Cách ôn luyện và bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi ở mảng bài tập Địa lí 9

Nhưng tôi vẫn mạnh dạn chọn Địa lí 8 – Tiết 39 – Bài 33:Đặc điểm sông ngòi Việt Nam phần 1:Đặc điểm chung để thể hiện đôi điều suy nghĩ của riêng bản thân mình về cách Rèn kĩ năng phát

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN CAM KẾT

I.Tác giả

Họ và tên :Nguyễn Thị Hằng

Ngày,tháng,năm sinh :13\ 02\ 1977

Đơn vị :Trường THCS Bàng La

Điện thoại (di động ): 0934618427

II.Sản phẩm

Tên sản phẩm:

Chuyên đề nâng cao

Đề tài :Cách ôn luyện và bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi ở mảng bài tập Địa

lí 9.

III.Cam kết

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi.Nếu có xảy

ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sản phẩm sáng kiến kinh nghiệm, tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Sở GD&ĐT về tính trung thực của BẢN CAM KẾT này

Bàng La, ngày 10 tháng 1 năm 2009

Người viết cam kết

Nguyễn Thị Hằng

PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Để nâng cao chất lượng dạy- học trong giai đọan phát triển mới của đất nước, đòi hỏi chúng ta phải đổi mới chương trình cũng như cả về phương pháp dạy học

Nước ta đang phấn đấu đến năm 2020 trở thành một nước công nghiệp – mà con người là nhân tố quyết định Cho nên chúng ta phải lo nguồn lực con người ngay từ bây giờ Để có nguồn lực con người đáp ứng tốt cho yêu cầu trên thì đòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới chương trình cũng như phương pháp dạy học mới.Phương pháp dạy học mới này được hiểu là: Học sinh tự học, tự hiểu, tự rèn kĩ năng nhiều để từ đó

có thể phát triển tư duy nhưng phải nhờ vào sự hướng dẫn của giáo viên

Phương pháp dạy học này hiện đang được coi là phương pháp chủ yếu, sử dụng rộng rãi trong các trường học và ở tất cả các môn học

Đối với môn Địa lí ở THCS việc dạy như thế nào để thể hiện đúng sự đổi mới là vấn đề cần thiết đặc biệt đối với những giáo viên đang dạy Địa lí 8 hiện hành

Là chương trình mới, là cách dạy mới nhưng đều dựa trên những cái đã có sẵn, cái

cũ, chỉ có cái khác đó là học sinh được làm việc nhiều, hoạt động nhiều, rèn kĩ năng và

kĩ xảo địa lí nhiều, thành thạo

Bản thân tôi cũng như các đồng nghiệp còn gặp nhiều khó khăn và lúng túng trong

bước đi ban đầu này Nhưng tôi vẫn mạnh dạn chọn Địa lí 8 – Tiết 39 – Bài 33:Đặc điểm sông ngòi Việt Nam( phần 1:Đặc điểm chung ) để thể hiện đôi điều suy nghĩ của riêng bản thân mình về cách Rèn kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải thích các mối quan hệ địa lí trong dạy – học một bài lí thuyết Địa lí 8.

2 Mục đích

Được giảng dạy bộ môn Địa lí ở tất cả các khối lớp từ khi thực hiện chương trình thay sách giáo khoa mới từ năm 2002 cho đến nay, tôi nhận thấy nội dung các bài trong sách giáo khoa mới có phần phong phú, đa dạng và có yêu cầu cao hơn so với sách cũ ( mặc dù cũng còn có những hạn chế nhỏ ở từng mục, từng bài ); do đó, đòi hỏi học sinh phải làm việc với cường độ cao hơn để rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo địa lí.Thông qua từng bài học, tiết học giáo viên sẽ là người trực tiếp hướng dẫn các em rèn luyện kĩ năng đó Đây cũng được coi là một trong các phương pháp dạy học tích cực hiện nay, nhất là đối với bộ môn Địa lí Qua kinh nghiệm của bản thân đã từng thực hiện cách rèn kĩ năng địa lí này trong nhiều năm tôi nhận thấy rất hiệu quả trong từng giờ dạy-học; và hiệu quả này không dừng lại ở đó mà nó còn có ích rất lớn cho học sinh ứng dụng kĩ năng này vào trong thực tế cuộc sống Chính vì đề tài mang một

