Hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank

Công tác thẩm định dự án vay vốn tại các ngân hàng thương mại nói chung và HDBank nói riêng mới chỉ chú trọng vào thẩm định, phân tích tài chính của dự án vay vốn cũng như tài chính củ[r]

PHẦN MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết của đề tài

- Vai trò của công tác thẩm định dự án vay vốn: là căn cứ để ra quyết định cho vay, quyết định đến chất lượng cho vay, giảm thiểu rủi ro tín dụng cũng như rủi ro tài chính cho các ngân hàng …

- Vaì trò của công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại ngân hàng: Cho cái nhìn tổng thể, toàn diện về hoạt động của doanh nghiệp cũng như dự án vay vốn của doanh nghiệp

- Khó khăn của công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn: Hoạt động thẩm định phi tài chính chưa được quan tâm trên cả phương diện lý luận lẫn thực tế, các khó khăn từ sự biến đối không ngừng của nền kinh tế, sự minh bạch của thông tin … ảnh hưởng đến hoạt động thẩm định phi tài chính dự án vay vốn

- Thực trạng công tác thẩm định tại HDBank: Công tác thẩm định phi tài chính của Ngân hàng TMCP Phát triển nhà TP Hồ Chí Minh – HDBank còn nhiều tồn tại Công tác thẩm định dự án vay vốn tại các ngân hàng thương mại nói chung

và HDBank nói riêng mới chỉ chú trọng vào thẩm định, phân tích tài chính của dự

án vay vốn cũng như tài chính của doanh nghiệp, còn phân tích phi tài chính (phân tích năng lực pháp lý, năng lực kinh doanh, phân tích môi trường kinh doanh, phân tích điểm mạnh điểm yếu của doanh nghiệp, các yếu tố tác động đến dự án vay vốn, đánh giá rủi ro …) chưa được quan tâm đúng mức

Xuất phát từ điều kiện và yêu cầu trên nên học viên quyết định chọn đề tài

“Hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank” để viết luận văn tốt nghiệp cao học quản trị kinh doanh

Mục đích nghiên cứu:

Hệ thống hóa lý luận tổ chức thẩm định, nội dung thẩm định và một số phương pháp thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại Ngân hàng Tìm hiểu, phân tích thực trạng công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn tại HDBank, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Công tác thẩm định trên phương diện phi tài chính dự

án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank

Phạm vi nghiên cứu: HDBank

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp so sánh; phân tích - tổng hợp; dự báo; thống kê chọn mẫu; phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu thứ cấp qua các nguồn như sách, báo chí, truyền hình, một số tài liệu tại các cuộc hội thảo, Internet, các báo cáo tình hình hoạt động của HDBank

Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chưa có tác phẩm nghiên cứu riêng biệt về công tác thẩm định phi tài chính

dự án vay vốn, các tác phẩm chủ yếu đi sâu thẩm định tài chính dự án vay vốn hoặc thẩm định tổng thể dự án vay vốn Vì vậy chưa có công trình khoa học và nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề “Hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank”

Những đóng góp của luận văn

- Hệ thống hóa được lý luận cơ bản về công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của các doanh nghiệp

- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính

dự án vay vốn của các doanh nghiệp tại HDBank

Kết cầu của luận văn

Luận văn được chia làm ba chương

Chương 1: Thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại Ngân hàng

Chương 2: Thực trạng công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank

CHƯƠNG 1 THẨM ĐỊNH PHI TÀI CHÍNH DỰ ÁN VAY VỐN CỦA DOANH NGHIỆP

TẠI NGÂN HÀNG 1.1 Thẩm định phi tài chính dự án vay vốn

Làm rõ một số khái niệm sử dụng trong luận văn:

* “Dự án vay vốn” của doanh nghiệp là một dự án đầu tư, một phương án

sản xuất kinh doanh (của một thương vụ), hoặc một kế hoạch sản xuất kinh doanh trong một giai đoạn của doanh nghiệp Cụ thể

- Dự án đầu tư: có nhiều khái niệm về dự án đầu tư; Theo Ngân hàng thế giới

(WB): “Dự án đầu tư là tổng thể các chính sách, hoạt động và chi phí liên quan với nhau được hoạch định nhằm đạt những mục tiêu nào đó trong một thời gian nhất định”

Theo Luật đầu tư năm 2005: Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định

Như vậy dự án đầu tư của doanh nghiệp thường được thực hiện trong trung

và dài hạn; về mặt hình thức nó là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết

và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong một thời gian

- Phương án sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp:

