Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng anh cho giáo viên tiểu học huyện đông anh, thành phố hà nội

Để bắt kịpvới xu thế của thế giới, nhu cầu của xã hội và của người học, đòi hỏi năng lực dạy học cần phải được nâng cao đáp ứng với các nhu cầu đổi mới Từ những lý do nêu trên, chúng tôi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

ĐỖ MINH HIỀN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NÂNG CAO

NĂNG LỰC DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC

HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Trần Quốc Thành

và nghiên cứu tại trường.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới GS.TS Trần Quốc Thành, người thầy trực tiếp hướng dần tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ quản lý và các chuyên viên phụ trách môn học tiếng Anh của Phòng Giáo dục và Đào tạo Huyện Đông Anh, giáo viên tiếng Anh các trường Tiểu học huyện Đông Anh; các chuyên gia về đào tạo bồi dưỡng giáo viên đã tạo điều kiện, cung cấp tư liệu, đóng góp ý kiến cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để giải quyết các vấn đề đặt ra của luận vănnhưng do thời gian và điều kiện có hạn, luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các

thầy, các cô, các bạn đồng nghiệp để luận văn được bổ sung và hoàn thiện hơn.

Hà Nội, tháng 11 năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đỗ Minh Hiền

1

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vii

Danh mục hình vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TIẾNG ANH CẤP TIỂU HỌC 7

1.1 Tổ ng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.2 B ồi dưỡng và quản lý hoạt động bối dưỡng 9

1.2.1 Khái niệm bồi dưỡng 9

1.2.2 Quản lý 12

1.2.3 Q uản lý hoạt động bồi dưỡng 13

1.3Năng lực dạy học của giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học 14

1.3.1 Dạy học và năng lực dạy học 14

1.3.2 Giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học .18

1.4 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học 25 1.4.1 Xác định nhu cầu bồi dưỡng 25

1.4.2 Xây dựng nội dung bồi dưỡng 28

1.4.3 Lập kế hoạch bồi dưỡng 29

1.4.4 Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng 29

1.4.5 Ki ểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng 29

1.4.6 Quản lý các yếu tố điều kiện phương tiện, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng 30

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng

lực dạy học 30

1.5.1 Bối cảnh xã hội và thế giới 30

1.5.2 Quản lý nhà nước về giáo dục và ảnh hưởng đến hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh: 32

1.5.3 Độ i ngũ quản lý nhà trường tiểu học: 33

1.5.4 Độ i ngũ chuyên gia đào tạo bồi dưỡng giáo viên: 33

1.5.5 Gi áo viên tiếng Anh tiểu học: 33

Tiểu kết chương 1 35

Chương 2 : THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 36

2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội và giáo dục tiểu học củahuyện Đông Anh 36

2.2 Đặc điểm đội ngũ giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học huyện Đông Anh 38

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 43

2.3.1 Xác định nhu cầu bồi dưỡng 44

2.3.2 Xác định nội dung bồi dưỡng 47

2.3.3 Thực trạng việc lập kế hoạch bồi dưỡng 50

2.3.4 Thực hiện triển khai hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học tại huyện Đông Anh, Hà Nội 51

2.3.5 Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động bồi dưỡng: 53

2.3.6 Thực trạng điều kiện phương tiện cơ sở vật chất phục vụ hoạt động bồi dưỡng: 54

2.4 Đánh giá chung về đội ngũ giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ này: 56

2.4.1 Mặt mạnh 56

2.4.2 Mặt yếu 58

2.4.3 Nguyên nhân 59

Tiểu kết chương 2 60

Chương 3 : BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 61

3.1 Những nguyên tắc định hướng cho việc đề xuất biện pháp 61

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 61

3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa 61

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn của biện pháp 61

3.1.4 Đảm bảo tính khả thi của biện pháp 62

3.2 Các biện pháp cụ thể 62

3.2.1 Xác định các nhu cầu bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học các trường trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 62

3.2.2 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên tiếng Anh phù hợp với mục tiêu và nội dung bồi dưỡng 63

3.2.3 Đổi mới hình thức và phương pháp bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên tiếng Anh tiểu học 65

3.2.4 Xây dựng các tiêu chí và hình thức đánh giá linh hoạt, theo đúng mục tiêu bồi dưỡng để kiểm tra đánh giá giáo viên trước và sau bồi dưỡng 73

3.2.5 Khuyến khích giáo viên tăng cường tự bồi dưỡng 76

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79

3.4 Kiểm chứng tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 81

Tiểu kết chương 3 83

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 84

1 Kế t luận 84

2 Khuyến nghị 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

PHỤ LỤC 93

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Cơ cấu đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà

Nội 38

Bảng 2.2.: Thực tế áp dụng các kỹ năng dạy học 42

Bảng 2.3: Đánh giá mức độ phù hợp của hoạt động bồi dưỡng 53

Bảng 2.4: Đánh giá mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất trong hoạt động 55

bồi dưỡng 55

Bảng số 3.1:Kết quả khảo sát về tính cần thiết của các biện pháp 81

Bảng số 3.2:Kết quả khảo sát về tính khả thi của các biện pháp 82

DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Cơ cấu đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội 38

Hình 2.2: Cơ cấu trình độ giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, TP Hà Nội 39 Hình 2.3: Vai trò của hoạt động bồi dưỡng giáo viên 46

Hình 2.4: Thực trạng hoạt động bồi dưỡng 51

Hình 2.5: Đánh giá các khâu trong hoạt động bồi dưỡng 52

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp 80

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để hội nhập với thế giới, việc trao đổi thông tin và tiếp cận với nền vănhóa của các nước trên thế giới là một vấn đề rất quan trọng Ngoại ngữ đãđược khẳng định đóng vai trò là cầu nối, là công cụ để thực hiện các hoạtđộng này Trong các ngoại ngữ, tiếng Anh là ngôn ngữ phổ biến nhất với thực

tế là hầu hết các giao dịch quốc tế trên thế giới đều sử dụng ngôn ngữ tiếngAnh Trong xu thế hội nhập, rất nhiều quốc gia đã đưa tiếng Anh vào giảngdạy như ngôn ngữ thứ hai trong chương trình giáo dục đào tạo của mình, ví

dụ như: Singapore, Malaysia, Kinh nghiệm của các nước phát triển trênthế giới cũng như trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã chỉ rõ: Ngoạingữ là một công cụ, phương tiện đắc lực và hữu hiệu trong tiến trình hội nhập

và phát triển Điều đó làm cho nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong cuộc sống ởmọi phương diện: giao tiếp, học tập, đối tác chiến lược, tìm kiếm việc làm đềutăng mạnh Để đáp ứng nhu cầu học tập và nâng cao năng lực sử dụng ngoạingữ, cụ thể là Anh ngữ của người dân và xã hội, hơn bao giờ hết, yêu cầu vềchất lượng của việc dạy học tiếng Anh càng trở nên quan trọng

Thực hiện các nghị quyết của Đảng, Nghị quyết 40 của Quốc hội,ngành giáo dục đã có nhiều cố gắng, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quảgiáo dục và đào tạo bằng cuộc cải cách giáo dục từ năm 2000 về đổi mớichương trình và sách giáo khoa (SGK) phổ thông cho tất cả các môn học,trong đó có môn ngoại ngữ mà tiếng Anh là chủ yếu Nhận thức được điều đó,

từ rất sớm tiếng Anh đã được đưa vào giảng dạy ở các bậc học từ giáo dụcphổ thông đến đại học, sau đại học Giảng dạy Tiếng Anh cũng được cụ thểhóa với các mục tiêu cụ thể thông qua đề án “ Dạy và học ngoại ngữ trong hệthống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 -2020” , còn gọi tắt là Đề án 2020khẳng định vai trò của việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy sớm tại nhà trường.Hiện nay việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường ở các cấp học, đặc biệt

là ở bậc Tiểu học đang thu hút được rất nhiều sự quan tâm của đông đảo các

tầng lớp nhân dân, các bậc phu huynh cũng như các nhà quản lý và hoạch

định chiến lược giáo dục Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ qua hội nghị gần nhất ngày 8/8 tại Bộ Giáo dục và Đào tạo về triển khai các nhiệm vụ của Đề án Ngoại ngữ quốc gia 2020,cũng đã nêu rõ về việc dạy và học ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh cần phải được đặt trong bối cảnh nước ta đang hội nhập sâu

rộng với khu vực và thế giới, nhất là khi chúng ta tham gia Hiệp định TPP và Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Trong thực tế, hầu hết các giáo viên ngoại ngữ được đào tạo bài bảntrong trường Đại học cũng mới chỉ được dành một thời lượng khiêm tốn trongchương trình giảng dạy để được cung cấp kiến thức về phương pháp giảngdạy với tổng thời lượng vào khoảng 2 học kỳ của những năm cuối trongchương trình đào tạo giáo viên Trong chương trình này, các giáo viên đượcđào tạo về kỹ năng giảng dạy dựa theo các bình diện ngôn ngữ (Ngữ pháp,ngữ âm, từ vựng), các kỹ năng ngôn ngữ (Nghe, Nói, Đọc, Viết) và cách soạngiáo án, bài giảng, mà chưa có các kỹ năng giảng dạy dựa trên sự khác biệt vềtâm sinh lý lứa tuổi

