- Ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung nhận định về nội dung tư tưởng của bài thơ “Tràng giang” : qua vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên, nỗi sầu của cái tôi cô đơn trước vũ trụ [r]
Trang 1I MỤC TIÊU KIỂM TRA
- Thu thập thông tin để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng trong chương trình môn Ngữ văn lớp 11 theo hai nội dung: Đọc hiểu và Làm văn với mục đích đánh giá năng lực đọc – hiểu và tạo lập văn bản của học sinh Từ đó đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn của học sinh giữa học kì 2
năm lớp 11 nhằm định hướng, giúp các em học tập tốt hơn để đạt hiệu quả cao trong năm học
2017-2018
- Trọng tâm: cụ thể đề kiểm tra nhằm đánh giá mức độ đạt được về kiến thức, kĩ năng của học sinh theo các chuẩn sau:
+ Vận dụng tổng hợp kiến thức đã học để đọc hiểu văn bản
+ Vận dụng kiến thức làm bài văn nghị luận, kết hợp các thao tác lập luận để tạo lập văn bản nghị luận Làm bài nghị luận văn học: Lòng yêu nước thầm kín mà thiết tha của Huy Cận trong bài thơ
“Tràng giang”
II HÌNH THỨC KIỂM TRA
- Hình thức: Tự luận
- Thời gian làm bài: 120 phút
III KHUNG MA TRẬN
Mức độ
Chủ đề
Nhận biết Thông
hiểu
Vận dụng Vận
dụng cao Cộng
I PHẦN ĐỌC
HIỂU
- Nhận diện được phương thức biểu đạt chính
- Nêu được nội dung văn bản
- Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu
- Rút ra được thông điệp của văn bản
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
1 0,5 5%
3 2,5 25%
4 3,0 30%
II PHẦN
LÀM VĂN
Nghị luận xã
hội:
Giải thích được ý kiến
nêu ở đề bài
- Bàn luận được ý kiến
- Rút ra được bài học nhận thức và
hành động
MÔN: NGỮ VĂN NĂM HỌC: 2017-2018 Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
Trang 2Tỉ lệ % 5% 10% 5% 20%
Nghị luận văn
học
Bài thơ “Tràng
giang” (Huy
Cận)
Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và nêu vấn đề
Giải thích ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung
về bài thơ
“Tràng giang”
Phân tích bài thơ “Tràng giang” để làm sáng tỏ
ý kiến
- Khái quát được đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
- Đánh giá tính đúng đắn của ý kiến
- Đánh giá giá trị của bài thơ
“Tràng giang”
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ %
0,5 5%
0,5 5%
3,0 30%
1,0 10%
1 5,0 50%
Tổng số câu
Tổng số điểm
Tỉ lệ %
1,0 10%
3,5 35%
4,0 40%
1,5 15%
6 10,0 100%
Trang 3I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Mỗi người, dù ít hay nhiều, dù nặng hay nhẹ, đều đã từng phạm lỗi, làm sai trong đời, đó là điều không tránh khỏi Tuy nhiên, thái độ của con người đối với lỗi lầm hoàn toàn khác nhau Có một
số người dám dũng cảm thừa nhận mình làm sai, dám gánh vác trách nhiệm, như cậu học trò ở Hải Phòng, vô tình làm vỡ gương ôtô mà không có chủ xe ở đó, đã để lại bức thư xin lỗi và số điện thoại với mong muốn được đền bù Cũng có những người trốn tránh lỗi lầm, rũ bỏ trách nhiệm Kì thực, nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm là nghĩa vụ mà mỗi người đều nên làm, bất cứ ai, nếu không muốn phá hỏng danh dự của mình Đây là phẩm đức tối thiểu mà mỗi người nên chuẩn bị cho mình
Nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm cần dũng khí Dũng khí này bắt nguồn từ cảm giác chính nghĩa của con người – lòng tự trọng của nhân loại Lòng tự trọng là tất cả những thứ cơ bản nhất của lương thiện và nhân từ Nó khiến con người có hành vi đúng đắn, tư tưởng cao thượng, tín ngưỡng chân chính, cuộc sống tốt đẹp Chúng ta nên “gieo” nhận lỗi lầm, gánh vác trách nhiệm vào cõi lòng, để chúng trở thành một kiểu ý thức mãnh liệt trong não chúng ta
(Trích nguồn Internet)
Câu 1 Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì ?