ý nghĩa thiết thực như vậy, cho nên tôi đã mạnh dạn mong được trao đổi, được đóng góp ý kiến từ các đồng chí, đồng nghiệp trong ngành nói chung và các đồng chí, đồng nghiệp trong nhóm, tổ Địa nói riêng; để tôi và các đồng chí sẽ có nhiều sáng kiến, kinh nghiệm hơn nữa trong dạy- học bộ môn này cho tốt và đạt kết quả cao

3.Kết quả cần đạt

Trong 5 năm dạy địa lí theo chương trình mới, tôi thấy áp dụng phương pháp dạy

học mới Rèn kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải thích các mối quan hệ địa

lí trong dạy – học một bài lí thuyết địa lí thì học sinh sẽ tự học, tự lĩnh hội tri thức

mới dưới sự hướng dẫn của giáo viên một cách nhanh hơn, tốt hơn, giờ học theo đó mà đạt kết quả tốt; không khí lớp học sôi nổi – vì các em được tự làm việc, tự nghiên cứu,

tự độc lập suy nghĩ, tự lĩnh hội tri thức một cách thực sự mà không bị thụ động - Đây

là điều mà cả giáo viên và học sinh hiện nay đang hướng tới

4.Phạm vi đề tài

Trong cấu trúc nội dung chương trình sách giáo khoa Địa lí 8 gồm 2 phần :

Phần một : Thiên nhiên, con người ở các châu lục ( tiếp)

Gồm 21 bài thuộc 2 chương

XI.Châu Á

-15 tiết lí thuyết

- 3 tiết thực hành

XII.Tổng kết địa lí tự nhiên các châu lục

- 3 tiết lí thuyết

Phần hai: Địa lí Việt Nam (Địa lí tự nhiên )

Gồm -18 tiết lí thuyết

- 5 tiết thực hành

Phần này không có cấu trúc chương

Nhưng do thời gian có hạn nên đề tài này tôi chỉ thực hiện ở hoạt động 1

-Đặc điểm chung

Bài 33- Đặc điểm sông ngòi Việt Nam ( tiết 39) thuộc phần hai.

PHẦN II- NỘI DUNG 1.Cơ sở lí luận

Mục tiêu của giáo dục THCS – theo điều 23 luật Giáo dục là “nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT ,hoặc đi vào cuộc sống lao động “

Để phục vụ mục tiêu trên, sách giáo khoa Địa lí 8 được biên soạn theo hướng tạo điều kiện cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học là biết sử dụng các phương pháp đặc trưng của bộ môn địa lí phù hợp với yêu cầu bài giảng, với trình độ tiếp thu của học sinh, là đổi mới cách đánh giá học sinh, là biết tổ chức hướng dẫn học sinh tự tiếp thu kiến thức tại lớp

Sách giáo khoa Địa lí 8 đề cập đến những sự vật, hiện tượng địa lí đó là: Châu Á; Tổng kết địa lí tự nhiên và điạ lí các châu lục ( tiếp nối kiến thức của địa lí 7 - Thiên nhiên và con người ở các châu lục) và Địa lí Việt Nam ( tự nhiên ).Vì thế, cách rèn

cho học sinh có kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích các mối quan hệ địa lí trong việc dạy–học là vô cùng cần thiết và đây được coi là một phương pháp dạy học tích cực Điều đó được thể hiện rõ nhất ở những điểm sau:

- Giáo viên huy động được vốn sống, vốn hiểu biết của học sinh trong suốt bài giảng để từ đó cung cấp kiến thức mới cho học sinh

- Giáo viên khuyến khích học sinh mạnh dạn phát biểu các nhận xét, cách nhìn nhận và các quan điểm riêng của mình đối với từng sự vật, hiện tượng địa lí để qua đó rèn luyện óc tư duy và phán đoán địa lí cho học sinh để từ đó tạo lập được các mối quan hệ địa lí

- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh sử dụng kiến thức vừa học để giải các bài tập hoặc ứng dụng vào thực tế cuộc sống hàng ngày.Trong đó đáng lưu ý là khả năng nhận biết ngay được hiện tượng, sự vật địa lí trên bản đồ, biểu đồ, tranh ảnh, sơ đồ, lát cắt,,rồi trên thực địa của học sinh

Nói tóm lại, để rèn kĩ năng cho học sinh biết phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải

thích các mối liên hệ địa lí trong từng phần, mục, bài, chương,…với nhau giáo viên có

thể sử dụng nhiều phương pháp ( nêu vấn đề, thảo luận, trao đổi nhóm tại lớp, sử dụng nhiều phương tiện (bản đồ, tranh ảnh, biểu đồ sơ đồ, lát cắt,…để thông qua đó mà vừa cung cấp kiến thức mới cho học sinh lại vừa rèn kỹ năng cho học sinh

2.Các bước tiến hành

Đây là kiểu bài cung cấp lí thuyết- mục tiêu là cung cấp cho học sinh về kiến thức trên cơ sở rèn kĩ năng tìm, phân tích các mối quan hệ địa lí( giáo dục cho học sinh có

kĩ năng đúng, chính xác là điều rất quan trọng) Dựa vào mục tiêu đó, giáo viên có những định hướng giảng dạy cho phù hợp và hiệu quả

Bài 33: Đặc điểm sông ngòi Việt Nam

Hoạt động 1( trọng tâm): Đặc điểm chung

Muốn tạo được kĩ năng nhận biết, phân tích các mối liên hệ địa lí thì yêu cầu học sinh phải tự chuẩn bị bài ở nhà, đồng thời kết hợp dựa trên những đơn vị kiến thức đã được học ở những bài trước, lớp trước( yêu cầu học sinh học đến đâu phải nắm bài, nắm

chắc kiến thức đến đấy- “ tạo vốn”ngay từ ban đầu) thì mới có thể làm tốt được kĩ

năng này)

Mục tiêu của hoạt động này sau bài học, học sinh phải:

- Nắm được đặc điểm chung của sông ngòi Việt Nam(4 đặc điểm)

- Rèn kĩ năng đọc, phân tích bản đồ, tìm mối quan hệ giữa các yếu tố địa hình với mạng lưới sông, khí hậu với thuỷ chế của sông ngòi

Đăc điểm 1 : mạng lưới sông.

Giáo viên (Gv): Nhận xét đặc điểm mạng lưới sông ngòi nước ta?

Học sinh (Hs): Quan sát bản đồ (sông ngòi hoặc tự nhiên Việt Nam ) nhận xét: mạng lưới sông ngòi nước ta dày đặc phân bố rộng khắp cả nước

Hs: đọc SGK + thực tế chứng minh cho nhận xét trên ( số lượng sông 2360 con

sông dài trên 10 km, trong đó 93% là các con sông nhỏ, ngắn và dốc (diện tích lưu vực dưới 500m2,…)

Gv: Vì sao nước ta có rất nhiều sông suối, song phần lớn lại là các sông ngắn nhỏ và

dốc( 93% là sông nhỏ, ngắn; diện tích lưu vực dưới 500 km2)?

Hs :

-nhiều sông suối vì:

+ địa hình 3/4 diện tích là đồi núi

+lượng mưa nhiều(1500-2000 mm/năm)

-sông nhỏ, ngắn và dốc vì:

+3/4 diện tích nước ta là đồi núi

+ đồi núi lan ra sát biển

+ chiều ngang lãnh thổ hẹp

+sông chảy theo hướng TB-ĐN

Như vậy, học sinh đã xác lập được mối quan hệ địa lí đầu tiên của bài: ảnh hưởng của đặc điểm địa hình tới mạng lưới sông và đã phân tích được mối quan hệ địa lí này.

