thi trfldng ngflng tre. Hang leat cdng ty pha sin. Chinh phu eua Thu tfldng Chaovallt phii tfl chflc thay b i n g Chinh phu eua Thu tfldng Chuan Leehphay. Cudc khung hoing tai chinh [r]
Trang 1^
THAI LAN TAI CO CAU NEN KINH TE
SAU KHUNG HOANG TAI CHINH
CHAU A NAM 1997
NGUYEN THI HOAN*
Nam 1997, d Ddng Nam A da diin
ra cudc khflng hoang tai chinh
tien te Thii Lan dfldc xem la ndi cham
ngdi chd cupc k h u n g hding Ngay
2/7/1997 Ngan hang Trung fldng Thai Lan
tuyen be' tha ndi ddng Bat, bai bd viee g i n
gii tri eua ddng Bat vao ddng Ddla My
Ngay lap tfle, ddng Bat da mat gia 20 - 25
- 30% tham chi thdi diem cae nha't la
108%, tfl 25 Bat /lUSD giam xud'ng tdi 54
- 55 Bat/1USD(1) Vdng xdiy cua cudc
khung hding tien te da nhanh chdng bad
trflm toan bp nen kinh te T h i i Lan va lan
sang cac nflde trong khu vflc nhfl
Malaixia, Inddnexia, Philippin, Xinhgapo
Ddng Pe sd cfla Philippin giam gii khoing
43%, tfl 26 Pesd/IUSD xud'ng 41 Pe
sd/lUSD; ddng Rinh ghit cua Malaixia
cung giam gia hdn 40%, tfl 2,5 Rinh
ghlt/lUSD g i i m xud'ng 4,2 Rinh
ghlt/lUSD Ddng Rupi cua Inddnexia tfl
chd 2433 Rupi/lUSD ed luc xud'ng tdi mflc
16500 Rupi/lUSD, trung binh mat gii
77%; ddng ddla Xingapo ma't gia khoing
10% Cflng vdi sfl mat gia cfla ddng tien,
thi trfldng chflng khdan eflng ed nhflng
bien ddng ldn, gii ed phieu cua nhieu cdng
ty tut xud'ng nhanh chdng, giao dich tren
thi trfldng ngflng tre Hang leat cdng ty pha sin T h i n g 11/1997 Malaixia cd 6578 ddanh nghiep pha san, Thai Lan dinh chi heat ddng cfla 56/58 cdng ty tai chinh, Inddnexia ddng cfla 16 ngan hang (2) Cudc khung hding tien te da tae ddng tdi tinh hinh chinh tri Chinh phu eua Thu tfldng Chaovallt phii tfl chflc thay
b i n g Chinh phu eua Thu tfldng Chuan Leehphay Cudc khung hoing tai chinh tien te da gay ra nhflng hau qua nghiem trpng lau dai khdng chi cho Thai Lan va mdt sd' nflde ASEAN ma anh hfldng tdi ca kinh te khu vflc va the gidi
Sau khung hoang tai chinh nam 1997, Thai Lan da b i t d i u t i i cd cau nen kinh
te eua minh Muc tieu ma Thai Lan dat ra trong tai cd ca'u nham chuyen ddi tfl met nen kinh te chfl yeu la ndng nghiep sang mdt nen kinh te thu nhap trung binh cao vdi nganh che t i e va cic nganh dich vu da dang Cic chien Iflde ve tai cd ca'u kinh te cua T h i i Lan tap trung vae:
Thfl nha't, tai cd cau nganh kinh te thee hfldng: i) tai cd ca'u s i n xuat n h i m nang cad nang suat lad ddng va tang them gia tri cho cac hang hda va dich vu, tren cd sd Ths Nguyin Thi Hoan, Dai hoc Kinh te Quoc dan
Trang 232 Nghien cdu Ddng Nam A 6/2010
tri thflc ban dia va van hda T h i i Lan; ii)
xay dflng cic he thd'ng mien nhiem va
q u i n ly rfli ro cho cic linh vflc hang hda
va dich vu, thi trfldng tai chinh, tai
nguyen thien nhien, cflng nhfl he thd'ng
tai khda; iii) p h i t trien ndng nghiep
thanh cd sd Ifldng thflc an toan va d i y du
cho the gidi; iv) nang cao chudi gii tri
trong cdng nghiep, thdng qua hdp nbd't
cac khu vflc hdp nha't khac nhau nhfl p h i t
trien cic cum cdng nghiep va flng dung
cic cdng nghe giam tieu thu nang Ifldng
cung nhfl sfl dung tai nguyen thien nhien
va bio ve mdi trfldng
Thfl hai, tai ed ca'u d i u tfl thee hfldng
khuyen khich tiet kiem trong nflde de
tang cfldng nang lflc d i u tfl cua qudc gia
va thfle hien an sinh xa hdi, va giam bdt