Huyện Đông Anh là một huyện ngoại thành phía bắc Hà Nội đang trên

đà phát triển Do điều kiện địa lý, kinh tế nên việc dạy học ngoại ngữ chưađược đầu tư và chú trọng như các quận nội thành Trong khi các quận có cácchương trình tiếng Anh tăng cường trong các trường tiểu học hay có nhiều cáctrung tâm ngoại ngữ để học sinh có thể tăng cường khả năng giao tiếp theonhu cầu học tập thì ở huyện Đông Anh, số lượng các trung tâm dạy tiếng Anh

uy tín này là chưa có Sự phối hợp giảng dạy tiếng Anh của các trung tâmngoại ngữ với mục đích tăng cường khả năng giao tiếp của học sinh trong cáctrường học cũng đang còn hạn chế, với thời lượng mỗi tuần 1 tiết Học sinhhọc tập tiếng Anh tại nhà trường với các thầy cô dạy tiếng Anh trong cáctrường tiểu học là chủ yếu

Năng lực dạy học tiếng Anh của các thầy cô giáo trong nhà trường nóichung và trong các trường tiểu học nói riêng chính là nhân tố quan trọng,

2

quyết định chất lượng của việc học tiếng Anh trong nhà trường Để bắt kịp

với xu thế của thế giới, nhu cầu của xã hội và của người học, đòi hỏi năng lực

dạy học cần phải được nâng cao đáp ứng với các nhu cầu đổi mới

Từ những lý do nêu trên, chúng tôi đã chọn nghiên cứu đề tài “ Quản lý

hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng việc quản lý hoạt động bồidưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiếng Anh tiểu học huyệnĐông Anh, thành phố Hà Nội, đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng caochất lượng hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên tiếngAnh tiểu học, góp phần nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho đội ngũgiáo viên tiếng Anh ở các trường tiểu học của huyện Đông Anh, thành phố HàNội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểuhọc

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viêntiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Trình độ năng lực dạy học tiếng Anh của giáo viên tiểu học huyệnĐông Anh đang còn những hạn chế nhất định, đặt ra yêu cầu bồi dưỡng nhằmđáp ứng yêu cầu đổi mới dạy và học ngoại ngữ Phòng Giáo dục và đào tạohuyện Đông Anh cũng đã rất quan tâm đến hoạt động bồi dưỡng năng lực dạyhọc tiếng Anh cho đội ngũ giáo viên này Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động nàycòn nhiều hạn chế Một trong các nguyên nhân là do công tác quản lý hoạtđộng bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anh chưa thật hiệu quả Nếu đề xuất

và thực hiện được một số biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng phù

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác lập cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy

học cho giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng

lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiếng Anh tại các trường tiểu học huyệnĐông Anh, thành phố Hà Nội

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy

học tiếng Anh cho giáo viên tiếng Anh các trường tiểu học huyện Đông Anh,

Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6 Phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát và xác định các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡngnhằm nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học huyệnĐông Anh, thành phố Hà Nội

-Do hạn chế về thời gian và điều kiện tiếp cận, đề tài chỉ thực hiệnnghiên cứu khảo sát ý kiến của cán bộ quản lý Phòng Giáo dục huyện ĐôngAnh, Hiệu trưởng và giáo viên một số chuyên gia triển khai hoạt động bồidưỡng giáo viên tiếng Anh và tiến hành khảo sát trên nhóm 20 giáo viên tiếngAnh tiểu học trên tổng số 37 giáo viên ở 28 trường tiểu học trên địa bànhuyện Đông Anh

7 Câu hỏi nghiên cứu

Thế nào là quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viêntiếng Anh cấp tiểu học?

Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anhcho giáo viên tiếng Anh tại các trường tiểu học huyện Đông Anh, thành phố

Hà Nội ra sao?

4

Có những giải pháp nào nâng cao chất lượng quản lý hoạt động bồidưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên Tiếng Anh cáctrường tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội?

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

8.1. Ý nghĩa lý luận

Luận văn hệ thống hóa và tổng kết lý luận về công tác quản lý hoạtđộng bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu họchuyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

8.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo choPhòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội thực hiệncông tác quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho giáoviên tiếng Anh cấp tiểu học tại huyện Đông Anh đạt hiệu quả

9 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

9.1 Phương pháp nghiên cứu văn bản

Từ những văn bản được nghiên cứu sử dụng các phương pháp sosánh, tổng hợp, khái quát hoá lí luận để xây dựng hệ thống lý luận và căn

cứ lý luận làm cơ sở cho việc nghiên cứu thực tiễn

9.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp này được sử dụng chủ yếu nhằm mục đích tìm hiểu ý kiếncủa các cán bộ quản lý và giáo viên về thực trạng quản lý hoạt động bồidưỡng năng lực dạy học cho giáo viên tiểu học tiếng Anh ở các trường tiểuhọc trên địa bàn được khảo sát Việc khảo sát này được thực hiện thông quaviệc xây dựng các mẫu phiếu điều tra

9.3. Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp này được thực hiện với các cán bộ quản lý, giáo viêntiếng Anh các trường tiểu học của huyện để tìm hiểu nguyện vọng về việc bồidưỡng năng lực dạy học của giáo viên tiếng Anh Đồng thời cũng nhằm mục

đích khảo nghiệm tính khả thi và cần thiết để việc quản lý hoạt động bồi

dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh có hiệu quả hơn.

9.4 Phương pháp quan sát

Quan sát để tìm hiểu những gì đã và đang tồn tại để có các luận cứ thực

tế Mặt khác, qua phương pháp này, người nghiên cứu có thể khẳng định kếtquả định tính của việc kiểm chứng các biện pháp quản lý được đề xuất

9.5 Phương pháp xin ý kiến chuyên gia

Phương pháp này được sử dụng với mục đích tìm hiểu mức độ tánthành của các chuyên gia về các biện pháp dự kiến đề xuất và mức độ vậndụng các biện pháp đó vào giảng dạy tiếng Anh Mặt khác, phương pháp nàycũng được dùng để xem xét tính hợp lý và tính khả thi của các giải pháp quản

lý được bổ sung sau khi hoàn chỉnh các biện pháp dự kiến đề xuất

9.6 Phương pháp xử lý số liệu

Xử lý số liệu bằng thống kê toán học, lập các bảng số liệu, biểu đồ

10 Cấu trúc của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạyhọc cho giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

Chương 2 : Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lựcdạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lựcdạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội

6

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TIẾNG ANH CẤP TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đòi hỏi nguồn nhânlực cần phải có chuyênmôn cao, tay nghề vững vàng và có khả năng sử dụngngoại ngữ tốt Để đáp ứng được nhu cầu này của xã hội, giáo dục nói chung vàgiáo dục ngoại ngữ nói riêng ngày càng có vai trò quan trọng và cấp thiết , làmối quan tâm không chỉ của ngành giáo dục mà đã trở thành mối quan tâmcủa toàn xã hội Trong Luật Giáo dục năm 2005 - Điều 7 đã đề cập về vấn đề

dạy ngoại ngữ: "Ngoại ngữ quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần bảo đảm để người học được học liên tục và có hiệu quả” [20, điều 7.3] Giảng dạy Tiếng Anh cũng được cụ

thể hóa với các mục tiêu cụ thể thông qua đề án “ Dạy và học ngoại ngữ trong

hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 -2020”[24]

Trong thời gian qua để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ngoạingữ đã có một số công trình nghiên cứu về công tác quản lý giáo dục trongnhiều lĩnh vực như: quản lý hoạt động dạy học với nhiều góc độ tiếp cận khácnhau như ví dụ dưới đây; hay một số đề tài nghiên cứu về phát triển đội ngũgiáo viên nói chung, quản lý chất lượng dạy học, quản lý các hoạt động hỗ trợdạy học:

- Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của Lâm Hữu Tài - Viện Chiếnlược và chương trình giáo dục - Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2004 với đề

tài" "Quản lý dạy học ngoại ngữ tại Khoa Ngoại ngữ - Trường Đại học dân lập Văn Lang "[23] Đề tài này đã đi sâu vào nghiên cứu thực trạng công tác

quản lý dạy học ngoại ngữ tại khoa Ngoại ngữ Đại học dân lập Văn Lang vàđưa ra một số giải pháp cải tiến quản lý dạy học ngoại ngữ của khoa ngoại

ngữ trường Đại học dân lập Văn Lang Đề tài đã nghiên cứu tương đối

một số giải pháp cải tiến chương trình đào tạo, quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên, hoạt động học của sinh viên, phát triển đội ngũ giảng viên đại

“Quản lý hoạt động dạy học ở Trường Tiểu học huyện Đông Anh thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” của tác giả Lê Thị

-Hạnh, Trường Đại học Giáo dục - năm 2014 , đi sâu vào nghiên cứu việcquản lý hoạt động dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của cáctrường tiểu học huyện Đông Anh [15]

- “ Quản lý dạy học môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực của học sinh các trường tiểu học huyện Hoài Đức, Hà Nội” của tác giả Doãn Thị

Thu Thủy, Học viện Quản lý Giáo dục - năm 2015 [27] Đề tài này đi sâu vàoviệc quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực cho học sinh tiểuhọc

Qua một số công trình nghiên cứu nêu trên có thể nhận thấy các đề tài nàychủ yếu nghiên cứu về tổ chức quản lý quá trình giáo dục- đào tạo, về thực trạng

và các giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học ngoại ngữ tại các trung tâm ngoạingữ, đại học dân lập, ở các trung tâm giáo dục thường xuyên, trường tiểu họchay nghiên cứa về các hoạt động dạy học nói chung trong nhà trường mà chưa

có công trình nghiên cứu nào về vấn đề quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng caonăng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học; một hoạt động được khẳngđịnh đóng vai trò rất quan trọng nhằm đáp ứng mục tiêu về dạy và học ngoại ngữtheo đề án 2020 “đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên

và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt”[11] Vì thế, việc nghiên cứu biện

8

pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng

giáo viên tiểu học càng trở nên cấp thiết.

Huyện Đông Anh nằm ở phía Bắc nội thành Thành phố Hà Nội, gồm

có 1 thị trấn và 23 xã Với số lượng trường tiểu học trên địa bàn huyện là 28trường và 1 trường chuyên biệt Trong xu thế chung của xã hội và toàn ngànhGiáo dục, một trong những vấn đề được Huyện quan tâm hàng đầu là việc bồidưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên, đặc biệt là giáoviên tiểu học

Trên thực tế, các giáo viên đang dạy học tiếng Anh ở cấp tiểu học tronghuyện đều được đào tạo từ các trường Cao đẳng và Đại học để dạy cấp trunghọc cơ sở và trung học phổ thông, nên cần thiết phải được bồi dưỡng phươngpháp và kỹ năng dạy tiếng Anh ở cấp tiểu học nhằm nâng cao chất lượng dạymôn tiếng Anh ở cấp học này Hơn thế nữa, theo nhu cầu đổi mới dạy và họcngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn đến năm 2020 còn quyđịnh rõ các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất giảipháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh chogiáo viên tiểu học huyện Đông Anh sẽ có những nét đặc thù riêng.Trong khi

đó tính đến thời điểm tác giả nghiên cứu đề tài này thì chưa có công trìnhkhoa học nào nghiên cứu về Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lựcdạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học các trường Tiểu học huyện ĐôngAnh, Hà Nội, trong khi yêu cầu thực tiễn đang đặt ra những vấn đề cần giải

quyết Vì vậy, tác giả đã lựa chọn vấn đề nghiên cứu: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” không trùng lặp với các công trình khoa học đã

nghiên cứu

1.2 Bồi dưỡng và quản lý hoạt động bối dưỡng

1.2.1 Khái niệm bồi dưỡng

Bồi dưỡng là một trong những khái niệm được hình thành nhờ vào sựnối kết các nghĩa vị không thuần Việt (từ vay mượn), là khái niệm cho đến

nay vẫn chưa được hiểu nhất quán về nội hàm nghĩa Bồi dưỡng nghĩa

đó không có thì đối với Bồi dưỡng chỉ là một giai đoạn ngắn, bổ trợ, nhằm bồi

bổ thêm, làm tốt thêm và nâng cao hơn các tố chất vốn đã có sẵn của kháchthể

Phân tích và khảo sát các hiện tượng ngôn ngữ tiếng Việt hiện đại(trong các văn bản pháp luật, pháp quy, các văn bản giáo dục, hành chính-sựvụ) có sử dụng hai khái niệm Đào tạo và Bồi dưỡng đã cho thấy các nét nghĩakhu biệt của hai thuật ngữ ngày cũng được thể hiện khá rõ ràng trên cả haibình diện cấu tạo từ và cú pháp-ngữ nghĩa; không có các trường hợp đồngnghĩa hay trùng nghĩa nào của hai khái niệm Đào tạo và Bồi dưỡng này, ví dụnhư:

- “Tổ chức rà soát, quy hoạch, xây dựng kế hoạch đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, tuyển dụng đội ngũ giáo viên, giảng viên trong các cơ sở giáo dục

và cả nước, bảo đảm đáp ứng nhu cầu về số lượng, cơ cấu, trình độ đào

tạo”.[21]

“Tiến hành việc rà soát, đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên, giảng viên ngoại ngữ trong các cấp học, nhất là ở các cơ sở giáo dục phổ thông,

10

trên cơ sở đó xây dựng quy hoạch, kế hoạch tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng

đội ngũ giáo viên hàng năm và các giai đoạn đến năm 2010, năm 2020, phù hợp với các quy định, tiêu chí hiện hành” [22]

-“Đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp đào tạo, bồi dưỡng Khuyến khích bồi dưỡng giáo viên qua các khoá tập huấn quốc tế trong nước và nước ngoài, được cấp chứng chỉ quốc tế”.

“- Nâng cao năng lực, chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng, đại học đào tạo chuyên ngoại ngữ hiện có; mở rộng việc thành lập các khoa đào tạo ngoại ngữ ở một số trường đại học, cao đẳng có điều kiện bảo đảm, chú trọng xây dựng, phát triển mạng lưới các cơ sở đào tạo giáo viên ngoại ngữ trình độ cao đẳng, đại học ở các vùng Tây Bắc, Đông Bắc, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long” [22]

Căn cứ vào cách giải thích nghĩa từ của Từ điển, dựa trên cách phântích nghĩa vị tình huống và việc khảo sát nguồn gốc xuất xứ nghĩa từ nêu trên,chúng ta có thể đưa ra một sơ đồ quy nạp nghĩa vị của hai khái niệm Đào tạo

và Bồi dưỡng như sau: Đào tạo: là quá trình truyền đạt một lượng kiến thứcnhất định cho một Đối tượng học tập (ĐTHT) cụ thể; quá trình truyền đạt nàyphải là một quy trình khép kín với những chuẩn mực và hệ phương pháp dạy

và học cụ thể, trong một khoảng thời gian nhất định; với xuất phát điểm củanăng lực, kiến thức đầu vào của ĐTHT là yêu cầu không nhất thiết làm rõ,nhưng năng lực và kiến thức đầu ra (sau quá trình truyền đạt, dạy và học) phảiđược quy chuẩn và xác định rõ các tiêu chuẩn đã đạt được; chú trọng đến sựnhất thiết phải biến chuyển về chất lượng năng lực và kiến thức của ĐTHTsau khi trải qua một quy trình dạy và học để có thể đảm nhận và đáp ứng đượcyêu cầu của một chuyên ngành đã được học

Bồi dưỡng: là quá trình truyền đạt thêm một lượng kiến thức nhất địnhcho một Đối tượng học tập (ĐTHT) cụ thể với các đặc tính:

- tính không nhất thiết phải làm rõ về quá trình và hệ phương pháptruyền đạt thêm;

- tính không nhất thiết phải biến chuyển cơ bản chất lượng năng lực vàkiến thức của ĐTHT mà chỉ cần cung cấp thêm năng lực và kiến thức choĐTHT;

- xuất phát điểm của năng lực, kiến thức đầu vào của ĐTHT là yêu cầunhất thiết phải làm rõ để có thể xác định được một “lượng thêm” về năng lực

và kiến thức cho ĐTHT

Như vậy bồi dưỡng thực chất là bổ sung, bồi đắp những thiếu hụt về trithức, phát triển cái mới trên cơ sở nuôi dưỡng những cái đã có để mở mang,làm phát triển thêm, có giá trị làm tăng tri thức, nghiệp vụ, làm giàu vốn hiểubiết, tăng năng suất hiệu quả công việc

1.2.2 Quản lý

1.4.1.1 Khái niệm quản lý

Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí, khái niệm

quản lý được định nghĩa như sau: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”[12]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung (khách thể quản lý) nhằm thực hiện mục tiêu dự kiến" [14]

Những định nghĩa trên đây khác nhau về cách diễn đạt nhưng đềugiống nhau ở nội dung cơ bản, quản lý phải bao gồm các điều kiện sau:

- Phải có ít nhất một chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động và

ít nhất là một đối tượng bị quản lý tiếp nhận trực tiếp các tác động của chủ thểquản lý tạo ra và các khách thể khác chịu các tác động gián tiếp của chủ thểquản lý Tác động có thể chỉ là một lần mà cũng có thể liên tục nhiều lần

- Phải có một mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho cả đối tượng và chủthể Mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động

- Tác động của chủ thể phải có kế hoạch và có tính mục đích

12

- Chủ thể có thể là một người, nhiều người, còn đối tượng có thể là mộthoặc nhiều người (trong tổ chức xã hội).

