Yêu cầu HS viết bài văn nghị luận ngắn có sử dụng từ ngữ, các kiểu câu và giọng điệu phù hợp theo chủ đề tự chọn (Làm ở nhà). 4.[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP 12 DIỄN ĐẠT TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- Giúp HS nắm được những chuẩn mực diễn đạt của bài văn nghị luận
- Rèn luyện nhằm nâng cao k n ng v n d ng nh ng cách di n đ t khác nhau đ trình bày v n đ ĩ ă ậ ụ ữ ễ ạ ể ấ ề
m t cách linh ho t, sáng t o ộ ạ ạ
- Giáo dục HS bi t cách tránh l i v s d ng gi ng đi u không phù h p v i chu n m c ngôn t ế ỗ ề ử ụ ọ ệ ợ ớ ẩ ự ừ
c a bài v n ngh lu n ủ ă ị ậ
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- SGK, SGV, STK, tham khảo tài liệu soạn giáo án,…
- Chuẩn bị các ngữ liệu để trình chiếu trên máy để HS quan sát (nếu có) hoặc bảng phụ
2 Học sinh: Xem trước nội dung bài mới, nghiên cứu trước những bài tập thực hành; soạn
bài theo câu hỏi SGK
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Khi viết văn nghị
luận, chúng ta cần lưu ý
khi sử dụng về từ ngữ như
thế nào?
Câu 1: Yêu cầu sử dụng từ ngữ trong văn nghị luận:
- Lựa chọn các từ ngữ chính xác, phù hợp với vấn đề cần nghị luận, tránh sử dụng từ khẩu ngữ hoặc những từ ngữ sáo rỗng, cầu kì
- Kết hợp sử dụng những biện pháp tu từ từ vựng và một số
từ ngữ mang tính biểu cảm, gợi hình tượng để bộc lộ cảm
Trang 2Câu 2: Khi viết văn nghị
luận cần chú ý đảm bảo về
cách sử dụng kết hợp các
kiểu câu như thế nào?
xúc phù hợp
Câu 2: Yêu cầu cơ bản khi sử dụng kết hợp các kiểu câu trong văn nghị luận
- Phối hợp một số kiểu câu trong đoạn, trong bài để tránh sự đơn điệu, nặng nề, tạo nên giộng điệu linh hoạt, biểu hiện cảm xúc: câu ngắn, câu dài, câu mở rộng thành phần…
- Sử dụng các biện pháp tu từ cú pháp để tạo nhịp điệu, nhấn mạnh rõ hơn thái độ, cảm xúc: lặp cú pháp, song hành, CHTT
3 Bài mới:
Lời vào bài: Ở tiết Làm văn hôm trước, các em đã biết: Trong quá trình viết văn nghị
luận, chúng ta thường mắc nhiều lỗi về dùng từ, viết câu không phù hợp với chuẩn mực ngôn từ của bài viết Song diễn đạt trong văn nghị luận không chỉ cần chú ý tới việc sử dụng từ ngữ, sử dụng câu và kết hợp các kiểu câu mà còn phải xác định giọng điệu ngôn
từ phù hợp Hôm nay, chúng ta đi vào tìm hiểu thêm một số bài tập để hiểu về vấn đề này,
từ đó trình bày vấn đề một cách linh hoạt, sáng tạo hơn!
