- Xây dựng tình huống truyện, Nguyễn Tuân đã làm nổi bật được: vẻ đẹp lí tưởng của hình tượng Huấn Cao, một người nghệ sĩ luôn giữ được cái tâm trong sáng và nhân cách cao cả; làm sáng[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI ĐỀ THI HỌC KÌ I NĂM HỌC 2018 – 2019 TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI - BĐ MÔN NGỮ VĂN – LỚP 11
Thời gian làm bài: 90 phút
I Đọc hiểu (3.0 điểm)
Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi sau:
…
Tổ quốc trong con bây giờ…
Bàn tay cha Long Quân đắp đất nên non Chân mẹ Âu Cơ dẫn sông ra biển
Bà Triệu cưỡi voi, vua Ngô giong thuyền Quang Trung áo bào khét súng
Những đoàn quân trùng trùng gánh đất nước thế kỷ tuổi hai mươi
Tổ quốc trong con ghép mảnh vùng miền có tên quê hương Dòng sông hồng hồng phù sa khoe má hường mười sáu Non non vầng trăng ngủ trên triền đê, khoác yếm đòng nồng nàn thơm tháng tám
Mái đình rêu phong sương gió thõng lưng còng
Tổ quốc trong con bây giờ … thoảng tà áo em bay Người con gái con thương…
Đêm đêm chải tóc quỳnh hương chấm môi son lên vườn
Có bức thư xăm trên lá trầu thẹn thùng cài cửa ngõ Lối ấy xuân về cau trắng trổ nhành thương…
(Trích Tổ quốc mùa hoa cau, Mạc Phong Tuyền, Thơ viết bên thềm, 2016)
Câu 1: Xác định thể thơ và phong cách ngôn ngữ của văn bản (1.0 điểm)
Câu 2: Chỉ ra và nêu hiệu quả sử dụng của biện pháp tu từ trong câu thơ: Mái đình rêu phong sương gió thõng lưng còng (1.0 điểm)
Câu 3: Nêu nội dung chính của khổ cuối trong đoạn trích (1.0 điểm)
II Làm văn (7.0 điểm):
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ nội dung khổ thơ cuối ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200
chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về mối quan hệ giữa cái riêng với cái chung, giữa
cá nhân với cộng đồng, dân tộc
Câu 2 (5.0 điểm)
Anh/chị hãy phân tích tình huống Huấn Cao cho chữ viên quản ngục trong tác phẩm
Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân) Từ đó liên hệ đến tình huống hạ huyệt trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia (Trích "Số đỏ" – Vũ Trọng Phụng) để làm nổi bật
dụng ý nghệ thuật của mỗi nhà văn
Hết
Học sinh không được sử dụng tài liệu Giáo viên coi thi không giải thích gì thêm
Trang 31
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TÀO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI – BĐ
HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC KỲ I
(NĂM HỌC 2018 - 2019) MÔN: NGỮ VĂN 11
Câu 1 - Thể loại: tự do
- Phong cách ngôn ngữ: nghệ thuật
0,5 điểm 0,5 điểm
Câu 2 - Biện pháp tu từ: nhân hóa
- Tác dụng: gợi vẻ đẹp cổ kính, mang dấu ấn thời gian của mái đình quê hương …
0,5 điểm 0,5 điểm
Câu 3 Nội dung chính:
Thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của tác giả: tình yêu đôi lứa lồng trong tình yêu quê hương, Tổ quốc
1,0 điểm
- Đảm bảo về dung lượng (khoảng 200 chữ), lập luận chặt chẽ, diễn đạt rõ ràng, triển khai đúng vấn đề
0,5 điểm
- Triển khai nội dung tập trung, hiệu quả:
+ Giải thích: cái riêng, cái chung + Nhận thức rõ mỗi cái riêng góp phần làm nên cái chung, mỗi cá nhân góp phần làm nên cộng đồng, dân tộc Ngược lại cái chung đó, cộng đồng đó chứa đựng, bao bọc, chở che cho mỗi cá nhân…
→ Mối quan hệ giữa cái riêng với cái chung, giữa cá nhân với cộng đồng, dân tộc là mối quan hệ biện chứng, hai chiều, gắn bó khăng khít… Mối quan hệ gắn bó đó sẽ tạo ra sự phát triển đúng đắn và bền vững …
1,5 điểm
+ Mỗi cá nhân phải có trách nhiệm gắn bó, gìn giữ, xây dựng tập thể, cộng đồng…
+ Trong thời đại ngày nay: phải biết quan tâm theo dõi đến tình hình chung của đất nước, tỉnh táo trước các thế lực phản động chống phá cách mạng… Không thể vì quan hệ cá nhân, lợi ích cá nhân mà làm phương hại đến tập thể, cộng đồng, đến lợi ích quốc gia…
Câu 2 Phân tích: Tình huống cho chữ trong "Chữ người tử tù" Liên hệ
với tình huống hạ huyệt trong "Hạnh phúc của một tang gia"
5,0 điểm
1 Mở bài: Giới thiệu và dẫn dắt vấn đề nghị luận
- Nguyễn Tuân là "người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái Đẹp" và cũng là
