ddng. Khoa hoe Xii hoi.. Ngay 8/5/1969, dai bieu Mat tran Dan tec Giai phdng Mien Nam Viet Nam tai ban dam phan Paris, dfla ra giai phap tean bp 10 diem ve van de Mien Nam Viit Nam, [r]
Trang 1f
\
-TON GIAO VA DAN TOC
• ^
- T
Sir HAU THUAN CUA PHAT GIAO DOI VOTI CHINH PHU CACH MANG
LAM THOI CONG HOA MIEN NAM VIET NAM TAI
BAN DAM PHAN PARIS (1969 -1973)
N ghien cflu lap trfldng va q u a n
diem cila P h a t giao M i e n N a m ddi
vdi cudc chie'n t r a n h do My tien h a n h d
Mien N a m , N h d m N g h i e n cflu, trac
nghiem t h u d e V a n p h d n g P h u t a C b i n b
tri Van h d a P h i l T d n g thd'ng (Viet N a m
Cong hda) cho r i n g del vdi P h a t giae thi
"sU can t h i e p thd b a o cila H o a Ky da hd
trd che nhflng c h i n h phil , p h a n lai
quyen d a n tdc tfl q u y e t va nhflng quyen
can ban cua n h a n d a n Viet N a m
H e a Ky da t a n s a t n h a n d a n ca hai
mien N a m B i c Viet N a m , p h a dd nen van
m i n h d a n tdc Viet N a m va lam b a n g hoai
xa bdi Viet N a m den c u n g ciic Da sd
nong d a n , n h a t la P h a t til tai n d n g thdn
phai thd'ng k h d t r e n g k h i dd m e t thieu sd
tfldng ta va thfldng gia lam a n p h a t d a t
nhd chien t r a n h d a sd'ng q u a xa hda t r e n
xfldng m a u d d n g bad , chie'n t r a n h
khdng t h e c h a p n h a n dfldc bdi n e n dec
lap, d a n chu va tfl do k h d n g b a e gid thflc
hien dfldc d N a m Viet N a m , chflng n a e
ngfldi My cdn k i e m s e a t N a m Viet N a m ,
cudc chien k h d n g p h a i la cudc chie'n t r a n h
gifla M i e n N a m va M i e n B i c , m a gifla My
va n h a n d a n Viet N a m " ' "
Dieu n a y giup c h u n g ta h i e u r i n g tai
sad tfl khi My led t h a n g chien t r a n h b i n g
LE CUNG'"'
viec tien h a n h "chien tranh cue ho' d
Mien N a m va chien t r a n h p h a hoai d Mien B i c , P h a t giao da d a t van de hda binh t h a n h m e t muc tieu q u a n trpng
t r e n g sfl n g h i e p p h u c vu D a n tdc va Dao
p h a p Ngay 12-12-1965, P h a t giae da chfnh thflc cdng bd' tbdng diep hda binh
C u n g t r e n g n a m nay, " P h e n g t r a o t r a n h
d a u bao ve hda b i n h va h a n h phuc che
d a n tdc" do Thfldng toa Thich Q u a n g Lien chu trfldng da bi cbinh quyen Sai Gdn gan chd la t h a n Cdng va bi giai tan, s a u
dd Thfch Q u a n g Lien da hi budc lUu vdng
d T b a i Lan
S a n g n a m 1966, P h a t giad da md
n h i e u chie'n dich van ddng hda binh ca d qud'c ndi va qud'c te Ngay 3-6-1966, tai
My, Dai dfle Thfch N h a t H a n h , t h a y m a t Giad hdi P h a t giad Viet N a m tuyen bd' chu trUdng 5 diem:
" 1 Chfnh p h u N g u y e n C a e Ky p h a i tfl chflc
2 Q u a n dpi My p h a i r u t lui
* PGS.TS Khoa Lieh sir Truong DHSP Hue
1 Sir mang chinh tri ciia Phdt gido An Quang (ban
viei tay) ciia nhom Nghien euu trae nghiem ihu6e Van phong Phu ta Chinh tri Van hoa Phii T(Sng thd'ng Trung tam Luu tru Qu6e gia II Ki hicii tai lieuDeIICH-4316, tr 3
Trang 230 Nghien curu Ton giao So 7 & 8 - 2009
3 Ngflng danh tac Bac Viet
4 Phai lap chanh the dan ehu
5 P h i i tai thiet Mien Nam khdng
dieu kien"'^'
Cung can tha'y them rang, d thdi diem
d i u tien cua cudc van ddng hda binh
Tang Ni, Phat tii Mien Nam da bien
minh t h a n h ngpn dude, ddi My cham dflt
chien tranh Ndi bat n h a t la Phat til
Nhat Chi Mai, tfl thieu ngay 16/5/1967
tai chfla Tfl Nghiem (Sai Gdn) vdi
nguyen fldc;
"Xin dem than lam dud'e
Xin Sdi sang vd minh
Xin tinh ngfldi thflc tinh
Xm Viet Nam hda binh""'
Trong thfl gili Chinh phu My, Nhat
Chi Mai len an tdi ac chien tranh dd My
gay ra d Viet Nam; "Bad nhieu sad ngfl
bid ve tfl dd va hanh phflc cho Viet Nam
ma quy Ngai dflng lam chieu bai bay lau
nay, da qua ldi thdi va Id'bich
Bad nhieu tan bom dan, tien bac cua
quy Ngai trflt len d i u dan tec tdi, de
tan pha t h a n xac va t m h t h i n qud'c gia
cua hp
Bao nhieu ngfldi Viet Nam cd long vdi
qud'c gia dan tdc thi bi quy Ngai dan ap
va ham hai
Bao nhieu ngfldi My sang sudt, nhan
dae va dflng cam dam cbi trich sfl lam lac
cila quy Ngai, thi bi ket an tu day"'*'
Nhat Chi Mai khang dinh sfl that bai
cua My treng cudc chien tranh xam Ifldc
Viet Nam la khdng tranh khdi; "Quy Ngai
cd biet ngfldi Viet chung tdi, h i u het
treng tham tam cila hp, hp c h i n ghet
ngfldi My da mang chien tranh dau khd
den chd xfl sP cua hp lam rdi khdng?