Phương pháp sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là các hoạt động mua, bán, sản xuất … để thực hiện một thương vụ kinh doanh Đồng thời trong phương

án sản xuất kinh doanh cũng nêu rõ những nguồn lực để thực hiện

Doanh nghiệp lập Phương án sản xuất kinh doanh gửi Ngân hàng với mục đích thuyết phục Ngân hàng tài trợ cho các khoản vay theo món, theo thương vụ

- Kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp:

Kế hoạch sản xuất kinh doanh là tổng thể các hoạt động, chính sách dự kiến của doanh nghiệp thực hiện trong 1 giai đoạn nhất định nhằm đặt được các mục tiêu kinh doanh cụ thể (doanh thu, lợi nhuận)

Như vậy dự án vay vốn nghiên cứu ở đây không chỉ là dự án đầu tư mà nó bao gồm cả phương án sản xuất kinh doanh và kế hoạch sản xuất kinh doanh

* Thẩm định dự án vay vốn:

- Thẩm định dự án vay vốn là việc tổ chức, xem xét, phân tích một cách khách quan, có cơ sở khoa học và toàn diện các nội dung của dự án, tể từ đó đưa ra tính khả thi hay không khả thi của dự án; giúp Ngân hàng có cơ sở để quyết định tài trợ hay không tài trợ cho dự án vay vốn của doanh nghiệp

- Ý nghĩa của thẩm định dự án vay vốn

Hai phương diện thẩm định dự án vay vốn

+ Thẩm định tài chính dự án vay vốn

+ Thẩm định phi tài chính

Thẩm định phi tài chính dự án vay vốn là việc xem xét các mặt ngoài khía cạnh tài chính của dự án vay vốn Đó là: tính pháp lý của dự án vay vốn cũng như năng lực pháp lý của doanh nghiệp vay vốn; Tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vay vốn; Thị trường của dự án /doanh nghiệp vay vốn; Thẩm định phương diện kỹ thuật, công nghệ của dự án; Phương diện kinh tế - xã hội của dự án vay vốn; Vấn đề quản lý rủi ro của dự án vay vốn

+ Tương quan giữa thẩm định tài chính và thẩm định phi tài chính

Thẩm định tài chính và thẩm định phi tài chính dự án vay vốn là hai phương diện thẩm định không tách rời nhau trong hoạt động thẩm định của dự án vay vốn của doanh nghiệp tại các Ngân hàng

Tài chính là yếu tố biểu hiện tổng hợp cuối cùng của các mặt hoạt động của các hoạt động án Như vậy thẩm định tài chính có ý nghĩa quan trọng, trực tiếp đối với việc quyết định tài trợ hay không tài trợ dự án vay vốn của doanh nghiệp

1.2 Quy trình tổ chức thẩm định phi tài chính:

- Quy trình thẩm định:

Bước 1: Tiếp nhập hồ sơ vay vốn của khách hàng và thu thập thông tín bổ sung Bước 2: Tiến hành thẩm định dự án vay vốn của doanh nghiệp

Bước 3: Ước lượng và kiểm tra rủi ro tín dụng

Bước 4: Đưa ra kết luận

- Tổ chức thẩm định và lực lượng thẩm định

1.3 Nội dung thẩm định phi tài chính:

Các nội dung thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp được

xem xét bao gồm

- Thẩm định năng lực pháp lý của doanh nghiệp/chủ dự án

Qua công tác thẩm định năng lực pháp lý của doanh nghiệp sẽ giúp

- Thẩm định tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- Thẩm định thị trường của dự án/doanh nghiệp

- Thẩm định phương diện kỹ thuật công nghệ của dự án

-Thẩm định phương diện kinh tế - xã hội của dự án

- Thẩm định vấn đề quản lý rủi ro của dự án

1.4 Phương pháp thẩm định phi tài chính:

Một số phương pháp thẩm định phi tài chính thương được sử dụng là:

- Phương pháp so sánh các chỉ tiêu

- Phương pháp thẩm định theo trình tự

- Phương pháp dự báo: Thường sử dụng hai loại dự báo là dự báo theo thời gian và dự báo theo xu hướng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH PHI TÀI CHÍNH DỰ ÁN VAY