TL HOẠTĐỘNGCỦAGV HOẠT ĐỘNG
CỦA HS
NỘI DUNG
25’ HĐ1: Tổ chức HS tìm
hiểu việc xác định
giọng điệu phù hợp
trong văn nghị luận
VL1: Hướng dẫn tìm
hiểu các đoạn trích
- GV yêu cầu HS đọc
bài tập (1) và (2) –
SGK/tr 155, 156 và tổ
chức cho HS thực hiện:
HĐ1: Tìm hiểu việc
xác định giọng điệu phù hợp trong văn nghị luận
VL1: Tìm hiểu các đoạn trích
- HS đọc ví dụ và yêu cầu BT 1, 2
I Xác định giọng điệu phù hợp trong văn nghị luận
1 Tìm hiểu các đoạn trích:
1.1- Bài t p 1: ậ a) Đố ượ i t ng ngh lu n và n i dung ị ậ ộ
c th c a hai đo n v n khác nhau: ụ ể ủ ạ ă
Trang 3+ Chia lớp thành 2
nhóm để thảo luận:
Nhóm 1: làm bài tập
(1)
Nhóm 2: làm bài tập
(2)
+ Gọi đại diện từng
nhóm trình bày, cho HS
nhận xét, bổ sung
+ GV tổng kết
- HS thảo luận
nhóm; Thực hiện
yêu cầu của GV
- Cử đại diện từng nhóm trình bày, nhận xét, bổ sung hoàn chỉnh
M t đo n t cáo t i ác c a th c dân Pháp ộ ạ ố ộ ủ ự
đ i v i nhân dân ta, còn đo n kia th ố ớ ạ ể
hi n nh n xét v giá tr t t ng c a ệ ậ ề ị ư ưở ủ
th Hàn M c T Tuy nhiên, v gi ng ơ ặ ử ề ọ
đi u, hai đo n đó có đi m t ng đ ng: ệ ạ ể ươ ồ
gi ng đi u kh ng đ nh m t cách hùng ọ ệ ẳ ị ộ
h n, d t khoát, trang nghiêm ồ ứ
i m khác nhau:
Đ ể
- o n v n c a Ch t ch H Chí Đ ạ ă ủ ủ ị ồ Minh th hi n thái đ c m thù tr c t i ể ệ ộ ă ướ ộ
ác c a th c dân Pháp Thái đ này đ c ủ ự ộ ượ
th hi n qua cách x ng hô, s d ng ể ệ ư ử ụ các câu ng n, có k t c u cú pháp t ng t ắ ế ấ ươ ự
nh nhau ư
- o n v n c a Nguy n Minh V Đ ạ ă ủ ễ ỹ
đ c di n đ t theo ki u nêu ph n đ : ượ ễ ạ ể ả ề nêu ý ki n đ i l p r i ngay l p t c bác ế ố ậ ồ ậ ứ
b và nêu ý ki n c a mình Cách hành ỏ ế ủ
v n nh v y t o không khí đ i tho i, ă ư ậ ạ ố ạ trao đ i, đ ng th i c ng th hi n s ổ ồ ờ ũ ể ệ ự
kh ng đ nh d t khoát c a tác gi Cách ẳ ị ứ ủ ả
x ng hô đây c ng khác ó là cách x ng ư ở ũ Đ ư
hô thân m t (anh) ậ b) S khác bi t gi ng đi u đ u tiên là do ự ệ ọ ệ ầ
đ i t ng ngh lu n, quan h gi a ố ượ ị ậ ệ ữ
ng i vi t v i n i dung ngh lu n ườ ế ớ ộ ị ậ khác nhau Sau đó, v ph ng di n ề ươ ệ ngôn ng , cách dùng t ng (đ c bi t là ữ ừ ữ ặ ệ
Trang 4t x ng hô, các t ng nêu n i dung ừ ư ừ ữ ộ đánh giá, nh n xét) cách s d ng k t h p ậ ử ụ ế ợ các ki u câu, cùng t o nên s khác nhau ể ạ ự
đó
c) Cách sử dụng từ ngữ, cách sử dụng kết hợp các kiểu câu, biện pháp tu từ có vai trò chủ yếu trong việc biểu hiện giọng điệu của từng đoạn:
- Đoạn (1): sử dụng nhiều từ ngữ thuộc lớp từ ngữ chính trị, xã hội
(tự do, bình đẳng, bác ái, chính trị, dân chủ,…), sử dụng phép lặp cú
pháp, phép song hành, phép liệt kê… tạo giọng sôi nổi, mạnh mẽ, hùng hồn
- Đoạn (2): sử dụng từ ngữ thuộc lĩnh vực văn chương và cuộc đời
(lời thơ, ý thơ, thơ điên, thơ loạn…),
dùng kết hợp các kiểu câu, các bptt tạo giọng văn trầm lắng thiết tha 1.2- Bài t p 2: ậ
o n trích (l) s d ng câu kh ng đ nh
d t khoát, câu hô hào, thúc gi c; k t h p ứ ụ ế ợ nhi u ki u câu, s d ng k t h p câu ề ể ử ụ ế ợ
ng n và câu dài m t cách h p lí Gi ng ắ ộ ợ ọ
v n th hi n s hô hào, thúc gi c đ y ă ể ệ ự ụ ầ nhi t huy t ệ ế
Trang 5VL2: Tổ chức HS rút ra
kết luận về đặc điểm
của giọng điệu trong
văn nghị luận
- Căn cứ vào việc tìm
hiểu các đoạn trích ở
các bài tập trên, em hãy
xác định những đặc
điểm của giọng điệu
trong văn nghị luận?