Cang leo t h a n g chie'n tranh, cang dd nhieu nhan liic va tai liic tai day, cac Ngai chi t h a t bai chua cay thdi Sii vung
ve cua cac Ngai lam cho quy Ngai mat het ehinh nghia"'""
Va "de cflu nguy che hang trieu sinh mang ngfldi Viet Nam, ngfldi Hda Ky va danh dfl dai cfldng Hiep Chiing Qud'c", Nhat Chi Mai de nghi 4 giai phap;
1 Ngflng oanh tac Bac va Nam Viet Nam
2 Tfl tfl r u t binh, giao cho ngfldi Viet Nam dinh doat sd phan eiia hp , j ^
3 Nhd Lien Hiep Qud'c kiem scat tdng tuyen cd Ngfldi Viet Nam, ne'u dfldc tfl
dd thflc sfl, hp du khdn ngdan de Ifla chpn che dp nao tfl de va h a n h phuc
4 Giup dd nhan dan Viet Nam tai thiet xfl sd hp da tan nat vi bdm dan cila quy Ngai""''
Tfl dien dan qude te den cudc tfl thieu
d i u tien vi hda binh Viet Nam chd thay ngay tfl dau, khi Nha Trang dfla quan dpi
My va quan cac nfldc ddng minh cua My xam Iflde Mien Nam; ddng thdi tien hanh chie'n t r a n h pha heai d Mien Bac, Tang
Ni va Phat til Mien Nam da khdng md hd
ve ban chat cudc chien t r a n h de My gay
ra De vay Tang Ni va Phat til Mien Nam da ciic Ifle len an cudc chien tranh xam lUdc cua My d Viet Nam, ddi My rut quan, ddi dec lap dan tec, ddi cae quyen dan chil cho nhan dan Mien Nam, gat bd
2 Van Thanh Lirac khao Phdt gido Viet Nam Phat
hpe vien va eae ehiia xuai ban, Sai Gdn 1974, tr
443
3 Thi'eh Thien Hoa 50 ndm chan hung Phdt gido
Viet Nam Tap I, Giao hpi Phat giao Viet Nam
Thong nhat xuat ban, Sai Gon, 1970, tr 190
4 Thieh Thien Hoa Sdd., tr 194
5 Thi'eh Thien Hoa Sdd., tr 194
6 Thich Thien Hoa Sdd., tr 194
Trang 3cbinh q u y e n tay sai; My p h a i chiu t r a c h
n h i e m ve nhflng h a u q u a cua cudc chie'n
t r a n h do My gay ra
Cudc T d n g t i e n cdng va ndi day M a u
T h a n 1968 cua q u a n va d a n M i e n N a m
da lam s u p dd y chf x a m Ifldc cua My;
N h a T r a n g hi n h a n d a n t h e gidi va n h a n
dan My chi trich, len a n dfl dpi N h a
T r a n g budc p h a i c h a p n h a n d a m p h a n vdi
Viet N a m D a n chii Cdng hda tai P a r i s
Va k h i cudc d a m p h a n tai P a r i s md r a
vad ngay 13/5/1968, mdt t r d n g nhflng ddi
bdi cua ta la ddi My p h a i c h a p n h a n M a t
t r a n D a n tec Giai p h d n g M i e n N a m Viet
Nam t h a m dfl hdi n g h i vdi tfl each la mdt
ben dec lap va b i n h d a n g H a u t h u a n cho
yeu sach nay, Dai hdi P h a t giae An
Q u a n g toan qud'c n h i e m ki 111 tai chfla
An Q u a n g , tfl 18 den 21/8/1968 da t h a o
luan sdi ndi va t r o n g cudc hpp bao vao
ngay cudi cua Dai hdi (21/8/1968), gidi
lanh dao P h a t giad t u y e n bd' k h d n g p h a n
del sfl hien dien ciia nhflng y thflc he di
biet t r o n g s i n h h e a t c h i n h tri Mien N a m ;
"Dai hdi chil trfldng mdt sfl ddan k e t c h a n
t h a n h va t h i e t thflc vi sfl tdn vong va
b a n h p h u c cila d a n tec vfldt len mpi di
