Cung vi vay, nam 2005, trong khi Nga mudn tham gia Hdi nghj thugng dinh Ddng A (EAS), mdt sd nudc ASEAN da khdng nhIt tri vi cho ring quan he kinh te ciia Nga vdi ASEAN chua tich eye[r]
Trang 1The gidi: Van de - Su kien T a p c h i C d n g s d n
SM PHAT TRIEN QUAN HE HOP TAC
• • •
GIUA ASEAN Vbl CAC BEN DOI THOAI
HA MY HUONG
: i ' ,'j
Ld mot td chuc khu vuc phdt trien ndng ddng, ASEAN tie lau da rdt chu
trgng den viec thuc ddy quan he hgp tdc vdi cdc ddi tdc ngodi khu vuc, dgc
biet Id vdi cdc nuoc ldn Tren tinh thdn hgp tdc cung cd lgi, cdc mdi quan
he ndy khdng ngirng phdt trien vd dgt duoc mot sd thdnh qua nhdt dinh
-lEP hdi cac qudc gia Ddng - Nam A
(ASEAN), trai qua chang dudng hon
_40 nam (1967 - 2008) da phat trien tu
ASEAN-5 len ASEAN-10 Day khdng don
gian la sy md rdng sd lupng thanh vien, ma cdn
la qua trinh hien thyc hda nhu cau va nguyen
vpng xich lai gan nhau, hudng tdi sy hai hda lgi
Ich cila nhung qudc gia cd che dp chinh trj - xa
hdi khac nhau, vdn timg ddi dau vdi nhau trong
nhieu thap nien cua cudc "Chien tranh lanh"
Trong nhiing nam dau,"hgp tac cua ASEAN chi
bd hep trong khudn khd 5 nudc thanh vien sang
lap Nhung tu nhiing nam 70 - 80 cua the ky
XX, ASEAN da chu truong md rdng quan he
hgp tac vdi cac nudc ben ngoai hiep hdi Ngoai
quan he song phuong, ASEAN tien tdi thyc
hien cac co che hpp tac nhu: ASEAN -i-l (vdi
timg ddi tac), ASEAN +10 (vdi 10 ddi tac),
ASEAN + 3 (vdi 3 nudc Ddng - Bac A: Trung
Qudc, Nhat Ban, Han Qudc) Ben canh dd la
cac dien dan da phuong ma ASEAN la hat
nhan: Dien dan hgp tac kinh te chau A - Thai
Binh Duong (APEC); Dien dan khu vyc
ASEAN (ARE); Diin dan hgp tac A - Au
(ASEM)
Trong sd cac ben ddi thoai cua ASEAN, cho
iiii nay mdt sd cudng qudc dang dan cd vj tri
vai trd ndi trdi trong tien trinh hgp tac theo co che ASEAN nhu Nga, My, Trung Qudc, Nhat Ban, An Do
Quan he ASEAN - My
Mac dii khdng phai la nudc cd quan he vdi ASEAN sdm nhat, song hien My dang la ddi tac ddi thoai rat quan trong cua ASEAN Hgp tac giua My va cac nude ASEAN da dugc trien khai tren tat ca cac linh vyc: kinh te, chinh trj,
an ninh, quan sy, van hda - xa hdi Ve kinh te, kim ngach thuong mai My - ASEAN sudt tir nam 2001 den nay tang lien tuc, vugt qua ngudng 100 d USD (nam 2005 gin 150 d USD; nam 2006: 168 d USD; nam 2007: 170 U USD) Nham thuc day quan he kinh te giua hai
ben, ngay 25-8-2006, Hiep dinh khung ve
thuang mgi vd ddu tu giua My va ASEAN
(TIFA) da dugc ky ket Day dugc coi la sy khdi dau dch eye de hai ben den ttii ky ket Hiep djnh thuang mai ty do day dii (ETA) Ngoai ra do coi trong cac quan he song phuong nen My da
cd cac hiep djnh kinh te dang thuc khac nhau
* PGS TS Hoc vien Chinh tii H6 Chi Minh
Hanh chinh quoc gia
98 So 796 (thiing 2 nam 2009)
Trang 2The gidi: Vdn d§ - Su kien T a p c h i C d n g s d n
