Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm

Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm Bài tập tình huống tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học sư phạm

Trang 1

BÀI TẬP TèNH HUỐNG TLH LỨA TUỔI VÀ TLH SƯ PHẠM

Phần I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN

CỦA TLH LỨA TUỔI VÀ TLH SƯ PHẠM

Tình huống số 1

Các quan niệm khác nhau về sự phát triển tâm lí ngời nói chung và tâm lí trẻ em nói riêng

Nội dung tình huống:

Trong khoa học tâm lí và trong cuộc sống hàng ngày có một số quan niệm về vai trò của các yếu tố đối với sự phát triển tâm lí ngời (trẻ em) nh sau:

1 Quan niệm thứ nhất cho rằng: sự phát triển tâm lí giống nh một ngời chơi một

bàn cờ tớng Nếu nh trên bàn cờ và trong tay ngời chơi cờ có những quân xe, pháo, mã thì

sẽ đánh ván cờ nhanh hơn, thắng dễ hơn và có hiệu quả hơn mà ít mất sức Còn nếu nh trong tay chỉ toàn là quân tốt, dù là tốt qua sông thì ván cờ sẽ rất khó thắng và rất chật vật Đứa trẻ cũng vậy, nếu khi ra đời với những gen trội thì sự phát triển tâm lí sẽ rất thuận lợi và cuộc đời sẽ gặt đợc nhanh chóng những thành công trong hoạt động hơn là khi ra đời với những gen lặn, sự phát triển tâm lí sẽ chật vật và vất vả hơn nhiều, hiệu quả hoạt động kém

2 Quan niệm thứ hai cho rằng: sự phát triển tâm lí giống nh sự nở của một quả trứng

Chất của quả trứng đẻ ra con gà hay con vịt hoàn toàn phụ thuộc vào di truyền sinh học, còn môi trờng, dạy học và giáo dục chỉ là yếu tố nhiệt độ thúc đẩy cho việc nở sớm hay muộn, chứ căn bản không quyết định đến đẻ ra con vật gì, đến chất của sự phát triển tâm lí

(trích trong Tình huống tâm lí học, tr 52-53)

3 Quan niệm thứ ba: Tục ngữ Việt Nam có câu:

Trứng rồng lại nở ra rồng, Liu điu lại nở ra dòng liu điu.

Câu hỏi:

1 Ba ý kiến trên đề cập đến tri thức (luận điểm) tâm lí học nào trong khoa học tâm lí?

2 Hãy cho biết ý kiến nào đúng, ý kiến nào sai? Tại sao?

3 Từ nội dung tình huống trên, hãy suy nghĩ các câu sau để rút ra các KLSP:

- "Vật chất không phải là sản vật của tinh thần, mà chính bản thân tinh thần lại chỉ

là sản vật cao đẳng của vật chất" (Ph.ăngghen);

- " vật chất, giới tự nhiên, tồn tại, cái vật lí đều là tính thứ nhất, còn tinh thần, ý

thức, cảm giác, cái tâm lí đều là tính thứ hai" (V.I.Lênin).

Mikhain Vaxilêvich Lômônôxôp (1711-1765)

Mikhain Lômônôxôp sinh tại mộ làng nhỏ ven biển phía bắc nớc Nga, gần thị

trấn Ackhanghen Cha Mikhain là một nông dân làm thêm nghề đánh cá

Trang 2

ở miền quê của Lômônôxôp lúc đó có nhiều ngời biết đọc, biết viết, thậm chí một số ngời còn ham đọc sách nữa Tới năm 12 tuổi, cậu bé Mikhain đã đọc thông viết thạo, không những đọc sách đạo của giáo hội mà còn thích đọc cả các sách “ngoài đời” nữa Có hai cuốn sách “ngoài đời” mà Mikhain say sa đọc mãi nhiều lần, cuốn “Ngữ pháp” của Xmitritxki và cuốn “Số học” của Manhixki Đó là những cuốn sách nổi tiếng thời bấy giờ Mikhain thấy rằng tự mình đọc sách là cha đủ, chú bé còn muốn đợc đến trờng học nữa Nhng ớc mơ đó không thể thành sự thật Quanh vùng Mikhain ở chỉ có một trờng học duy nhất của giáo hội, nhng trờng đó không nhận con cái các nhà “dân hèn” vào học

