1. Trang chủ
  2. » Nghệ sĩ và thiết kế

Thêm một số tư liệu về quá trình khôi phục tổ chức Đảng và lực lượng cách mạng ở Nam Kỳ (1941-1942)

6 52 0

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 6
Dung lượng 235,64 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Nhirng ngudi cdn lai bat lien lac vdi Nguyen Thi Thap (Lien Tinh uy My Tho), Le Hiru Kieu (tu Ha Ngi vdo), Hoang Du Khuang, Le Minh Dinh, Tran Van Tra (tu mien Trung vao) de hoat dgn[r]

Trang 1

TRAO DOI

THEM MOT SO TU" LIEU VE QUA TRINH KHOI PHUC T 6 CHLPC OANG

I I •

VA LI/C LlfONG CACH MANG a NAM KY (1941 -1942)

ThS PHAM THI HUE

I rong hon 80 nam xdm lugc do hg

-*- cua thyc dan Phdp d Viet Nam,

chua cd cugc khdi nghTa ndo bi dan dp

tan khdc nhu cugc khdi nghTa Nam Ky

thang 11-1940' Thong ke tir tdi lieu luu

trfl' tai cac co quan luu tru trong nudc vd

nudc ngoai cho thdy cd 45.093 ngudi da

bi dua ra xet xu, trong do 1.663 ngudi bi

ket an tir hinh^ So lieu thong ke tren day

chdc chan chua day du, chua ke hang

trdm, hang nghin ngudi khac bi tan sdt

trong cac cugc can quet vd nem bom

hodc bi chat ddu beu chg; bi tra tan din

chet, bi thu tieu ngam trong tii d Nam

Ky trong sudt may nam sau khdi nghTa

Lyc lugng each mang bi ton thdt hit su'c

ndng ne •

Tinh hinh do dat ra nhiem vu cdp bach

cho nhung ngudi cgng san la nhanh chdng

khdi phuc cac to chuc Dang va cac co sd

quan chiing, tiep tuc lanh dao phong trao

ddu tranh cua nhan dan, ra sire giu gin luc

lugng, nai nao khong giu dugc thi phan tan

de trdnh ton that, cung cd td chuc, tim each

lien lac vdi Trung uong

* Giam doc Trung tdm Lun tru qudc gia IV

Thdng 12-1940, nhu'ng dang vien Xu uy cdn lai da hgp tai xa Du Phii, Trung Qudn

de rut kinh nghiem khdi nghTa, phan cdng nhau nam lai ca sd, gay dyng lyc lugng, chuan bi khdi nghTa lan 2 vdi y do tap trung vdo Sdi Gdn vd mgt so tinh xung quanh

O My Tho, tuy co sd Dang Cgng san thiet hai nang, nhung van cdn mgt so dang vien trung kien tim each nam quan chiing, nam te, lam te liet su kiem sodt cua chinh quyen dich d nhieu noi, gay dyng lai ca sd mgt so xa, huyen

Ci Bien Hda, Dong Thap Mudi vdn co mgt so can bg dang vien quy tu lyc lugng vu trang, hoat dgng va bao ton lyc lugng Ong Luu Du Chau (nguyen Bi thu Tinh uy Gia Dinh nam 1941) vdi 150 du kich rut vao Dong Thap Mudi, hoat dgng trung tri bgn ac on, danh ca nhung don canh sat le

O Sai Gdn - Chg Ldn, cac dang vien Chi bg Ba Son da gay dung, phat trien ca

sd Dang vd ndng cot quan chung ra cac hang xudng khdc nhu: SIMAC, FACI, BATA, ARSENAL, Nhd den Chg Quan

