Viec thay doi ve chinh sach an ninh da khong gay ra sir chia re trong Dang ma cong dau thugc ve Murayama, mot thanh vien canh ta cua Dang, cho dii ong la nguai chii xuang thay doi ch[r]
Trang 1NGHIEN CUrU KHOA HOC
NHUNG THAY DOITRONG UNH VlTC KINH TE CHINH TRj DOI NOI NHAT BAN
THOI KY SAU CHIEN TRANH LANH
7k Thilng thay doi trong ITnh virc kinh t^
1 1 chinh tri d6i noi a Nhat Ban thai ky
sau Chi€n tranh lanh dugc nhan dien qua
nhung khia canh sau day;
1 Ran niH he tir tuong truyen thong va
gia tang lien ket giua cac dang chinh trj
Viec thanh lap mot lien minh giua Dang
Dan chu Tir do (LDP) va Dang Dan chu Xa
hoi Nhat Ban la mot minh hoa sinh dong cac
ran nut trong ky nguyen Chien tranh Lanh
truac day da bj tieu tan Va day dugc coi la
diem moc danh dau tinh canh tranh giiia hai
dang Bang viec tham gia vao cac lien minh
cam quyin, cac dang vien Dang Dan chu Xa
hoi da bi buoc phai tir bo nen tang chinh tri
duy tarn cua minh truac day va ganh trach
nhiem lanh dao Chinh phii Dang Dan chu
Xa hoi Nhat Ban da thay d6i cac chinh sach
cua minh theo huang ngugc lai hoan toan so
vai nhirng gi ma ho lam truac do Ho khong
chi ling ho Hiep uac An ninh Nhat - My, ma
con thua nhan cong khai tinh hgp hien ciia
Luc lugng Phong ve (SDF) tham gia vao cac
hoat dgng gin gitr hoa binh cua Lien Hiep
Qu6c Viec lam nay cua Dang Dan chu Xa
AN HUNG*
hoi Nhat Ban khien cho viec lira chgn lien minh dua tren cac tinh toan chinh tri co hoi chu nghTa bi ton thuong
Tuy nhien, dieu nay khong c6 nghia chinh sach cua ho khong c6 vai tro trong viec lien ket chinh tn vai cac dang khac, trong do c6 LDP Nguai ta c6 the nhan ra sir khac nhau
ve cac van de chinh sach Vai chinh sach an ninh, Ozawa muon Nhat Ban trof thanh mot nuac "binh thirang" bang viec thirc thi chinh sach "tu ve chung", nhu la c6 gang de c6 dugc mot vi tri trong Hoi dong Bao an Lien Hiep Quoc; xuc tien sua doi Hien phap Trong khi do, Takemura cua Sakigate va Kono cua Dang Dan chu Tu do lai muon Nhat Ban dong gop cho an ninh quoc te chu yeu qua cac phuang tien phi quan sir Doi vai chinh sach kinh te, mot so nha chinh tri cua dang nay ung ho cai each hanh chinh va phan quyen la viec phai giai quyet truac, sau
do mai tang thue tieu thu Trong khi do, mot
so chinh tri gia a dang khac lai cho rang viec tang thue tieu thu va thue thu nhap hien tai la nhijng doi hoi cap bach Mac du nhung dieu nay khong phai la nhiing khac biet ve tu
Vi?n Nghien ctru Dong Bac A
NGHIEN C(jra OdNG BflC fl S6 5(99) 5-2009
Trang 2tuong nhung chung cQng c6 cac ham y cu mai vao nam 1992 Sau do la sir ra di cua the ve chinh sach nhom Takemura va phai Cai each 21 cua Thue te cho thay, tinh phuc tap trong lien Ozawa vao thang 7 nam 1993 Xung dot da ket chinh trj a Nhat Ban con bat nguon tir xay ra trong boi canh cai each bau cur, qua viec ton tai cac xu huang chinh sach khac trinh lira chgn nguai ke vj cua Hosokawa, va nhau ngay trong to chuc mot dang Vi du, viec thanh lap