Vận chuyển các chất trong cây | Lớp 11, Sinh học - Ôn Luyện

[r]

BÀI 2: V N Ậ

CÂY

A: Ki m tra bài cũ ể

Câu h i: ỏ N ướ c và ion khoáng đ ượ c xâm nh p vào r theo ậ ễ

nh ng con đ ữ ườ ng nào? Đ c đi m c a t ng con đ ặ ể ủ ừ ườ ng?

Tinh b t ộ

Ánh sáng m t tr i ặ ờ

H 2 O

CO 2

H2O + CO2  C6H12O6 + O2

S đ quang h p cây xanh ơ ồ ợ ở

Đây là quá trình trao đ i v t ch t nào c a cây xanh? ổ ậ ấ ủ

S n ph m là gì? ả ẩ

 Quan sát hình nh đ ng và cho bi t trong cây có nh ng dòng ả ộ ế ữ

v n chuy n nào? ậ ể

- Dòng đi xu ng ố

(dòng m ch rây) ạ

- Dòng đi lên (dòng

m ch g ) ạ ỗ

Ch t h u c ấ ữ ơ

N ướ c và ion khoáng

Trong cây có 2 dòng

v n chuy n: ậ ể

Trong cây có hai dòng v n chuy n v t ch t sau: ậ ể ậ ấ

+ Dòng m ch g (dòng đi lên): ạ ỗ

V n chuy n n ậ ể ướ c và các ion khoáng t đ t vào đ n m ch g c a r ừ ấ ế ạ ỗ ủ ễ

r i ti p t c dâng lên theo m ch g trong thân đ lan t a đ n lá ồ ế ụ ạ ỗ ể ỏ ế

và các ph n khác trong cây ầ

+Dòng m ch dây (dòng đi xu ng): ạ ố

V n chuy n các ch t h u c t các t bào quang h p trong phi n ậ ể ấ ữ ơ ừ ế ợ ế

lá vào cu ng lá r i đ n n i c n s d ng ho c d tr ố ồ ế ơ ầ ử ụ ặ ự ữ

(r , h t, c , qu , …) ễ ạ ủ ả

M CH G Ạ Ỗ M CH RÂY Ạ

C u ấ

t o ạ

Thành

ph n ầ

d ch ị

Đ ng ộ

l c ự

TH O LU N Ả Ậ

Nêu c u t o, thành ph n d ch và đ ng l c c a dòng m ch g và ấ ạ ầ ị ộ ự ủ ạ ỗ

dòng m ch rây b ng cách đi n vào phi u h c t p sau: ạ ằ ề ế ọ ậ

Hình 2.2 M ch g c a th c v t có hoa ạ ỗ ủ ự ậ

L bên ỗ

M ch ng ạ ố

Qu n bào ả

M CH G Ạ Ỗ M CH RÂY Ạ

1 C u ấ

t o ạ

- M ch g (xilem) g m các TB ch t , có ạ ỗ ồ ế

2 lo i : qu n bào và m ch ng ạ ả ạ ố -Các qu n bào và m ch ng x p sít ả ạ ố ế nhau theo cách:

+ Đ i v i các t bào cùng lo i thì ố ớ ế ạ đ u ầ

c a t bào này g n v i ủ ế ắ ớ đ u c a t bào ầ ủ ế kia thành nh ng ng r ng dài t r lên ữ ố ỗ ừ ế

lá cho dòng m ch g di chuy n bên ạ ỗ ể trong.

+ Còn qu n bào và m ch ng thì x p sát ả ạ ố ế vào nhau theo cách: l bên c a TB này ỗ ủ sít kh p v i l bên c a TB khác t o l i ớ ớ ỗ ủ ạ ố

đi cho dòng v n chuy n ngang ậ ể

- Thành m ch g ạ ỗ đư c linhin hoá b n ợ ề

ch c và ch u n ắ ị ư c ớ

- M ch rây g m các ạ ồ

TB s ng là ng rây (TB ố ố hình rây) và TB kèm.

-T bào hình rây s p ế ắ

x p sát nhau thông qua ế

b n rây t o ra dòng ả ạ

v n chuy n t lá ậ ể ừ

xu ng r ố ễ.