vdi tung nudc ASEAN, chIng ban da ky FTA
vdi Xin-ga-po; TIFA vdi mdt sd nudc ASEAN
Vl chinh tri, ASEAN va My nhIt tri dua ra
Tuyin bd tdm nhin chung vi quan he ddi tdc
tdng cudng ASEAN - My (thang 11-2005); theo
dd, thdng nhat thdng qua Ki hogch hdnh dgng
thuc hien quan hi ddi tdc tdng cudng ASEAN
-Wy (thang 7-2006) Nhan djp ky niem 30 nam
thilt lap quan he ddi thoai vdi ASEAN, ngay
12-6-2007, Qudc hdi My da phe chuan Nghi
quyet de cao 30 nam quan he My - ASEAN;
thang 9-2007 lan dau den hai ben td chuc cudc
gap thugng dinh ASEAN - My tai Xin-ga-po
Tuy nhien, do nhieu nguyen nhan, cho tdi nay
My van chua ky Hiep udc Than thien va Hgp
tac Ddng - Nam A (TAC)- mdt van kien dugc
ASEAN coi la quan trong nhat ddi vdi hda binh
va dn djnh cila khu vyc
Ve an ninh, sau "sy kien ngay 11-9-2001",
My dieu chinh chinh sach doi ngoai, dat nhiem
vu chdng khiing bd thanh uu tien ddi ngoai
hang dau Trong bdi canh d mdt sd nudc
ASEAN cd cac td' chuc khiing bd boat ddng
manh, thang 8-2002, My va ASEAN da ky
Tuyen bd chung ve hap tdc chong khung bd
My da thiet lap mang ludi an ninh song phuong
vdi Phi-lip-pin, Ma-lai-xi-a, In-dd-ne-xi-a,
Thai Lan, Xin-ga-po va Bru-nay; rieng cac
nudc Thai Lan, Phi-llp-pin, Xin-ga-po cdn
dugc hudng quy che "ddng minh ngoai NATO"
cua My Trong khudn khd nhiing co che nay,
hang nam My thyc hien cac cudc tap tran
chung ddng thdi vdi nhiing boat ddng quan sy
-an ninh khac
' Quan he ASEAN - Trung Qudc
Trung Qudc la nudc lang gieng cua cac
nudc Ddng - Nam A, do vay, tu lau da cd quan
he vdi nhiing nudc nay Tuy nhien, do nhieu
nguyen nhan, tdi nam 1991 Trung Qudc mdi
ehinh thuc thiet lap quan he vdi ASEAN; nam
1996 trd thanh ddi tac ddi thoai day dii cua
ASEAN Trong vdng mdt thap nien trd lai day,
ciing vdi sy "trdi day manh me" ciia minh,
Trung Quoc ngay cang coi trpng va de cao vai
ASEAN dd di den thong nhdt quy dinh rdng, cdc nuoc ngodi khoi muon trd thdnh thdnh vien cua Hoi nghi thugng dinh Dong A (EAS) phdi ddp '-ung 3 dieu kien, dd Id: 1 Ld ddi tdc ddi thogi cua ASEAN; 2 Da ky TAC vdi ASEAN; 3 Cd quan he thuong mgi tich cue vd thuc chdt vdi ASEAN '
' V
Cho den nay mdi chi cd 6 nudc sau duoc tham gia EAS: An Do, Trung , Quoc, Hdn Qudc, Nhgt Bdn, Niu Di- , ldn vd d-xtrdy-li-a
trd cua ASEAN nhu la mdt td chiic khu vyc, khang djnh Ipi ich cua minh trong mdi quan he nay Hien nay, Trung Qudc ed quan he kha chat che vdi ASEAN thdng qua co chi ASEAN +1
va ASEAN +3 cung nhu cac dien dan da phuong cua khu vyc, quan he song phuong vdi timg nudc ASEAN
Trong linh vyc kinh te - thuong mai, nam
2002, Trung Qudc - ASEAN da ky Hiep dinh
khung vi lurp tdc kinh ti todn diin, md dudng
cho viec thiet lap Khu vuc mau dich tu do
ASEAN - Trung Qudc (ACFTA) vao nam 2010
Su phat trien nang ddng va manh me giua ASEAN va Trung Qudc da dua den ket qua la