Để xác lập được mối quan hệ này học sinh phải nhớ lại kiến thức Bài 28: Đặc điểm địa hình Việt Nam-đồi núi là bộ phận quan trọng nhất của cấu trúc địa hình Việt Nam

(3/4 diện tích lãnh thổ )

Nếu học sinh nào ham tìm hiểu các em sẽ nhớ lại khái niệm lưu vực sông: là diện tích

đất đai cung cấp nước thường xuyên cho một con sông- (địa lí 6 ) và học sinh sẽ nhớ

lại lưu vực sông Hồng 170000 km2; lưu vực sông Mê Công 795000 km2 để nắm chắc đặc điểm này hơn

Đặc điểm 2 : hướng chảy.

Gv: Cho 2 nhóm học sinh xác định lần lượt vị trí ( tìm nơi bắt nguồn, nơi đổ về của

một số con sông)

Nhóm 1: sông Đà, sông Hồng, sông Tiền, sông Hậu, sông Cả, sông Mã, sông Ba, Nhóm 2: sông Lô, sông Gâm, sông Cầu , sông Thương, sông Lục Nam

Từ đó Gv yêu cầu Hs nhận xét: Hướng chảy của sông ngòi Việt Nam?

Nhóm 1:hướng TB- ĐN

Nhóm 2:hướng vòng cung

Gv: Giải thích vì sao đại bộ phận sông ngòi Việt Nam lại chảy theo hai hướng

chính đó ( và hầu hết tất cả các cửa sông đều đổ ra biển Đông)?

Hs: Tiếp tục nhớ, huy động lại kiến thức bài 28 Đặc điểm địa hình Việt Nam để

giải thích:

+Vì trong cấu trúc của địa hình Việt Nam thì đồi núi là bộ phận quan trọng nhất ( đặc

điểm một)

+ Địa hình nước ta được Tân kiến tạo nâng lên và tạo thành nhiều bậc kế tiếp

nhau(đặc điểm hai), vì vậy, địa thế thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam (phân bố

của các bậc địa hình như đồi núi => đồng bằng => thềm lục địa; thấp dần từ nội địa ra biển( qua phân tích các sơ đồ lát cắt “ khu Hoàng Liên Sơn ; khu vực Việt Bắc”; địa hình nước ta có 2 hướng chính(TB-ĐN; vòng cung)

Để rèn kĩ năng tốt ở đặc điểm hai này, yêu cầu học sinh phải nắm chắc kiến thức bài

28 Đặc điểm địa hình Việt Nam Nếu các em không tích luỹ vốn ngay từ đầu thì sẽ

rất khó khăn cho việc phân tích mối quan hệ địa lí này Như vậy, học sinh sẽ hiểu rằng

hướng chảy của sông ngòi chịu ảnh hưởng từ địa hình

Đặc điểm 3:chế độ nước ( mùa nước)

Gv: Đặc điểm mùa nước sông ngòi Việt Nam như thế nào?

Hs :Đọc SGK kết hợp với kiến thức thực tế sẽ trả lời chính xác :sông ngòi nước ta có 2

mùa nước: mùa lũ và mùa cạn

Để tiếp tục rèn kĩ năng tiếp theo, Gv sẽ khéo léo đưa ra câu hỏi có vấn đề để kích thích

sự suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của học sinh Vì sao sông ngòi nước ta lại có hai mùa

nước khác nhau rõ rệt?

Hs:Sẽ suy ngay ra được, chế độ nước sẽ liên quan đến chế độ mưa (khí hậu điều

hoà=>chế độ nước điêù hoà)

Từ việc lưu nhớ lại kiến thức của bài cũ Hs giải thích dựa vào hai bảng số liệu là

bảng 31.1 và bảng 33.1

Gv yêu cầu H đọc, quan sát bảng 33.1 Mùa lũ trên các lưu vực sông

Ghi chú: tháng lũ: + ; tháng lũ cao nhất: ++

Hs: Quan sát bảng 31.1.Nhiệt độ và lượng mưa các trạm khí tượng Hà Nội , Huế

và thành phố Hồ Chí Minh nhận xét được mùa lũ trên các lưu vực sông không trùng

nhau ( giống nhau)

Tháng

Hà Nội

Độ

cao:5m

Vĩ

độ :21 0

01 ’ B

Kinh

độ:105 0 4

8 ’

Lượn

g

mưa

(mm)