biet y thflc he, cbinh kien va tin ngfldng
Dai hdi k h d n g p h i n ddi q u y e n tfl dd h d a t
ddng theo c h i n h k i e n di biet cila mpi d e a n
the trong qud'c gia c a n cfl t r e n n g h i a ddng
bae va q u y e n ldi d a n tdc" T r a ldi kf gia
trong cudc hpp bae, gidi l a n h d a e P h a t
giao t u y e n bd'; "Neu cd hda b i n h thi dieu
ma P h a t giao m o n g mud'n la m e t n e n hda
binh hdp t i n h , hdp li, mdt thfl hda binh
ma q u y e n tfl dd tin ngfldng va mpi xu
hfldng c b i n b tri p h a i dfldc tdn treng"'"
Thfldng tpa Thich T h i e n Hea, t r e n
cfldng vi la Vien trfldng Vien Hda Dad da
bieu Id k h a t vpng cao dp cila m i n h ve mdt
n e n hda b i n h thflc sfl cho d a t nfldc,- "Neu dem t h a n xac n a y cbia lam t r a m n g a n
m a n h de ddi lay hda b i n h cho Viet Nam, tdi c u n g s a n sang"'®' Vdi chflc vu cila
m i n h , Thfldng tpa Thich T h i e n Hea da can d a n tin dd P h a t til; "Ngfldi Viet N a m
k h d n g l a m tay sai cho nfldc ngoai, "
r a n g "tat ca cac ben t h a m gia chie'n t r a n h
d Viet N a m deu p h a i dfldc t h a m dfl cac cudc ndi c h u y e n hda binh"'^'
Nhflng tfl lieu t r e n day cho tha'y P h a t giao da mac n h i e n cdng n h a n Mat t r a n
D a n tec G i i i p h d n g Mien N a m Viet Nam
t r e n g cdng ddng qud'c gia Vdi P h a t giao thi k h d n g cd li de nao leai trfl M a t t r a n
D a n tdc Giai p h d n g Mien N a m Viet Nam
d ban d a m p h a n P a r i s nhfl chinh quyen Sai Gen ddi hdi
Ngay 25/01/1969, dam p h a n bd'n ben (Viet N a m D a n chii Cdng hda M a t t r a n Dan tdc Giai p h d n g Mien N a m Viet Nam, Hoa Ky va Viet N a m Cdng hda, tflc cbinb quyen Sai Gdn) khai mac tai P a r i s Ngay nay (25/01/1969), tai Sai Gdn, n h a n Id
P h a t Thfch Ca t h a n h dao (Mdng Tam
t h a n g C h a p n a m Ky Dau), h a n g van P h a t til rfldc Xa Ldi P h a t tfl chfla Phd Minh ve chfla An Q u a n g Cudc rfldc P h a t da bien
t h a n h met cudc bieu tinh ddi hda binh
T a n g Ni, P h a t til da trfldng len nhflng
k h a u b i e u ; " C h u n g tdi mud'n hda binh!"
7 Hoang Xuan Hao Phdt gido vd chinh tri ten \'iei
Nam ngay nay (Luan an Tien sT Luat khoa) Tap II
Trucmg Dai hoc Luat khoa Sin Gon 1972, tr 409
8 Din theo Dieu van eiia Hpi ddng Vien Tang thdng
va Vien Hda Dao Giao hdi Phat giao Viet Nam Thdng nhai dpc trong 16 truy dieu TTiuong toa Thfch Thien Hoa, Cd Vien trucmg Vien Hda Dao Bat Nha
1973 tr 15
9 Tran Van Giau Mien Nam gii'r vi'rng thdnh
ddng Tap V Nxb Khoa hoe Xii hoi Ha Noi
1978.tr 199
Trang 432 Nghien cuu Ton giao So 7 & 8 - 2009
"Hay tra lai dec lap cho chung tdi!", "Hda
binh, ddc lap mudn nam!", " P h i n ddi am
mflu kee dai ehien tranh!", "Phai thfldng
thuyet nghiem chinh!" Cfl mdi l i n k h i u
hieu dfldc hd len thi dean ngfldi dap lai
b i n g hai tieng; "Hda binh! Hda binh! Hda
binh!""'"
