "việc nào cũng có cái thú của nó".

- Hồn nhiên khi gặp trận mưa đá PĐ reo lên: "Mưa đá! Cha mẹ ơi!

Mưa đá“; Nho mặc bị thương: "Nào, mày cho tao mấy viên nữa".

- PĐ khao khát hòa bình, nhớ quê hương, gia đình, kỉ niệm -> Điểm

tựa

Đáng yêu, nữ tính, hồn nhiên, trong sáng, có thế giới nội

tâm phong phú, giàu cảm xúc, lạc quan, yêu đời.

KHÔNG GIAN

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

2 Nét riêng

a Nhân vật Thao

- Trong cuộc sống :

+ Là tổ trưởng, lớn tuổi nhất, mơ ước, dự định thiết thực hơn

+ Hay làm dáng, nữ tính: “tỉa lông mày”, áo lót “cái nào cũng thêu chỉ

màu”.

+ Yêu đời, yêu cuộc sống, có "cả một cuốn sổ dày để ghi chép bài hát”,

mặc dù chị hát nhạc sai bét, giọng thì chua,

+ Yêu thương đồng đội, sống trách nhiệm, động viên

- Trong công việc:

+ Cương quyết, táo bạo, “bình tĩnh đến phát bực”, khi máy bay địch đến vẫn “móc bánh quy trong túi, thong thả nhai”.

+ Dũng cảm, bình tĩnh nhưng “thấy máu, thấy vắt là chị nhắm

mắt lại, mặt tái mét”

-> Kết hợp giữa sự nhút nhát, mềm yếu của một cô gái

và cương quyết táo bạo của người chiến sĩ.

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

+ Hồn nhiên, mộc mạc: thêu trên gối những “bông hoa cẩu thả, lòe

loẹt”, “những đường viền to như dây thừng ”; khi bị thương vẫn

nhỏm dậy xin mấy viên đá trong cơn mưa

- Trong công việc

+ Hành động nhanh gọn, chiến đấu dũng cảm, luôn nhận nhiệm vụ nhiều hơn “Tôi một quả Nho hai quả chị Thao một quả ”

+ Rắn rỏi, bản lĩnh, chấp nhận vết thương như một điều tất yếu

Bị thương nhưng không muốn mọi người lo cho mình

-> Tuổi đời còn trẻ nhưng Nho có bản lĩnh chiến đấu,

sự kiên cường -> Tạo động lực cho đồng đội.

c Nhân vật Phương Định

- Nhân vật chính, người kể chuyện

* Trong cuộc sống:

- Nhạy cảm, quan tâm đến hình thức, tự đánh giá là “một cô gái khá”;

nhiều người để ý -> tự hào nhưng vẫn kín đáo, tưởng như kiêu kì

- Thích hát, thuộc nhiều bài hát, bịa lời mà hát -> Lạc quan

- Thấy sự thú vị trong công việc “Việc nào cũng có cái thú vị của nó”

- Gắn bó, yêu thương đồng đội:

+ Với các anh bộ đội: yêu mến, cảm phục, ngưỡng mộ -> người đẹp

nhất, thông minh, can đảm và cao thượng nhất là “những người mặc

quân phục, có ngôi sao trên mũ”.

+ V i Nho v Thao: hớ à iểu, lo lắng, tận tình

- Khao khát cuộc sống hòa bình; nỗi nhớ quê hương, gia đình, kỉ

niệm

* Trong công việc: Gan dạ, dũng cảm, tinh thần trách nhiệm cao

(Thể hiện rõ nét trong một lần phá bom)

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

1 Nét chung

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Họ đều là những con người trẻ tuổi và có lẽ sống đẹp

b2 Họ có tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ

II Nhân vật Phương Định

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

b Vẻ đẹp phẩm chất anh hùng cách mạng

b1 Là con người trẻ tuổi, có lẽ sống đẹp

b2 Có tinh thần trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ

Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước nói chung.

I Hình ảnh ba cô gái thanh niên xung phong

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

Chỉ ra những nét chính về nghệ thuật và nội dung của văn bản

Nghệ thuật

Lựa chọn ngôi kể phù hợp -> chân thật, tự nhiên

Lời kể nhẹ nhàng, nữ tính, trẻ trung; linh hoạt

-> phù hợp với từng đoạn, từng cảm xúc

Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sống động

Nội dung

Truyện viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn với tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, lạc quan trong hoàn cảnh khó khăn, ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Thế hệ cha anh

Để giữ vững mạch máu giao thông từ Bắc vào Nam được thông suốt, hàng trăm, hàng ngàn các chiến sỹ và nhân dân đã ngã xuống Trong đó phải kể đến sự hy sinh anh dũng của 10 cô gái TNXP thuộc Tiểu đội 4, Đại đội

552, Tổng đội 55 Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, một ngày như mọi ngày, 10 chị nhận lệnh san lấp hố bom mà máy bay địch vừa dội xuống Máy bay đến các chị trú hầm, máy bay đi các chị tiếp tục công việc Bất ngờ tốp máy bay quay lại, thả một loạt bom vào đúng đội hình 10 cô gái Đó

là trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, và tất

cả đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ Người trẻ nhất là 17,

ba người chị lớn tuổi nhất cùng 24 tuổi

STT Họ và tên Năm sinh Quê quán Tuổi lúc hy sinh

1 Võ Thị Tần 1944 Thiên Lộc - Can lộc - Hà Tĩnh 24

2 Hồ Thị Cúc 1944 Sơn Bằng - Hương Sơn - H.Tĩnh 24

3 Nguyễn Thị Xuân 1948 Vĩnh Lộc - Can Lộc - Hà Tĩnh 20

Phạm Tiến Duật

Mỹ

Lái xe chở vũ khí, binh lực…vào

chiến trường

San lấp hố bom, phá bom, mở đường cho xe chạy

Những cô gái nữ tính, tâm hồn trong sáng, hồn nhiên.

Những chàng trai ngang tàng, tinh nghịch, hóm hỉnh.

Truyện ngắn, thế giới nội tâm của nhân vật.

Thơ tự do, phẩm chất người lính trên đường ra trận.

hiểm + Phẩm chất cách mạng

Đại diện thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ

Thế hệ thanh niên ngày nay

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Bài cũ

- Kể tóm tắt văn bản “Những ngôi sao xa xôi”

- Nắm nội dung và nghệ thuật của bài

- Phân tích hình ảnh ba nhân vật, đặc biệt nhân vật Phương Định

- Sưu tầm các tác phẩm văn học khác nói về những cô gái mở đường

Bài mới

-Chuẩn bị bài: Tổng kết văn bản nhật dụng

+ Thống kê các văn bản nhật dụng theo mẫu