lien minh Dang Dan chu Tu cac nha chinh tri Dang Dan chu Tu do, do Dang Dan chu Xa hoi Nhat Ban -nhung nguai da ung ho viec sua d6i Hiln Sakigate Cho din nay Dang Dan chu Tu do phap va mot lire lugng quan sir phong thu da khong con sir chia re Ian Thai ky do, moi manh me han, c6 nhieu diem chung vai cac lo lang hang dau cua giai lanh dao Dang thanh vien ciia Shinshinto hon la cac dong Dan chu Tu do la viec duy tri sir doan ket nghiep khac trong Dang Dan chu Tu do trong Dang Co mot vai dau hieu cho thay Trong khi do, nhirng nguai thugc Canh huu rang Michio Watanabe hgp lire vai Ozawa trong Dang Dan chu Tu do to thai do cung de gianh chuc Thu tuong Chinh phu sau khi ran doi vai viec khong hgp tac vai Hosokawa tir chuc 6ng nay da thua Kono Shinhsinto boi sir thu oan ca nhan cua ho doi trong cugc bau cu Tong thu ky Dang dugc to vai Ozawa Canh hiiu cua Dang Dan chii Xa chuc sau khi Miyazawa tu chuc Co tieng tu hoi Nhat Ban to ra cap tien hon vai cac lau ve cac quan diem ung ho chinh sach thanh vien khac cua Dang Dan chu Xa hoi "dieu hau", Watanabe chia se mong muon trong cac van de kinh te va chinh sach xa ciia Ozawa nham dua Nhat Ban tra thanh hoi, nhat la so vai nhiing nguai thugc Canh mot nuac binh thuang Nhung ong da bj cac
ta Nhijng khac nhau ve chinh sach giiia dong nghiep chong lai mot each manh me vi Sakigate va Dang Dan chii Xa hoi cung ro hai ly do Thu nhat, nhiJng lo lang ve cac rang Tinh hinh nay da tac dgng manh tai quan he cua Ozawa vai Sokagakkai Thu cong chung va lam cho hg nham Ian ve cac hai, sir thii oan ca nhan doi vai Ozawa ham y chinh sach cua nhieu lien minh khac Tham chi nhung nguai trong Dang Dan chu nhau tren dau truang chinh tri Nhat Ban Tu do ung hg tarn nhin cua Ozawa ve mot trong suot han thap ky qua Nhat Ban "binh thuang" tuc gian v8 hanh vi
2 Tiep tuc suy yeu lien ket chinh tri phan boi va kieu cang cua Ozawa Di6u dang trong cac dang chu y la, su tuc gian va nghi nga Ian rgng
Xuit phat tir nhOng khac biet von c6 cua duang nhu da giup cho Dang Dan chii Tu do
no nen sir lien ket trong chinh ngi bg cac gan bo vai nhau han
dang chinh tri a Nhat cQng bi suy yeu Cong bSng ma xet, cho tai g§n day LDP Truang hgp cua Dang Dan chu Tu do, dieu nay da tranh dugc sir ly khai Dang tren quy nay th6 hien a viec roi bo Dang a tirng giai mo Ian, cac be phai trong Dang da suy y8u,
doan Truac tien la sir ra di ciia Hosokawa mot each dang kh Nhu da bi6t, Dang Dan khoi Dang Dan chii Tu do, hinh thanh dang chii Tu do mil quy6n tir thang 8 nam 1993
NGHIEN CdfU OdNG BflC fl s6 5(99) 5-2009
Trang 3Nghien cicu khoa hoc
den thang 6 nam 1994 nen hg da mk mot
trong cac don bay qu\ 6n lire then ch6t, do la
viec de cu cac thii ITnh cac phai trong LDP
giCr cac chuc vu chii ch6t trong Chinh phii
Tham chi sau khi tra lai nSm quyin vao
thang 7 nam 1994, Dang Dan chii Tu do
phai chia se cac chuc vu trong Ngi cac vai
Dang Dan chii Xa hoi va Sakigate nen quyin