18,

6 26, 2 43, 8 90, 1 188, 5 239, 9 288, 2 318, 0 265, 4 130, 7 43,4 23,4

Huế

Độ

cao:11 m

Vĩ

độ :16 0

24 ’ B

Kinh

độ:107 0 4

1

Lượn

g

mưa

(mm)

161 ,3

62, 2

47, 1

51, 6

82,1 116,

7

95,3 104,

0

473, 4

795, 6

580, 6

297, 4

Tp Hồ

Chí

Minh

Nhiệt độ

( 0 C)

Độ

cao:11 m

Vĩ

độ :10 0

47 ’ B

Kinh

độ:106 0 4

0 ’ Đ

Lượn

g

mưa

(mm)

13,

8 4,1 10, 5 50, 4 218, 4 311, 7 293, 7 269, 8 327, 0 266, 7 116, 5 48,3

- Mùa lũ của sông sẽ trùng với mùa gió Tây Nam ( mùa hạ): có lượng mưa lớn chiếm

80% lượng mưa cả năm

VD: Lượng mưa trung bình tháng 7(mm) + Bắc Bộ ( Hà Nội): 288,2mm=>mưa rào + Trung Bộ (Huế):95,3mm=> mưa rất ít (gió Tây khô nóng ,bão) + Nam Bộ ( thành phố Hồ Chí Minh):293,7mm=> mưa rào

- Mùa cạn của sông sẽ trùng với mùa gió Đông Bắc( mùa đông): có lượng mưa rất ít

VD: Lượng mưa trung bình tháng 1(mm):

+ Bắc Bộ( Hà Nội): 18,6mm=>mưa phùn +Trung Bộ(Huế): 161,3 mm=>mưa lớn ( mưa phùn) + Nam Bộ( thành phố Hồ Chí Minh): 13,8mm =>mưa rất ít vì nắng , nóng , khô hạn

Như vậy, chế độ nước sông phụ thuộc vào chế độ mưa ( chế độ mưa gió mùa)

Gv yêu cầu Hs : Giải thích vì sao có sự khác biệt ấy? H phân tích tiếp mối quan hệ địa

lí giữa mùa lũ trên các lưu vực sông với yếu tố khí hậu

Vì chế độ mưa trên mỗi lưu vực( mỗi khu vực ) một khác:

-Bắc Bộ(Hà Nội): mưa nhiều tháng 5=> tháng 10 (tháng 8: 318mm )

-Trung Bộ + Đông Trường Sơn: mưa nhiều từ tháng 9=> tháng 12(tháng 10:

795,6 mm) -Nam Bộ + Tây Nguyên: mưa nhiều tháng 5, tháng 6=> tháng 11(tháng 9:327,0mm)

 Mùa lũ có xu hướng chậm dần từ Bắc vào Nam

G đưa ra kết luận sông ngòi là hàm số của khí hậu - đây có thể coi là một kết luận rất

tiêu biểu minh chứng cho mối quan hệ địa lí chặt chẽ giữa sông ngòi và khí hậu

Đặc điểm 4 : Phù sa sông ngòi

G yêu cầu H đọc SGK kết hợp với vốn hiểu biết nhận xét về hàm lượng phù sa của

sông ngòi nước ta?

H: - Hàm lượng phù sa : lớn (trung bình có 223g/m3)

- Tổng lượng phù sa trôi theo dòng nước trên:200 triệu tấn / năm

Cái đích của hoạt động 1 sắp đạt được, nhờ vào khâu tổ chức khéo léo của G mà H

lại tiếp tục bị cuốn vào bài học, mặc dù các em đã có rất nhiều thao tác rèn kĩ năng địa

lí như : nhận xét, liên hệ; lưu nhớ kiến thức cũ, phân tích, so sánh, tổng hợp,…Và đến

với đặc điểm cuối này H sẽ phát huy khả năng sáng tạo, tìm tòi, sự nhanh trí của mình

trên cơ sở những kiến thức đã học kết hợp với kiến thức của bài 3- Sông ngòi và cảnh

quan châu Á-Hàm lượng phù sa cúa sông lớn là do ảnh hưởng từ :