mflc dp phu thude vao vd'n nflde ngoai,
nha't la vd'n vay va vd'n cd phan ngan ban
T i i ed ca'u quan ly thich d i n g tai chinh de
tae ra can ddi ngan sich trdng tam trung
ban va tad dieu kien che s i n xua't trdng
nflde b i n g cich huy dpng vd'n theo hfldng
hinh thanh cic khu vflc hieu q u i
Thfl ba, tai ed ed'u hinh thfle phan phdi
thee hfldng canh tranh va phan pbdl cfla
eii binh dang va thflc day phan pbdl cdng
b i n g cic ldi Ieh kinh te' cfla toan bd tang
trfldng trdng tdan xa hdi
Thfl tfl, t i i ed ca'u theo hfldng nang cao
hieu q u i tieu thu nang Ifldng va p h i t
trien cic ngudn nang Ifldng thay the
nham giam mflc dp nhay c i m ve
nang Ifldng va mflc dp phu thude vao nhap
khdu
Vdi chie'n Iflde nhfl vay, nganh cdng
nghiep che tae cua Thai Lan da rat thanh
cdng trdng viec nang cad k h i nang canh
tranh eua hang xua't khau, tang cfldng
thu hut dau tfl trfle tiep tfl nflde ngdai va
day manh tham nhap vao cic nflde mdi
md ciia
T h i i Lan da nd lflc thay ddi cd ca'u hang xua't khau thee hfldng s i n pham xua't khau cd ham Ifldng cdng nghe cao, tflng bflde thay the nhflng s i n pham xua't khau cd chi phi lao ddng cao, n h i m giim thieu nhflng t i c ddng tieu eflc cila sfl giim sflt k h i nang canh tranh cua cic sin pham xuat khau Chinh phfl Thai Lan da dfla ra chfldng trinh nang cao k h i nang canh tranh cfla hang xuat khau vdi muc tieu thflc day sfl chuyen dich cd ca'u cdng nghiep tfl cic nganh ed chi phi lao ddng cao sang cic nganh sfl dung ham Ifldng cdng nghe cae Thee dd, tap trung phat trien cic nganh cdng nghiep nhfl che' tao d
td va xe miy, dien m i y va dien tfl Mat khic, chfldng trinh nay eflng khuyen khich sfl p h i t trien va Ap dung cdng nghe hien dai nham tang p h i n gii tri gia tang treng cic nganh cdng nghiep sfl dung chi phi lad ddng cad bad gdm det - may va che bien thflc pham
Nham thu hut d i u tfl trfle tiep nflde ngdai trdng khu vflc Ddng A, Thai Lan da thay ddi nhflng chinh sach de tae mdi trfldng d i u tfl ha'p ddn hdn sd vdi cic nflde treng khu vflc Cu the nhfl nang mflc sd hflu nflde ngdai len 49% del vdi cic dfl An thdng thfldng, 100% ddi vdi cac dfl An ed tren 80% s i n pham xua't khau Ngoai ra, ddi t i c nflde ngoai cdn dfldc phep dieu chinh ty le sd hflu len tren 51% treng trfldng hdp ddi t i c Thai Lan gap khd khan
ve tai chinh Ben canh dd, Be Tai chinh
T h i i Lan hfly bd quy dinh phai cd 30%
s i n pham xuat khau trd len mdi dfldc hfldng miin giam thue trung nganh cdng nghiep che' tae
Hien nay, khi q u i trinh tfl dd hda
Trang 3Nguyen Thi Hodn - Thdi Lan tdi co cdu nen kinh te sau khung hodng 33
thfldng m a i va d a u tfl t r u n g k h u vUc d a n g
tiep tuc dUde thflc d i y de t a n g k b i n a n g
canh t r a n h eua h a n g hda xua't k h a u , T h i i
Lan nha't t h i e t p h a i t h u hflt FDI cho c i c
n g a n h siJt d u n g cdng n g h e cao De d a t dfldc
dieu dd, T h i i L a n c i n p h i i p h a t trien
m a n g ludi n g a n h cdng n g h i e p hd trd mdt
each thich flng Vi vay T h a i L a n quyet
tam xay dflng mdt ed cau cdng nghiep da
dang m a n d n g cd't la cae cdng ty d i u tU
den tfl cae nflde cdng n g h i e p p h a t trien,
dac biet la c i c cdng ty tfl N h a t B i n va My
Treng nhflng n a m g i n day T h a i L a n
da tich efle tie'n h a n h d i u tfl trfle tiep r a
