Bai 26 Tim hieu yeu to bieu cam trong van nghi luan (1) (1)

-Thấy được biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu trong những bài văn nghị luận hay, có sức thuyết phục lay động người đọc (người nghe).. Kĩ năng:.[r]

Trang 1

BÀI GIẢNG

Giáo viên: Nguyễn Thị Nin.

Trang 2

Mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

-Thấy được biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu trong

những bài văn nghị luận hay, có sức thuyết phục lay động người đọc (người nghe).

2 Kĩ năng:

-Nắm được những yêu cầu cần thiết của việc đưa yếu tố

biểu cảm vào bài văn nghị luận, để vấn đề nghị luận

có được hiệu quả thuyết phục cao hơn.

- Biết viết đoạn văn, bài văn nghị luận có sử yếu tố biểu

cảm

3 Thái độ: yêu mến văn nghị lu ận

Trang 3

I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

Trang 4

Ngôi nhà ở làng Vạn Phúc ,Hà Đông nơi Chủ Tịch Hồ Chí Minh viết lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến 19/12/1946

Trang 6

LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc !

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào !

Chúng ta phải đứng lên !

Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !

Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.

Dù phải gian lao kháng chiến , nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946

Hồ Chí Minh

Trang 7

Hãy tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh liệt của

tác giả và những câu cảm thán trong văn bản ?

Trang 8

LỜI KÊU GỌI TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN

Hỡi đồng bào toàn quốc !

Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng Nhưng chúng

ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa !

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước,

nhất định không chịu làm nô lệ.

Hỡi đồng bào !

Chúng ta phải đứng lên !

Bất kì đàn ông, đàn bà, bất kì người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc Ai có súng dùng súng Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc Ai cũng ra sức chống thực dân Pháp cứu nước.

Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ dân quân !

Giờ cứu nước đã đến Ta phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng , để giữ gìn đất nước.

Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hi sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta !

Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm !

Kháng chiến thắng lợi muôn năm !

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm

1946

Hồ Chí Minh

Trang 9

Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có tính chất biểu cảm, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ Chí Minh có giống với Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn

không ?

Giống nhau : Có nhiều từ ngữ và nhiều câu văn có giá trị biểu cảm

Trang 10

Hai văn bản Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Hồ

Chí Minh và Hịch tướng sĩ của Trần QuốcTuấn vẫn

được coi là những văn bản nghị luận chứ không phải

là văn bản biểu cảm Vì sao ?

KẾT LUẬN : Vì các tác phẩm ấy viết ra không nhằm mục đích biểu cảm mà nhằm mục đích nghị luận (nêu quan điểm, ý kiến để bàn luận phải trái, đúng sai, nên suy nghĩ và nên sống thế nào) Ở những văn bản như thế, biểu cảm không thể đóng vai trò chủ đạo mà chỉ là một

yếu tố phụ trợ cho quá trình nghị luận

TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Trang 11

Có thể thấy những câu ở cột (2) hay hơn những câu ở cột (1)

Vì sao như thế ?

Thấy sứ giặc đi lại ngoài đường,

sỉ mắng triều đình, bắt nạt tể phụ. Ngó đường,thấy sứ giặc đi lạiuốn lưỡi cú diều nghênh ngangmà sỉ mắng triều ngoài

đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ

Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ

bị bắt. Lúc bấy giờ ta cùng các ngươi sẽ bị bắtxót biết chừng nào ! đau

Chúng ta sẵn sàng hi sinh tất cả,

chứ không thể mất nước, không

thể làm nô lệ

Không ! Chúng ta thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ

Chúng ta cần phải đứng lên. Hỡi đồng bào !

Chúng ta phải đứng lên !

Những câu ở cột (2) hay hơn vì có yếu tố biểu cảm

Trang 12

Yếu tố biểu cảm có vai trò như thế nào trong văn nghị luận?

cảm giúp cho bài văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục

hơn, vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người đọc (người nghe )

Trang 14

1 Yếu tố biểu cảm chỉ cần thiết và có giá trị khi:

- Giúp cho nghị luận đạt được hiệu quả thuyết phục cao.

- Không được để cho yếu tố biểu cảm tách rời khỏi quá trình nghị luận, cản trở mạch nghị luận hay lấn át vai trò của nghị luận.

2 Trong một bài văn nghị luận, yếu tố biểu cảm được biểu hiện dưới các dạng sau:

- Tính khẳng định hay phủ định.

- Biểu lộ các cảm xúc như: yêu, ghét, khen, chê, căm giận, quí mến,

lo âu, tin tưởng,

- Giọng văn: mạnh mẽ, đanh thép hay thiết tha, truyền cảm.

Trang 15

- Phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ ,

những câu văn có sức truyền cảm

- Cảm xúc cần phải diễn tả chân thực và không được phá vỡ mạch nghị luận của bài văn.

Trang 16

II Luyện tập:

Bài tập 1: Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm trong phần I: Chiến tranh

và “người bản xứ” (ở văn bản Thuế máu trang 86;87 SGK ) và cho biết tác giả đã dùng những biện pháp gì để biểu cảm ? Tác dụng biểu cảm đó là gì ?