VỐN CỦA DOANH NGHIỆP TẠI HDBANK

2.1 Tổng quan về HDBank

2.1.1 Quá trình thành lập và phát triển

Ngày 04/01/1990, Ngân hàng TMCP Phát Triển Nhà TP Hồ Chí Minh

(HDBank) được thành lập Là một trong những ngân hàng TMCP đầu tiên của cả nước với vốn điều lệ ban đầu là 3 tỷ đồng Tại thời điểm mới thành lập HDBank có

sứ mệnh “phát triển nhà ở và chỉnh trang đô thị, góp phần xây dựng TP Hồ Chí Minh văn minh hiện đại”

Cùng với sự phát triển của của đất nước và ngành ngân hàng, HDBank đang tích cực đổi mới, với chiến lược trở thành ngân hàng bán lẻ đa năng, hiện đại

Tháng 12/2008, Vốn điều lệ đạt 1.550 tỷ đồng

2.1.2 Định hướng và cam kết phát triển trong giai đoạn 2007 - 2010

Phát triển mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch;Nâng cao năng lực tài chính; Phát triển nguồn nhân lực; hát triển các dịch vụ ngân hàng mới; Đảm bảo tốt mọi quyền lợi của cổ đông và khách hàng

2.1.3 Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của HDBank:

- Hoạt động của HDBank là hoạt động cung cấp các dịch vụ tài chính

+ ịch vụ tín dụng

Dịch vụ tín dụng là dịch vụ cơ bản mà các Ngân hàng thương mại cung cấp cho khách hàng, đối với HDBank hoạt động tín dụng cũng là hoạt động cơ bản, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho Ngân hàng (khoảng 50%)

Biểu 1: Tình hình dư nợ vay tại HDBank Chỉ tiêu ĐVT Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 8/2009

(Nguồn: Báo cáo thường niên năm 2006-2008 và 8/2009 của HDBank)

+Hoạt động huy động vốn:

Đây là hoạt động cơ bản của Ngân hàng, là “đầu vào” cho hoạt động tín dụng

và hoạt động kinh doanh tiền tệ Nguồn huy động ổn định và chiến lược là nguồn huy động từ dân cư và các tổ chức kinh tế

Biểu 2: Tình hình huy động của HDBank thời gian qua

Chỉ tiêu ĐVT Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 8/2009

Huy động vốn Tỷ đồng 3.244 12.456 7.772 11.445

(Nguồn: Báo cáo thường niên năm 2006-2008 và 8/2009 của HDBank)

- Hoạt động khác: Ngoài hai hoạt động chính, cơ bản trên HDBank còn thực

hiện các hoạt động khác như hoạt động thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại tệ, kinh doanh vàng …

Đặc điểm về cơ cấu tổ chức:

Với tiêu chí họat động trong thời gian vừa qua tại HDBank là “đổi mới để tăng trưởng bền vững” ; đổi mới trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với HDBank

Sơ đồ tổ chức mới (dưới đây) là sản phẩm của dự án tái cấu trúc HDBank; Sơ đồ

thể hiện mong muốn HDBank đưa ra được các dịch vụ tốt nhất cho khách hàng và hướng tới một ngân hàng

2.1.3.3 Hệ thống mạng lưới hoạt động

HDBank có trụ sở chính đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh Và một loạt các chi nhánh nằm trên nhiều thành phố trên khắp Việt Nam

Biểu 3: Tình hình phát triển mạng lưới HDBank

ĐVT Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 8/2009

(Nguồn: Báo cáo thường niên năm 2006- 2008 và 8/2009 của HDBank)

Một chiến lược phát triển của HDBank là mở rộng mạng lưới Việc mở rộng mạng lưới có ý nghĩa vô cùng to lớn, giúp phục vụ khách hàng tốt hơn do thuận tiện cho việc giao dịch với ngân hàng, đồng thời tăng khả năng huy động vốn từ dân cư

Đặc điểm về nguồn nhân lực

Xác định nguồn nhân lực là tài sản lớn nhất của Ngân hàng, HDBannk không ngừng phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu phát triển cả về số lượng và chất lượng

Tăng cường công tác đào tạo và đào tạo lại

2.2 Thực trạng công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank

2.2.1 Tình hình các dự án vay vốn của doanh nghiệp được thẩm định phi tài chính tại HDBank:

Cùng với sự phát triển của hoạt động tín dụng thời gian qua, tổng số dự án vay vốn được thẩm định thời gian qua cũng tăng đáng kể Chi tiết theo biểu sau:

Biểu 4: Tính hình dự án vay vốn được thẩm định tại HDBank

Dự án (dự án)