Ngay 8/5/1969, dai bieu Mat tran Dan
tec Giai phdng Mien Nam Viet Nam tai
ban dam phan Paris, dfla ra giai phap
tean bp 10 diem ve van de Mien Nam
Viit Nam, tap trung vae hai van de
chfnh: My phai cham dflt chien tranh, rut
het quan My ra khdi Mien Nam Viet
Nam ma khdng ddi hdi dieu kien gi; nhan
dan Mien Nam tfl giai quyet cdng viec ndi
bd cila minh b i n g each thanh lap chinh
phu lien hiep lam thdi de td chflc tdng
tuyen cil tfl dd
Tuy nhien, vdi am mflu kee dai chie'n
tranh, chinh quyen Sai Gdn ra sflc tran
ap nhflng ai tan thanh hda binh, chu
trfldng trung lap va tan thanh viec thanh
lap chinh quyen lien hiep d Mien Nam va
Cdi nhflng ngfldi nay deu la cdng s i n Vdi
Nguyen Van Thieu: "Bat cfl ai chu trfldng
trung lap chd Nam Viet Nam treng giai
dean nay la ngu xuan""" (Tuyen bo tai
Vung Tau, 3/11/1969), trung lap la "bap
benh va se dfla qud'c gia trdi ndi nhfl chiec
la vang gifla gid, nhfl cen ea ldi gifla ddng
khdng biet ve dau, hoac gia nhfl khuc cui
khd trdi bdng benh rdi cd ngay giat ra
bien ca ma muc nat""^' (Tuyen bd' tai Da
Lat, 6-11-1969), "nhflng ai ddi hda binh
ngay tflc khac la mi dan, la cdng s i n nam
vflng""'' (Tuyen bd tai Vflng Tau,
25-8-1970) Bat chap sfl de dpa khung bd', cudc
dau tranh ciia Phat giae ung hd lap
trfldng cua Mat tran Dan tdc Giai phdng
Mien Nam Viet Nam tai ban hdi nghi
Paris v i n tiep tuc d i i n ra rdng khap dfldc the hien met each manh het tfl bang tin dd den gidi lanh dao Phat giad
Trdng Thdng diep Dai 1§ Phat dan
1969 gidi lanh dad P h a t giao bay td lap trfldng ling hp va mong mud'n cac ben tham chie'n n h a n h chdng cham dflt chien
t r a n h d Viet Nam va keu gpi "tean the Phat tii nha't tam t h a n h y gat bd ti hiem chia re de trd t h a n h sflc manh gay tin tudng treng ddng bao va bean thanh sfl mang cae c i tren"""
Ngay ca khi chinh quyen Sai Gdn phai chiu ngdi vae ban dam phan P a n s , nhflng ngfldi Phat til Viet Nam che r i n g mud'n
cd hda binh phai lat dd chinh quyen Thieu - Ky, bdi hp khdng tin r i n g chinh quyen nay ed thien ehi treng dam phan Tieu bieu cho lap luan nay la Ldi keu gpi cua Chu tich Hdi P h a t giao Viet kieu hai ngoai: "Chinh quyen Thieu - Ky - Hfldng phan ddi kich liet viee ngflng nem bom Mien Bac, da dung nhflng manh khde gian lan de lam tri hoan cudc thfldng Ifldng d Paris, da va dang dan ap da man
de bdp nghet tieng ndi hda binh cua q u i n chung , chinh quyen dd chflng minh rd rang trflde mat mpi ngfldi rang bp khdng mud'n hda binh va khdng the nae cd hda binh vdi hp Chfnh quyen dd chang dai dien cho ai ca, bdi vi nhan dan va nhat la Phat til chfla bad gid thfla nhan hp De tao dieu kien eho sfl van hdi hda binh d Viet Nam, thay ddi chinh quyen Sai Gdn
la viec tdi c i n thiet; met chinh quyen mdi
de thflc hien nguyen vpng hda binh tha thiet cila dan tdc, se md cudc dam p h a n
10 Tran Van Giau Sdd tr 259
11 Bao Chanh Dao ngay 5-11 -1968
12 Bao Chanh Dao ngay 7-11-1969
13 Bao Chanh Dao ngay 26-8-1969
14 Hoang Xuan Hao Sdd., Tap I, tr 22
Trang 5vdi C b i n h phil H o a Ky va ndi c h u y e n vdi
M a t t r a n D a n tdc G i a i p h d n g Mien N a m
Viet N a m ve viec ngflng b i n viec triet
thoai q u a n dpi ngoai qud'c, va viec t h a n h
lap C h i n h p h u Lien h i e p tai Mien N a m
Viet N a m " " "
S a u cudc d i e c h i n h d C a m p u c h i a lat
đ Qude vfldng Ndrđdm S i h a n d u k ngay
18/3/1970 đ My giat day, chinh quyen
p h i n đng t h a n My đ Ldn Ndi c i m d a u
ra đị Thed ke s a c h cua My, c h i n h quyen
Ldn Ndi tien h a n h k h u n g bd', t a n s a t Viet
kieu, cfldng bflc Viet k i e u hdi hfldng
Trong mot k h a n g thfl cua Uy b a n bao ve
Viet kieu tai C a m p u c h i a thude Giao hdi
P h a t giae An Q u a n g , gidi l a n h d a e P h a t
giad cho r a n g : "Viec chfnh phii Cad Mien
t a n s a t cfldng d c a t tai s a n Viet kieu, d