+ độ dốc của địa hình

+độ che phủ của rừng

=> độ xâm thực lớn

Qua đó, H sẽ lí giải được một cách dễ dàng mối quan hệ địa lí giữa hàm lượng phù

sa của sông với địa hình và mật độ che phủ của rừng

Gv: Hàm lượng phù sa lớn như vậy đã có những tác động như thế nào tới thiên nhiên và đời sống dân cư đồng bằng châu thổ sông Hồng và sông Cửu Long?(có

cả thuận lợi và có cả khó khăn )

Hs: lưu nhớ kiến thức đã học từ lớp 6- Bài 23: Sông và hồ và kiến thức thực tế để

giải thích điều này :

*Thuận lợi :

- Thiên nhiên : bồi đắp phù sa tạo ra các đồng bằng châu thổ, mở rộng diện tích đồng bằng, bồi đắp phù sa màu mỡ,…

- Đời sống nhân dân : xuất hiện phong tục, tập quán, lịch canh tác và sản xuất nông nghiệp (đặc biệt là nghề thâm canh trồng lúa nước ),…

*Khó khăn :

Hàm lượng phù sa của sông ngòi nước ta lớn như vậy còn chứng tỏ một điều, đó là do

độ che phủ của rừng nước ta đang báo động; chỉ có chặt phá, khai thác một cách bừa bãi không có kế hoạch,…như vậy đã làm cho đất đá từ các vùng thượng nguồn theo các dòng sông chảy về hạ lưa là rất lớn

Từ đó đặt ra vấn đề, chúng ta phải làm gì để hạn chế bớt khó khăn trên?( Mặc dù chúng ta biết rằng hàm lượng phù sa của sông lớn đem lại giá trị không nhỏ cho việc phát triển kinh tế –xã hội ở nước ta )

Có rất nhiều kĩ năng xác lập, nhận xét, phân tích, giải thích,…các mối quan hệ địa lí

trong hoạt động 1 - Đặc điểm chung của bài 33- Đặc điểm sông ngòi Việt Nam

nhưng nói tóm lại, thông các kĩ năng đó học sinh đã được tiếp thu kiến thức mới của bài học, cụ thể là sông ngòi Việt nam có 4 đặc điểm chính:

1.Mạng lưới sông: dày đặc, phân bố rộng

2.Hướng chảy: có 2 hướng chính: Tây Bắc- Đông Nam ; vòng cung

3.Mùa nước: có 2 mùa lũ và cạn

4.Hàm lượng phù sa:lớn

Tìm hiểu được bốn đặc điểm chung của sông ngòi Việt Nam học sinh đã được rèn kĩ năng quan trọng không kém phần chỉ bản đồ, xác định các đối tượng địa lí, phân tích các đối tượng địa lí trên bản đồ, lược đồ, sơ đồ… Đó là kĩ năng phát hiện, phân tích, giải thích các mối quan hệ điạ lí

Dựa trên phần tìm hiểu đặc điểm chung của sông ngòi Việt Nam học sinh vừa tiếp thu kiến thức mới, vừa được củng cố kiến thức cũ của các bài học trước, của các lớp trước

Ví dụ:

+ Bài 23: Sông và hồ ( Địa lí 6)

+ Bài 3: Sông ngòi và cảnh quan châu Á (Địa lí 8)

+ Bài 14: Đông Nam Á- Đất liền và hải đảo (Địa lí 8)

+ Bài 25: Lịch sử phát triển của tự nhiên Việt Nam (Địa lí 8)

+ Bài 28: Đặc điểm địa hình Việt Nam (Địa lí 8)

+ Bài 31: Đặc điểm khí hậu Việt Nam (Địa lí 8)

+ Bài 32: Các mùa khí hậu và thời tiết ở nước ta (Điạ lí 8),

Từ việc tìm hiểu đặc điểm chung của sông ngòi Việt Nam học sinh đã “ chụp ảnh”được kiến thức: sông ngòi Việt Nam sẽ mang những đặc điểm chung của sông

ngòi châu Á; sông ngòi khu vực Đông Nam Á và cũng sẽ nhận thấy đó là “ bản sao”