Như vậy, quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quátrình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích đề ra.Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lýđến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra

Đối với giáo dục, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, giáodục cho mọi người ; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ; vậy nênquản lý giáo dục được hiểu là sự quản lý, điều hành hệ thống giáo dục quốcdân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân

Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, quản lý giáo dục là hoạt động có ýthức bằng cách vận dụng các quy luật khách quan của các cấp QLGD tácđộng đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ thống đạt được mụctiêu của nó[17]

Ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp quản lý giáo dục) vàcông cụ (hệ thống văn bản quy phạm pháp luật) quản lý giáo dục Sự đúc kếtthực tiễn điều hành công tác giáo dục và đào tạo tại nhà trường và phát triển

hệ thống giáo dục quốc dân trên cơ sở giáo dục học, điều khiển học, lý luậnquản lý kinh tế -xã hội và một số khoa học khác hình thành nên lý luận quản

lý giáo dục

Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạtkhác nhau song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản:chủ thể quản lý giáo dục; khách thể quản lý giáo dục và mục tiêu quản lý giáodục Có thể nói tóm lại, quản lý giáo dục là quá trình tác động có định hướngcủa chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào hoạt động giáo dục nhằmthực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục

1.2.3 Quản lý hoạt động bồi dưỡng

Hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên là mộttrong 3 nhóm nội dung bồi dưỡng giáo viên được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác

định rõ trong quá trình đổi mới giáo dục bao gồm: Bồi dưỡng những kiến

thức, kỹ năng nền tảng nâng cao năng lực theo Chuẩn nghề nghiệp; bồi dưỡng

theo tiêu chuẩn chức danh, nghiệp vụ và bồi dưỡng theo nhiệm vụ yêu cầu mới của giáo dục phổ thông và của việc đổi mới chương trình sách giáo khoa.

Quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên bao gồm theo dõi, chỉ đạo thực hiện và đánh giá được kết quả việc thực hiện học tập, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn và sư phạm của đội ngũ giáo viên và của từng giáo viên, trong đó, đặc biệt quan trọng quản lý là quá trình

tự học, tự nghiên cứu, rèn luyện, bồi dưỡng và tự bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình độ về mọi mặt, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động

giảng dạy, giáo dục của từng giáo viên.

Có các loại hình bồi dưỡng sau:

- Bồi dưỡng chuẩn hóa;

- Bồi dưỡng theo chu kỳ, nhằm làm cho giáo viên dạy được chươngtrình mới;

- Bồi dưỡng theo chu kỳ nhằm cập nhật những kiến thức, kỹ năngchuyên môn và phương pháp sư phạm;

Trong quá trình bồi dưỡng, giáo viên vừa là đối tượng quản lý nhưngcũng là chủ thể quản lý của quá trình đó

1.3Năng lực dạy học của giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

1.3.1Dạy học và năng lực dạy học

1.3.1.1 Dạy học

Dạy học là hoạt động đặc thù của loài người trong đó thế hệ đi trướctruyền cho thế hệ đi sau những kinh nghiệm lịch sử xã hội nhằm tái tạo lại ởthế hệ sau những năng lực thích ứng và năng lực tái tạo trước sự phát triểncủa xã hội

Dạy học bao hàm hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học củahọc sinh, hai hoạt động này có sự gắn bó mật thiết, thống nhất biện chứng vàtác động đến nhau Hoạt động dạy với chủ thể là người dạy- giáo viên giữ vai

14

trò chủ đạo trong quá trình dạy học Giáo viên xây dựng và thực thi kế hoạch

dạy học, tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tập theo các hình thức, thời gian và không gian khác nhau Còn hoạt động học với chủ thể là người học- học sinh giữ vai trò chủ động, tự giác, tích cực nhằm thu nhận, xử

lý và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân để hình thành, phát triển nhân cách phù hợp với chuẩn mực xã hội.

Theo quan điểm đổi mới giáo dục hiện nay, hoạt động dạy không tậptrung vào truyền đạt kiến thức mà chú trọng đến việc thúc đẩy sự phát triển trítuệ, tư duy sáng tạo của học sinh

Dạy học cho mỗi đối tượng lại có những yêu cầu khác nhau, nhưng dùdạy học ở cấp nào, trình độ nào thì nghề dạy học cũng có những đặc điểmchung Một số nhà khoa học ở nước ta đã đề cập đến đặc trưng của nghề dạyhọc với nhiều yếu tố đặc biệt thể hiện ở một số khía cạnh cơ bản như sau:

Một là, đặc biệt ở vị trí và tính chất hoạt động của nhà giáo Nghề giáotheo truyền thống được xem là một nghề cao quý vì thế cũng mang lại nhữngsức ép về mặt xã hội đối với người giáo viên;đòi hỏi nhà giáo, giáo viên phải

là người mô phạm, chuẩn mực, phải giữ gìn đạo đức, phải làm gương cho họctrò

Hai là, đối tượng lao động của nhà giáo là con người với sự đa dạng vàphức tạp vừa mang tính tự nhiên vừa mang tính xã hội Cùng một lứa tuổi,người học cũng có nhiều sự khác biệt cả về điều kiện sống, cả về khả năngnhận thức, cả về tình cảm Ở vùng thuận lợi thì nhu cầu học lớn hơn hẳn sovới nhu cầu ở những vùng khó khăn Người học một mặt chịu tác động củanhà giáo nhưng cũng lại có tác động ngược trở lại đối với nhà giáo

Ba là, nội dung, cách thức dạy học rất đa dạng xuất phát từ yêu cầu của

xã hội Giáo dục cần theo hướng dạy theo nhu cầu xã hội và người học chứkhông chỉ dạy những gì mà nhà trường và người thầy có với các hình thứcdạy học ngày càng đa dạng: học trực tiếp với giáo viên hay học trực tuyến,hoặc kết hợp đồng thời cả hai hình thức

Bốn là, hoạt động dạy học vừa mang tính tập thể vừa mang dấu ấn cánhân của người dạy Hoạt động dạy học mang tính tập thể vì quá trình hìnhthành nhân cách của người học chịu sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố;

và mang dấu ấn cá nhân bởi hoạt động của người dạy mang tính độc lập rấtcao Các hoạt động cụ thể từ việc soạn bài, lên lớp, chấm bài đến đánh giángười học của người dạy đều là các hoạt động độc lập Các hoạt động nàyvừa tác động đến nhận thức, vừa tác động vào tình cảm, tâm hồn của ngườihọc để giúp hình thành nhân sinh quan, thế giới quan trong người học; vớimục tiêu giáo dục người học trở thành những công dân có phẩm chất tốt,những người lao động tốt

Năm là, kết quả dạy học có một độ trễ nhất định Không giống như cáchoạt động khác, kết quả dạy họckhó đo, đếm được bởi nó thể hiện trong quátrình hình thành, phát triển ở người học cáckiến thức, kỹ năng và thái độ đápứng nhu cầu cuả cuộc sống và lao động

Từ những đặc trưng cơ bản như trên của nghề dạy học dẫn đến yêu cầuđối với nhà giáo là rất cao Trong khuyến nghị của UNESCO về vị thế của

nhà giáo có đoạn viết “Dạy học phải được tôn trọng như là một nghề nghiệp Đây là một dạng dịch vụ công đòi hỏi người thầy phải chuyên về một kiến thức và kỹ năng chuyên môn, đạt được và tính luỹ qua nghiên cứu không ngừng và nghiêm túc; nó cũng đòi hỏi một năng khiếu cá nhân và trách nhiệm tập thể đối với giáo dục và bổn phận của học sinh”.