Mikhain không bỏ cuộc Năm 1730, mặc dù cha hết sức can ngăn, chàng thanh niên Mikhain 19 tuổi quyết tâm từ giã gia đình đi Maxcơva tìm nơi học tập ở đây, cũng

nh ở khắp nơi trong nớc Nga, con nhà “thứ dân” không đợc nhận vào học trờng đại học Mikhain đã tìm cách khai man, tự nhận mình là con trai một nhà quí tộc, và cuối cùng đã

đợc nhận vào học tại Học viện Maxcơva của giáo hội

Năm năm học ở học viên là năm năm sống rất gian khổ và túng thiếu Lômônôxôp vừa đi làm thêm để kiếm tiền ăn, vừa đốc sức học hành Nhng càng học, Lômônôxôp càng thấy chán vì nhà trờng chỉ dạy giáo lí, kinh viện, không giúp cho anh tiến thêm đợc bớc nào trong khoa học tự nhiên Đợc biết Học viên Kiep có dạy khoa học tự nhiên, năm

1734 Lômônôxôp cố xin đợc biệt phái xuống Kiep một thời gian Nhng anh đã thất vọng quay trở về Maxcơva

Năm 1735, một sự tình cờ may mắn đã tạo ra một bớc ngoặt quan trọng trong cuộc

đời Lômônôxôp Theo chỉ thị của Nghị viện Nga, Học viện Maxcơva chọn 12 sinh viên xuất sắc nhất cho đi học tại Viện hàn lâm khoa học Pêtecbua, Lômônôxôp đợc chọn trong

số 12 ngời đó, và sau 8 tháng học tại Pêtecbua, đợc Viện hàn lâm cử đi học tiếp ở Đức Lômônôxôp đợc học những giáo s xuất sắc, đợc đào tạo chuyên sâu về luyện kim và mỏ Năm 1741 ông trở về Viện hàn lâm Pêtecbua công tác và năm 1745 ở tuổi 34, ông đợc công nhận là giáo s hoá học, viện sĩ viện hàn lâm

Lômônôxôp đã có những hoạt động khoa học hết sức đa đạng, bản thân ông là giáo

s hoá học, nhng ông cũng có nhiều nghiên cứu về vật lí thiên văn, địa chất, địa lí Ông cũng nghiên cứu cả về lịch sử và ngôn ngữ học, ông sáng tác thơ, và để lại nhiều bức hoạ nổi tiếng

Hiện nay trờng Đậi học Tổng hợp Maxcơva mang tên Lômônôxôp Puskin gọi

ông là “tr ờng đại học đầu tiên của nớc Nga ”

(trích trong Truyện kể về các nhà bác học vật lí)

Câu hỏi:

1/ Hãy cho biết vai trò của những yếu tố ảnh hởng tới sự hình thành và phát triển tâm lí của của cậu bé Mikhain (con một nông dân nghèo không đợc học hành) thành một nhà bác học Lômônôxôp vĩ đại? Yếu tố nào giữ vai trò quyết định trực tiếp? Tại sao?

2/ Từ nội dung tình huống trên, bạn có suy nghĩ gì về câu nói sau để rút ra các kết luận s phạm cần thiết: Với một trái tim kiên c” ờng, không có gì là không làm đợc”

(Jacques Coeur - Pháp, 1395 - 1456).

Cậu bé thần đồng và ớc mơ làm Tổng thống Mĩ Nội dung tình huống:

Trang 3

14 tháng tuổi cậu ta đã biết giải toán; 2 tuổi đã biết đọc sách ngữ pháp của ngời lớn và biết đích chính những sai sót trong phát âm của ngời khác 5 tuổi, cậu ta đã biết giải thích cho bạn bè trong trờng mẫu giáo thế nào là hiện tợng quang hợp Chỉ với 3 năm cậu

đã học xong chơng trình mà những đứa trẻ khác phải học trong 10 năm, vì vậy năm 9 tuổi cậu đã tốt nghiệp phổ thông Cùng năm cậu sáng lập ra Tổ chức Bảo vệ thiếu nhi quốc tế

và dốc sức vào sự nghiệp bảo vệ quyền lợi trẻ em để rồi 2 lần đợc đề cử tranh giải Nobel Hoà bình

Cậu bé thần đồng ấy là Gregory Robert Smiths, 13 tuổi hiện đang là sinh viên năm cuối Học viện Rudolf Mergarn (Mĩ) Đến ngày 31/5/2003 Gregory sẽ tốt nghiệp đại

học và có tấm bằng cử nhân toán học

Mặc dù hiện nay cậu cha định sẽ tiếp tục theo học ở trờng đại học nào, nhng chắc chắn cậu sẽ lấy bằng Tiến sĩ các ngành Toán học, Công trình hàng không vũ trụ, Khoa học chính trị và Y học sinh vật Trong những mục tiêu tơng lai của Gregory có một mục tiêu quan trọng là sẽ trở thành Tổng thống Mĩ “Bởi vì làm Tổng thống tôi sẽ có cơ hội giúp

đỡ đợc nhiều ngời hơn”.