GV: yêu cầu HS đọc
ghi nhớ
HĐ 2: Tổ chức HS
Luyện tập
GV: yêu cầu HS làm
bài tập 1
VL2: Rút ra kết luận
về đặc điểm của giọng điệu trong văn nghị luận
- Căn cứ vào việc tìm hiểu các đoạn trích ở các bài tập trên, HS phát biểu ý kiến
- HS đọc ghi nhớ
HĐ 2: Thực hành
luyện tập
- HS làm bài tập 1 tại lớp
o n trích (2) s d ng nhi u t ng
g i c m xúc, nhi u thành ph n đ ng ợ ả ề ầ ồ
ch c n ng (câu có nhi u ch ng , v ứ ă ề ủ ữ ị
ng ) t o gi ng v n gi u c m xúc ữ ạ ọ ă ầ ả
2 Đặc điểm của giọng điệu trong văn nghị luận:
- Gi ng ọ điệu cơ bản của lời văn nghị luận là trang tr ng, nghiêm túc ọ
- các ph n trong bài v n có th thay Ở ầ ă ể
đ i gi ng đi u sao cho thích h p v i ổ ọ ệ ợ ớ
n i dung c th ộ ụ ể
II Luyện tập:
1 Bài tập 1:
- Đoạn 1: Hồ Chí Minh đã sử dụng
từ ngữ chính xác, phù hợp với tuyên
bố thoát li mọi quan hệ với thực dân Pháp, đặc biệt là sử dụng nhiều từ ngữ chính trị Về câu, sử dụng kiểu câu lặp cú pháp và kiểu câu song hành, với câu ngắn → giọng điệu đoạn văn rắn rỏi, dứt khoát, mạnh
mẽ và cương quyết
Trang 6- Hướng dẫn, gợi ý HS
làm bài tập 2 ở nhà
- HS làm bài tập 2 ở nhà
- Đoạn 2: Nói về Thời và thơ Tú Xương, Nguyễn Tuân đã sử dụng nhiều từ ngữ tài hoa Tác giả còn sử dụng kiểu câu điệp cấu trúc, song hành cú pháp → giọng điệu riêng
- Đoạn 3: Tác giả viết theo lối so sánh để làm nổi bật điểm khác biệt trong tính cách, phẩm chất, tâm hồn, tình cảm của Kiều và Từ Hải Vì vậy đoạn văn sử dụng rất nhiều cặp tính từ tương phản → đoạn văn mang âm hưởng nhịp nhàng, cân đối
2 Yêu cầu HS viết bài văn nghị luận ngắn có sử dụng từ ngữ, các kiểu câu và giọng điệu phù hợp theo chủ đề tự chọn (Làm ở nhà)
4 Củng cố, dặn dò:
- Củng cố: Nắm vững kiến thức và kĩ năng về những chuẩn mực diễn đạt của bài văn nghị luận
- Dặn dò: + Xem lại các bài tập thực hành; học bài
+ Chuẩn bị bài mới: Đọc văn: Nhìn về vốn văn hóa dân tộc