C5 Chg Ldn, co quan Tinh uy bi pha vd tir cudi nam 1940, mgt so can bo cdn lai

Trang 2

tam thdi ly huong len Da Lat, Tdy Ninh

hoac vdo Vudn Tham - Bd Vy; mgt bg

phdn can bg, dang vien tai cac ca sd Dang

van cdn bdm dugc d dia phuong nhd sy

dflm bgc cua nhdn dan

0 Gia Dinh, mgt sd chi bg cua cac ldng

My Phu Hung, An Nhon Tdy, Nhudn Due,

Trung Lap, An Hda, Phii Lgi (Hdc Mdn),

Tan Thudn Ddng, Phii Xuan Hgi (Nhd

Be) vdn bi mat sinh hoat, tim each ndi lai

lien lac vdi cap tren

Bui Van Chdu (tuc Luu Dy Chdu), cdn

bg Xll uy, dugc cu ve thanh lap lai Tinh uy

Gia Dinh (6-1941) Nhdm Trinh Thi Miing

tir Vflng Tdu ve gay dyng lai co sd d vung

Hdc Mdn ^ Cdc nhdm ndy khdng lien ket

dugc vdi nhau ,,

Ddu nam 1941, Biii Van Chau bi dich

bat va hy sinh, mgt so dang vien d Hdc

Mdn, Gd Vap thdnh lap lai Tinh uy do

Nguyen Van Xudng lam Bf thu Bi khung

bd, cdc ddng vien trong Tinh uy Gia Dinh

phdi phdn tdn vao ngi thdnh Sai Gdn, Due

Hda (Chg Ldn) va Vung Tdu chd thdi co

Hgi nghi lan 2 cua cac can bg Xil uy vdi

cac lien tinh uy tai xa Da Phude (Cdn

Giugc - Chg Ldn) trong hai ngdy 21 vd

22-1-1941 da bdu ra Xu uy mdi do Phan Van

Khde lam Bf thu va Phan Van Bay (Bay

Cui) ldm Phd Bi thu Xu uy chu truang xay

dyng can cu' U Minh (thugc 2 tinh Rach

Gia vd Bac Lieu), tap hgp nhirng dang vien

da bi lg ve U Minh de xdy dyng can cil, sdn

xuat vfl khf

Ban tin cua chinh quyen thyc dan vl

hoat dgng chinh tri cd dm muu lat dd ngay

31-1-1941 cho biet: "Cac dang vien cgng san vung Ba Diem da md mgt cugc hgp nhdm muc dich dua ra mgt so giai phdp lien quan budi le tudng niem Lenin, chuan bi cho phong trdo noi day khdi nghTa lan 2"'* Ban tin thang 2 cua canh sat Nam Ky viet: "Ban lien lac giua Xu uy vd Lien tinh

uy Can Tho vdi nhieu nhdm d thdnh pho khdc se dugc thiet lap lai" Cung trong ban tin ndy cho biet: Thanh uy Sai Gdn - Chg Ldn hien nay dang dugc khoi phuc lai dudi

sy chi dao cua dai bieu td chirc Dang d Trung Ky; chuan bi in an lai va phat tan td bdo bf mat cua Trung Ky cd ten la "Chien thang" de tuyen truyen ^

Van ban cua canh sat Nam Ky ve nhung boat dgng chfnh tri cd khuynh hudng lat do d vimg ban xu' Nam Ky thang 3-1941 phdt hien: Xir uy Nam Ky thudng xuyen cd moi lien lac mat thiet vdi Dang Cgng san Trung Quoc d Chg Ldn Dang nay da tap hgp dugc 51 dang vien va 900 cam tinh vien*"

Tdi lieu mat tham Phap cdn cho biet,

tren td bdo bf mat Resolution ciia Dang

Cgng sdn dugc xuat ban vao ngdy

24-3-1941 viet: "Cac Lien Tinh uy va cdc Tinh uy da dugc khdi phuc, da thilt lap lai mdi lien lac giua cac to chirc nay vdi Xu' uy Nam Ky"^ Trong Thong tu ngay 10-4-1941, Xll uy Nam Ky da nhdc nhd

va don doc cac dang vien cgng sdn phdi chuan bi khan truang mgt phong trao khdi nghTa mai co thl duang ddu vdi nhu'ng bien co c6 the xay ra trong giai doan nay d Dong Duang