ĐÁP ÁN PHI U H C T P Ế Ọ Ậ

Hình 2.2 M ch g c a th c v t có hoa ạ ỗ ủ ự ậ

L bên ỗ

M ch ng ạ ố

Qu n bào ả

M CH G Ạ Ỗ M CH RÂY Ạ

2

Thành

ph n ầ

d ch ị

- Nước (chủ yếu)

- Các ion khoáng

- Các chất hữu cơ được tổng hợp từ rễ

-chủ yếu là sản phẩm tổng hợp ở lá như saccarôzơ, các axit amin, vitamin, hoocmôn TV (chủ yếu)

- Một số hợp chất hữu cơ khác (ATP,…)

- Một số các ion khoáng được sử dụng lại Đặc biệt rất giàu K+ làm cho độ pH cao (8-8,5)

ĐÁP ÁN PHI U H C T P Ế Ọ Ậ

Nêu thành ph n d ch m ch g và thành ầ ị ạ ỗ

ph n d ch m ch rây? ầ ị ạ

Đ ng l c dòng m ch g ộ ự ạ ỗ

L c đ y ự ẩ (áp su t r ) ấ ễ

L c hút do thoát h i n ự ơ ướ c

L c liên k t hidro ự ế

Đông l c c a dòng ự ủ

m ch rây ạ

Đ ng l c c a dòng m ch g ộ ự ủ ạ ỗ Đ ng l c c a dòng m ch rây ộ ự ủ ạ

DÒNG M CH G Ạ Ỗ DÒNG M CH RÂY Ạ

3 Đ ng ộ

l c ự

Nh s k t h p c a 3 l c: ờ ự ế ợ ủ ự

- L c ự đ y (áp su t r ): ẩ ấ ễ đ ng l c ộ ự đ u ầ

dư i ớ

- L c hút do thoát h ự ơi nư c: ớ đ ng l c ộ ự

đ u trên ầ

-L c liên k t gi a các phân t n ự ế ữ ử ư c ớ

v i nhau và v i thành m ch g ớ ớ ạ ỗ

đ y c t n ẩ ộ ư c t r lên lá ớ ừ ễ

-S v n chuy n dòng m ch ự ậ ể ạ rây là do s chênh l ch áp ự ệ

su t th m th u gi a c ấ ẩ ấ ữ ơ quan ngu n (lá) và c ồ ơ quan

ch a (r , h t, qu , …) ứ ễ ạ ả

 dòng m ch rây ạ đi t c ừ ơ quan ngu n t i c ồ ớ ơ quan

ch a ứ

ĐÁP ÁN PHI U H C T P Ế Ọ Ậ

Do đâu c t ộ

th y ngân b ủ ị

đ y lên m t ẩ ộ

đo n h? ạ

L c đ y đó ự ẩ

đ ượ ạ c t o ra do quá trình nào?

Do có l c t r đ y lên ự ừ ễ ẩ làm c t Hg dâng lên ộ

Áp su t r ấ ễ

Hình 2.4: gi t cây lúa Ứ ọ ở a) gi t đ nh lá lúa; b)Th y kh ng lá Ứ ọ ở ỉ ủ ổ ở

Nguyên nhân c a hi n t ủ ệ ượ ng trên?

Qua nh ng đêm m ữ ẩ ướ t, vào bu i sáng th ổ ườ ng có nh ng ữ

gi t n ọ ướ c xu t hi n trên đ u t n cùng c a lá (th ấ ệ ầ ậ ủ ườ ng th y ấ cây m t lá m m), hi n t ng đó g i là s gi t

ở ộ ầ ệ ượ ọ ự ứ ọ

Vào ban đêm cây hút nhi u n ề ướ c, n ướ c đ ượ c chuy n theo m ch ể ạ

g lên lá và thoát ra ngoài, nh ng qua nh ng đêm m ỗ ư ữ ẩ ướ t,

đ m không khí cao h i n ộ ẩ ơ ướ c bão hòa, n ướ c không đ ượ c

chuy n sang d ng h i n ể ạ ơ ướ c đ thoát ra ngoài b ng thoát ể ằ

h i n ơ ướ c mà thoát ra d ng gi t qua th y kh ng nh áp su t ở ạ ọ ủ ổ ờ ấ

r và l c liên k t gi a các phân t n ễ ự ế ữ ử ướ c v i nhau nên n ớ ướ c

d ng gi t

Hi n t ệ ượ ng gi t th ứ ọ ườ ng g p cây m t lá m m ặ ở ộ ầ

Hi n t ệ ượ ng gi t: ứ ọ

Áp su t r đ c bi t quan tr ng khi cây r ng h t lá, nh t là khi ấ ễ ặ ệ ọ ụ ế ấ cây ngh đông, khi đó cây không còn l c kéo do thoát h i n ỉ ự ơ ướ c

thì áp su t r s là l c ch y u đ a dòng n ấ ễ ẽ ự ủ ế ư ướ c và ion khoáng đi lên

Thoát h i n ơ ướ ở c lá qua khí kh ng ổ

Khi TB khí kh ng m t n ổ ấ ướ c, nó s hút n ẽ ướ ừ c t đâu?