nam 2003, hai ben da ky Tuyen bd chung ve
quan hi ddi tdc chien luge vi hda binh vd thinh vuong; va ciing ngay trong nam dd, Trung
Qudc da ky TAC vdi ASEAN
Trung Qudc cung la mdt trong nhung ddi tac thuong mai hang dau cHa ASEAN, vdi kim ngach thuong mai hai chieu nam 2006 la 160,8
ti USD, nam 2007 gin 170 d USD"^ Tuy nhien, theo mdt sd nha phan tich, mac dii nhiing chien luge va chinh sach ddi vdi ASEAN ciia Trung Qudc ngay cang dugc tang
(1) Bp Khoa hpc va Cong nghe, Trung tam Thong tin
khoa hpc va Cong nghe quoc gia: ASEAN - 40 ndm phdt trien khoa hoc cong nghe Ha Npi, 2007 tr 132
Sd 796 (thiing 2 nam 2009) 9 9
Trang 3The gidi: Van de - Su kien T p p c h i C d n g s d n
cudng, dap ung lgi Ich trudc mat cua ASEAN
va lgi Ich lau dai cua Trung Qudc, song day la
mdi quan he mang tinh chat phi ddi xung giiia
mdt nudc khdng Id vdi "nhiing ngudi ban nhd"
Ddng - Nam PS'^\
Quan he ASEAN - Nhat Ban
Nhat Ban la qudc gia cd quan he tu rat sdm
vdi ASEAN Cd thi ndi, Nhat Ban la mdt uong
sd khdng nhieu cac ddi tac ldn cd quan he dch
eye va thyc chat vdi ASEAN Sy phat triin cua
ASEAN trong nhieu thap nien gan bd kha chat
che vdi Nhat Ban, dac biet la cac quan he kinh
te - thuong mai
Hien nay, quan he hai ben ngay cang phat
trien tich eye Nhat Ban tham gia tat ca cac co
che, dien dan da phuong cua ASEAN; dch eye
trien khai cac boat ddng lien ket nhu: chuyen
giao cdng nghe tien den, kinh nghiem quan ly
hien dai, giao due - dao tao nhan lye, xay dyng
ket cau ha tang ky thuat, phdng chdng djch
benh, hd trg khac phuc thien tai, giao luu van
hda Ngay tu nam 2003, nhan djp ky niem 30
nam quan he Nhat Ban - ASEAN, Hdi nghj
thugng dinh ASEAN - Nhat Ban da dugc td
chuc tai Td-ky-d Day la lan dau den ASEAN
td chuc hdi nghj thugng dinh ngoai khu vyc, va
cung tai day, hai ben da ky nhiing van kien
quan trpng, trong dd cd Tuyen bd Td-ky-d vi
quan hi doi tdc ndng dgng vd ben vung
ASEAN - Nhgt Bdn trong thi ky XXL Nhung
van kien dugc ky ket nay khdng chi neu ra
nhiing dinh hudng ldn cho tuong lai, ma cdn de
ra nhiing bien phap toan dien va cu the nham
dua quan he hgp tac hai ben dn dinh va ben
vung hon Thang 4-2008, hai ben da ky Hiep
djnh ddi tdc kinh ti todn dien ASEAN - Nhgt
Bdn (AJCEP) - mdt van kien phap ly quan
trong, tao co sd xuc tien quan he kinh te giua
hai ben sau rdng hon, hieu qua hon, danh dau
mdc quan trpng nang tam quan he hgp tac toan
dien cung cd lgi Nhiing nam gan day, kim
ngach thuong mai hai chieu ASEAN - Nhat
Ban cung dat muc cao (khoang 150 i\ USD
mdi nam)
Quan he ASEAN - Nga
Lien bang Nga la mdt trong nhiing ddi tac hang dau ma cac nudc ASEAN mudn thiet lap quan he hgp tac hihi nghi va hgp tac tren mpi binh dien Vdi tu each la mdt cudng qudc the gidi, Nga nam trong tay nhieu ngudn lye quan trong, cd nhieu lgi the so sanh ve dat dai, tai nguyen, sue manh quan sy, tiem lye khoa hpc,