nflde ngeai, dac biet la t h a m n h a p v a e c i c
nflde mdi md cfla n e n k i n h te nhfl Viet
Nam, T r u n g Qud'e, L a e va C a m p u e h i a la
nhflng nflde l a n g gieng Sfl g i n gui ve dia
ly da tae chd T h a i L a n nhflng ldi the nha't
dinh Sd vdi cac chfl d i u tfl khac Ngoai ra
Thai Lan da t h i e t l a p dfldc nhflng mdi
quan he k i n h te g i n bd vdi n h i e u n e n kinh
te eua cae nflde t r e n t h e gidi Nhd dd da
giup chd T h a i L a n vfldt qua nhflng khd
k h a n do cudc k h u n g h o i n g tai chinh - tien
te chau A gay r a , d u y t r i dfldc ty le t a n g
trfldng GDP k h d i n g 5%/nam va p h u e hdi
n h a n h chdng sfl t a n g trfldng k i n h te
Tuy n h i e n cd t h e tha'y mdt sd' b a n che
trong linh vflc n a y Dd la q u a t r i n h
chuyen ddi ed ca'u k i n h te' dien r a c h a m va
Thai Lan p h u thude n h i e u vae thi trfldng
the gidi Cac n g a n h cdng nghiep sfl d u n g
nhieu lae ddng da tflng thflc day sfl t a n g
trfldng cfla T h i i L a n t r o n g mdt thdi gian
dai nay da ldi thdi Nhflng n g a n h nhfl det,
giay dep va dd chdi khd ed t h e phue hdi
do sfl c a n h t r a n h eua T r u n g Qud'e va cac
nflde khde Nhflng ed' g a n g cfla T h i i L a n
khi di theo mdt sd' nflde c h a u A k h i c n h a m
p h a t trien m a n h t h i trfldng dien tfl da hi
t h a t bai Mac dfl viec s i n xua't va xua't
k h a u loai h a n g hda nay van d a n g tdn tai, nhflng nen cdng nghiep dien tfl cfla Thai
L a n van la l i p r a p va ddng gdi
Viee phuc hdi mdt sd' n g a n h s i n x u a t hfldng vao x u a t k h a u nhfl d td, dien tfl, vien thdng va m a y v a n phdng la do kinh
te My, N h a t B a n va EU, nhflng ddi tac
k i n h te chfl yeu eua Thai L a n d a n g ed n h u
c i u p h a t trien la x u a t k h a u ldn nha't cfla
T h a i L a n va n h a cung cap ldn thfl bai s a u
(Cdc thi trUdng chinh truyin thdng cua Thdi Lan Id , Nhat Bdn, vd ) Sfl gia t a n g
x u a t k h a u d td do N h a t B a n che tao (nhfl Toyota, Nissan, Isuzu) vdi hdn 1 trieu chiec xe hdi s i n x u a t vad n a m 2006 da khien T h a i L a n gia n h a p vad nhdm top 10 qud'e gia xua't k h a u d td Neu nhflng n h u
c i u nay hi t h u hep lai thi se i n h hfldng trfle tiep k h d n g nhd den td'c dp tang trfldng k i n h te eua T h a i Lan
Ben c a n h dd, nen k i n h te' cfla Thai Lan cung cd nhflng h a n che nhfl: k h i n a n g canh t r a n h cua c i c m a t b a n g xua't k h a u (dien tfl, dien may) cdn t h a p do cham dieu ehinh ddng bd cd cau thue' n h a p k h a u nguyen lieu, cham g i i i quyet van de kha
n a n g t h a n h t o i n cho cac doanh nghiep xua't k h a u vfla va nhd va khd k h a n ve viee giam ehi phi trong cae doanh nghiep; ngudn n h a n lflc thieu nhflng n h a n vien ky
t h u a t va nhflng ngfldi q u i n ly ed t r i n h dp chuyen mdn nghiep vu cao
O Viet N a m , tai cd cau k i n h te da dfldc
de cap den tfl lau Tuy n h i e n den tan thdi
ky b u n g nd l a m p h a t nghiem trpng eudl
n a m 2008 va suy thoai k i n h te tfl d i u n a m
2009 den nay thi v a n de tai cd ca'u kinh te cang dfldc q u a n t a m Viet N a m da thay ddi r a t n h i e u sau 20 n a m ddi mdi vdi
t h a n h tich t a n g trfldng cao va sfl tien bd trong viec thflc hien cac muc tieu thien
Trang 434 Nghien cdu Dong Nam A 6/2010
nien ky Viet Nam ngay cang dfldc cdng