bo nhiem thii ITnh ciia cac phai da khong nhu
trong thai thong tri hoang kim cua Dang
Dan chii Tu do Hon nira, cac thii ITnh ciia
cac phai khong con dong vai tro la nhirng
nha moi giai chii yeu ciia cac quy tai chinh
ciia LDP Hien nay, chinh cac dang vien
dong thue de duy tri hoat dgng ciia nhom
Mac dii xung dot giira cac be phai dien ra
manh trong giai doan thong tri ciia Dang
Dan chii Tu do nhung chinh xung dot nay da
giup duy tri sir lien ket trong Dang qua mot
mo hinh phoi hgp hanh dgng chung de quan
ly xung dot Cac phai da lien ket de nang cao
kha nang lanh dao ciia Dang va tranh cac
chia re khong dang c6 Dieu nay ma ra ca
hoi cho cac nha lanh dao tre c6 nhieu tham
vgng phuc h6i sue manh cho dang nay Dieu
nay cung kn chua nguy ca rofi bo Dang trong
tuang lai
Khong nhu Dang Dan chii Tu do, viec rofi
bo khoi Dang Dan chii Xa hoi cua Nhat Ban
dien ra it han Tuy nhien, c6 nhieu sir hk
binh trong nhom Nghi sy ciia dang nay tai
Nghi vien Sir hk binh nay thuang diln ra
trong cac b6i canh sau day: (1) Sir ma rgng
tu do cua thi truang lua gao sau cugc dam
phan thuang mai ban tron Uruguay (GATT)
vao thang 12 nam 1993, (2) Nghi vien bo
phiSu \h thay d6i chk do bau cu, va (3)
Quygt dinh lien kit cua Dang Dan chii Tu do
va Sakigate nham xay dung mot chinh phu lien minh Quyen lire chinh cua dang nay tap trung vao mot nhom nghj sy, bao g6m 70 ghe trong Ha vien Do do, viec tilp tuc li khai Dang da giam di Mac dii c6 nhirng
khac biet trong Dang vh chinh sach lien minh, nhung duang nhu c6 mot sir nhk tri
chung trong viec ling hg tham gia Chinh phii Hg coi day nhu la con duang ngin nhSt dan den sir hoi sinh ciia Dang Dan chu Xa hoi Viec thay doi ve chinh sach an ninh da khong gay ra sir chia re trong Dang ma cong dau thugc ve Murayama, mot thanh vien canh ta cua Dang, cho dii ong la nguai chii xuang thay doi chinh sach an ninh thai ky hau Chien tranh Lanh a Nhat Ban Tuy nhien Dang Dan chu Xa hoi cua Nhat Ban van mang trong minh nhirng bat on Ian do la sir khac biet ve chinh sach va tu tuang Nhirng yeu to nay c6 the tao ra sir chia re ciia Dang nay trong tuang lai Vi vay, viec tiep tuc tham gia nam quyen c6 the la each tot nhat de lam giam bdt riii ro do
Sir lien ket chinh tri trong Shinshinto tra nen long leo Ngay ca truac khi Shinshinto tham gia lien minh vao thang 12 nam 1994, cac dang khac cung gap rac roi ngay trong ngi bg Dang Dan chii Xa hoi da trai qua mot cugc xung dot gay gat giira hai nha lanh dao hang dau ve chinh sach lien minh Dang Nhat Ban mai tan ra mot each nhanh chong sau khi Hosokawa mat quyen Shinshinto Cling trai qua thai ky cang thang trong lien minh sau khi Ozawa that bai chien thuat chia re Dang Dan chii Tu do va Dang Dan chu Xa hoi Sau khi hgp nhat nhieu nhom
NGHIEN C(jru OdNG BflC fl Sd 5(99) 5-2009
Trang 4khac nhau de hinh thanh Shinshinto, sir lien doi luat bau cu se khuyen khich ca viec hgp ket giira cac dang va viec quan ly tra nen nhat dang va canh tranh bau cii dua vao cac kho giai quyet han Cac thanh vien chii ch6t cugc tranh luan chinh sach cong khai Da c6 ciia Shinshinto da tir bo Dang Dan chii Tu mot so doi thii ciia ca Dang Dan chii Tu do