Trang 3

TRAO DOI

Trong cugc hgp ngay 17-5-1941 tai

ngoai 6 Sdi Gdn, mgt dai bieu cua Xu uy

Nam Ky da neu ra y kien ve van de ma

Dang Cgng san quan tam nhat hien nay la

viec trang bi vfl khi va thuoc no, nhat la khf

Clorat vd Call hydroxit Ban tin cua canh

sdt Nam Ky cho bilt, trong thang 8-1941,

nhilu nhdm cac dang vien cgng san van

dang tiep tuc co gang khoi phuc cdc to chuc

Dang d vung Sai Gdn - Chg Lon^ •

Trong nam 1941 cac td chuc co sd

Ddng da in va phat tan truyen don vdi

ngi dung len dn thyc dan Phdp, phat xft

Nhdt, keu ggi qudn chiing khong nhut chf

trudc thdt bai, phdi tin tudng vdo su lanh

dao cua Ddng, tiep tuc ddu tranh gidnh

dgc lap Truyen don xuat hien d nhieu

noi, nhu Sdi Gdn - Chg Ldn, Gia Dinh

vd cdc tinh mien Tay nhu My Tho, Tan

An, Rach Gid, Trd Vinh, Chau Ddc; Can

Tho, Ben Tre, Sdc Trang Truyen dan

gdm nhieu loai, phong phu va da dang:

cd nhung truyen don dugc in bang tilng

Hoa, chu Quoc ngu, cd nhung truyen

don dugc in litd Sd lugng truyen don cd

khi len tdi hdng tram td Sau khi nha in d

Sdi Gdn bi danh phd thi cdc td chirc

Ddng td chirc lai nhd in tai Thu Ddu Mgt

dl tilp tuc in dn tai lieu tuyen truyin

Nhung td bao Gidi Phdng, bao Chiin

Ddu cflng dugc bi mat phat tdn trong

qudn chung

Cung thdi gian nay, Hgi nghi Ban chdp

hdnh Trung uong Dang ldn thil tdm

(5-1941) da hoan tdt sy chuyin hudng chi dao

chiln lugc each mang Viet Nam, thanh lap

Mat tran Viet Minh, tap hgp rgng rai cac tang ldp nhdn dan vdo muc tieu gianh dgc lap dan tgc Trung uong cu can bg vdo Nam Ky de bat lien lac va truyen dat chu truong cua Dang Cudi nam 1941, Nguyen Hiru Xuyen, phai vien cua Trung uang da dem Chuang trinh vd Dieu le cua Mat trdn Viet Minh vdo Sdi Gdn

Tai Sdi Gdn, sau khi Xir uy bi phd vd, cac dang vien cdn lai d Sai Gdn do khdng thong nhat ve quan diem nen da hinh thdnh nhieu nhdm hoat dgng dgc lap Khoang cuoi nam 1941, ong Bui Van Dy

tu mien Tdy len bat lien lac dugc vdi mgt

sd dang vien d Sai Gdn va hai ngudi vira vugt nguc Td Ldi trd ve Id Trdn Anh Kiet (tile Van) vd Nguyen Cong Trung tap hgp

dugc mgt ddu moi chi dao lay ten Id Liin

Tinh uy miin Ddng; Nhdm ndy bat lien lac

dugc vdi dng Nguyen Hiru Xuyen do Trung uong cu vdo, nhan dugc tdi lieu Hoi nghi Trung uong 8

Mgt sd can bg tir cac tinh mien Tay nhu: Ngd Thi Lien, Nguyen Van Minh, Nguyen Van Phude, Ngo Thi Hue (d tu ra) vl thanh pho Sai Gdn tim each bat lien lac vdi cac

CO sd cfl, gay dyng cdc chi bg Dang, gay dyng CO sd trong gidi tieu thuang, tri thiic, hgc sinh, sinh vien, cdng chuc

Dau nam 1942, nhdm ddng vien Ngd Thi Hue, Nguyen Xuan Phong, Nguyin Oanh, Ha Van Nam cua Lien Tinh uy Mien Dong bat lien lac dugc vdi ong Nguyen Huu Xuyen Tdi lieu cua Trung uong chuyen vdo dugc pho biin trong mgt sd qudn chiing cong nhan lao dgng