vj the dja - chinh trj Trong quan he vdi ASEAN, hai ben khdng cd xung dot quan sy, bien gidi, khdng cd tranh chap hai dao hay dat lien Nga cung khdng tao ra nhiing cang thang
ve cac van de dan chu, nhan quyen, khdng co nhiing mau thuan ve tdn giao vdi cac nudc ASEAN Xet mdt each tdng the, Nga thyc sy cd nhieu loi the hon so vdi cac ddi tac khac cua ASEAN
Hgp tac giiia Nga va ASEAN tren Unh vuc
chinh tri - an ninh dugc hinh thanh kha sdm
Ngay tu Hdi nghj ARE lan thu nhat (thang 7-1994), Nga da tham gia vdi tu each thanh vien chinh thuc cua dien dan, dua ra sang kien xay
dyng Cgng dong an ninh; voi Hdi nghj ARE lan thu2 (thang 7-1995), dy thao ve Nguyen tdc
an ninh vd dn dinh a khu vuc chdu A - Thdi Binh Duang cung da dugc Nga de xuat Dac
biet tu sau khi Nga trd thanh mdt ben ddi tac, ddi thoai dly du cua ASEAN (thang 7-1996), quan he Nga - ASEAN budc sang mdt giai doan mdi, tao tien de cho nhiing thay ddi ve chat trong quan he hgp tac giua hai ben Cung
tu dd, CO cau ddi thoai ASEAN - Nga dugc dinh hinh, bao gdm 4 thiet che: Uy ban hgp tac hdn hgp ASEAN - Nga; Uy ban quan ly hdn hgp ASEAN Nga ciia Quy hgp tac ASEAN -Nga; Hdi ddng kinh doanh ASEAN - -Nga; va
Uy ban ASEAN tai Mat-xco-va Tren co sd nhung thiet che nay, ASEAN va Nga dch eye
td chuc cac cudc gap gd tham van, trao ddi
de di den thda thuan va ky ket cac van kien hgp tac ,
(2) GS, TS Nguyin ThiSt Som - "Tai sao Uen bang Nga cdn md rong quan he vdi ASEAN?", trong sach: Hudng ldi quan he hap tdc todn dien Nga - ASEAN trong nhiing thap nien ddu the'Icy XXI Nxb Chinh tri quoc gia Ha Npi 2007,
tr 123
1 0 0 Sft 796 (thang 2 nam 2009)
Trang 4Th§ gidi: Van dd - Su kien T a p c h i C d n g s d n
Nam 2003, Nga va ASEAN da ky Tuyen bd
chung giiia cac bd trudng ngoai giao ve quan he
ddi tac vi hda binh, an ninh, thjnh vugng va
phat trien; nam 2004 ky Tuyen bd chung
ASEAN - Nga ve phdng chdng tdi pham qudc
te, ddng thdi ky TAC Dac biet, Hdi nghi
thugng dinh ASEAN - Nga lan dau den dugc td
chuc tai Ma-lai-xi-a (thang 12-2005) da chung
td mdt budc den quan trong trong quan he giiia
hai ben Tai Hdi nghj nay, Nga va ASEAN da
ky ket mdt sd van kien quan trpng: Tuyen bd
chung ve quan he ddi tdc todn diin vd tien bg;
Hiip dinh hap tdc kinh ti vd phdt trien Lien
bang Nga - ASEAN 2005 - 2015 Nhiing van
kien nay dl cap kha chi del ve nhiing phuong
hudng, ndi dung hgp tac trpng yeu trong vdng
10 nam tren blu bet cac linh vyc, nham dua
quan he nay di vao thyc chat, hieu qua, cd lgi
cho ca ddi ben
Mdt trong nhiing diim nhan quan trpng
trong hop tac ASEAN - Nga la linh vyc quan
su - qudc phdng Nga vdn la nudc cd the manh
v6 quan sy - qudc phdng, gia ca trao ddi lai phai
chang, do vay, ASEAN la khach hang kha ldn
cua Nga vl cac trang thilt bj ky thuat quan su
Khac vdi nhihig tiin triin tich eye tren linh