do Bai vi hg muon thay d6i hien trang chinh va Dang Dan chii Xa hoi Nhat Ban bj loai tri cua Nhat Ban va khong hai long vai viec bang hinh thirc nay Mot so cac Dang vien lien ket trong LDP Hg cho ring, viec ra di Dang Dan chii Tu do phan doi cugc cai each
se thue day chii nghTa cai luang cua bau cu ,bai vi viec chia lai khu vuc bau cu se Shinshinto lam hg mat di Igi the truyen thong a cac khu
3 Van dong chinh trj cho mot che do vuc bau cii cii
bau cu- moi Cho din nay, ke hoach chia lai khu vuc Vao thang 1 nam 1994, Nghi vien Nhat bau cu mai da dugc thue hien Cac nha lanh Ban da thong qua mot du luat nham thay doi dao duang nhiem dang tinh toan lieu viec che do bau cu va that chat cac quy dinh ve sap nhap dang nao se phuc vu tot nhat cac viec huy dgng tai chinh phuc vu cac muc Igi ich bau cii ciia minh Tuy nhien, dieu nay tieu chinh tri ciia cac dang Thue chat, cai c6 the thiic day han nira viec tir bo dang va
each chi do hkx cii nhSm dieu chinh sir thay doi lien ket dang Che do bau cir mai
thilu cong bang trong phan b6 ti le dai bieu khuyen khich sir hgp nhat cac lire lugng ciia cac dang phai a Nghi vien, giira do thi chinh tri khac nhau thanh hai den ba nhom
va nong thon Vl mat ly thuyet, cai each che chinh Sir pha trgn ve chinh sach, quan he ca
do hhx cu Ha vien c6 thi lam tang sir anh nhan va cac lien ket trong cac to chuc la
huang chinh tri ciia nhirng cu tri thanh pho, mam mong gay nen sir ran nut ve chinh tri mot s6 cong chirc va cu dan nong nghiep Viec thong qua dao luat cai each bau cu se ling hg chi do bao hg nen nong nghiep trong lam giam bat cac lire ly tarn trong cac Dang nuac khi de cap tai cac chinh sach ca ban Dong Nhirng nha cai cai each cho rang, muc thai, dao luat nay se han che bat viec hinh tieu thay doi che do bau cu nham ngan chan thanh cac hen ket mai khong c6 Igi cho sir muc nat chinh tri He thong cac khu bau Chinh phii Chinh phu Lien minh, ket qua cir CO vira va nho da khuyen khich cac dang ciia cac cugc bau cu khong chi uu tien cu tri Ian nhu Dang Dan chii Tu do lam dung ma con tao ca hoi cho cac dang khac nhau thong qua viec chi dinh mot ung cu vien cho c6 the hgp tac trong bau cu hoac hgp nhat mot khu vuc Cach lam nay la khong cong Nguai ta gia dinh rang neu chi uu tien cu tri bang va thilu tinh canh tranh O day, cac nha ma khong c6 sir hgp tac giiia cac dang thi chinh trj tim kiem sir ling hg ciia cu tri che do bau cii mai se tac dgng din Igi the khong bang viec dua ra cac yeu cau chinh cua Dang Dan chu Tir do nhu thi nao? Mot sach ma bang viec phan chia Igi ich cho cac so chuyen gia du bao rSng trong nhirng hoan cii tri va duy tri cac to chiic ling hg Viec siia canh nhu vay, Dang Dan chu Tu do se gianh
NGHIEN CdfU f>dNG BflC fl sd 5(99) 5-2009
Trang 5Nghien cini khoa hoc