PHẦN III- KẾT LUẬN

Trên đây là một vài dẫn chứng cho việc rèn kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải thích các mối quan hệ địa lí trong dạy - học một bài Địa lí 8 theo sách

giáo khoa mới đang hiện hành và theo phương pháp mới mà tôi đã thực hiện trong quá trình giảng dạy của mình

Với số năm công tác chưa nhiều nhưng tôi có may mắn được giảng dạy bộ môn Địa lí 8 ở cả chương trình cũ và mới; tôi nhận thấy:

- Khi chưa đổi mới giờ học thường mang tính áp đặt, nặng về lí thuyết, chất lượng chưa cao

- Khi đổi mới giờ học không bị áp đặt, học sinh vừa nắm được lí thuyết vừa được rèn kĩ năng, thông qua rèn kĩ năng để nắm kiến thức; chất lượng dạy và học cao hơn.(số lượng học sinh nắm bài tốt đặc biệt là học sinh các lớp đại trà)

Kết quả đánh giá cụ thể bằng phiếu trắc nghiệm sau giờ học ở hai lớp thu được kết quả như sau:

Chưa đổi mới

Đã đổi mới

Qua đề tài này, tôi mong muốn được gửi gắm một vài suy nghĩ của riêng cá nhân

tôi trong quá trình vận dụng đổi mới phương pháp Rèn kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải thích các mối quan hệ địa lí trong dạy - học một bài lí thuyết Địa lí 8.

Tôi nhận thấy nếu so sánh hai phương pháp dạy- học rèn kĩ năng phát hiện, tìm hiểu, phân tích, giải thích các mối quan hệ địa lí trong một bài lí thuyết thì sách

giáo khoa cũ phương pháp dạy- học cũ trước đây đã từng làm, nhưng có thể

phương pháp chưa mới, kĩ năng cũng chưa rõ như hiện nay

Chính vì vậy mà hiện nay, khi áp dụng phương pháp này để giảng dạy tất cả các bài địa lí nói chung và Địa lí 8 nói riêng thì tôi thấy rất hiệu quả, bởi học sinh được rèn kĩ năng nhiều (phát hiện, suy luận, phán đoán, kết luận,…) Đây cũng là mục

tiêu quan trọng trong từng bài học của bộ môn địa lí (kể cả lí thuyết cũng như thực

hành).

Thông qua từng kĩ năng, học sinh xác lập được các mối quan hệ địa lí, học sinh

có thể nhớ lại được, củng cố lại, hệ thống kiến thức cũ và tích luỹ thêm kiến thức mới Đó là ưu điểm của việc rèn kĩ năng địa lí này cho học sinh

Như vậy, đổi mới không có nghĩa là loại trừ cái đã có để bắt đầu hoàn toàn một con đường mới Mà đổi mới trên cơ sở tiếp thu những tiến bộ của cái cũ

Mặc dù vậy, việc giảng dạy, rèn kĩ năng này cho học sinh ở trường THCS Bàng

La còn gặp rất nhiều hạn chế, do mặt bằng chất lượng học sinh đại trà còn thấp;

học sinh rất lười học nên vốn kiến thức tích luỹ qua từng bài học , tiết học rất nghèo Muốn làm tốt được kỹ năng này vừa có chất lượng, vừa có hiệu quả đòi hỏi

học sinh phải có ý thức học ngay từ đầu, phải có vốn kiến thức chắc chắn thì mới

có thể thực hiện được.Vì thế, tôi cùng các đồng nghiệp của nhà trường cần phải cố gắng và nỗ lực hơn nữa để áp dụng phương pháp này tốt hơn, hiệu quả hơn

Cuối cùng tôi cũng mong nhận được sự đóng góp ý kiến xây dựng của các đồng chí, đồng nghiệp để tạo điều kiện cho tôi thực hiện tốt hơn việc dạy một bài Địa lí 8 nói riêng và bộ môn địa lí nói chung ở trung học cơ sở

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Bàng La, ngày 7 tháng 1 năm2008

Người viết sáng kiến

Nguyễn Thị Hằng