vyc chinh trj - an ninh, quan he kinh te - thuong
mai Nga - ASEAN chua thuc sy ngang tim,
cdn thua kem so vdi quan he cua ASEAN vdi
cac ddi tac ldn khac Mac dii nhung nam gan
day, tdc dp tang trudng thuong mai Nga
-ASEAN cao, song kim ngach thuong mai hai
chiiu hing nam chi dimg d muc 6 d - 7 ti USD
chiim 0,4% tdng thuong mai cua ASEAN; cdn
ASEAN chi chiem 1,2% tdng kim ngach ngoai
thuong cua Nga, yong khi cac nudc Ddng - Bac
A chiem 10,7%, EU - 25 chiim 52,1%(^1 Dau
tu cua Nga vao cac nudc ASEAN va ngugc lai
khdng dang kl Hon niia, nhimg uu tien mang
tinh chiin luge cua Nga vdi khu vyc nay chua
that rd rang, niu cd thi cung chua thi hien sdng
ddng tren thyc tl Nga chua phat huy dugc
nhung lgi thi, thuan lgi vdn cd trong quan he
vdi ASEAN Cung vi vay, nam 2005, trong khi
Nga mudn tham gia Hdi nghj thugng dinh
Ddng A (EAS), mdt sd nudc ASEAN da khdng
nhIt tri vi cho ring quan he kinh te ciia Nga vdi
ASEAN chua tich eye va thyc chat Cho den
nay, Nga vin chua phai la thanh vien tham dy cua ca ASEM lan EAS
Quan he ASEAN - An Do
An Dp la nudc cd quan he ddi thoai timg linh vyc vdi ASEAN kha sdm (dr nam 1980), trd thanh ddi tac dly du cua ASEAN nam
1995, ky TAC vdi ASEAN vao nam 2003 Ciing vdi din trinh phat trien kha nhanh va
"chinh sach hudng Ddng" eua An Dp dugc triin khai dch eye trong nhung nam qua, quan
he An Dp - ASEAN,ngay cang dugc cai thien
Tu nhilu nam nay, An Dp va ASEAN to chirc thudng xuyen cac cudc gap thugng dinh, ddi thoai, lam viec vdi cac nhdm cdng tac, cac quan chuc chinh phd eua hai ben An Dp dac biet quan tam den viec tham gia cac dy an thupe tieu vung sdng Me Cdng nhu: Du an ndi sdng Hang vdi sdng Me Cdng Sang kien vinh Ben-gan vl hgp tac trong linh vyc_,kinh te va cdng nghiep Thang 11-20(14, An^.Dp va
ASEAN da ky van kien Ddi tdc An Do
-ASEAN vi hda hinh, tiin bg, cimg chia se thinh vugng
Kim ngach thuong mai cua An Dp vdi ASEAN chiim khoang 30% long ngoai thuong cua An Dp Thang 8-2008, An Dp va ASEAN
da hoan tit damphan vl Hiep dinh timmg mgi
tu do ASEAN - An Do Nhin chung, day la mdi
quan he ciing cd lgi, khdng mang tinh ap dat kilu nudc ldn vdi cae nudc nhd Cung vi cd quan he tich cue va thyc chit vgi ASEAN, dap ung diiu kien tham gia EAS, An Dp da dugc mdi tham dy Hdi nghj d p cao Ddng A ngay tu lln thu nhIt (nam 2005)
Nhu vay, niu khdpg dnh EU thi My Trung Qudc, Nhat Ban va An Do dang la nhung ddi tac ldn va quan trpng ddi vdi ASEAN xet tren nhilu binh dien Co chi hgp tac cua ASEAN vdi cac ben ddi tac, ddi thoai khdng nhimg mang lai nhilu lgi ich d cac muc dp khac nhau cho ca ASEAN va timg ben ddi tac, ma con gdp phin khdng nhd cho hda binh, dn dinh cua khu vyc chau A - Thai Binh Duong cung nhu tren the gidi •
(3) Th6ng ke cua ASEAN, wwwaseansec.ore ngay 15-3-2007
So 796 (thiing 2 mini 2(M»9) 1 0 1