(trích trong báo TPCN, số 38, 19/9/1999 và 18/5/2003).

Câu hỏi:

1/ Yếu tố ảnh hởng tới sự phát triển tâm lí (những thành công trong học tập) của

cậu bé Gregory Robert Smiths đợc đề cập trong tình huống trên là gì vậy?

2/ Bạn có suy nghĩ gì về câu nói: Vinh quang chỉ đ“ ợc ban tặng cho những ai luôn mơ ớc đến nó (” Charles De Gaule - Pháp, 1890-1970).

3/ Cha mẹ và giáo viên có vai trò gì trong việc giúp trẻ nuôi dỡng, ấp ủ ớc mơ để biến nó thành hiện thực trong tơng lai tạo đà phát triển nhân cách của mỗi đứa trẻ?

4/ Cho thêm một ví dụ khác tơng tự rồi rút ra các kết luận s phạm

ấn Độ - Đất nớc của những thiên tài tin học

ẩn mình giữa các cánh rừng rậm nhiệt đới miền Nam ấn Độ là một trong những trung tâm công nghệ cao nổi tiếng nhất nớc này cũng nh trên khắp thế giới – Viện công nghệ quốc gia Madras mà phân ban quan trọng nhất là phân ban tin học do giáo s Pandu Rangan làm chủ nhiệm Tại đây, ông cùng êkíp hàng năm đào tạo chừng ba mơi chuyên gia u tú nhất của ngành tin học thế giới

Thành công của họ trớc hết là nhờ ở sự tuyển chọn tuyệt hảo Hằng năm có tới khoảng 120.000 học sinh từ loại khá trở lên tham dự kì thi tuyển và chỉ non 3000 đợc nhận vào học, trong số đó, gần 10% vào học ngành tin học Thành công đó còn nhờ đội ngũ giảng viên có trình độ cao và có phơng pháp s phạm tài giỏi Không phải vô cớ mà

giáo s Muthu Krishnan, phó giám đốc Viện công nghệ Madras “dám” tuyên bố: Hãy đa cho tôi một ngời có năng khiếu đặc biệt về văn học và tôi sẽ đào tạo ngời đó thành một nhà toán học xuất sắc

(trích Báo TPCN, số 42, 10/2000)

Câu hỏi:

1/ Câu nói của Muthu Krishnan trong tình huống nói trên đã đề cập tới vai trò của những yếu tố nào trong việc phát triển tâm lí của con ngời nói chung và tài năng nói riêng?

Trang 4

2/ Hãy phân tích và đánh giá câu nói của GS Muthu Krishnan để thấy đợc vai trò

của giáo dục đối với sự hình thành và phát triển tâm lí của trẻ.

3/ Cho một ví dụ tơng tự và rút ra các kết luận s phạm cần thiết

Nghị lực phi thờng

Tháng 5-1910, khi Đơ-ni Lơgri ra đời, bà mẹ cô ngất đi vì thấy cô chỉ là một cái thai tròn

trĩnh với hai cùi tay, hai về đùi ngắn cũn Sau 18 tháng nằm ngửa, Đơ-ni học ngồi, rồi học đi và tự mình ăn uống Lớn lên, cô tập khâu may, may quần áo bán lấy tiền giúp đỡ gia đình

Để học viết, học vẽ, Đơ-ni buộc bút vào cùi tay, nhờ một cô giáo dạy học Cô tham gia cuộc thi văn nghệ của nhà trờng, chiếm liền 7 giải thởng Năm 1931, Đơ-ni nhận huy chơng bạc của phòng tranh thủ công tỉnh

Năm 49 tuổi, bà gửi tranh dự thi triển lãm tranh toàn quốc Lúc này cả nớc Pháp

đều biết đến tên Đơ-ni Lơgri Bà viết cuốn sách “Đời tôi nh thế đấy!” tự thuật đời mình,

đạt giải văn chơng (Kim Chi).

