Soạn bài Loài | Lớp 12, Sinh học - Ôn Luyện

- Để phân biệt hai loài thân thuộc không nên tuyệt đối hóa một tiêu chuẩn nào mà phải ưu tiên cho từng TH cụ thể, phối hợp các tiêu. chuẩn khi phân biệt hai loài[r]

Sinh học 12

Bài giảng

1

I KHÁI NIỆM LOÀI SINH HỌC

1 Khái niệm

Ngan, gà, vịt cùng sống trong trang trại có giao phối với nhau không? Vì

sao?

Năm 1942, Nhà Tiến hóa học Ơnxt Mayơ

đã đưa ra khái niệm loài sinh học.

Loài là 1 hay 1 nhóm quần thể gồm các cá thể có khả năng giao phối với nhau trong tự nhiên, cho

ra đời con có sức sống và khả năng sinh sản nhưng lại cách li sinh sản với các nhóm quần thể khác.

Mặc dù hai con chim sơn ca ở miền

Đông và miền Tây này Stumella

magna và S neglecta có những phần

giống nhau nhưng chúng là hai loài khác nhau

- Nhược điểm của cách phân loại này:

tiêu chuẩn cách ly sinh sản

để phân biệt các loài sinh sản vô tính.

Cá mập đầu búa ở vườn thú

Henry Doorly (Mỹ)

Khoai tây mọc mầm

Nhược điểm của khái niệm loài sinh học là gì?

cách ly sinh sản để phân biệt loài sinh sản vô tính.

+ Không thể phân biệt nhóm loài

đã tuyệt chủng với nhóm loài hiện tại hoặc các nhóm xuất hiện không cùng thời điểm.

+ Khó xác định được hai QT có mức độ cách ly sinh sản như thế nào với nhau.

Homo erectus là chủng người

đầu tiên xuất hiện ở châu Phi,

đã tuyệt chủng cách đây hơn

150.000 năm.

Voi châu Phi và voi Ấn độ có thuộc cùng 1 loài không? Tại sao?

Voi châu Phi và voi Ấn Độ không thuộc cùng 1 loài vì giữa chúng

không có khả năng giao phối với nhau trong tự nhiên (có cách li sinh sản), có hình thái khác nhau, có khu vực sống khác nhau.

VOI CHÂU PHI VOI ẤN ĐỘ

Voi Châu Phi :

- Trán dô , tai to , đầu vòi

NGỰA CÁI LỪA ĐỰC

LA

Con lai (con la) giữa ngựa cái và lừa đực có được coi

là loài mới không? Vì sao?

Không, vì chúng không tồn tại như một nhóm quần thể, không có khả năng giao phối với nhau và sinh ra đời con có sức sống.

Làm thế nào để phân biệt loài này với loài khác?

Như vậy khái niệm loài sinh học nhấn mạnh điều gì?

2 Tiêu chuẩn để phân biệt hai loài.

- Tiêu chuẩn hình thái

Xương rồng 3 cạnh

Xương rồng 5 cạnh

a Sáo đen mỏ trắng;

b Sáo đen mỏ vàng;

c Sáo nâu.

- Tiêu chuẩn hình thái

Voi châu phi

Voi Ấn Độ

2 Tiêu chuẩn để phân biệt 2 loài.

- Tiêu chuẩn hình thái

- Tiêu chuẩn địa lý – sinh thái

Mao lương nước

→ Cây thông ở thung lũng với cây thông ở đỉnh núi không giao phấn được với nhau do điều kiện sinh thái khác nhau

2 Tiêu chuẩn để phân biệt các loài.

- Tiêu chuẩn hình thái

- Tiêu chuẩn địa lý – sinh thái

- Tiêu chuẩn sinh lý – sinh hóa

- Ở người hệ thống nhóm máu

ABO gồm 4 nhóm máu Nếu

dựa vào tiêu chuẩn này để

đánh giá thì loài người sẽ

không phải là một loài.

Cà chua Thuốc lá

Cả 2 đều thuộc họ Cà nhưng thuốc lá có khả năng tổng

hợp ancalôit còn cà chua thì không

2 Tiêu chuẩn để phân biệt các loài.

- Tiêu chuẩn hình thái

- Tiêu chuẩn địa lý – sinh thái

- Tiêu chuẩn sinh lý – sinh hóa

- Tiêu chuẩn di truyền

Lưu ý:

- Để phân biệt hai loài thân thuộc không nên tuyệt đối hóa một tiêu chuẩn nào mà phải ưu tiên cho từng TH cụ thể, phối hợp các tiêu

chuẩn khi phân biệt hai loài.

Sự khác biệt về vật chất di truyền  không tạo được con lai hữu thụ.

Tại sao hai loài khác nhau lại có

các đặc điểm giống nhau?

=> Gọi là quá trình tiến hóa hội tụ (đồng quy)

giữa các loài giữa các loài

Là các trở ngại trên cơ thể sinh vật ngăn cản các

cá thể giao phối với nhau hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ ngay cả khi các sinh vật này sống cùng một chỗ.

Các hình thức

cách li

Cách li nơi ở Sông cùng khu vực địa lý,

sinh cảnh khác nhau nên không thể giao phối

Ví dụ 1

Cách li tập tính Mỗi loài có tập tính giao

phối riêng nên không giao phối với nhau

Ví dụ 2

Cách li thời gian Thời gian sinh sản vào

mùa khác nhau nên không

có điều kiện giao phối với nhau

Ví dụ 3

Cách li cơ học Cấu tạo cơ quan sinh sản

khác nhau nên chúng không thể giao phối với nhau

Ví dụ 4

Ví dụ 1

CÁCH LI TẬP TÍNH

- Hình a: Con đực “làm quen” với con cái từ phía sau để giao phối.

- Hình b: Con đực cong đuôi phun tín hiệu hóa học lên mình con cái để

VD3 Chồn hôi có đốm miền Tây có mùa giao phối vào cuối hè còn chồn hôi có đốm miền Đông có mùa giao phối cuối đông.

Chồn hôi có đốm miền Tây Chồn hôi có đốm miền Đông

Cách li cơ học

VD4: Hai loài rắn có cấu tạo cơ quan sinh sản khác nhau nên

không giao phối được với nhau.

Cá thể của hai loài thân thuộc có thể giao phối với nhau tạo ra con lai nhưng con lai không có sức sống hoặc con lai có sức sống nhưng bất thụ

VD: Lai giữa lừa đực và ngựa cái cho ra con la nhưng con la không thể sinh sản được.

Tại sao con lai không có khả năng sinh sản?

Các cơ chế cách li đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tiến hoá : + Ngăn cản các quần thể của loài trao đổi vốn gen cho nhau củng

cố, tăng cường sự phân hoá thành phần kiểu gen trong quần thể bị chia cắt hình thành loài mới.

+ Duy trì sự toàn vẹn của loài : vì chúng ngăn cản các loài trao đổi vốn gen cho nhau, do vậy mỗi loài duy trì được những đặc trưng riêng.

Các cơ chế cách li đóng vai trò như thế nào đối với quá trình tiến

hoá?