Trang 4

cdng chile, tieu thuong ; cac doan the

Thanh nien ciiu qudc, Phu nu cilu qudc,

Ndng ddn cilu qudc dugc hinh thdnh d

ngoai d Sdi Gdn, Chg Ldn, Gia Dinh, Tan

An, My Tho, VTnh Long, Tra Vinh, Sa

Dec, Long Xuyen, Chdu Ddc Day Id

hhung td chuc ddu tien cua Mat trdn Viet

Minh d Nam Ky -i r- ,f •, A ••:•

Cling vao dau nam 1942, mgt sd dang

vien nhdm hgp tai Lai Thieu ban viec thdnh

lap Ban van dgng phuc hdi Xil uy, cd mat

Bui Du, Ha Van Nam, Nguyen Van Tam

(Chg Ldn), Ngo Thi Hue Sau dd, mgt sd

ngudi bi bat, chi cdn Bui Dy, Nguyen

Oanh, Ngd Duy Lien

Co quan Xil uy luc nay ddng tai phia

Tdy Nam Sdi Gdn Xii uy da cho xudt ban

sd 1 td bdo bi mat Gidi Phdng do dng

Nguyen Van Kinh, Xil uy vien phu trach va

td bdo Resolution Do chfnh quyen thyc

dan rdo riet truy lung, chu truang mdi cua

Xll uy chua dugc pho bien xuong co sd thi

cdc Xu uy vien da lan lugt bi dich bat Bao

Gidi Phdng xuat ban mdi thang mgt ky,

den 11-1941, Xil uy vien Nguyen Van

Kinh bi dich bat mdi tam dinh ban^ i ; stl

Phan Van Khde lien lac vdi Trung uong

qua Nguyen Hiru Ngoan, Nguyen Hun

Xuy In va Nguyen Thi Ky (tuc Nam) Dugc

mgt thdi gian, nhieu co sd Dang va qudn

chiing each mang bi va, nhieu dang vien bi

dich bdt, ke cd Bf thu Phan Vdn Khde, lien

lac vdi Trung uong cflng bi diit

Song song vdi viec xdy dyng lai Xir uy

Lien Tinh uy, trong qua trinh xdy dung lai

td chirc, d Sdi Gdn, Chg Ldn, Gia Dinh, tir

nam 1942 hinh thanh mgt so nhdm lanh dao nhu:

- Nhdm Nguyin Oanh, Ngo Thi Lien, Ngd Thi Hue tfch cyc mdc noi va gdy dyng

CO sd ngi thdnh Sai Gdn Nhdm cua Nguyin Oanh lien lac dugc vdi so can bg vugt nguc Td Ldi trd ve, phan cdng dang vien xdy dyng ca sd d cac tinh Nam Ky

- Nhdm Bui Van Du vd mgt so ddng vien tu mien Tdy len nhu Xung Phong, Hodng T I Thl, Nam Map boat dgng d khu vyc Ba Queo, danh xung la Thanh uy

Sai Gdn, ra bao Gidi Phdng lam co quan tuyen truyen Bao Gidi Phdng ra dugc 5 so

thi bi dich pha, phan ldn cac dang vien bi dich bat Nhirng ngudi cdn lai bat lien lac vdi Nguyen Thi Thap (Lien Tinh uy My Tho), Le Hiru Kieu (tu Ha Ngi vdo), Hoang

Du Khuang, Le Minh Dinh, Tran Van Tra (tu mien Trung vao) de hoat dgng vd khdi

phuc td bao Gidi Phdng, tuyen truyen, co

dgng phong trao yeu nudc

- Nhdm Phu Van Don hoat dgng a cac

lang Binh Tri Dong, Tan Tao, Tan Kien (Trung Qudn - Chg Ldn) Trgng tam hoat dgng cua nhdm nay nham khoi phuc cac ca

sd Ddng trong cac lang va khdi phuc cac co

sd hgi qudn chung nong dan ., > • n ;.» Tai cac tong, lang, cdc nhdm can bg, dang vien cung tfch cue mdc ndi, tung budc hinh thdnh chi bg, Ban can sy, Huyen uy, Tinh uy lam thdi Cong van sd 257C/API eua Thdng ddc Nam Ky giri Toan quyln Ddng Duong ngay 4-2-1942 da ghi nhdn:

"Dang Cgng san dang co gang khoi phuc lai

bg may hoat dgng ngam cua minh , td chuc

TAP CHi LICH SLF D A N G - SO 9/2010 51

Trang 5

TRAO DOI

cac cugc hgp bi mat vdo ban dem d cac

vung heo lanh, ddng bang Song Cim Long

va tren thuyen chay tren cdc rach"

Cung thdi gian nay, cac thanh vien Xil

uy bi lg dat v l U Minh hoat dgng lien lac

dugc vdi cac dang vien cdn lai d cac tinh

miln Tdy; den khoang giua ndm 1941,

thdnh lap Lien Tinh uy mien Tdy do Phan

Van Bdy (Bay Cui) lam Bi thu

Trong thdi gian ndy, d Lien Tinh uy Mien

Tdy cd ngi gian, nhieu dang vien bi sa vao

tay giac, so uy vien cdn lai cua Lien Tinh uy

phai lien tuc thay doi chd d, td chiic lai Lien

Tinh uy mdi, tap hgp lai sd can bg kien

tmng, chuyen vung hoat dgng, kien tri bdm

qudn chung chi cot de gay dung lai co sd

Mgt sd can bg lanh dao phdi tam an minh

bdm try d mgt so noi nhu: Ung Vdn Khiem d

Cd Dd (Cdn Tho), Nguyen Van Tdy d An

Bien (Rach Gia) Trdn Van Giau sau khi vugt

ngyc d Ta Ldi ve try d Xeo Bdn, sau do qua

U Minh Thugng Dung Vdn Phuc (Duong

Quang Ddng) cimg tham gia vugt nguc d Td

Lai ve gdy dyng co sd d mgt sd noi khdc

Cdc Lien Tinh fly hoat dgng mgt thdi

gian thi doi thdnh Liin Tinh uy Tien Giang

(tu'c Lien Tinh fly mien Ddng) vd Lien Tinh

uy Hdu Giang (tlie Lien Tinh uy miln Tdy)

Sau vu phdn bgi cua Tu C h a " , Lien

tinh uy Hau Giang dugc cflng cd lai da

chu truang xudt ban td bao Chiin Ddu ndi

tiep td Gid' Phdng Trong Bdn tin eua

Cdnh sat Nam Ky v l nhung dm muu

chinh tri co khuynh hudng lat dd d nhung

vung bdn xil Nam Ky thang 10-1941,

chfnh quyln thuc dan cho bilt: "Lien

Tinh uy mien Tdy da quylt dinh xuat ban

td bao Chien Ddu vdo cudi thdng 10, td

bdo nay se Id co quan ngdn luan cfla Lien Tinh uy Hau Giang"'^ Trong bdo cdo chfnh tri tu 20-12-1942 - 19-1-1943, chfnh quyen thyc ddn cflng ndi den viec Lien Tinh fly mien Tdy xuat ban sd 14

bdo Chien Ddu va ban Tuyen ngdn lien

minh vi Viet Nam dgc Idp'^ Den thang

4-1942, Bdo Chiin Ddu lay danh nghTa la

CO quan tuyen truyen cua Mat trdn phan

de Dong Duong (bg phan Hau Giang) Lien Tinh uy Tien Giang cung xuat

bdn bdo Phuc Qudc tu 5-5-1942, in d

Bung (Lai Thieu - Thu Ddu Mgt)

Thanh fly Sai Gdn - Chg Ldn dugc ciing

CO lai tu thdng 7-1942 ra td bao Dgi Tien Phong, do Trdn Van Ddu phu trach''*

Lien Tinh uy mien Dong chi tdn tai tir

cudi 1941 d i n thang 8-1942; bao Gidi Phdng ra dugc 11 so Du vay, nghi quyet

Hgi nghi Trung u a n g 8 vd tdi lieu ve Mat trdn Viet Minh vdn dugc pho bien den mgt sd noi cua Gia Dinh vd Chg Ldn Trong nhiing nam 1941-1942, viec khoi phuc to chuc Dang vd phong trao each mang d Nam Ky cue ky khd khan Su khung bo khdc liet cua thyc ddn Phap da lam cho ca sd Dang va luc lugng each mang tdn that nang ne Mac dii cd sy chi dao cua Trung uong vd nd lyc cua dia phuang nhung do bi chinh quyen thyc dan lien tuc danh pha nen viec khdi phuc td chile Dang tai Nam Ky cdn cham va phdn tdn