Câu hỏi:

1/ Hãy cho biết yếu tố nào quyết định đến sự thành công của Đơ-ni Lơgri? (Phân tích yếu tố đó theo tình huống) Với những thành công của Đơ-ni Lơgri, bạn có nhất trí với quan niệm sau không: "Trên một ý nghĩa nào đó chúng ta có thể khảng định rằng lao

động đã sáng tạo ra con ngời" (Ph.ăngghen).

2/ Từ nội dung tình huống trên, hãy suy nghĩ về câu nói sau để rút ra các KLSP:

"Tất cả mọi chiến thắng đều bắt đầu bằng việc chiến thắng bản thân" (L.M.Lêônôp)

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hởng tới sự hình thành

và phát triển tâm lí ngời qua tục ngữ ca dao

Dới đây là một số câu tục ngữ, ca dao:

A Tên các yếu tố B Các câu tục ngữ ca dao

a1 Giáo dục trong nhà trờng

a2 Giáo dục gia đình

a3 Tự giáo dục

b Hoạt động

c Giao tiếp

d Tập thể

e Di truyền (t chất)

g Hoàn cảnh môi tr– ờng

1 - Khôn từ trong trứng khôn ra.

2- Vợ dại thì đẻ con khôn…

3 - Gần mực thì đen, gần đền thì sáng.

4 - Ngày nào em bé cỏn con, Bây giờ em đã lớn khôn thế này.

Cơm cha, áo mẹ, chữ thầy

5- Mẹ dạy thì con khéo, bố dạy thì con khôn.

6 - Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn 7- Có học mới hay, có cày mới biết.

8- Ba năm ở với ngời đần, Chẳng bằng một lúc đứng gần ngời khôn 9- Nhiều áo thì ấm, nhiều ngời thì vui.

Trang 5

Câu hỏi:

1/ Hãy nối các câu tục ngữ, ca dao ở cột B với các yếu tố ảnh hởng tới sự hình thành và phát triển tâm lí của con ngời ở cột A sao cho thích hợp nhất Nêu vai trò của từng yếu tố đối với sự hình thành và phát triển tâm lí của mỗi ngời.

2/ Vận dụng quan điểm Tâm lí học Mácxít để phân tích rồi đánh giá những quan niệm đúng, sai hoặc cha đầy đủ đã đợc thể hiện trong các câu ca dao, tục ngữ trên.

3/ Anh (chị) hãy su tầm thêm những câu ca dao, tục ngữ phản ánh quan điểm của nhân dân ta xoay quanh các yếu tố nói trên.

Quan niệm về sự phát triển tâm sinh lí của trẻ lứa tuổi thiếu niên Nội dung tình huống:

Nhà Tâm lí học Hunggari Gôiôsơ Elêna ví tuổi thiếu niên nh “ một xứ sở kì lạ ” ở

xứ sở này khí hậu rất thất thờng và kì quặc, khi thì nóng nực nh ở vùng nhiệt đới, khi thì bỗng nhiên trở lạnh nh băng Xứ sở này có cả mùa xuân hoa nở ngát hơng, có cả mùa thu lá vàng, rụng tơi tả Nhng hai mùa này không phải bao giờ cũng tuần tự nối theo nhau, vả lại mùa đông lắm khi lại đột nhập vào giữa mùa hạ, còn mùa thu thì đôi khi lại đột nhập vào mùa xuân Dân c ở vùng này khi thì rất vui vẻ, ồn ào, khi thì bỗng nhiên lại trầm ngâm, lặng lẽ; khi thì họ có những hành động anh hùng quả cảm; khi thì bỗng trở nên sợ sệt và yếu đuối; khi thì họ quá tự tin và kiêu ngạo, khi thì họ khiêm tốn và kín đáo; đôi khi

họ lại rất buông tuồng và trâng tráo Trong xứ sở kì lạ này không có trẻ con mà cũng chẳng có ngời lớn

(trích trong Bài tập thực hành TLH)

Câu hỏi:

1 ở đoạn trích trên đã mô tả đặc trng tâm lí nào của lứa tuổi thiếu niên?

2/ Phân tích những nguyên nhân gây ra mâu thuẫn trong sự phát triển tâm lí của trẻ tuổi thiếu niên.

3Nêu một số chỉ dẫn cần thiết trong cách đối xử với trẻ ở lứa tuổi khó khăn này.