day, k h d n g nhflng lam chd ngfldi Viet
Nam c h u n g ta d a u xdt, u a t flc, ma dfl
luan qud'c te c u n g p h a i c h a n đng" va
xem " b a n h đng nay đng n g h i a vdi sfl
true xuc t e a n bd Viet kieu khdi Cao Mien
khdng cd li de chinh d a n g , t r a i vdi cdng
p h a p qud'c tế'"''
Ti-fldc thflc t r a n g đ, chinh quyen
Nguyen Van T h i e u k h d n g nhflng k h d n g
tim bien p h a p giai q u y e t m a cdn đng Ida
vdi t a p d e a n Len Nel t a n s a t Viet k i e u d
C a m p u c h i a b a n g viec "gdi vu k h i giup
Chinh p h u Lon Ndị , cho q u a n liic Viet
Nam Cdng hda t i e n v a e l a n h thd Cad
Mien, p h o n g tda t d a n bd d u y e n b a i qud'c
gia nay, đ bd d c i n g S i b a n e u k v i l l e va
tien q u a n den tliil đ N a m V a n g " ' " ' n h a m
cflu cbinb quyeii bfl n h i n Len Nel khdi
sup đ T r e n g m e t k h a n g thfl gili chinh
quyen Sai Gdn n g a y 4/6/1970, Thfldng tpa
Tbfcb T h i e n An Vien trfldng Vien Qud'c
te P h a t giao T h i e n hoc tai Hea Ky, len an
chfnh q u y e n N g u y e n Van Thieu la ke tiep
tay chd chinh quyen Lon Nel tan sat Viet kieu va la ke p h a heai hda binh d Ddng Dfldng va Viet N a m : "La cdng dan Viet Nam tdi khdng the n a e lam ngd trflde canh hdn nila trieu đng bad Viet N a m bi de dpa
t a n sat d dat Mien, va kich liet p h a n del thai dp im lang thuc thii cua chinh quyen Viet N a m (chinh quyen Nguyen Van Thieu
- LC chu thich) đi vdi van de ay" va "neu chinh phil ay khdng h i e ve dfldc dan ke c i nhflng kieu bad h i i ngoai thi chinh phil ay khdng cdn la cila dan nfla va khdng dfldc dan u n g hd nfla""® Dieu nay đng nghia vdi viec phil n h a n sfl tdn tai cua chinh quyen Nguyen Van Thieụ
Ndi b a t n h a t la "Giai p h a p sau diem
de c h a m dflt chien t r a n h va lap lai hda binh tai Viet N a m " de Doan dai bieu P h a t giae An Q u a n g cdng bd' tai Dai hdi P h a t giao t h e gidi td chflc tai Kyoto ( N h a t Ban) ngay 20/10/1970:
"Diew thii 1 Cac ben lam chien bat
dau tfl ngay hdm nay xudng t h a n g chien
t r a n h dan d i n de di tdi mdt cudc ngflng ban t o a n dien vao luc 6 gid chieu ngay 30
T e t T a n Hdi
Dieu thii 2 Td chflc Lien Hiep Qud'c
p h i l c i p thdi chi dinh mdt sd quoc gia
t r u n g lap nhfl P h a p An, Hdi, T h u y Dien, de t h a n h lap mdt uy hdi qud'c te kiem soat che cudc ngflng b a n naỵ Mdt chuyen vien q u a n sfl cua Chinh phil Viet Nam
C d n g h d a va m d t c h u y e n vien q u a n sfl
15 Tran Van Giaụ Sđ tr 201-202
16 Van thu sd 005 ngay 23-5-1970 cua Uy ban bao
ve Viet kieu 6 Cam Bdt ciia Giao hpi Phat giao Viei Nam goi Nguyen Van Tliiciị Trung lam Luu irir Qude gia IỊ Ki hieu tai lieu De II CH - 4315, tr Ị
17 Tai lieu da dan tr 2
18 Thich Tliicn kn Van thu gdi Tdng thong Viet
Nam Cong hda \a Quoc hdị Trung tam Luu trCr Qude gia IỊ Ki hieu lai lieu De II CH - 4315
Trang 634 Nghien ciiu Ton giao So 7 & 8 - 2009
eua Chfnh phu Cach mang Lam thdi
Cdng hda Mien Nam se dfldc tham gia dai
dien treng ily hdi nay • •
Dieu thU 3 Chfnh phu Viet Nam
Cdng hda p h i i phdng thieh cac tfl nhan
chinh tri nhfl sinh vien, trf thflc, tu si va
tat ca nhflng ngfldi dfldng bi giam gifl vi
da tranh dau chd hda binh va quyen tfl
chu cua qude gia
Dieu thU 4 Chfnh phu Hea Ky p h i i
cham dflt tinh trang thdi nat dec tai va
bat Iflc hien tai d Mien Nam Viet Nam
b i n g each phai de cho ngfldi Viet tfl de
liia chpn met chinh quyen cd the dai dien
chd da sd' q u i n chung, cd b i n chat hda
giii dan tec, khdng lien ket va cd d i y dii
kha nang, de;
a) Thfldng thuyet vdi Chinh phil Hea
Ky ve thdi bieu triet thdai tdan the quan
Iflc Hda Ky d Viet Nam va ve nhflng lien
he ngeai giae, van hda kinh te gifla Hea
Ky va Viet Nam
b) Thfldng thuyet vdi Chfnh phil Cach
mang Lam thdi Mien Nam Viet Nam ve
nhflng the thflc td chflc tdng tuyen cil chd
dai dien mpi khuynh hfldng ehinh tri d
Mien Nam Viet Nam Met cudc b i u eii