dugc mot da so la 285 ghl trong s6 500 ghl
Neu Lien minh cam quyin ba Dang, bao
gom Dang Dan chu Tu do Dang Dan chu
Xa hoi va Sakigate c6 thi hgp tac thanh mot
nhom bau cii rieng re, thi lien minh nay c6
the gianh dugc 357 ghe Nhung ca hai dieu
deu khong xay ra Thirc te cho thay, cac
dang khac da hgp tac va lien ket vai nhau
tao ra ap lire canh tranh nham ngan can
Dang Dan chu Tu do va Dang Dan chu Xa
hoi trong viec hinh thanh mot lien minh bau
cir
Mot yeu to c6 anh huang Ian tai boi canh
chinh tri Nhat Ban la lieu Shinshinto c6 duy
tri dugc su thong nhat ciia minh de tham gia
tich cue vao cac cugc van dgng bau cir trong
tuang lai? Phan Ian nhirng dai dien cua
Shinshinto tai Ha vien ban dau deu c6 cac ca
sa ung hg tuang doi bao dam va c6 the ton
tai dual chi do bau cii mai Kha nang huy
dgng quSn chiing ciia Sokagakkai, to chirc
ton giao ma Komeito lien ket, cung giiip cai
thien tinh hinh bau cir cho nguai ciia
Shinshinto Mot s6 nha phan tich cho rang
Sokagakkai da chi nhirng mon tien Ian de
ung hg Shinshinto trong thai gian ting tuyin
cii, thang 7 nam 1993 Theo chi do hkx cir
mai, Sokagakkai c6 thi huy dgng so hoi vien
Ian ciia minh (uac tinh khoang 8-10 trieu) dl
ung hg Shinshinto Nhan t6 quylt djnh sir
duy tri phat triln chinh tri ciia dang nay la
long trung thanh ciia cac thanh vien trong
cac cugc van dgng hkx cir Mac dii khong ai
bilt chae quylt djnh cua cac cu tri nhung
mot ling cir vien nhan dugc sir ling hg cua
Sokagakkai chae chdn se c6 mot Igi the canh
tranh Tuy nhien, sir ung hg cua Sokagakkai
CO the tao ra tinh the tien thoai luang nan doi vai Shinshinto bai sir ung hg cua Sokagakkai se lam tang cac kha nang trung cii cua Shinshinto, nhung c6 thi cung khien cac doi tac chinh tri quay di bai nhirng e sg
ve vai tro cua cac nhom ton giao hieu chien trong dau truang chinh tri
Thue tien ciia hoat dgng chinh tri a Nhat Ban trong han thap ky qua cho thay, che do bau cii mai ciing dang tao ra the tien thoai luang nan doi vai Dang Dan chu Tu do Trong mot so khu vuc, cac cugc xung dot da xuat hien giila cac nha chinh tri ky ciru ve viec ai se c6 dugc sir tan thanh chinh thiic cua Dang Han niia, viec gia tang toi da so lugng ling cii vien Dang Dan chii Tu do c6 the day mot so ling cir vien sang cac dang lien minh nhu Dang Dan chu Xa hoi va Sakigate Nhung truang hgp "kho giai quylt" CO thi khac phuc bang each giri tai
cac khu vuc hkx cir bau theo mot ty le nhat
djnh Thue ra do chi la giai phap tinh the ma thoi
Dilu cSn luu y la, sir men mg cua cong chiing dii vai Dang Dan chii Xa hoi dang giam dSn Day la nguy ca mat di ly do ton tai cua dang nay Bai vay, cac nha chinh tri Dang Dan chu Xa hoi lo ngai sir tan va chinh tri dirai che do bau cir mai Nhieu nguai cho rang, viec bam chat lay "con bai" Chinh phii Lien minh chi la mot lieu phap tarn thai chir no khong tao ra mot ca sa chae chan cho sir phuc hoi vi the chinh tri cua Dang nay
