Thực hành hàm ý (tiếp theo) | Lớp 12, Ngữ văn - Ôn Luyện

Tùy từng ngữ cảnh mà hàm ý có một hay một số tác dụng: Có hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắc hơn cách nói trực tiếp, tường minh, thể hiện được sự tế nhị khéo léo và tính lịch sự trong giao tiếp n[r]

Ngữ văn 12

Cấu trúc của bài học

Củng

cố nội dung

Vận dụng

Ôn tập kiến thức

khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời đúng

Câu1. Nghĩa tường minh là phần thông báo:

A Được suy ra từ hàm ý

B Được hiểu trên cơ sở của hoàn cảnh giao tiếp

C Được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

?

1/ Bài tập

Trả lời các câu hỏi sau bằng cách khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời đúng

?

Câu 2. Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ngược với nghĩa tường minh

B Cùng nội dung với nghĩa tường minh

C Không được diễn đạt trực tiếp bằng từngữ trong câu nhưng có thể suy ra từnhững từ ấy

D Không thể thiếu trong các hoạt độnggiao tiếp

Ôn tập kiến thức

-I

1/ Bài tập

Ôn tập kiến thức

“Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng đã có ai vào hay chưa

Mận hỏi thì đào xin thưa Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào”

- Mận ( ẩn dụ cho chàng trai); đào ( cô gái )

- Lời tỏ tình của chàng trai và lời đáp lại của

cô gái

- Cách hỏi và trả lời của cả 2 hết sức khéo léo, kín đáo và tế nhị

1/ Bài tập

- Để sử dụng hàm ý cần có hai điều kiện sauđây:

+ Người nói (người viết) ý thức được vàohàm ý vào câu nói

+ Người nghe (người đọc) có năng lực giảiđoán hàm ý ”

minh của bài thơ Sóng

của Xuân Quỳnh ?

- Biểu lộ thái độ mỉa mai, giễu cợt cách suy nghĩ của đàn bà.

“ Hèn nào mà em thấy người thu tiền

nhà sáng nay đã đến”

Muốn Hộ sớm nhận tiền về để trả

tiền thuê nhà

Tại hai lượt lời của mình, Từ đều tránh nói trực tiếp đến vấn đề

cơm áo, gạo tiền mà chọn cách nói hàm ý

Cách nói này rất tế nhị giúp cho Hộ đỡ bực dọc, và Từ khỏi phải có trách nhiệm vào lời nói của mình Trong hoàn cảnh phụ thuộc hoàn toàn vào Hộ ,Từ không có cách nói nào hợp lí hơn.

Cách nói Tác dụng

1 Lớp nghiã tường minh

của bài thơ Sóng của

• Lớp nghiã tường minh của bài thơ

Sóng của Xuân Quỳnh là nói về sóng biển

còn lớp nghĩa hàm ý của bài thơ là nói

đến vẻ đẹp tâm hồn và niềm khát khaomột tình yêu đằm thắm, bất diệt, thuỷchung của một người con gái

• Hàm ý của bài thơ được thể hiện qua

hình ảnh ẩn dụ sóng biển, qua thể thơ năm chữ và điệp từ sóng Những từ ngữ

nói về sóng có một lớp nghĩa thứ hai là

nói về tình yêu lứa đôi.

• Tác phẩm văn học dùng cách nói hàm ýthì sẽ nổi bật tính hình tượng, tính hàmsúc và giàu ý nghĩa hơn

- Hàng chất lượng cao đấy!

- Thích nhất trong các truyện ngắn Việt Nam.

- Ví đem vào tập đoạn trường Thì trao giải Nhất chi nhường cho ai?

• Hàm ý phủ định:

- Xưa cũ như trái đất rồi.

A Chủ ý vi phạm phương châm về lượng trong giao tiếp

B Chủ ý vi phạm phương châm cách thức

C Sử dụng các hành động nói gián tiếp

D Tùy ngữ cảnh mà sử dụng một hay phối hợp các hình thức trên.

A Có hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắc hơn cách nói trực tiếp, tường minh.

B Thể hiện được sự tế nhị khéo léo và tính lịch sự trong giao tiếp ngôn ngữ, giữ được thể diện của các nhân vật giao tiếp.