Khi t bào khí kh ng m t n ế ổ ấ ướ c, nó s hút n ẽ ướ ừ c t các t bào nhu mô ế bên c nh,t bào nhu mô lá s hút n ạ ế ẽ ướ ừ ạ c t m ch g lá và c nh th ỗ ứ ư ế

xu t hi n m t l c hút t lá xu ng r ấ ệ ộ ự ừ ố ễ

Thoát h i n ơ ướ ủ c c a lá có tác d ng gì? ụ

Thoát h i n ơ ướ c có tác d ng là t o ra m t đ ng l c hút n ụ ạ ộ ộ ự ướ c

t lá xu ng r và đây là đ ng l c quan tr ng nh t đ a dòng ừ ố ễ ộ ự ọ ấ ư

n ướ c lên cao

L c liên k t gi a các phân t n ự ế ữ ử ướ c

Tiêu chí Mach gỗ M ch rây ạ

C u t o ấ ạ

- Là nh ng t bào ch t, qu n bào và m ch ữ ế ế ả ạ ng.

ố

- Thành m ch g đ ạ ỗ ượ c linhin hóa nên b n ề

ch c và ch u n ắ ị ướ c.

- Các t bào n i v i nhau thành nh ng ng ế ố ớ ữ ố dài r ng t r lên lá Qu n bào và m ch ng ỗ ừ ễ ả ạ ố thì s p x p các l bên sít nhau t o ra dòng ắ ế ỗ ạ

v n chuy n ngang ậ ể

- Là nh ng t bào s ng, g m ng ữ ế ố ồ ố hình rây và t bào kèm ế

- Các ng rây n i đ u v i nhau quan ố ố ầ ớ

b n rây t o thành ng dài (không ả ạ ố

ph i ng r ng) đi t lá xu ng r ả ố ỗ ừ ố ễ

Thành

ph n ầ

d ch ị

- N ướ c, mu i khoáng đ ố ượ c h p th r và ấ ụ ở ễ các ch t h u c đ ấ ữ ơ ượ ổ c t ng h p r ợ ở ễ

- Là các s n ph m đ ng hoá lá: ả ẩ ồ ở + Saccarôz , axit amin … ơ

+ m t s ion khoáng đ ộ ố ượ c s d ng ử ụ

l i ạ

Đ ng l c ộ ự

- Là s ph i h p c a ba l c: ự ố ợ ủ ự + Áp su t r ấ ễ

+ L c hút do thoát h i n ự ơ ướ ở c lá + L c liên k t gi a các phân t n ự ế ữ ử ướ c v i ớ nhau và v i thành m ch g ớ ạ ỗ

c t n ộ ướ c liên t c đi t r lên lá ụ ừ ễ

-Là s ch nh l ch áp su t th m ự ệ ệ ấ ẩ

th u gi a c quan cho (lá) và c ấ ữ ơ ơ quan nh n (r ) ậ ễ

dòng m ch rây ch y t n i có áp ạ ả ừ ơ

su t th m th u cao đ n n i có áp ấ ẩ ấ ế ơ

su t th m th u th p ấ ẩ ấ ấ

C ng c : ủ ố

D a vào n i dung ki n th c đã h c trong bài em hãy cho bi t: ự ộ ế ứ ọ ế

T i sao có nh ng thu c tr sâu b nh l i phun qua lá, có nh ng ạ ữ ố ừ ệ ạ ữ

thu c l i t ố ạ ướ ướ ấ i d i đ t ?

Vì có nh ng thu c ch v n chuy n trong m ch g , khi đó chúng ta ữ ố ỉ ậ ể ạ ỗ không th phun qua lá mà nên t ể ướ i vào đ t đ r cây hút lên ấ ể ễ

V i nh ng thu c v n chuy n trong m ch dây thì ph i phun qua ớ ữ ố ậ ể ạ ả

lá đ đ n các b ph n c a cây ể ế ộ ậ ủ

Nh v y vi c hi u bi t v v n chuy n các ch t trong cây giúp chúng ư ậ ệ ể ế ề ậ ể ấ

ta s d ng thu c b o v th c vât m t cách h p lý, giúp tăng năng ử ụ ố ả ệ ự ộ ợ

xu t cây tr ng ấ ồ