thflc sfl tfl dd dfldi sfl giam sat qud'c te,
treng dd mpi ngfldi dan bat cfl khuynh
hfldng chinh tri nae deu cd the tham dfl
Dieu thii 5 Cac Chfnh phu Hea Ky,
Lien Bang Xd Viet, Cdng hda Nhan dan
Trung Hda va eac qud'c gia lien he khac
cdng tac vdi nhau de cham dflt nhflng ndi
khd dau cila ngfldi Viet bang each ting he
de nghi nay dd chinh ngfldi Viet dUa ra
Dieu thii 6 Cac phia lam chien tai
Viet Nam va nhan dan yeu ehudng hda
binh tren the gidi, cac giae hdi tdn giae va
cac nha nhan ban kip thdi hanh ddng de
thuc day cae qud'c gia ed trach nhiem ve chien t r a n h Viet Nam cham dflt cudc chien t r a n h tai Viet Nam, Lao va Campuchia""^'
Phan tich "Gidi phdp sdu diem " cua
Phat giao, chung ta thay ndi bat len ba van de ed ban;
Mot Id, Phat giad td' cae chinh quyen
Nguyen Van Thieu la thdi nat dec tai, khdng hdi dil dieu kien c i n thiet de dai dien che nhan dan Mien Nam
Hai Id, khi de nghi "met ehinh quyen
cd the dai dien che da sd' q u i n chung nhan dan mien Nam, cd ban chat hda giii dan tdc, khdng lien ket va ed d i y dil kha nang" de thfldng thuyet vdi Cbinb phu Cach mang Lam thdi Cdng hda Mien Nam Viet Nam, P h a t giae khdng nhflng bat tin nhiem chinh quyen Sai Gdn ma cdn xep Chinh phil Cach mang Lam thdi Cdng hda Mien Nam Viet Nam
d vi tri binh dang vdi chinh quyen lam thdi dfldc b i u ra de cung n b a u thfldng thuyet di den l i p lai hda binh, tbdng
n h a t da't nfldc
Ba Id, giii phap dat van de My rut
quan, nhflng Mat tran Dan tee Giai phdng Mien Nam Viet Nam va Chfnh phu Cach mang Lam thdi Cdng hda Mien Nam Viet Nam van cd mat treng sinh heat ehinh tri tai Mien Nam
De nghi ciia Phat giio An Quang da tao dfldc tieng vang ldn d dien dan Hdi
nghi Kyoto Thee b i e "Sdi Gon mdi" ngay
26/10/1970, de nghi cua cila Phat giae An
19 "Gidi phdp sdu diem de chain dia chieii iiaiih vd lap
lai hoa binh tai Viet Nam " do Thupng toa 'llu'eh Thien
Minh eong bd' tai Dai hpi Phat giao the gidi td chue tai Kyoto (Nhat Ban) ngay 20-10-1970 Trung tam Luu ufr Qud'c gia n Kl hieu tai lieu: DIICH-4316 '
Trang 7Q u a n g dfldc Hdi nghi Qud'c te P h a t giae d
Kyoto d u n g l a m n e n t a n g t r o n g b a n nghi
quyet "keu gpi r u t q u a n ngoai n h a p va
lap c h i n h phii cd 'can ban rdng rai' d Sai
Gdn"'"''' B a n Q u y e t nghi 10 diem ve Viet
N a m cila Hdi n g h i Qud'c te P h a t giae d
Kydto, cd d o a n viet; "Hoa Ky r u t lui sU hd
trd chd c h i n h q u y e n Viet N a m Cdng hda
ma b a n c h a t la q u a n n h a n , de d a n c h u n g
Viet N a m de d a n g b a u len m e t c b i n b
quyen dan sU thiic sU dai dien"'^"
C u n g t r e n g ke b e a c h chd'ng chie'n
t r a n h , ddi hda b i n h che Viet N a m , ngay
29/12/1970, D a i hdi S m h vien P h a t til
Mien N a m Viet N a m td chflc tai Da Lat
Dai hdi da r a T u y e n ngdn len an cbinh
sach gay chie'n cila My, vach t r a n b i n
c h i t tay sai ciia chinh quyen Sai Gdn, ddi
My phai r u t q u a n , p h a i tdn t r p n g dec lap,
chil quyen cua d a n tdc Viet N a m Tuyen
ngdn k h a n g dinh;
"Nguyen n h a n cudc chien t r a n h Viet
Nam la do C h i n h phil My gay ra, n h a
c i m quyen h i e n hflu k h d n g dai dien che
n h a n d a n Mien N a m Viet N a m ma de
chinh quyen My dflng len
T e a n bd q u a n dpi My va ddng m m h
cila My p h a i tflc k h a c r u t q u a n vd dieu
kien ra khdi Mien N a m , giai t a n toan bd
phfldng tien chien t r a n h can cfl q u a n sfl
d Mieii N a m
C b i n b phil My p h a i c h a m dflt n g a y
sfl ling be n h a c i m q u y e n M i e n N a m
Viet N a m , c h a i n dflt v i e n t r d q u a n sfl,
de n h a n d a n M i e n N a m Viet N a m tfl
d i n h d d a t lay v a n m a n g cila m i n h m a
k h d n g bi b a t cfl mdt b i n h thflc c a n t h i e p
nJio tfl b e n n g e a i v a e
C b i n b phii My p h a i t r i e t de tdn trpng