* Giọng điệu châm biếm, mỉa mai:

+ bỏ xác tại những miền hoang vu thơ mộng

+ lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế, lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy

+ khạc ra từng miếng phổi

Trang 17

II Luyện tập

Bài tập 1: Hãy chỉ ra các yếu tố biểu cảm trong phần I: Chiến tranh

và “người bản xứ” (ở văn bảnThuế máu) và cho biết tác giả đã

dùng những biện pháp gì để biểu cảm ? Tác dụng biểu cảm đó là

gì ?

* Tác dụng của biểu cảm:

Tăng sức thuyết phục đối với người đọc, người nghe, thấy được bộ mặt thâm độc, giả nhân giả nghĩa, âm mưu quỷ quyệt của thực dân Pháp trong việc sử dụng người dân thuộc địa để làm bia

đỡ đạn cho chúng trong những cuộc chiến tranh phi nghĩa

Trang 18

Bài tập 2 : Đọc đoạn văn nghị luận sau (SGK trang 97, 98) và cho biết: Những cảm xúc gì được biểu hiện qua đoạn văn? Tác giả đã làm như thế nào để những đoạn văn đó không chỉ có sức thuyết phục mà còn gợi cảm?

* Tình cảm ấy thể hiện:

- Từ ngữ bộc lộ cảm xúc: nỗi khổ tâm, nói làm sao

- Câu văn thể hiện nỗi buồn, thái độ bất bình: “Sự học mà đã hạ xuống là học “tủ” thì chúng tôi cũng không còn cần làm việc cùng các bạn nữa”.

- Câu văn mang giọng điệu mỉa mai: “Sao không có một “hãng” nào đó…”

- Nỗi buồn của tác giả trước tình trạng “học vẹt”, “học tủ” của học sinh.

- Những dằn vặt và sự khổ tâm của một nhà giáo trước một thực tế đáng buồn diễn ra trong đời sống giáo dục nước nhà trước đây.

Trang 19

Bài tập 3 (ở nhà): Viết đoạn văn nghị luận để trình bày luận điểmChúng ta không nên học vẹt và học tủ sao cho đoạn văn ấy vừa có lí lẽ chặt chẽ, lại vừa có sức truyền cảm.

Gợi ý:

- Về lí lẽ: Giải thích thế nào là học vẹt, học tủ ? Việc học vẹt học tủ dẫn đến hậu quả gì đối với mỗi người nói riêng và xã hội nói chung ?

- Về yếu tố biểu cảm: Cần bày tỏ tình cảm đáng tiếc cho lối học vô bổ, không có tác dụng mở mang trí tuệ, trau dồi kiến thức (nếu là học vẹt) và lối học cầu may (nếu là học tủ).

Trang 20

Bài tập trắc nghiệm:

Em hãy chọn phương án trả lời đúng nhất:

Câu 1: Yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận chỉ

thực sự có giá trị khi:

A Thể hiện rõ nhất ở những từ ngữ chỉ cảm xúc, những câu văn và những giọng điệu cảm thán

B Nội dung biểu hiện rõ những tình cảm, cảm xúc

C Giúp cho việc nghị luận đạt hiệu quả thuyết phục cao

D Có mục đích tác động nhiều đến suy nghĩ của người đọc

Trang 21

A Tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người nghe (người đọc)

B Thể hiện sinh động, cụ thể vấn đề nghị luận

C Giải thích rõ ràng hơn vấn đề nghị luận

D Thể hiện sinh động, cụ thể vấn đề nghị luận Giải thích

rõ ràng hơn vấn đề nghị luận.Tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người nghe (người đọc)

Trang 22

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Học thuộc ghi nhớ SGK trang 97.

-Xem lại các bài tập và hoàn chỉnh bài tập 3 trang 98.

- Viết bài văn nghị luận về tinh thần trách nhiệm (trong

đó có sử dụng yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận).

Trang 23

và lời nói của chính mình chính vì thế mà tinh thần trách nhiệm rất quan trọng

II Thân bài: nghị luận về tinh thần trách nhiệm

1 Thế nào là tinh thần trách nhiệm:

- Là khi ai giao cho việc gì cũng hoàn thành

- Hoàn thành công việc được giao và đảm nhận

- Là giữ lời hứa

- Chịu trách nhiệm với những gì mình làm

2 Biểu hiện của tinh thần trách nhiệm:

- Đối với học sinh: trách nhiệm của chúng ta là học tập thực tốt, nghiêm chỉnh thực hiện các quy định của nhà trường, có tính thần yêu nước, chăm lo học tập,….

- Có trách nhiệm với bản thân, với gia đình, những người xung quanh

- Đối với một người công chức: thực hiện đúng nhiệm vụ của Đảng và nhà nước giao cho, hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao cho

- Đối với công dân: thực hiện tốt quy định của nhà nước, của pháp luật, có trách nhiệm với gia đình và mọi người xung quanh

3 Ý nghĩa của tinh thần trách nhiệm:

- Hoàn thành tốt công việc và nhiệm vụ

- Được mọi người xung quanh quý mến và yêu quý

- Được lòng tin của mọi người

- Thành công trong công việc và cuộc sống

III Kết bài: nêu cảm nghĩ của em về tinh thần trách nhiệm

- Tinh thần trách nhiệm là một đức tính tốt đẹp

- Em sẽ học tập tốt để trở thành người có trách nhiệm

Trang 24

Xin chào và hẹn gặp lại các

con trong buổi học sau

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	1,44 MB