Sự phát triển sinh lí của trẻ lứa tuổi thiếu niên

Hai bà mẹ tâm sự với nhau Một bà mẹ nói: “Đứa con gái nhà tôi mới 13 tuổi mà đã cao gần bằng mẹ Cháu ăn đợc, ngủ thì sét đánh ngang tai chẳng dậy Nhng sao trông nó còm còm thế nào ấy” Bà mẹ thứ hai hởng ứng ngay: “ Con bé nhà tôi cũng thế Nó cùng tuổi với con Hà nhà chị đấy Nó cao vổng lên, chân tay thì dài ngoẵng ra, làm gì thì cũng

“hậu đậu” ơi là “hậu đậu” Rửa bát thì vỡ bát, cắt bìa đậu thì nát cả đậu ” …

Câu hỏi:

1/ Hãy giải thích hiện tợng trên đây dới góc độ của Tâm lí học lứa tuổi?

Trang 6

2/ Vận dụng kiến thức tâm sinh lí học lứa tuổi thiếu niên để nói chuyện với các bà

mẹ nhằm giúp họ yên tâm và có cách ứng xử phù hợp với trẻ ở lứa tuổi này.

Sự phát triển tâm lí của trẻ lứa tuổi thiếu niên

Trong buổi sinh hoạt lớp, một nữ sinh tỏ ra rất đứng đắn khi nhận xét về những u

điểm và khuyết điểm của tổ mình một cách rất nghiêm túc, chín chắn Thế mà ở nhà có lúc chính cô bé “ biết suy nghĩ ” ấy lại “ tị ” với cậu em trai về việc phải rửa mâm bát

“nhiều hơn” đến mức cãi nhau om sòm, giận dỗi, nớc mắt chảy vòng quanh Còn cậu học

sinh cùng lớp có lúc học rất nghiêm túc, có bạn nào rủ đi bắt ve thì kiên quyết không đi Thế mà có khi anh chàng “sếu vờn” này chỉ mặc mỗi chiếc quần đùi leo lên chiếc xe đạp 3

bánh của cậu bé 5 tuổi đạp lấy đạp để

Câu hỏi:

1/ Hãy dùng tri thức tâm lí học lứa tuổi để phân tích hiện tợng tâm lí trên đây 2/ Nếu bạn là cha mẹ của những đứa trẻ trên, thì bạn nên xử sự nh thế nào?

3/ Hãy lấy thêm một vài ví dụ và rút ra những kết luận s phạm cần thiết.

Quan niệm về vấn đề giáo dục thanh niên

Các nhà Tâm lí - giáo dục học cho rằng: “Khi nhà giáo dục xử sự sai lầm thì thanh niên dễ mất niềm tin, sự sai lầm có thể do bảo vệ nguyên tắc một cách giản đơn, máy móc, cứng nhắc hoặc do vô nguyên tắc, thực dụng nhng dù lí do nào, dù chỉ chút xíu thôi, đối với lứa tuổi mà lòng tin vốn mãnh liệt đến cuồng nhiệt, một sai lầm nhỏ cũng đủ gây ra những đổ vỡ ghê gớm Nhng chính vì có sự hăng say, sôi sục, vô t mà thanh niên cũng dễ nhận lỗi, dễ tha thứ và khôi phục lòng tin, nếu nhà giáo dục chân thành tự phê và sửa chữa, nếu biết giúp họ hiểu thêm về sự phức tạp thực tế của các nguyên tắc đạo lí ”

Câu hỏi:

1/ Hãy rút ra những kết luận s phạm cần thiết để nhà giáo dục tránh đợc những xung đột giữa nhà s phạm với thanh niên.

2/ Hãy cho một vài ví dụ cụ thể về vấn đề nói trên.

Thầy dạy Văn lớp 10 cao tay khi bị trò đánh

Học sinh Đ.T lớp 10A8 chặn đờng đánh thầy giáo miệng lẩm bẩm những điều vô nghĩa, mắt đỏ rực, tay nắm chặt khúc côn

Thầy M dạy Văn gạt đỡ cú đánh của Đ.T, và khoá tay Đ.T, đến gặp thầy Hiệu tr-ởng, đồng thời mời ba má đến Học sinh bị đuổi học

Trang 7

Sau đó thầy phát hiện em uống thuốc kích thích Từ đó em không đến lớp, bỏ nhà

đi Thầy M cùng với cả lớp tìm Đ.T Khi gặp thầy, ĐT nói:

- Em xấu hổ về hành động của em

(Thầy M.) - Khi ấy, em hành động vì bị kích động của thuốc Vì sao em dùng đến loại thuốc kích thích đó?