Câu 2 Nêu nội dung của văn bản
Câu 3 Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu : “Chúng ta nên “gieo” nhận lỗi lầm, gánh vác trách nhiệm vào cõi lòng, để chúng trở thành một kiểu ý thức mãnh liệt trong não chúng ta”
Câu 4 Anh/ chị hãy rút ra thông điệp của văn bản trên (Trả lời trong 5-7 dòng)
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 5 (2,0 điểm)
Viết đoạn văn khoảng 200 chữ bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về quan niệm nêu ra trong văn bản ở
phần Đọc – hiểu: “Kì thực, nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm là nghĩa vụ mà mỗi người đều nên làm, bất cứ ai, nếu không muốn phá hỏng danh dự của mình.”
Câu 6 (5,0 điểm)
Bàn về bài “Tràng giang” của Huy Cận, nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung khẳng định:
“Bài thơ đã bộc lộ kín đáo mà thấm thía tình quê hương đất nước”
Anh/chị hãy phân tích tác phẩm “Tràng giang” để làm sáng tỏ ý kiến trên
-HẾT-
Thí sinh không được sử dụng tài liệu, cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
TRƯỜNG THPT ĐỒNG ĐẬU
-
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG GIỮA HKII KHỐI 11
MÔN: NGỮ VĂN NĂM HỌC: 2017-2018
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
(Đề thi gồm 01 trang)
Trang 4*Yêu cầu chung:
- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của học sinh để đánh giá được một cách khái quát, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt đáp án, nên sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, chất văn và sáng tạo
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách riêng nhưng đáp ứng được các yêu cầu cơ bản của đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm
*Yêu cầu cụ thể:
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
1 Phương thức biểu đạt chính : nghị luận 0,5
2 Đoạn trích trên đã đề cập đến nội dung: Khi mắc lỗi, con người cần có dũng
khí nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm
0,5
3
- Biện pháp tu từ ẩn dụ : “gieo” nhận lỗi lầm, gánh vác trách nhiệm vào
cõi lòng.”
- Tác dụng: nhấn mạnh tinh thần tự giác, chủ động dám nhận lỗi lầm, gánh
vác trách nhiệm để điều này ăn sâu vào ý thức như là bản chất, tính cách
của mỗi người
0,5 0,5
4
Thông điệp của văn bản: Trong cuộc sống, con người cần biết nhận lỗi, có
ý thức chịu trách nhiệm trước những sai lầm của bản thân
(HS viết thành đoạn văn 5-7 dòng)
1,0
II PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 5 (2,0 điểm)
* Yêu cầu về kỹ năng:
- Đảm bảo đúng hình thức một đoạn văn nghị luận xã hội (không đúng hình thức đoạn văn trừ 0,5đ) -Trình bày hệ thống ý trong đoạn văn rõ ràng, mạch lạc, hợp lý; lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục;
không sai chính tả, cách dùng từ, viết câu
* Yêu cầu về kiến thức:
- Xác định đúng vấn đề nghị luận
- Triển khai vấn đề nghị luận: học sinh có thể cấu trúc đoạn theo nhiều cách nhưng về cơ bản cần đảm bảo những nội dung sau:
1 Giải thích (0,5 điểm)