ddng qud'e te danh gia cao va cd nhflng
anh hfldng nhat dinh trong khu vflc va
qud'e te Cd dfldc thanh cdng nay mdt p h i n
la nhd vad giii phdng lflc lfldng s i n xuat,
thu hut FDI, xuat khau va hpi nhap vio
khu vflc va toan ciu Dieu nay lam cho
nen kinh te Viet Nam ngay cang trd nen
phfle tap va bi t i c ddng manh tfl nen kinh
te the gidi Khung b e i n g tai chinh va suy
thdii kinh te tdan cau da phan nad lam ro
hdn nhflng nflt that ddi vdi tang trfldng
kinh te Viet Nam treng thdi gian tdi nhfl:
chat Ifldng tang trfldng va hieu q u i eua
nen kinh te, sfl yeu kem cua he thd'ng tai
chinh, cd sd ha ting, cac nganh cdng
nghiep hd trd, nang lflc canh tranh, ngudn
nhan lflc chat Ifldng cao va cac van de xa
hdi p h i t sinh De tao tien de cho tang
trfldng ben vflng van de dat ra ddi vdi Viet
Nam la t i i ed cau nen kinh te nham tae ra
nhflng ddng lflc mdi chd tang trfldng
Tii cd ca'u toan bd nen kinh te' p h i i
dfldc thflc hien bae gdm tai cd cau nganh,
cd cau vflng va cd ca'u ddanh nghiep Di
cung vdi nd la thay ddi md hinh tang
trfldng thee hfldng thi trfldng, thee hfldng
hdi nhap vao nen kinh te toan c i u dfla
tren quan he hai hda gifla thi trfldng
trdng nflde va thi trfldng qud'e te', nang cae
hieu qui, nang lflc canh tranh eua nen
kinh te, chfl trpng can ddi gifla ngudn tiet
kiem treng nflde va tiet kiem nflde ngeai
de t r i n h phu thude nhieu vad ngudn vd'n
nflde ngdai T i i cd cau nen kinh te p h i i
thed hfldng p h i t trien mdt mat day manh
xua't khau, dau tfl nflde nguai, mat khic
tang cfldng phuc vu thi trfldng ndi dia va
thflc day dau tfl trdng ndi bd nen kinh te,
ddng thdi nang cao hieu q u i tieu thu nang
Ifldng va p h i t trien cic ngudn nang Ifldng
thay the nham giam mflc dp nhay cam ve
nang Ifldng, phu thude vad nhap khau, chfl y p h i t trien xanh va than thien vdi mdi trfldng
De t i i ed ca'u dat dfldc hieu qua thi q u i trinh nay p h i i dfldc theo dudi vdi mdt khudn khd nha't q u i n va c i n nhanh chdng hinh thanh cd sd phap ly de nang cad tinh khach quan cfla hdat ddng t i i ed cau Cin thfldng xuyen eii thien tat c i cic he thd'ng cila nen kinh te de ddi phd vdi khung hoing tai chinh thfldng xuyen tai dien Mud'n nang cae cha't Ifldng tang trfldng va
d i m bid tang trfldng thi tai ed cau nen kinh te la het sfle can thiet va ro rang Viet Nam cin p h i i ehpn cich di rieng cho minh Viet Nam c i n p h i i het sfle lflu tam giii quyet cho dfldc nhflng van de nhfl td'c
dp tang trfldng, giai quyet cic va'n de xa hdi, bio ve va cii thien mdi trfldng, phit trien van hda, giio due, khoa hpc, cdng nghe, p h i t trien eon ngfldi Dd la nhflng yeu td vd cflng quan trpng de d i m h i e viec phat trien ben vflng cfla nflde ta
Tdm lai, tfl kinh nghiem cfla Thai Lan
va thflc tien Viet Nam, cd the tha'y viee giii quyet cae van de tren ddi hdi sfl quan tam dac biet eua cic cd quan hdach dinh ehinh sach, sfl tham gia cfla ddng dio ngfldi dan va cfla cic td chflc xa hdi /
TAi LIEU THAM KHAO
1, 2 Khung hoang tai chinb tien te b mot sd
nude chau A va tae dpng cua n6 doi vdi Viet Nam (Kem theo cong van so' 746- CV/
VPTW), Thdng tin chuyen de, Tai lieu lflu
tai Van phong trung Udng Ding tr 1, 2
3 Tran Anh Tuan (Chu bien), (1999), Cudc
khung hodng tdi chinh tien te d khu vUc nguyen nhdn vd tde ddng, NXB Chinh tri
Qudc gia Ha Npi, tr 21-22