cây bút rất mực tài hoa, uyên bác
- Chữ người tử tù tiêu biểu cho tư tưởng, phong cách Nguyễn Tuân
giai đoạn trước cách mạng
- Truyện ngắn đã xây dựng được một tình huống cho chữ độc đáo mang đậm dấu ấn của bút pháp lãng mạn
0,25 điểm
Trang 42
2 Thân bài
a Khái lược tình huống truyện:
Tình huống truyện là "cái tình thế của câu chuyện", là cảnh huống
chứa đựng trong nó những mâu thuẫn, xung đột hoặc những khả năng
tiềm tàng để cốt truyện diễn tiến, phát triển, nhân vật bộc lộ tính cách
b Tình huống cho chữ của truyện ngắn "Chữ người tử tù"
* Tóm tắt tình huống
- Diễn ra tại là nhà giam, trong đêm cuối cùng của tử từ - người sáng
tạo ra cái đẹp
- Người cho chữ là Huấn Cao: xuất hiện với tư cách là tên tử tù nguy
hiểm nhưng lại sở hữu tài năng, khí phách và thiên lương Người xin
chữ là quản ngục, một tên quan lại coi tù nhưng rất yêu cái đẹp, trọng
cái tài
- Hiểu được tấm lòng và sở thích cao quí của quản ngục, Huấn Cao
quyết định cho quản ngục chữ và lời khuyên
=> Đó là tình huống đặc biệt, "một cảnh tượng xưa nay chưa từng
có"
* Phân tích các nhân vật với tình huống
- Huấn Cao cổ đeo gông, chân vướng xiềng ung dung tô đậm nét chữ
trên tấm lụa bạch trắng tinh như một người nghệ sĩ sáng tạo nghệ
thuật
- Viên quản ngục và thầy thơ lại “khúm núm”, “run run”… => Biểu
hiện của sự xúc động, ngưỡng mộ và tôn kính trước cái đẹp đang tỏa
sáng
=> Trong khoảnh khắc trật tự nhà tù bị đảo lộn
=> Hai con người đối địch nhau trên bình diện xã hội đã trở thành tri
âm, tri kỉ trên bình diện nghệ thuật
* Ý nghĩa của tình huống
- Xây dựng tình huống truyện, Nguyễn Tuân đã làm nổi bật được: vẻ
đẹp lí tưởng của hình tượng Huấn Cao, một người nghệ sĩ luôn giữ
được cái tâm trong sáng và nhân cách cao cả; làm sáng lên tấm lòng
biệt nhỡn liên tài của quản ngục
- Nhà văn gửi gắm những tư tưởng, quan điểm: Cái thiện, cái đẹp
luôn chiến thắng, có khả năng cảm hóa cao Cái đẹp, cái thiện có thể
sinh ra từ nơi cái ác ngự trị nhưng không thể chung sống lẫn lộn với
cái ác, cái xấu
- Thể hiện tư tưởng, chủ đề tác phẩm: ngợi ca cái đẹp, cái thiện, thiên
lương và sự tài hoa
=> Tình huống này là một thành công nghệ thuật đặc sắc, góp
0,5 điểm
0,5 điểm
1,0 điểm
1,0 điểm
Trang 53
phần tạo nên giá trị, sức hấp dẫn của tác phẩm đồng thời thể hiện
rõ bút pháp lãng mạn của tác giả
c Liên hệ với tình huống hạ huyệt trong đoạn trích "Hạnh phúc
của một tang gia"
* Khái quát tình huống
- Tình huống hạ huyệt là màn cuối của vở kịch hạnh phúc tang gia, là
tình huống Vũ Trọng Phụng vạch trần rõ nhất bộ mặt của tầng lớp
thượng lưu thời bấy giờ
- Vũ Trọng Phụng đã thể hiện tình huống qua một số chi tiết tiêu
biểu:
+ Cậu Tú Tân bắt bẻ từng người làm những động tác, những tư thế
đau buồn để cậu ta chụp ảnh kỉ niệm lúc hạ huyệt
=> Biến những người đi đưa đám thực sự trở thành diễn viên trong
màn kịch
+ Cụ cố Hồng ho khạc mếu máo và ngất đi
+ Ông Phán với tiếng khóc lạ đời “Hứt!Hứt!Hứt!”, muốn lặng người
đi nhưng vẫn hoàn thành việc trả cho Xuân tiền đã quảng cáo cho y
cái danh hiệu người chồng mọc sừng
=> Qua việc xây dựng tình huống cho chữ, tác giả đã cho thấy bản
chất bỉ ổi, giả dối, bịp bợm và cũng là lời kết chua chát về một xã
hội vì tiền mà quên đi tình nghĩa con người
0,5 điểm
d Nhận xét
- Cả hai tình huống này đều là những tình huống độc đáo, thể hiện rõ
tài năng của tác giả Các tình huống đều được xây dựng bởi bút pháp
tương phản
- Tình huống cho chữ trong "Chữ người tử tù" được xây dựng bởi
cảm hứng lãng mạn Tình huống hạ huyệt trong "Hạnh phúc của một
tang gia" lại được xây dựng bởi cảm hứng hiện thực
=> Có sự khác nhau đó là do dụng ý nghệ thuật của mỗi nhà văn:
Nguyễn Tuân ngợi ca cái đẹp, cái tài, cái thiên lương còn Vũ Trọng
Phụng muốn bóc trần và tố cáo hiện thực xã hội
1,0 điểm
3 Kết bài:
Đánh giá khái quát lại ý nghĩa của tình huống cho chữ trong "Chữ
người tử tù" và giá trị của tác phẩm
0,25 điểm
- Dựa vào các mức điểm trên, giáo viên chấm thi cho các mức điểm còn lại lẻ đến 0,25
- Điểm toàn bài là điểm của các phần cộng lại, làm tròn đến 0,5 điểm