1.3.1.2 Năng lực dạy học

Năng lực là khả năng hoàn thành nhiệm vụ đặt ra, gắn với một loại hoạtđộng cụ thể nào đó Năng lực là một yếu tố của nhân cách, thể hiện tính chủquan trong hành động Năng lực được hình thành theo quy luật hình thành vàphát triển nhân cách

Năng lực được chia làm 2 loại: năng lực chung và năng lực chuyênbiệt

16

Năng lực chung: là năng lực có ở mọi người bình thường, đó chính làtrí lực Đây là cơ sở cho sự phát triển của năng lực chuyên biệt.

Năng lực chuyên biệt: là năng lực thể hiện sự riêng biệt có tính chuyênmôn nghề nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu của hoạt động chuyên môn

Năng lực sư phạm thuộc về năng lực chuyên biệt, đặc trưng cho nghềdạy học Theo quan điểm của tác giả Phạm Minh Hạc thì “năng lực sư phạm

là tổ hợp những đặc tính tâm lý của nhân cách nhằm đáp ứng các yêu cầu củahoạt động sư phạm và quyết định sự thành công của hoạt động ấy” [14]

Năng lực dạy học là một trong ba thành tố cấu thành năng lực sư phạm;

đó là: năng lực dạy học, năng lực giáo dục và năng lực tổ chức Trong khuônkhổ đề tài này, tác giả xin chỉ đề cập đến năng lực dạy học như là thành tốchính

Năng lực dạy học gồm có các năng lực thành phần: năng lực chuẩn bị,năng lực thực hiện và năng lực đánh giá, cụ thể như sau:

Năng lực chuẩn bị: bao gồm các thao tác xác định mục tiêu bài dạy, cácyêu cầu về kiến thức, kỹ năng; lựa chọn tài liệu tham khảo để giảng dạy, chọncác phương pháp, hình thức giảng dạy và kỹ thuật dạy

Năng lực thực hiện: được thể hiện trong quá trình thực hành giảng dạy

và giáo dục, gồm có các kỹ năng như: ổn định lớp, kiểm tra bài cũ, địnhhướng nội dung mới, luyện tập kỹ năng, phát triển kiến thức, kiểm tra đánhgiá học sinh Trong quá trình thể hiện năng lực thực hiện, giáo viên cần quantâm tới các yếu tố như: năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực sử dụng các thiết

bị và phương tiên giảng dạy, năng lực hoạt động xã hội trong và ngoài trường

Năng lực đánh giá: giúp cho giáo viên nắm bắt được trình độ và khảnăng tiếp thu bài của học sinh để xác nhận một kết quả của hoạt động và có kểhoạch bổ sung, điều chỉnh trong quá trình dạy học

1.3.2 Giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

1.3.2.1 Giáo viên tiểu học

Theo quan niệm thông thường: các cụm từ khác nhau như: nhà giáo,giáo viên, thầy/cô giáo đều được sử dụng để chỉ những người dạy văn hoá,truyền đạt kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm cho một người khác

Nhà giáo được định nghĩa là: “Nhà giáo là người làm nghề dạyhọc”[28] Trong từ “Nhà giáo” thì từ “giáo” có nghĩa là dạy, chỉ bảo; từ “nhà”được hiểu là người chuyên làm một nghề, một lĩnh vực hoạt động nào đó đạtđược trình độ nhất định Như vậy, người dạy học mà không chuyên, khôngthành nghề thì không phải là nhà giáo

Theo Luật Giáo dục thì “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục pho thông, giáo dục nghề nghiệp trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp gọi là giáo viên Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề gọi là giảng viên"

[20, Điều 70] Như vậy, nội hàm của khái niệm nhà giáo theo quy định củaLuật Giáo dục gồm hai yếu tố cơ bản phản ánh nội dung công việc và địa chỉlàm việc Có thể hiểu người dạy ít, dạy nhiều đều được gọi là nhà giáo nếungười đó làm nhiệm vụ giảng dạy trong các cơ sở giáo dục, còn người cótrình độ cao, chuyên đi dạy nhưng không gắn với cơ sở giáo dục nào thì vềmặt pháp lý không phải là nhà giáo

Xã hội càng phát triển thì sự phân công lao động càng sâu sắc theo

hướng chuyên môn hoá ngày càng cao Theo Từ điển Tiếng Việt thì “Nghề là công việc chuyên làm theo sự phân công của xã hội””[28] Như vậy, nói đến

nghề là nói đến công việc chuyên môn và làm theo sự phân công của xã hộitrong đó người làm nghề cần có các yêu cầu nhất định về phẩm chất, năng lực

và được xã hội đáp ứng các điều kiện để hành nghề Cũng như các loại hìnhlao động khác, nói đến nghề dạy học là nói đến mục đích, chủ thể (người

18

dạy), đối tượng (người học) và cách thức tác động Nghề dạy học là

có vị trí quan trọng trong xã hội với nhiều đặc thù.

Bậc tiểu học là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục, bậc học đào tạonhững cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho trẻ tiếp tục học lên bậc học trên,giúp trẻ hình thành những cơ sở ban đầu , những đường nét cơ bản của nhâncách Do vậy giáo dục ở bậc tiểu học có tính chất đặc biệt, có bản sắc riêng,với tính sư phạm đặc trưng

Phương pháp giáo dục tiểu học phải thực hiện theo yêu cầu sau:

- Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh

- Phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học

- Bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng , vận dụng kiến thứcvào thực tiễn

- Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh.Giáo viên tiểu học trước hết phải là nhà giáo dục, có tác động tích cựcđến học sinh thông qua bản thân nhân cách của mình

Kỹ năng thể hiện sự mẫu mực của người giáo viên tiểu học: Do đặctrưng bậc học, người giáo viên tiểu học ngay từ những tiếp xúc ban đầu vớihọc sinh và trong suốt thời gian làm việc, luôn cần có kỹ năng thể hiện sựmẫu mực trongphong thái, hành vi, cư xử ; các kỹ năng vốn được xem nhưmột trong các điều kiện để thực hiện công việc dạy học

- Kỹ năng ngôn ngữ sư phạm: Sử dụng ngôn ngữ bảo đảm tính sưphạm, giản dị, trong sáng phù hợp đối tượng

- Kỹ năng viết chữ, trình bầy bảng: Điểm nổi bật của giáo viên tiểu học

so với giáo viên các bậc học khác, phải có kỹ năng viết đúng, viết đẹp, trìnhbày bảng khoa học, thẩm mỹ trong giờ học

- Kỹ năng giao tiếp sư phạm: nhằm giải quyết tốt các mối quan hệ vớiđồng nghiệp, quan hệ thày trò, quan hệ với phụ huynh học sinh, quan hệ vớicộng đồng xã hội và giải quyết tốt quan hệ giữa các học sinh trong lớp

- Kỹ năng giáo dục: Các kỹ năng tiến hành các hoạt động giáo dục họcsinh trong và ngoài giờ lên lớp

Các kỹ năng và phẩm chất này đều được quy định rất cụ thể trongChuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hànhtheo Quyết định số 4/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/5/2007 [9]với các quy địnhChuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học bao gồm các yêu cầu về phẩm chấtchính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm và tiêu chuẩn xếploại; quy trình đánh giá, xếp loại giáo viên tiểu học, áp dụng cho mọi loại hìnhgiáo viên tiểu học tại các cơ sở giáo dục phổ thông trong hệ thống giáo dụcquốc dân Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học là hệ thống các yêu cầu cơbản về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; kiến thức; kỹ năng sư phạm màgiáo viên tiểu học cần phải đạt được nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục tiểuhọc

Chuẩn này cũng được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội

và mục tiêu của giáo dục tiểu học ở từng giai đoạn

Bản thân nhân cách của người giáo viên có vai trò như một năng lựctổng hợp Bên cạnh đó người giáo viên cần có những năng lực nghề nghiệpmới kết hợp với những năng lực truyền thống Có thể kể ra những năng lựccần được hình thành cho người giáo viên như :

- Năng lực chẩn đoán: Tức là năng lực phát hiện và nhận biết đầy đủ,chính xác và kịp thời sự phát triển của học sinh, những nhu cầu được giáo dụccủa từng học sinh Đối với giáo viên tiểu học đây là năng lực đặc biệt quantrọng vì sự phát triển về các mặt của học sinh ở lứa tuổi tiểu học diễn ra rấtnhanh, nhưng lại không đồng đều

- Năng lực đáp ứng: Đó là năng lực đưa ra được những nội dung vàbiện pháp giáo dục đúng đắn , kịp thời , phù hợp với nhu cầu của người học

và yêu cầu của mục tiêu giáo dục

20

- Năng lực đánh giá: Đó là năng lực nhìn nhận sự thay đổi trong nhậnthức , kỹ năng thái độ và tình cảm của học sinh.Năng lực đánh giá giúp nhìnnhận tính đúng đắn của chẩn đoán và đáp ứng.