C Tạo ra những lời nói hàm súc, nói được nhiều hơn những điều mà từ ngữ thể hiện, hơn nữa người nói có thể không phải chịu trách nhiệm về lời nói, vì hàm ý là do người nghe suy ra.

D Tùy từng ngữ cảnh mà hàm ý có một hay một

số tác dụng đó.

Câu hỏi 3: Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ngược với nghĩa tường minh

B Cùng nội dung với nghĩa tường minh

C Không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ấy

D Không thể thiếu trong các hoạt động giao tiếp

1. Tùy ngữ cảnh mà sử dụng một hay phối hợp các hìnhthức: Chủ ý vi phạm phương châm về lượng trong giaotiếp, chủ ý vi phạm phương châm cách thức, sử dụng cáchành động nói gián tiếp.

2. Tùy từng ngữ cảnh mà hàm ý có một hay một số tácdụng: Có hiệu quả mạnh mẽ, sâu sắc hơn cách nói trực tiếp,tường minh, thể hiện được sự tế nhị khéo léo và tính lịch sựtrong giao tiếp ngôn ngữ, giữ được thể diện của các nhânvật giao tiếp, tạo ra những lời nói hàm súc, nói được nhiềuhơn những điều mà từ ngữ thể hiện, hơn nữa người nói cóthể không phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình, vìhàm ý là do người nghe suy ra

KẾT LUẬN

Tình huống 2:

Sơn là một học sinh học giỏi lại thường giúp đỡ bạn bè nên có nhiều bạn nữ quý mến trong đó Vân Nhiều lần Vân cố tình đi nhờ xe Sơn Một hôm khi

về đến lối rẽ, Vân dặn: “Ngày mai cậu đón tớ từ nhà nhé!” Sơn muốn từ chối nhưng chưa biết nói

sao.

Bạn hãy đặt mình vào hoàn cảnh của Lan và Sơn, sử dụng cách nói hàm ý để nhắc nhở hoặc từ chối.

1 Đêm trăng thanh anh mới hỏi

nàng

Tre vừa đủ lá đan sàng nên chăng?

2 Bao giờ chạch đẻ ngọn đa

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình

3 Dập dìu lá gió cành chim

C Thể hiện được sự tế nhị, khéo léo và lịch sự trong giao tiếp

D Có hiệu quả mạnh

mẽ, sâu sắc hơn trongcách nói trực tiếp, tườngminh

Ngày xửa ngày xưa, có một

tổ đại bàng bên sườn đồi Bên

trong có bốn quả trứng khá to Một

hôm nọ, có một trận động đất xảy

ra trên núi làm một trong bốn cái

trứng lăn xuống đồi, rơi vào một

trại gà nằm ở thung lũng bên dưới

Những chú gà thấy rằng chúng

phải bảo vệ và chăm sóc cho quả

trứng, thế nên một con gà mái già

đã xung phong đứng ra nuôi nấng

và ấp ủ quả trứng đó…

Một ngày kia, quả trứng nở

ra một chú đại bàng xinh đẹp….

…Nó được nuôi nấng như một con gà thục thụ…

“Đại bàng gà” sống một cuộc sống như bao con gà khác …

Tình cờ một ngày, chú nhìn lên bầu trời…

…Và chợt thấy những con đại bàng bay qua thật dũng mãnh…

…Chú ước ao: “giá mà mình cũng bay được như

thế”…

…Bầy gà cười ầm lên: "Anh không thể bay với những con

chim đó được Anh là một con gà và gà không biết bay cao".

… Đại bàng tiếp tục ngước nhìn gia đình thật sự của nó, mơ ước có thể

bay cao cùng họ Mỗi lần đại bàng nói ra mơ ước của mình, bầy gà lại bảo nó điều không thể xảy ra Đó là điều đại bàng cuối cùng đã tin là thật Rồi đại bàng không mơ ước nữa và tiếp tục sống như một con gà

Cuối cùng, sau một thời gian dài sống làm gà, đại bàng chết "

mơ ước trở thành đại bàng,

bạn hãy đeo đuổi ước mơ

đó và đừng sống như một

con gà!

Xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô và các bạn.