Nhu da thdy, moi lo ngai ve sir tan va chinh tri da kich dgng Chii tich Dang Dan chu Xa hoi Nhat Ban truac day la Sadao
NGHIEN C(jra OdNG B^C fl s6 5(99) 5-2009
Trang 6Yamahana tiep tuc muc tieu lien ket cac lire
lugng tu do va dan chii xa hoi de hinh thanh
mot huang lira chgn mai vai hai Dang bao
thu Ian Ket cue la, muc tieu nay khong dat
dugc Yamahana da rai khoi Dang Dan chii
Xa hoi cua minh de hinh thanh mot Dang
mai Nhirng nguai cai each trong Dang Dan
chu Xa hoi da va dang duang dau vai mot
tinh the kho khan, rat kho vugt qua Hg c6
the nit khoi lien minh cam quyen ma khong
CO bat ky sir bao dam ro rang nao rang mot
bien phap nhu vay se tao ra sir ung hg tra lai
cua cong chung Khi Dang Dan chu Xa hoi
mk di tinh hap dan ciia minh thi quyen Igi
cua tang lap lao dgng - nhirng nguai ling hg
cai each chinh tri cua dang nay se tiep tuc
giam di
Trong cac cugc bau cir Ha vien gan day,
khong chi Dang Dan chii Xa hoi da phai chiu
dung that bai ma Dang Dan chii Tu do cung
bi Shinshinto vugt qua trong ca hai khu vuc
hkx cir quan va theo che do bau cii theo ty le
vai cac la philu thue tl Thong ke chinh
thiic cho thay, chi khoang tren duai 40% cii
tri da di hkx cu Ty le nay am chi sir ha hirng
cong khai rgng khap va tham chi ca sir phin
no dii vai cac dang chinh trj hien c6 Su
chia re trong Dang Dan chii Tu do tir dau
nhirng nam 1990 da din tai mot Chinh phii
Lien minh nhu hien nay Duong nhu day la
ban chat cua mo hinh Nhat Ban thai ky hau
Chiln tranh Lanh
TAI LIEU THAM KHAO
1 Funabashi Yoichi, (1991/1992), Japan and
the New World Order, Foreign Affairs, Vol.70,
No.5
2 Richard J Samuels, (1994), National Security and the Technological Transformation
of Japan, Ithaca, Cornell University Press,
3 Defense Agency, (1994), The Modality of the Security and Defense Capability of Japa,
The Outlook for the 21st Century, Tokyo
4 Richard Armitafe, et al (2000), The United States and Japan: Advacing Forward and Mature Partnership, FNSS Special Report,
National Defense University
5 Funabishi Yoichi, ed., (1994), Japan's International Agenda, New York, N.Y
University Press
6 Brad Glosserman, US Foreign Policy Toward Northeast Asia, US Embassy
Document, Hanoi
7 Japanese Ministry of Foreign Affairs, (2001), Diplomatic Bluebook, Tokyo, Japan
8 Thomas J.Christensen, (1999), China, The
US - Japan Alliance, and the Security Dilemma
in East Asia, International Security
9 Asahi News, December 4 , 2000
10 Ngo Xuan Binh (chu bien), (2000), Chinh sach ddi ngogi cua Nhat Ban thai ky sau Chien tranh Lanh, Nxb Khoa hoc xa hoi Viet Nam
11 Ngo Xuan Binh (chu bien), (2000;, Quan
he Nhat Ban - ASEAN: Chinh sach va tai tra ODA, Nxb Khoa hoc xa hoi Viet Nam
12 Noda Eijiro, (2002), Japan - US Security Treaty should be Scrapped, International Herald
Tribune
13 Cac tai lieu tham khao dac biet cua Thong tan xa Viet Nam, cac so cua nira dau nam 2003,
2004, 2005, 2006, 2007, 2008
14 Cac trang web cua Bo ngoai giao Nhat Ban va cua cac quoc gia ASEAN