q u y e n tii q u y e t eua d a n tdc Viet Nam, tdn
trpng chu quyen va sii t e a n ven lanh thd cua n h a n d a n Viet N a m " ' " '
"Gidi phdp sdu diem " cua P h a t giao
An Q u a n g cdng bd' tai Dai bdi P h a t giae
t h e gidi tai Kyoto ( N h a t Ban) ngay
20/10/1970 va Tuyen ngdn cila Dai hdi
Sinh \nen P h a t tfl Mien N a m Viet Nam tai Da L a t n g a y 26/10/1970 da t a n t h a n h nhflng m u c tieu cd b a n do D e a n dai bieu
C h i n h p h u Cach m a n g L a m thdi Cdng hda Mien N a m Viet N a m dfla ra tai ban
d a m p h a n P a r i s , nhfl My r u t q u a n leai trfl c b i n h quyen Sai Gdn, t h a n h lap chinh phii k h d n g lien ket thfla n h a n Chfnh phii Cach m a n g L a m thdi Cdng hda Mien
N a m Viet N a m , tdn trpng quyen tfl quyet cila d a n tdc Viet N a m , tdn trpng chu quyen va sfl t e a n ven l a n h thd cua nfldc Viet N a m Dieu nay gdp p h a n lam s a n g
td hdn nfla ve t i n b chinh nghia cila cudc
k h a n g chien chdng My, cflu nfldc cua
n h a n d a n ta Nd d a n h d a u m e t bfldc tien mdi ve lap trfldng cila P h a t giad trdng viec h a u t h u a n C b i n h p h u Cach m a n g Lam tbdi Cdng hda Mien N a m Viet N a m tai ban d a m p h a n P a r i s
S a n g n a m 1971, cudc dau t r a n h ung
hd C b i n h phil Cach m a n g Lam thdi Cdng hda Mien N a m Viet N a m cila T a n g ni, tin
dd P h a t til van tiep tuc p h a t trien Ngay 9/5/1971 Dai dfle Thich Chdn The, t a n g
si chfla Tfldng Van (Hue) tfl thieu dei hda
b i n h tai Q u a n g trfldng Q u a c h Thi T r a n g (trflde Trfldng Hai Ba Trflng - Hue)
T r e n g thfl gili T e n g t h d ' n g va c a c n h a
20 Phieu trinh Tdng thdng Viet Nam Cdng hda ngay 7-11-1970 Trung tam Luu tru Qude gia II Ki' hieu tai heu De II CH-4316
21 Hoang Xuan Hao Sdd Tap 1 tr 128
22 Viet Cudng Qud trinh hoai ddng vd ddng gdp
ciia Sinh vien Phdt tir Sdi Gdn Tin Tucmg So ra mat
Ban Chap hanh 71-72 (khong ghi sd trang)
Trang 836 Nghien cuu Ton giao S67 & 8 - 2009
lanh dad My, Thich Chdn The viet; >> ^
"Dan tdc chung tdi da chet ehdc qua
nhieu Mau dan Viet da chay thanh sdng,
xfldng dan Viet da chat t h a n h nui {) , ^
Vay trflde gid chet, tdi keu gpi eac
N g a i : • ••"' • • • • > • •
1 Rut quan ra khdi Viet Nam
2 Tra lai quyen tfl dd chd dan Viet tfl
Id lieu de sdm hda binh thd'ng nhat da't
nfldc I
• ' : : • • ! ' • , 1 ' '
3 Vay hdm nay tdi dd't than nay de
keu gpi hda binh that sfl chd ngfldi Viet
Nam Id lieu lay, cflng yeu c i u nhan dan
va ddng bad My hay keu gpi chdng, cen
em trd ve xfl sd "(23)
Cung ngay 9/5/1971, tai Cam Ld,
Quang Tri, ni cd Tinh N h u i n tfl thieu de
ciu nguyen hda binh Cung ngay, hdn hai
van tin dd Phat giao va sinh vien, hpe
sinh Hue xudng dfldng bieu tinh ddi hda
binh, len an cudc chien tranh xam Ifldc
cua My d Mien Nam Viet Nam
Ngay 28/7/1971, Dai hdi sinh vien
Mien Nam Viet Nam ki V td chflc tai
Hue Sinh vien Dai hpc Van Hanh (Dai
hpc Phat giad) la mdt trdng bd'n ddan dai
bieu sinh vien cae trfldng dai hpc tham
gia dai hdi Dai hdi cdng khai phd bien va
tuyen bd' ting hd "Lap trfldng 7 diem cila
Chfnh phil Cach mang Lam thdi Cdng
hda Mien Nam Viet Nam ve viec lap lai
hda binh tai Viet Nam", dd Bd trfldng
Nguyen Thi Binh dfla ra tai phien hpp
l i n thfl 119 cila Hdi nghi Paris
Sau dai hdi, sinh vien va hpc sinh da
tea ra cac chd, cac khu dan cfl de tuyen
truyen nghi quyet dai hpi Cac khau hieu;
"Con Thieu con chien tranh", "American
go home", "Chdng Thieu la chdng chien
tranh", dUpc viet b i n g sdn k h i p ndi
trdng t h a n h phd' Tdng hdi Sinh Vien Hue
da in 5.000 ban Tuyen bd' 7 diem cila Chinh phii Cach mang Lam thdi Cdng hda Mien Nam Viet Nam de phd bien rdng rai treng n h a n dan
Tai Sai Gdn, ngay 2/8/1971, Pheng trae P h u nfl ddi quyen sd'ng ra m i t tai chua An Quang va dat tru sd tai Tinh xa Ngpc Phfldng Ni sfl Huynh Lien tham gia lanh dad phdng trae vdi chflc vu cd van Pheng trac ra tuyen ngdn ddi My rut quan ve nfldc, ddi cham dflt chie'n tranh, ddi thanh lap chinh phil that sfl dai dien chd nhan dan Mien Nam, ddi quyen sd'ng