- Năng lực thiết lập mối quan hệ thuận lợi với người khác: Như quan hệđồng nghiệp, quan hệ với phụ huynh học sinh và nhất là quan hệ với học sinh

- Năng lực triển khai chương trình dạy học: Đó là năng lực tiến hànhdạy học và giáo dục Căn cứ vào mục đích và nội dung giáo dục và dạy học

đã được quy định, nhưng lại phù hợp với đặc điểm của đối tượng

- Năng lực đáp ứng với trách nhiệm xã hội: Đó là năng lực tạo nênnhững điều kiện thuận lợi cho giáo dục trong nhà trường và từ cuộc sống bênngoài nhà trường

1.3.2.2 Giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

Đề án Ngoại ngữ 2020 nêu rõ về mục tiêu của hoạt động dạy học TiếngAnh cần đạt mục tiêu chung là thực hiện đổi mới toàn diện việc dạy và họcngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm đảm bảo đến năm 2015nâng cao rõ rệt trình độ ngoại ngữ của một số đối tượng ưu tiên, đồng thờitriển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới đối với các cấp học và trình

độ đào tạo, tạo điều kiện để đến năm 2020 tăng đáng kể tỷ lệ thanh thiếu niênViệt Nam có đủ năng lực sử dụng ngoại ngữ một cách độc lập và tự tin tronggiao tiếp, học tập và làm việc trong môi trường đa ngôn ngữ, đa văn hoá, biếnngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam

Giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học là những người chịu trách nhiệm dạyhọc trực tiếp môn học tiếng Anh tại các nhà trường tiểu học nhằm đáp ứngmục tiêu dạy và học môn học tiếng Anh tiểu học, cụ thể như sau:

Với mục tiêu cụ thể đối với giáo dục tiểu học là Triển khai Chươngtrình ngoại ngữ 10 năm đối với 20% học sinh lớp 3 bắt đầu vào năm học2010-2011, 70% học sinh lớp 3 vào năm học 2015-2016, 100% học sinh lớp 3vào năm 2018-2019

Không chỉ quy định về quy mô số lượng học sinh, đề án còn nêu cụ thể

về mục tiêu hình thành năng lực ngoại ngữ của học sinh tiểu học: sau khi tốtnghiệp tiểu học sẽ đạt trình độ ngoại ngữ Bậc 1, thể hiện trong thang bậc

khung năng lực ngoại ngữ nội dung chi tiết như sau:

dàng nội dungcác cuộc giaotiếp hàngngày và hoạtđộng chuyênmôn

Có thể nêu ýkiến hoặc tròchuyện về cácvấn đề tươngđối phức tạp

Có thể hiểucác tài liệu,thư tín, báocáo và hiểunội dung cốtyếu của cácvăn bản phứctạp

Có thể viết vềcác vấn đềphục vụ nhucầu cá nhânvới cách diễnđạt tốt, chínhxác

dung chínhcác cuộc họp,hội thảo tronglĩnh vựcchuyên môn

và hoạt độnghàng ngày

Có thể thamgia giao tiếpbằng khả năngngôn ngữtương đối trôichảy về

những vấn đềliên quan đếnchuyên môn

và hoạt động

xã hội thôngthường

Có thể đọc đủnhanh để nắmbắt các thôngtin cần thiếtqua cácphương tiệnthông tin đạichúng và tàiliệu phổthông

Có thể ghichép tươngđối chính xácnội dungchính trongcác cuộc thảoluận, cuộchọp và cóthể viết cácbáo cáo liênquan đếnchuyên môn

nội dung

Có thể thamgia đối thoại

Đọc hiểu cácthông tin cần

Có thể ghinhững ý chính

22

chính cáccuộc đốithoại, độcthoại về các

vấn đề quenthuộc trongđời sống, vănhoá, xã hội

và trình bày ýkiến, quanđiểm về cácchủ đề quenthuộc

thiết và thâutóm được ýchính các vănbản liên quanđến chuyênmôn và nghềnghiệp

về những điều

đã nghe hoặcđọc được

Có thể viếtthư giao dịchthông thường

chính cácthông tin đơngiản trong đờisống xã hộithông thường

Có thể bày tỏ

ý kiến mộtcách đơn giản

về các vấn đềvăn hoá, xãhội quenthuộc

Đọc hiểu nộidung chínhcác tài liệuphổ thong liênquan đến cácvấn đề vănhoá, xã hộiquen thuộc

Có thể viếtcác đoạn vănngắn, đơngiản về cácchủ đề quenthuộc phù hợpvới sự hiểubiết của ngườihọc

những thôngtin đơn giảnliên quan đếncác chủ điểmquen thuộc

Có thể bày tỏ

ý kiến, yêucầu đơn giảntrong hoàncảnh gần gũivới bản thân

Có thể hiểunội dungchính nhữngbài đọc ngắn,đơn giản,quen thuộc

Có thể điềnvào các biểumẫu, phiếu,bưu thiếp vàviết thư đơngiản liên quanđến bản thân,gia đình, nhàtrường

Bậc 1 Có thể hiểu

những chỉ dẫnđơn giản liênquan đến cácchủ điểmquen thuộc

Có thể hỏiđáp về cácchủ điểmquen thuộcnhư bản thân,gia đình, nhàtrường

Có thể hiểunhững chỉdẫn, thôngbáo đơn giảnliên quan đếncác chủ điểmgần gũi, quenthuộc

Có thể điềnvào các phiếu,biểu mẫu đơngiản liên quanđến bản thân(tên, tuổi, địađiểm )

1.3.2.3 Yêu cầu về năng lực dạy học của giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học

Theo đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020, các giáo viên tiếng Anh tiểu họccần được bồi dưỡng giáo viên dạy ngoại ngữ cấp tiểu học có năng lực ngoạingữ Bậc 3 với các kỹ năng dạy học ngoại ngữ hiện đại cũng như các kĩ năngphụ trợ khác như: kĩ năng sử dụng thiết bị đa phương tiện, khả năng khai thácInternet và các phần mềm chuyên dụng

Trong tham luận thuộc đề án Ngoại ngữ 2020, có quan điểm của Tiến

Sĩ Hà Văn Sinh về năng lực dạy học ngoại ngữ của giáo viên được thể hiệnnhư sau:

“Thứ nhất, khả năng sử dụng ngoại ngữ tốt kết hợp với sự hiểu biết đầy

đủ về ngôn ngữ và văn hóa của ngoại ngữ đang dạy Đây là khả năng sử dụng các kỹ năng giao tiếp (nghe - nói - đọc - viết) bằng ngoại ngữ đang dạy một cách lưu loát, chính xác, kết hợp với kiến thức đầy đủ về hệ thống ngôn ngữ cùng mối quan hệ gắn bó giữa ngôn ngữ và văn hóa của các nước sử dụng ngoại ngữ đó.

Thứ hai, khả năng giảng dạy ngoại ngữ hiệu quả bao gồm sự hiểu biết đầy đủ về người học, tạo được môi trường ngoại ngữ tích cực trên lớp (positive language environment/ language-rich environment).

24

Theo đó, đê hình thành được khả năng giảng dạy ngoại ngữ, mỗi giáo viên cần trang bị cho mình một số kỹ năng như: Mô tả và giải thích đươc hệ thống ngôn ngữ của ngoại ngữ đang dạy; có hiêu biết sâu rộng về các nguyên tắc, quan điêm giảng dạy và học ngoại ngữ, về quá trình tiếp thu và phát triên ngôn ngữ/ngoại ngữ của người học; thêm vào đó còn có sự hiêu biết đầy đủ

về Quan điêm Giao tiếp trong giảng dạy tiếng Anh (Communicative Language Teaching - CLT) đê có thê sử dụng hiệu quả các sách giáo khoa hiện đại và thực hiện chiến lược phát triên năng lực sử dụng ngoại ngữ cho người học Giáo viên cũng cần hiêu và sử dụng được nhiều kỹ thuật giảng dạy khác nhau, kê cả kỹ thuật áp dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng và trình bày - tổ chức hoạt động trong lớp học; hiêu rõ nhu cầu, điều kiện học tập của người học đê thiết kế, thực hiện bài giảng và đánh giá được hiệu quả bài giảng; liên kết với các điều kiện học tập nâng cao năng lực ngoại ngữ ngoài lớp học

Giáo viên có khả năng trình bày tốt; Kích thích được động cơ học tập

và sự tương tác bằng ngoại ngữ giữa GV - HS hoặc HS - HS trên lớp; Sử dụng tốt và phù hợp các kỹ thuật quản lý lớp; Hiêu rõ khung đánh giá năng lực CEFR, biết cách đánh giá năng lực ngôn ngữ của người học và có các biện pháp đánh giá chính xác năng lực này của người học

Thứ ba, khả năng tự điều chỉnh đê phát triên (tự đánh giá hiệu quả giảng dạy và thử cải tiến) bao gồm khả năng hợp tác và ý thức chia sẻ”.