(Đ.T) – Em bị một số thanh niên h lôi kéo vào cuộc sống hút chất kích thích Tha thầy! Thật tình hôm đó em không biết ngời bị đánh là thầy Thầy tha lỗi cho em

(Thầy M.) – Em hãy vì tơng lai của em, vì ba má em Em trở lại trờng Thầy tha lỗi cho em Em đừng phụ lòng tin của thầy, ba má và bạn bè của em

Từ đó Đ.T học tập chăm chỉ và thi đậu vào trờng ĐH s phạm

(trích trong ứng xử s phạm )

Câu hỏi:

1/ Hãy dựa vào những yếu tố ảnh hởng đến sự phát triển tâm lí của trẻ lứa tuổi học sinh THPT và đặc biệt là quan điểm của các nhà giáo dục ở tình huống trên để phân tích

và đánh giá cách ứng xử trên của thầy giáo M.

2/ Ta có thể dùng câu nói sau đây của Hồ Chí Minh để khuyên cậu học trò có phù

hợp không? "Chúng ta không sợ sai lầm và khuyết điểm, chỉ sợ không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm".

Đời sống tình cảm của lứa tuổi thanh niên mới lớn

Trong nhật kí của một học sinh nam lớp 12 có đoạn: “Không thể nào quên đợc có một lần sau buổi học khi sân trờng đã vắng lặng, tôi đứng sau cửa lớp học và đợi T.H Khi gót guốc của cô ấy nện trên hành lang, tôi định bỏ trốn Nhng thời gian cứ trôi đi, T.H với chiếc mũ đan bằng lá buông xuất hiện Tôi hoàn toàn không thể tởng tợng nổi khi đợc hôn một thiếu nữ Đầu óc tôi quay cuồng, toàn thân tôi run lên Tôi không thể nói lên một lời nào cả Tôi thấy sờ sợ thế nào ấy Giây phút trôi đi nh vậy Bỗng nhiên tôi cảm thấy có cái gì

đó nóng bỏng chạm vào đôi môi tôi

Trớc khi tôi định thần lại và có thể hình dung cái gì đã xẩy ra thì T.H đã biến mất Suốt đời tôi sẽ ghi nhớ mãi phút giây này Khi về nhà miệng tôi lúc nào cũng mở rộng với đôi môi chứa chan niềm hạnh phúc kì lạ Tôi không buồn ăn cơm vì sợ rằng cảm giác hạnh phúc

sẽ mất đi và tôi còn giữ cảm giác đó một thời gian dài trên đôi môi khô nứt của mình “

Câu hỏi:

1/ Tại sao mối tình của nam nữ thanh niên mới lớn lại đợc bộc lộ nh trong đoạn nhật kí trên đây.

2/ Chúng ta không khuyến khích học sinh - thanh niên mới lớn yêu nhau quá sớm

và chúng ta cũng không thể cấm các em yêu nhau, vì: "Cấm ta làm điều gì là tạo cho ta ý

muốn làm điều đó" (Montaigne)

Nhng khi tình yêu của các em đã chớm nở (tình yêu ban đầu) thì chúng ta (phụ huynh và giáo viên) cần phải giáo dục học sinh - thanh niên nh thế nào cho thích hợp?

Trang 8

Phần 2 MộT Số VấN Đề CƠ BảN CủA TLH SƯ PHạM

A Một số bài tập tình huống về TLH s phạm nói chung

Hoạt động lao động của ngời thầy giáo

Mỗi ngời sinh ra đều chịu công ơn của ngời thầy Ngời thầy tiếp nhận những tinh hoa trong di sản truyền thống về kiến thức, đạo đức, cách ứng xử và truyền

đạt, giáo dục cho học trò hớng tới chân, thiện, mĩ Ngời thầy là cội nguồn của văn minh nhân loại

(trích trong “Hình t ợng và nhân cách ngời thầy trong phim truyện Việt Nam ” Báo Tiền phong thứ sáu, 14/11/2003)

Câu hỏi:

1/ Hãy chỉ ra một số đặc điểm và vai trò của hoạt động lao động của ngời thầy giáo trong đoạn trích trên đây.

2/ Hãy tìm các câu tục ngữ, ca dao (Việt Nam và nớc ngoài) ca ngợi về ngời thầy giáo 3/ Bạn đã và sẽ làm gì để có thể trở thành ngời thầy giáo tơng lai?

