Bài giảng Luật Tố tụng dân sự: Bài 5 - TS. Trần Phương Thảo

Bài giảng Luật Tố tụng dân sự - Bài 5: Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong tố tụng dân sự trình bày khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tạm thời; Kể tên được 17 biện pháp khẩn cấp tạm thời; điều kiện áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời, thẩm quyền, thủ tục áp dụng, thay đổi và hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời; áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cụ thể trong vụ việc dân sự và việc thực hiện biện pháp bảo đảm trong các vụ việc dân sự cụ thể.

BÀI 5 BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI TRONG

TỐ TỤNG DÂN SỰ

TS Trần Phương Thảo, TS Nguyễn Thị Thu Hà

Giảng viên trường Đại học Luật Hà Nội

Trình bày được khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của biện pháp khẩn cấp tạm thời

01

Kể tên được 17 biện pháp khẩn cấp tạm thời

02

Xác định được điều kiện áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời, thẩm quyền, thủ tục áp dụng, thay đổi và huỷ bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

03

Xác định được việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cụ thể trong vụ việc dân sự và việc thực hiện biện pháp bảo đảm trong các vụ việc

04

CẤU TRÚC BÀI HỌC

Khái niệm, đặc điểm và phân loại các biện pháp khẩn cấp tạm thời

5.1

Quyền yêu cầu, thẩm quyền và thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

5.2

Biện pháp bảo đảm và trách nhiệm bồi thường thiệt hại do

áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng

5.3

• Khái niệm: Là biện pháp Tòa án quyết định áp dụng trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ bằng chứng, bảo toàn tài sản tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được hoặc bảo đảm thi hành án

• Đặc điểm:

Biện pháp khẩn cấp tạm thời có bốn đặc điểm

Tính khẩn cấp Tính tạm thời Tính cưỡng chế Tính bảo đảm

5.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ PHÂN LOẠI BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI

(tiếp theo)

Phân loại biện pháp khẩn cấp tạm thời

Nhóm biện pháp buộc thực hiện hoặc không thực hiện một công việc nhất định hoặc biện pháp khẩn cấp tạm thời khác nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

Nhóm biện pháp buộc tạm ứng trước một số tiền nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách của đương sự

Nhóm biện pháp nhằm đảm bảo thi hành nghĩa

vụ hoặc đảm bảo thi hành án

Nhóm biện pháp buộc tạm

ứng trước một số tiền nhằm

đáp ứng nhu cầu cấp bách của

đương sự

Buộc người sử dụng lao động tạm ứng tiền lương, tiền công, tiền bồi thường, trợ cấp tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho người lao động

Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng

Buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do tính mạng, sức khỏe bị xâm phạm

5.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ PHÂN LOẠI BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI

(tiếp theo)

Nhóm biện pháp nhằm đảm bảo thi hành nghĩa vụ hoặc đảm bảo thi hành án

Kê biên tài sản đang tranh chấp

Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp

Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp

Cho thu hoạch, cho bán hoa màu hoặc sản phẩm, hàng hóa khác

Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước

Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ

Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ

Nhóm biện pháp buộc thực hiện hoặc không thực hiện một công việc nhất định hoặc biện pháp khẩn cấp tạm thời khác nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Tạm đình chỉ thi hành

quyết định sa thải người

lao động.

Giao người chưa thành niên cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục.

Cấm xuất cảnh đối với người có nghĩa vụ.

Cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình

Tạm dừng việc đóng thầu và các hoạt động

có liên quan đến viêc

Bắt giữ tàu bay, tàu biển

để đảm bảo giải quyết

Cấm hoặc buộc đương

sự thực hiện những Các biện pháp khẩn cấp

tạm thời khác.

5.2 QUYỀN YÊU CẦU, THẨM QUYỀN VÀ THỦ TỤC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

KHẨN CẤP TẠM THỜI

Quyền yêu cầu

• Đương sự;

• Người đại diện đương sự;

• Cơ quan, tổ chức khởi kiện để báo với lợi ích của người khác, lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng:

Tòa án tự mình áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với các trường hợp quy định tại Khoản 1, 2, 3, 4,

5 Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015

Thẩm quyền áp dụng

Tại phiên tòa (sơ thẩm hoặc phúc thẩm) thì Hội đồng xét xử quyết định

Trước khi thụ lí thì Chánh án

Tòa án chỉ định ngay

1 Thẩm phán

Sau khi thụ lí, trước phiên tòa

sơ thẩm, phúc thẩm do thẩm phán được phân công

5.2 QUYỀN YÊU CẦU, THẨM QUYỀN VÀ THỦ TỤC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

KHẨN CẤP TẠM THỜI

Thủ tục áp dụng

Thủ tục gửi đơn yêu cầu

Thủ tục xem xét và ra quyết định giải quyết

đơn yêu cầu

Thủ tục khiếu nại, kiến nghị và giải quyết

khiếu nại, kiến nghị

Thủ tục hủy bỏ

Căn cứ để hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Nghĩa vụ dân sự của bên có nghĩa vụ chấm dứt theo quy định của Bộ luật Dân sự

Người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

đề nghị hủy bỏ

Người phải thi hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nộp tài sản hoặc có người khác thực hiện biện pháp bảo đảm thi hành nghĩa vụ đối với bên có yêu cầu

5.2 QUYỀN YÊU CẦU, THẨM QUYỀN VÀ THỦ TỤC ÁP DỤNG BIỆN PHÁP

KHẨN CẤP TẠM THỜI (tiếp theo)

Căn cứ để hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Căn cứ của việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không còn

Việc giải quyết vụ án được đình chỉ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự

Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng theo quy định Bộ luật Tố tụng dân sự

Căn cứ để hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời

Vụ việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật

Các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự

Hiệu lực quyết định áp dụng: Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời có hiệu lực

pháp luật ngay

5.3 BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM VÀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI KHÔNG ĐÚNG

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng

5.3.2

Biện pháp bảo đảm

5.3.1

• Khái niệm: là biện pháp Tòa án buộc người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải thực hiện nghĩa

vụ bảo đảm nhằm đảm bảo khả năng bồi thường cho người bị thiệt hại nếu yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng, gây thiệt hại cho người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và người có liên quan.

• Người yêu cầu áp dụng chỉ phải thực hiện biện pháp bảo đảm đối với các biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 136 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015):

 Kê biên tài sản đang tranh chấp;

 Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đang tranh chấp;

 Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp;

 Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước;

 Phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ;

 Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ;

5.3.2 TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO ÁP DỤNG BIỆN PHÁP KHẨN CẤP

TẠM THỜI KHÔNG ĐÚNG

• Người yêu cầu áp dụng chịu trách nhiệm bồi thường:

 Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo đúng yêu cầu của đương sự;

 Yêu cầu của người đó gây thiệt hại cho người bị áp dụng hoặc người liên quan

• Tòa án chỉ có trách nhiệm bồi thường:

 Tòa án tự mình áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;

 Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khác với biện pháp mà cá nhân, cơ quan, tổ chức yêu cầu;

 Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời vượt quá yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của cá nhân, cơ quan, tổ chức;

 Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc không áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời mà không có lí do chính đáng

• Việc bồi thường của Tòa án được thực hiện theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2009

• Khái niệm, đặc điểm và phân loại các biện pháp khẩn cấp tạm thời;

• Các biện pháp khẩn cấp tạm thời;

• Quyền yêu cầu, thẩm quyền quyết định và thủ tục áp dụng thay đổi hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời;

• Thực hiện biện pháp bảo đảm và trách nhiệm bồi thường thiệt hại

do áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.