Trong khuôn khổ của đề tài này, tác giả tập trung vào đặc điểm nănglực thứ hai và thứ ba trong việc quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng dạy họccủa giáo viên tiếng Anh cấp tiểu học ở huyện Đông Anh, Hà Nội

1.4 Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học

1.4.1 Xác định nhu cầu bồi dưỡng

Xuất phát từ nhu cầu của chương trình tiếng Anh tiểu học,

Để đáp ứng chương trình giáo dục tiểu học mới và yêu cầu đổi mới dạy họcmôn tiếng Anh ở trường tiểu học theo mục tiêu của Đề án Ngoại ngữ Quốc

gia 2020 và triển khai đại trà Chương trình tiếng Anh 10 năm từ năm 2018, đối với cấp tiểu học, tất cả học sinh từ lớp 3 đến lớp 5 đều học tiếng Anh 4 tiết/tuần (kể cả trường dạy học 1 buổi trong ngày) Việc đảm bảo đủ số lượng

giáo viên tiếng Anh dạy tiểu học và đảm bảo chất lượng (trình độ, năng lực tiếng Anh) của đội ngũ giáo viên theo quy định là nhiệm vụ hết sức quan trọng Do đó các sở giáo dục và đào tạo, các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiếng Anh cần chuẩn bị thật tốt đội ngũ ngay từ năm 2016.

Mục tiêu dạy và học tiếng Anh tiểu học được nêu cụ thể trong Đề án 2020như sau:

Mục tiêu chung

Dạy và học tiếng Anh ở tiểu học có mục tiêu tạo ra một thế hệ học sinh cólòng ham mê học hỏi về ngôn ngữ và nền văn hóa của cácdân tộc khác, bướcđầu có khả năng giao tiếp đơn giản bằng tiếng Anh một cách tự tin, tạo cơ sởban đầu để có thể sử dụng tiếng Anh trong học tập, có sự ham mê học tập suốtđời và có khả năng trở thành những công dân có trách nhiệm với xã hội

Mục tiêu cụ thể

Chương trình tiếng Anh tiểu học giúp học sinh:

• Hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thôngqua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó chủ yếu là 2 kĩ năngnghe và nói

• Có kiến thức cơ bản và tối thiểu về ngôn ngữ tiếng Anh bao gồm từvựng, ngữ âm, ngữ pháp, và thông qua tiếng Anh có những hiểu biếtban đầu về đất nước, con người và nền văn hóa của các nước nóitiếng Anh

• Xây dựng thái độ tích cực đối với việc học tiếng Anh, từ đó tăngthêm sự hiểu biết và tình cảm trân trọng đối với ngôn ngữ vàvăn hóacủa dân tộc mình

• Hình thành các chiến lược học tiếng Anh một cách có hiệu quả, tạo

cơ sở cho việc học các ngoại ngữ khác trong tương lai

26

• về tổng thể, sau khi học xong Chương trình tiếng Anh tiểu học, học

thể đạt được trình độ tiếng Anh tương đương Cấp độ A1 của Khung Tham

chiếu Chung Châu Âu về Ngôn ngữ Cụ thể là:

Có thể hiểu và sử dụng các kiểu diễn đạt quen thuộc hàng ngày và những cụm

từ đơn giản nhằm thỏa mãn nhu cầu giao tiếp

Có thể tự giới thiệu bản thân hoặc người khác, có thể hỏi và trả lời các câu hỏi

về thông tin cá nhân như người đó sống ở đâu, những người mà người đó biết

Theo Đề án 2020 về thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy và họcNgoại ngữ đáp ứng mục tiêu của giáo dục tiếng Anh tiểu học đã nêu rõ :

'"Phương pháp chủ đạo trong giảng dạy tiếng Anh tiểu học là phương pháp dạy ngôn ngữ giao tiếp (communicative language teaching- CLT), xem học sinh là chủ thể của quá trình dạy học và giáo viên là người tổ chức, hướng dần, điều chỉnh hoạt động học của họcsinh Phương pháp dạy ngôn ngữ giao tiếp tuân theo 3 nguyên tắc: (i) nguyên tắc giao tiếp (communication principle), (ii) nguyên tắcdựa vào nhiệm vụ (task principle), (iii) nguyên tắc

sử dụng ngôn ngữ có ý nghĩa (meaningfulness principle).

Hoạt động dạy học cần được tổ chức thông qua môi trường giao tiếp

đa dạng, phong phú với các hoạt động tương tác (trò chơi, bàihát, đóng vai,

kể chuyện, câu đố, vẽ tranh, .) và dưới các hình thức hoạt động cá nhân, theo cặp và theo nhóm Các hoạt động giaotiếp cần được tiến hành thông qua các chủ điểm và chủ đề, tình huống giao tiếp hấp dần cả về nội dung và hình

thức Học sinh cầnđược tham gia hoạt động giao tiếp tích cực, chủ động,

sáng tạo và có ý thức dưới sự hướng dần của giáo viên.

Học sinh cần được luyện tập kết hợp các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó tập trung vào 2 kĩ năng nghe và nói Kiến thức ngônngữ như từ vựng, ngữ âm, ngữ pháp là phương tiện để hình thành các kĩ năng ngôn ngữ”.[26]

Việc dạy học cần giúp học sinh bước đầu hình thành và củng cố phương pháphọc ngoại ngữ (ví dụ: kĩ thuật ghi nhớ từ, cụm từ vàcách đánh vần; suy đoánnghĩa của từ hoặc cụm từ dựa vào ngữ cảnh giao tiếp; sử dụng những tài liệuđơn giản như từ điển tranh mộtcách phù hợp và hiệu quả; )

Giáo viên cần tạo cơ hội tối đa cho học sinh sử dụng tiếng Anh trong lớp học.Tiếng Việt cần được sử dụng hợp lí để học sinh có thểnắm vững kiến thứctiếng Anh nhanh hơn và phát triển các kĩ năng giao tiếp bằng tiếng Anh cóhiệu quả hơn

1.4.2 Xây dựng nội dung bồi dưỡng

Chất lượng và năng lực dạy học của giáo viên tiếng Anh tiểu học làđiều kiện cần thiết và quan trọng nhất để có thể thực hiện các phương pháp vàđạt được mục tiêu theo yêu cầu Chính vì thế, Đề án Ngoại ngữ 2020 cũng đã

có những quy định về bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh chogiáo viên tiểu học cụ thể như sau:

Có kế hoạch tuyển dụng, đào tạo giáo viên tiếng Anh đủ về số lượng, đạtchuẩn về chất lượng đáp ứng nhu cầu dạy học tiếng Anh theo mục tiêu đề ra

- Tổ chức bồi dưỡng giáo viên theo chu kỳ về chuyên môn và nghiệp

vụ sư phạm thông qua các hình thức: bồi dưỡng thay sách giáo khoa, bồidưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuẩn hóa để đáp ứng yêu cầu dạy họctheo chương trình và SGK tiếng Anh mới cũng như những đòi hỏi của việcđổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh trong trường tiểu học

- Tổ chức bồi dưỡng giáo viên sử dụng đồ dùng dạy học và các phươngtiện dạy học hiện đại như máy tính, máy chiếu, bảng tương tác thông minh

- Thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá kết quả về trình độ chuyên

28

- môn, chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên tiếng Anh trong

tiểu học.