Cô giáo trẻ ở biên khu

Năm 2000, tốt nghiệp loại giỏi khoa Toán trờng Cao đẳng s phạm Lạng Sơn, không chờ sự sắp xếp, bố trí chỗ giảng dạy trong thành phố, cô Ly (Vi Thị Lu Ly – ngời Hoa) đã làm đơn tình nguyyện xin về xã vùng sâu Yên Khoái (Lộc Bình, Lạng Sơn) Nơi

đây, đất và ngời vẫn “khái” thầy cô, mong đợc đón những tri thức trẻ tình nguyện mang kiến thức về giảng dạy cho học sinh con em các dân tộc Biết là về xã vùng sâu sẽ khổ, sẽ

có những ngày hứng ma trong căn nhà dột nát, sẽ là xa cách ngời thân, gia đình nhng cô giáo trẻ vẫn một lòng quyết tâm đến với xã nghèo

Cô Ly tâm sự: “Tuy các em có nhận thức chậm so với trình độ chung nhng tình cảm thật thà, mộc mạc của các em dành cho giáo viên thất đáng quí” Để đáp lại những tình cảm trong sáng ấy, cô Ly dồn hết tâm sức vào bài giảng mỗi khi lên lớp Biết học sinh của mình còn vất vả, ngoài giờ vẫn tranh thủ đi kiếm củi, cấy lúa giúp cha mẹ, ít thời gian học, cô thờng dành 15 phút đầu giờ nhắc lại kiến thức cũ, đặt nhiều câu hỏi để các em nhớ lại bài Dạy học kèm theo bảng biểu, công thức treo tờng để giúp học sinh tiếp thu nhanh hơn Kiên trì theo phơng pháp đó, dần các em có đợc hệ thống kiến thức toán học trong

đầu Để tạo phong trào học tập, cô Ly còn tổ chức thi đua giành hoa giữa các tổ Tổ nào

đạt nhiều điểm 9, 10 sẽ đợc nhiều hoa Tổ nào bị điểm yếu kém sẽ bị trừ bớt Tuần nào cũng tổng kết hoa Cuối năm sẽ dựa vào số hoa các em đạt mà tổ chức khen thởng Nhờ phơng pháp dạy bổ ích đó, lớp 7A do cô làm chủ nhiệm đã trở thành lớp học điển hình của

Trang 9

trờng với 2 em học sinh giỏi toàn diện, 8 học sinh khá Nhiều em học yếu hay hoàn cảnh vất vả hết một học kì cũng học khá lên kịp các bạn trong lớp

(trích trong báo Tiền phong thứ hai 23/2/2004)–

Câu hỏi:

1/ Hãy chỉ ra một số đặc điểm về hoạt động dạy của ngời thầy giáo đợc thể hiện trong các đoạn trích trên.

2/ Dạy học kèm theo bảng biểu, công thức treo t“ ờng để giúp học sinh tiếp thu nhanh hơn Kiên trì theo phơng pháp đó, dần các em có đợc hệ thống kiến thức toán học trong đầu ”

Các câu nói này đã cho ta thấy kiến thức (khái niệm) toán học đã chuyển chỗ nh thế nào? Bản chất tâm lí của sự chuyển chỗ của khái niệm là gì?

3/ Các đoạn trích trên đây đã đề cập tới những mặt nào trong cấu trúc nhân cách ngời thầy giáo? Hãy chỉ ra những biểu hiện cụ thể về các mặt đó.

4/ Rút ra các kết luận s phạm.

Anh không chỉ là thầy giáo của em

Anh đã từng là một thầy giáo dạy em học Anh sửa câu, chấm điểm cho các bài làm của em Anh còn cho em kẹo mỗi khi em đợc điểm cao Ngày đó lớp em không hiểu vì sao môn Anh văn em lại hay đợc điểm cao đến thế! Có lẽ các bạn em không biết rằng

em có một thầy giáo giỏi nh vậy kèm cặp rất sát sao Anh đem đến cho em các tập sách dày cộm và bảo “em chịu khó đọc” nhng, anh đâu biết đợc rằng Anh văn là môn em học khó tiếp thu nhất Suốt ngày em viết từ mới có lúc tởng mình đã nhớ đợc rất nhiều ai ngờ quay trớc quay sau lại quên mất Các thì tiếng Anh thì nhiều, học không sao hiểu hết đợc Mỗi lần trờng em cho thi môn Anh văn chơng trình B bắt buộc, em đến mất ăn, mất ngủ Anh đã luôn ở bên cạnh em, động viên em học tập