va b i e ve nhan pham phu nfl Pheng trao Phu nfl ddi quyen sd'ng lan rdng khap d cac dd thi Mien Nam Tiep theo, ngay 29/9/1971, Giae hdi Phat giae An Quang thanh lap Uy ban N h a n dan t r a n h thu dan chu va hda binh Ngay 1/10/1971, Uy ban nay hpp bae tai chua An Quang ciu nguyen hda binh che Viet Nam va van ddng nhan dan khdng di bd phieu trong cudc b i u eil Tong thd'ng dec dien cua Nguyin Van Thieu vae ngay 3/10/1971
6 Da N i n g , ngay 24/8/1971, hdn
10.000 hpc smh va • ddng bae cac gidi, treng dd cd ddng dao tin dd Phat giae xud'ng dudng dau t r a n h hd vang cac khau
hieu; "Dd ddo de qude My", "Dd ddo
Nguyen Vdn Thieu", "Dd ddo chinh sdch khiing hd' Lien tiep trong nhflng ngay
sau dd, ddng d i e ddng bao, ke ca mdt so thfldng phe binh cung xud'ng dfldng dau
t r a n h ddi My phai rut ve nfldc, ddi Thieu phai tfl chflc va ddi My - Thieu phai cham
23 Thanh doan Hue Nhiing sir kien lich sir trong
phong trdo ddu tranh dd thi ciia thanh men sinh vien hoc sinh Hue (1954-1975), 1989, tr 75-76
Trang 9dflt k h i i n g bd', c h a m dflt chien t r a n h
P h o n g t r a e len cao, cd luc t h u h u t tdi
40.000 ngfldi t h a m gia
S a n g n a m 1972, p h o n g t r a e P h a t giao
van tiep tuc dien ra Ngay 17/5/1972,
Giao hpi P h a t giao An Q u a n g gili thfl cho
cac trfldng p h a i d d a n tai Hdi nghi P a r i s ,
yeu c i u ngflng c h i e n n h a n le P h a t d a n
2516 (28/7/1972), k e u gpi cac phe lam
chie'n Viet N a m b i d tdn cac d a n h lam
t h a n g c a n h va cac cd sd tdn glad
Bi t h a t bai n a n g n e d M i e n N a m , My
tien b a n h cudc chie'n t r a n h p h a h e a i lan
thfl hai d M i e n Bae Tiep theo, de gay sflc
ep vdi ta tai b a n d a m p h a n , tfl ngay 18
den ngay 29/12/1972, My sil d u n g m a y
bay chie'n Ifldc B52 d a n h p h a dfl dpi vad
Ha Ndi va H a i P h d n g Trflde a m mflu va
b a n h ddng mdi cua My, D a i hdi P h a t giad
An Q u a n g td chflc tfl ngay 18 den
22/12/1972 da r a t u y e n bd p h a n ddi My
nem bem H a Ndi va Hai Phdng, ddi My
cham dflt chie'n t r a n h
Dieu c i n n h a n m a n h d day la sfl h a u
t h u i n cila P h a t giad ddi vdi C b i n b phil
Cach m a n g L a m tbdi Cdng hda Mien
N a m Viet N a m dien r a dfldi n h i e u h i n h
thflc nhfl t u y e n ngdn, k h a n g nghi, bieu
t i n h , tfl t h i e u , v.v d e u t a p t r u n g len a n
My va c b i n b q u y e n Sai Gdn; "Ngfldi ta chi t h a y cac chie'n dich c u a P h a t giae da
d i d c b i n b p h u va My chfl k h d n g t h a y
m e t cudc cdng k h a i da dao M a t t r a n
D a n tdc G i a i p h d n g M i e n N a m ma p h e
c h d n g C d n g c h e la n g u d n gd'c cua chien tranh"'^^'
Sfl h a u t h u a n cua P h a t giao ddi vdi
C h i n h p h u Cach m a n g Lam thdi Cdng hda Mien N a m Viet N a m da gdp p h i n neu cao c h i n h n g h i a ciia cudc d a u t r a n h yeu nfldc va each m a n g cila n h a n d a n
M i e n N a m c h d n g My va c h i n h q u y e n Sai Gdn B a n g nhflng b o a t ddng p h d n g p h u dac biet la vdi li l u a n d a n h t b e p va b a n h ddng q u y e t liet, sfl h a u t h u a n cua P h a t giad ddi vdi C b i n h phii Cach m a n g L a m thdi Cdng hda Mien N a m Viet N a m tai
b a n d a m p h a n P a n s da p h a t trien tfl
t r e n g giao bdi r a ngoai tin dd, c i t r o n g nfldc va t r e n dien d a n qud'c te, gdp p h i n tao ra sflc ep c b i n b tri, budc My p h i i ki Hiep d i n h P a n s (27/1/1973), lap lai hda
b i n h d Viet N a m tad cd sd vflng chac de
n h a n d a n ta tien tdi b e a n t h a n h sfl
n g h i e p giai p h d n g Mien N a m , thd'ng
n h a t d a t nfldc t r e n g Dai t h a n g m u a
X u a n 1975./
24 Hoang Xuan Hao Sdd., Tap II, tr 410
^;ii "
•tu
• I »11