- Giáo viên tiếng Anh cũng phải thường xuyên tự học, tự bồi dưỡngchuyên môn, tự nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo, tích lũy kinh nghiệm nhằmkhông ngừng nâng cao năng lực của bản thân về mọi mặt góp phần nâng caochất lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học tiếng Anh nói riêng

1.4.3Lập kế hoạch bồi dưỡng

Kế hoạch hóa có nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thànhtựu tương lai và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu,mục đích đó Các thành tố chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa đó là: xácđịnh, hình thành mục tiêu; xác định và đảm bảo về các nguồn lực của tổ chức

để đạt mục tiêu đó

1.4.4Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng

Tổ chức là quá trình thực hiện các hoạt động bồi dưỡng theo kế hoạchbao gồm các hình thức tổ chức bồi dưỡng đa dạng: bồi dưỡng trực tiếp, bồidưỡng trực tuyến; bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng định kỳ, bồi dưỡngngắn hạn, bồi dưỡng dài hạn nhằm được mục tiêu tổng thể của hoạt độngbồi dưỡng

1.4.5Kiểm tra, đánh giá kết quả bồi dưỡng

Kiểm tra là một chức năng quản lý, thông qua đó một cá nhân, mộtnhóm hoặc một tổ chức theo dõi, đánh giá các kết quả hoạt động và tiến hànhnhững hoạt động điều chỉnh nếu cần thiết

Đánh giá là một bộ phận không thể tách rời của quá trình bồi dưỡng.Đánh giá không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và định hướng, điềuchỉnh hoạt động của giáo viên tham gia bồi dưỡng mà còn đồng thời tạo điềukiện nhận định ra thực trạng và điều chỉnh nội dung và cách thức tổ chức hoạtđộng bồi dưỡng Việc đánh giá có hệ thống và thường xuyên cung cấp kịpthời những thông tin "liên hệ ngược" giúp giáo viên tham gia bồi dưỡng tối đahóa kết quả học tập theo mục tiêu đề ra Đánh giá kết quả bồi dưỡng chính là

việc theo dõi và xác định hoạt động bồi dưỡng đi theo đúng kế hoạch

ứng mục tiêu hoạt động bồi dưỡng.

1.4.6Quản lý các yếu tố điều kiện phương tiện, cơ sở vật chất phục vụ

hoạt động bồi dưỡng.

Cơ sở vật chất, phương tiện dạy học là tập hợp những đối tượng vật chất

và tinh thần được sử dụng để điều khiển các hoạt động học tập, bồidưỡng.Đây là yếu tố đóng vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động bồidưỡng bao gồm:trụ sở nơi bồi dưỡng (phòng học, phòng hoặc bãi tập, máymóc và trang thiết bị dạy học, điện nước, tổ chức nơi ở, chỗ ăn, phương tiệngiao thông, .) cũng như các nguồn kinh phí cho hoạt động bồi dưỡng như:soạn thảo chương trình;in ấn tài liệu, giáo trình; phụ cấp giảng cho giảng viên,giáo viên tham gia bồi dưỡng; văn phòng phẩm, phí thuê các thiết bị (nếucần) và các khoản chi phí khác để phục vụ cho hoạt động bồi dưỡng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động bồi dưỡng nâng cao

năng lực dạy học

1.5.1 Bối cảnh xã hội và thế giới

Bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay đòi hỏi vai trò quan trọng của ngôn ngữtiếng Anh Nhiều quốc gia trên thế giới và trong khu vực đã đưa môn họctiếng Anh vào chương trình tiểu học bắt buộc; để làm tiền đề cơ bản cho cáccấp học sau Để tận dụng và phát huy tốt mục tiêu của việc học ngoại ngữtrong học sinh thuộc nhóm được coi là “ độ tuổi vàng để học ngoại ngữ này”đòi hỏi các giáo viên tiếng Anh tiểu học cần được chuẩn hóa và trang bị thêmnhững kỹ năng dạy học phù hợp với mục tiêu giáo dục trong thời kỳ mới,được nêu cụ thể thành các mục tiêu bồi dưỡng năng lực dạy học tiếng Anhtrong Đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020 và Nghị quyết 29 - NQ/TW về đổi mớicăn bản toàn diện giáo dục [11,2]

Đổi mới giáo dục không còn là vấn đề của quốc gia mà đã cũng đãnhận được sự quan tâm của các nước trong khu vực và trên thế giới Rất nhiềuhội thảo khoa học về giáo dục nói chung và về dạy và học ngoại ngữ nói riêng

30

đã được tổ chức với mong muốn tận dụng được những kinh nghiệm và thành

tựu của các nước trong việc đổi mới.

Singapore là một ví dụ điển hình về dạy và học ngoại ngữ thành với tiếng Anh được coi là ngôn ngữ thứ hai sau tiếng mẹ đẻ trong hệ thốnggiáo dục quốc dân Đối với giáo dục Singapore, bài học kinh nghiệm về cảicách giáo dục xuất phát từ niềm tin về sự cải thiện qua việc xây dựng nănglực cho giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường và đảm bảo thực hành chấtlượng cao trên toàn hệ thống; từ đó hình thành các chiến lược trong công táctuyển dụng, đãi ngộ và bồi dưỡng dành cho giáo viên và cán bộ quảnlý.Singapore đã thực hiện cải cách giáo dục nhấn mạnh vào các chiến lược cảicách cụ thể ở các nhà trường như:

công cho phép tự chủ trường học ở mức độ hợp lý,

- thu hút người có khả năng giảng dạy,

- xây dựng năng lực cho giáo viên và lãnh đạo trường học

- xây dựng hệ thống các phương pháp nhằm nâng cao địa vị và sựchuyên nghiệp của giáo viên

Hay như bài học kinh nghiệm từ Thượng Hải, Trung Quốc-nơi hoạtđộng bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên được coi như một trong cácnguyên nhân chính giải thích cho “Bí mật thành công của giáo dục ThượngHải” (Tan,C (2013), Learning from ShangHai, lessons on achieving educationsuccess Dordretcht: Spinger) Ở đó, “ việc thiết kế và thực hiện chương trìnhphát triển nghề nghiệp giáo viên ở cấp quận và thành phố đảm bảo rằng giáoviên Thượng Hải sẽ nhìn nhận việc phát triển nghề nghiệp một cách nghiêmtúc Ba từ phù hợp để miêu tả các giáo viên Thượng Hải trong việc phát triểnnghề nghiệp của họ là: khát vọng, siêng năng và sự cải thiện”[36] Giáo dụcThượng Hải nhấn mạnh vào tri thức nội dung và kỹ năng sư phạm của cácgiáo viên, truyền bá việc coi trọng chuyên môn và năng lực giảng dạy thôngqua các ví dụ như: các khóa đào tạo lấy tên các giáo viên, hiệu trưởng nổitiếng hay phong chức danh cho các giáo viên nòng cốt; khuyến khích và tổ

chức bồi dưỡng giáo viên thường xuyên dưới nhiều hình thức như: lập

nhóm nghiên cứu sư phạm uy tín; xây dựng các hệ thống mà ở đó giáo viên

có kinh nghiệm hướng dẫn giáo viên mới

Đây là những lợi thế cho chúng ta trong việc học hỏi những kinhnghiệm thực tiễn thành công từ những vùng miền, quốc gia khác; nơi có điềukiện địa lý, bối cảnh xã hội khá tương đồng với Việt Nam để phát triển vàđịnh hướng cho việc thực hiện các chủ trương về đổi mới giáo dục; đổi mớidạy và học ngoại ngữ

1.5.2 Quản lý nhà nước về giáo dục và ảnh hưởng đến hoạt động bồi

dưỡng nâng cao năng lực dạy học tiếng Anh cho giáo viên tiểu học huyện Đông Anh:

Có thể nói, chưa bao giờ việc đổi mới một môn học cụ thể lại nhậnđược sự quan tâm sát sao của xã hội và các cấp quản lý nhà nước như tronggiai đoạn hiện nay Với việc thực hiện các mục tiêu cụ thể được liệt kê trong

Đề án 2020, các cơ quan quản lý giáo dục các cấp đã liên tục cập nhật nhữngvăn bản quản lý (thông tư, công văn ) nhằm theo sát thực tế nhu cầu và khảnăng thực hiện của việc quản lý hoạt động bồi dưỡng, tạo điều kiện cho hoạtđộng bồi dưỡng đạt được hiệu quả tối ưu

Với những quy định cụ thể từ Đề án 2020 và các thông tư hướng dẫn vềchuẩn năng lực giáo viên ngoại ngữ, các thông tư về hướng dẫn hoạt động bồidưỡng giáo viên đã và đang được cập nhật nhằm phát huy hiệu quả tối đa củaquản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên thích ứng với những thay đổi trong xãhội và theo kịp xu thế của thế giới; trong đó có nhấn mạnh đến hoạt động bồidưỡng chuyển từ bồi dưỡng nặng về kiến thức sang việc bồi dưỡng nâng caonăng lực; đồng thời có sự tiến hành trao quyền cho các tổ chức, nhà trường,

cơ sở giáo dục trong việc tiến hành các hoạt động bồi dưỡng cho giáo viêncủa cơ sở mình theo hướng hợp đồng, chịu trách nhiệm giữa các bên Việctrao quyền này là một bước tiến tích cực, giúp cho các nhà trường và tổ chứcgiáo dục xác định nhu cầu và nội dung cụ thể phù hợp với bối cảnh thực tế

32