Anh không chỉ dạy em học mà còn dạy em biết sống tốt đẹp và quan tâm hơn tới mọi ngời xung quanh, giúp đỡ ngời khác khi họ cần em nhất Anh không những là thầy giáo của em mà còn là ngời luôn đem đến cho em niềm vui, hạnh phúc Anh đã giúp em tự tin hơn, chiến thắng cái tính nhút nhát e dè, sợ sệt của em trớc đám đông

(trích trong Tri thức trẻ, số 77, tháng 11/2001, tr 33-34)

Câu hỏi:

1/ Hãy chỉ ra cách thầy giáo hình thành động cơ học tập cho ngời học.

2/ Từ chỗ Anh văn là môn em học khó tiếp thu nhất , quay tr“ ” “ ớc quay sau lại quên mất Các thì tiếng Anh thì nhiều, học không sao hiểu hết đợc đến chỗ môn Anh văn em” “

lại hay đợc điểm cao đến thế! là kết quả của hoạt động tích cực của ng” ời học dới sự hớng dẫn, tổ chức của ngời thầy có đúng không?

3/ Sản phẩm lao động của ngời thầy giáo ở đây là gì?

4/ Hãy chỉ ra một số mặt biểu hiện cụ thể về phẩm chất và năng lực s phạm.

5/ Rút ra các kết luận s phạm.

Bác Hồ nói về việc học

Trang 10

Dới đây là một số câu nói của Hồ Chí Minh về sự học:

A Các vấn đề

của sự

học:

B Các câu nói của Hồ Chí Minh:

a/ Về vai trò

b/ Về mục đích

c/ Về loại hình

và hình thức

d/ Về quan hệ

giữa học lí luận

với thực hành

e/ Về cách

thức học

g/ Về chơng

trình, kế hoạch

h/ Học là nhiệm

vụ của mỗi ngời

1/ “Học để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nớc mạnh tức là để làm tròn nhiệm vụ ngời chủ của nớc nhà”;

2/ “ Muốn xây dựng CNXH thì nhất định phải có học thức”;

3/ “Học phải đi đôi với hành Học mà không hành thì học vô ích Hành mà không học thì hành không trôi chảy” và “ Khoa học phải từ sản xuất mà ra và trở lại phục vụ sản xuất ”;

4/ “Học hỏi là một việc tiếp tục suốt đời còn sống thì còn phải học, còn phải hoạt động cách mạng”;

5/ “Học ở trờng, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân học tập trong việc làm hàng ngày, trong việc lớn cũng nh việc nhỏ”;

6/ “Việc gì cũng cần phải đi từ chỗ nhỏ dần dần đến to, từ dễ dần dần đến khó, từ thấp dần đần đến cao”;

7/ “Chớ đặt những chơng trình, kế hoạch mênh mông đọc nghe sớng tai nhng không thực hiện đợc”, “Một chơng trình nhỏ mà thực hiện hẳn hoi hơn là một trăm chơng trình to tát mà không làm đợc”, “Việc gì cũng cần phải thiết thực, nói đợc thì phải làm đợc”

(trích trong: Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên NXB TN 1980, “ ”

“Những lời dạy của Bác Hồ đối với học sinh NXB Sự thật, 1973).”

Câu hỏi:

1/ Hãy nối các câu nói của Bác Hồ ở cột B với các vấn đề của sự học ở cột A sao cho thích hợp.

2/ Hãy su tầm thêm những câu nói của Bác, các câu tục ngữ, ca dao (Việt Nam và nớc ngoài) về vấn đề dạy và học.

3/ Vận dụng những câu nói của Bác vào việc học tập của bản thân.

Mọi ngời đều có thể học giỏi toán?

Những học sinh giỏi về toán là những em muốn hiểu nhiều hơn về thế giới trừu t-ợng và chấp nhận nhập cuộc Muốn giỏi về tính toán trớc hết phải có ý muốn Rõ rệt nhất là trờng hợp của Rudiger Gramm, một thanh niên Đức 27 tuổi, sau khi rất lúng túng về toán học thời còn trẻ, đã quyết định một ngày kia trở thành thiên tài Đến nay, anh đã có thể tính 78 x

82 trong 4 giây và 762 trong 700 phần nghìn giây

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	312,6 KB