– Nghĩa vụ: Là bổn phận, yêu cầu bắt buộc mà nếu không thực hiện sẽ phải
chịu hậu quả
– Danh dự: là nhân cách, uy tín của cá nhân
=> Nội dung của quan điểm: Tinh thần tự giác nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm
khi mắc lỗi là điều cần thiết, là yêu cầu bắt buộc mà mỗi người cần có để giữ
gìn, bảo vệ uy tín, nhân cách của mình
0,5
TRƯỜNG THPT ĐỒNG ĐẬU ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I NĂM HỌC 2016-2017
MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 10 Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian giao đề
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG GIỮA HKII KHỐI 11
NĂM HỌC 2017-2018 (HDC gồm 03 trang)
Trang 5– Nhận lỗi là dám nhìn thẳng vào những sai lầm, khuyết điểm của bản thân Vì
thế, tự bản thân sẽ có ý thức sửa chữa, lại được mọi người chân thành góp ý,
giúp đỡ Nhờ vậy, ta sẽ hoàn thiện bản thân, tiến bộ Nhận lỗi là sống thành
thật với mình, với mọi người => được tin cậy, yêu mến, tôn trọng
– Gánh trách nhiệm là ý thức khắc phục hậu quả những sai lầm của bản thân;
thể hiện sự chân thành, thái độ thiện chí muốn bù đắp những tổn thất do mình
gây ra => sẽ nhận được sự cảm thông, bao dung
– Nhận lỗi và gánh trách nhiệm là biểu hiện của lòng tự trọng, sự can đảm Nếu
không nhận lỗi, gánh vác trách nhiệm tự bản thân sẽ đánh mất danh dự
– Phê phán những người không biết nhận lỗi, không chịu gánh trách nhiệm khi
gây lỗi, thậm chí còn chối tội, đùn đẩy trách nhiệm cho người khác
(HS lấy dẫn chứng tiêu biểu để minh họa cho lí lẽ.)
0,25
0,25
0,25 0,25
3 Bài học nhận thức và hành động (0,5 điểm)
Mỗi người cần có ý thức về bản thân và chịu trách nhiệm trước hành động của
chính mình
0,5
Câu 6 (5,0 đểm)
1 Yêu cầu về kĩ năng
– Học sinh biết cách làm bài nghị luận văn học
– Vận dụng tốt các thao tác lập luận
– Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp…
– Khuyến khích những bài viết sáng tạo
2 Yêu cầu về kiến thức:
- Xác định được vấn đề nghị luận: Lòng yêu nước thầm kín mà thiết tha của Huy Cận trong bài thơ
“Tràng giang”
- Triển khai vấn đề nghị luận: vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Có thể có nhiều cách làm bài khác nhau nhưng cần đảm bảo những nội dung cơ bản sau:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm và ý kiến 0,5
2 Giải thích ý kiến :
- “Kín đáo” : Không bộc lộ trực tiếp những suy nghĩ, tình cảm của mình cho người
khác dễ dàng nhận thấy được
- “Thấm thía” :Thể hiện sâu sắc tư tưởng, tình cảm
- Ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung nhận định về nội dung tư tưởng
của bài thơ “Tràng giang” : qua vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên, nỗi sầu của cái tôi
cô đơn trước vũ trụ rộng lớn, niềm khát khao hòa nhập với cuộc đời, tấm lòng thương
nhớ quê hương, Huy Cận bộc lộ tình yêu đất nước thầm kín mà thiết tha
- Nguyên nhân : Cách thể hiện kín đáo như vậy giúp bài thơ tránh khỏi sự kiểm duyệt
gắt gao của thực dân Pháp trong hoàn cảnh đất nước nô lệ, được lưu hành công khai,