(Xem tiep trang 57)

Trang 6

nhin tay sai cua Nhdt dimg ra vd nguc "thodt

ly anh hudng cfla Nhat" vd ty xung la "dgc

lap, dan chu" de ddu hang Anh, My chu

khong phdi de gidi phdng ddn tgc Hodc

Phdp se ngoc ddu day thu thdp sue tan d

Ddng Duong vd dem tan quan chay ra ngodi

rdi thdng 3 trd lai cung vdi bgn Viet gian

than Phdp, lap chinh quyen bfl nhin thdn

Phdp trong todn quoc va tuyen bo thi hdnh

ban tuyen ngdn ngdy 24-3-1945 eho Dong

Duong "ty tri" Cd hai tru'dng hgp dy deu vd

cung nguy hiem

Cd the ndi rang, trong nhung bai hgc ve

thdng lgi cua Cdch mang Thdng Tam, thi bdi

hgc vi du bdo th&i ca vd ch&p th&i ca la bdi

hgc cd tdm ddc biit quan trgng

1 StenTonnesson: The Vietnamese Revolution

of 1945 - Roosevelt, Ho CM Minh and De Gaulle

in a World at War, Sage Publication London

-New Delhi, 1991, p 412

2, 3, 5, 6, 7, 8, 9 Dang Cong san Viet Nam:

Vdn kien Ddng Todn tap, CTQG, H, 2000, T.7,

tr 113, 498, 365, 367, 372, 373, 421 -422

4, 11 H6 Chi Minh Todn tap, CTQG, H,

2000, T 3, tr 505-506, 554

10 Chat xilng, ST, H, 1955, tr 65 (din theo

Ljch sir Qudc hoi Viet Nam 1946-1960, CTQG,

H, 1994,tr22)

12 Doan Thanh nien Cuu quoc Hoang Dieu:

Tong khdi nghia Thdng Tdm ndm 1945, NXB

Lao Dong, H, 1999, tr 338

13 Tran Quang Huy: 19- 8, Cdch mqng

Thdng Tdm Id sdng tgo, Hpi Khoa hoc Ljch six

Viet Nam xuat ban, H, 1995, tr 26-27

THEM MOT SO T\f LIEU

(Tiep theo trang 52)

Cac to chuc Dang trong qua trinh tai lap lai khdng lien ket va thong nhdt dugc vdi nhau Tuy nhien, nhung cd gang khong met mdi cua nhung ngudi cgng san chan chinh trong giai doan khdc liet cua phong trdo each mang Nam Ky da tao tien de quy bau cho su khoi phuc to chile Ddng

va lyc lugng quan chung trong nhung

nam ke tiep ' , '

I, 2, 3 Ban Tuyen giao Thanh iiy Thanh phd Hd Chf Minh (Pham Ngge Bich chii

bien): Cdch mqng Thdng Tdm 1945 d Sdi Gdn - Chg Ldn vd Gia Dinh, NXB Tdng hgp

TP Hd Chi Minh, 2008, tr.43, 44, 47-48

4, 5, 6, 7, 8, 9, 12 Hd so s6 65490, Phong Phil Todn quyen Dong Duong, Trung tam

Luu tru-Hai ngoai Phap

10 H6 so sd D6/171, Phong Thdng ddc Nam Ky, Trung tam Luu tru' Qudc gia 11

I I Tu Cha la ngi gian ciia thiic dan Phap trong Lien Tinh uy mien Tay, da tiing cung cap ke hoach khdi nghTa Nam Ky cho thuc dan Phap, chi diem bat dugc nhieu dang vien trong Lien Tinh iiy mien Tay va mot sd can

bg da chuyen vimg, ddn thuc dan Phap danh pha can CU'U Minh, i

13 Ho sa so 161, Phong Cao uy Phdp a Dong Duang, Trung tam Luu tru Hai ngoai Phap

14 H6 saso 95 SMT, Luu tru Bo Cong An

Ngày đăng: 13/01/2021, 14:25

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w