rộng rãi
0,5
3 Chứng minh ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung về bài thơ
Tràng giang : “Bài thơ đã bộc lộ kín đáo mà thấm thía tình quê hương đất
nước”
Trang 63.1 Biểu hiện ở tình yêu thiên nhiên : Ngợi ca vẻ đẹp sông nước mênh mông
(Phân tích ba khổ đầu)
Ba khổ thơ đầu là bức vẽ về bức tranh sông nước mênh mông của quê hương đất
nước
- Khổ một: Bức tranh sông nước mênh mang rộng lớn hiện lên thông qua các hình
ảnh nhỏ bé:
+ Ba câu thơ đầu vẽ lên hình ảnh con thuyền nhỏ nhoi lênh đênh, trôi dạt trên dòng
sông rộng lớn, mênh mông gợi cảm giác buồn, cô đơn, xa vắng, chia lìa;
+ Câu thơ cuối xuất hiện hình ảnh cành củi khô trôi nổi gợi lên cảm nhận về thân
phận của những kiếp người nhỏ bé, bơ vơ giữa dòng đời
- Khổ hai: Bức tranh tràng giang được hoàn chỉnh thêm với những chi tiết mới: cồn
nhỏ, gió đìu hiu, cây cối lơ thơ, chợ chiều đã vãn, làng xa, trời sâu chót vót, bến cô
liêu nhưng không làm cho cảnh vật sống động hơn mà càng chìm sâu vào tĩnh
lặng, cô đơn, hiu quạnh
- Khổ ba: Bức tranh tràng giang tiếp tục được hoàn thiện với hình ảnh những lớp
bèo nối nhau trôi dạt trên sông và những bờ xanh tiếp bãi vàng lặng lẽ Cảnh có
thêm màu sắc nhưng chỉ càng buồn hơn, chia lìa hơn
=> Ba khổ thơ đầu đồng thời là bức tranh thiên nhiên và bức tranh tâm trạng của thi
nhân : Cảnh sông nước quen thuộc mà mênh mông vắng lặng; nỗi sầu vũ trụ, sầu
nhân thế, sầu thiên cổ và cả niềm khát khao giao cảm với con người, với cuộc đời
trong tình đất nước, quê hương
2,0
3.2 Biểu hiện ở nỗi buồn nhớ quê hương : Ẩn chứa tấm lòng yêu nước thầm
kín nhưng không kém phần da diết của Huy Cận (Phân tích khổ thơ cuối)
Khổ cuối bài thơ :
+ Hai câu thơ đầu là bức tranh phong cảnh kì vĩ, nên thơ
+ Hai câu sau bộc lộ tấm lòng thương nhớ quê hương của Huy Cận tuy kín đáo
nhưng không kém phần tha thiết
+ Nỗi buồn nhớ quê hương được thể hiện trong “Tràng giang” của Huy Cận cũng
chính là tâm trạng chung của các nhà thơ mới bấy giờ, của một thế hệ thanh niên
sống giữa quê hương nhưng do hoàn cảnh mất nước nên cảm thấy “thiếu quê
hương” Huy Cận đã nói thay cho tâm trạng của cả một thế hệ thanh niên trí thức
thời đó, những con người thiết tha yêu nước nhưng chưa tìm ra lối thoát trước tình
cảnh tuyệt vọng của đất nước
1,0
* Nghệ thuật :
- Sự kết hợp hài hoà giữa sắc thái cổ điển và hiện đại
- Nghệ thuật đối
- Bút pháp tả cảnh giàu tính tạo hình
- Hệ thống từ láy giàu giá trị biểu cảm…
0,5
4 Đánh giá
- Ý kiến của nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung hoàn toàn xác đáng, thể hiện
cảm nhận sâu sắc, tinh tế về nội dung bài thơ Tràng giang của Huy Cận
- Bài thơ Tràng giang thể hiện lòng yêu giang sơn, Tổ quốc của Huy Cận nói riêng
và của các nhà thơ mới nói chung trong hoàn cảnh mất nước
- Huy Cận đã ca hát non sông đất nước bằng tiếng Việt, thứ tiếng thấm hồn dân tộc
nên càng lay động mạnh mẽ tình non sông đất nước trong lòng người đọc
0,5