Giá trị (tỷ đồng)

Dự án (dự án)

Giá trị (tỷ đồng)

Dự án (dự án)

Giá trị (tỷ đồng)

3 Số dự án không được duyệt 191 860 341 2915 725 4118

5 Tỷ lệ dự án không được

(Nguồn: Báo cáo công tác tín dụng năm 2006- 2008 của HDBank)

2.2.2 Quy trình, tổ chức thẩm đinh phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp:

- Các văn bản quy định về quy trình tổ chức thẩm định

- Hiện HDBank chưa ban hành quy trình riêng về thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp, tạm thời lấy quy trình thẩm định dự án vay vốn làm quy trình chung cho công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp

- Quy trình thẩm định phi tài chính vì vậy cũng được tiến hành theo các bước như quy trình thẩm định dự án vay vốn chung

- Các văn bản quy phạm hướng dẫn hoạt động thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank chưa được ban hành chi tiết cụ thể

2.2.3 Thực trạng nội dung và phương pháp thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank:

- Thẩm định năng lực pháp lý của doanh nghiệp (chủ dự án)

Các nội dung được xem xét có một số ưu điểm tuy nhiên cũng còn nhiều tồn tại

Thẩm định tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp:

+ Năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp: HDBank đã chú trọng thẩm định nội dung này

- Tổ chức mạng lưới bán hàng, kênh phân phối và phương thức bán hàng: Đánh giá được yếu tố này sẽ biết được khả năng tổ chức tiêu thu sản phẩm của

doanh nghiệp HDBank đã tìm hiểu phân tích được việc tổ chức mạng lưới, kênh phân phối của doanh nghiệp

- Tình hình thực hiện sản lượng, doanh thu

Thẩm định thị trường của dự án, của doanh nghiệp

- Sản phẩm, dịch vụ dự án (doanh nghiệp) cung cấp ra thị trường

Qua khảo sát thực tế công tác thẩm định 30 dự án vay vốn tại HDBank; tổng hợp số liệu tại biểu trên ta thấy: Nhiều nội dung chưa được thẩm định tại nhiều dự

án

Yếu tố chu kỳ sống của sản phẩm hầu như không được phân tích

- Phân tích môi trường kinh doanh: Nhiều nội dung chưa được thẩm định

- Dự báo, tính toán nhu cầu

Thẩm định về phương diện kỹ thuật công nghệ của dự án/doanh nghiệp:

Tuy nhiên công tác thẩm định phương diện kỹ thuật công nghệ của dự án/doanh nghiệp là rất khó khăn đối với các cán bộ thẩm định Vì các yếu tố kỹ thuật, công nghệ chi tiết đòi hỏi phải có kiến thức về kỹ thuật, công nghệ mới có thể đánh giá được, trong khi đó các cán bộ thẩm định lại thường yếu về mặt này

Yếu tố kinh tế - xã hội của dự án:

Tuy nhiên đây lại là lỗ hổng trong công tác thẩm định dự án vay vốn tại HDBank Việc xem xét hiệu quả kinh tế - xã hội dự án mang lại hầu như không được nhắc tới trong việc thẩm định

Đánh giá rủi ro và các biện pháp phòng ngừa:

Nội dung thẩm định này thẩm định khá sơ sài nhứng hiện càng được HDBank quan tâm Việc đánh giá rủi ro đã phân tích được các loại rủi ro có thể xảy

ra

Ngoài ra cũng xem xét các biện pháp phòng ngừa rủi ro

Tuy nhiên còn nội dung cần quan tâm mà HDBank chưa thẩm định kỹ là xem xét cách ứng phó khi rủi ro xảy ra để với mục đích giảm thiểu thiệt hại

Các phương pháp thẩm định phi tài chính được áp dụng tại HDBank:

HDBank sử dụng chủ yếu các phương pháp thẩm định phi tài chính sau:

- Phương pháp so sánh các chỉ tiêu

- Phương pháp thẩm định theo trình tự

- Phương pháp dự báo

2.3 Đánh giá tình hình thẩm định phi tài chính dự án vay vốn tại HDBank

Những kết quả đã đạt được và những mặt còn hạn chế của công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank sau:

2.3.1 Những kết quả đạt được:

- Bước đầu quan tâm hơn đến công tác thẩm định phi tài chính

- Dần hình thành quy trình chuẩn về thẩm định phi tài chính

- Mặc dù chưa được hệ thống hóa, chi tiết hóa, xong trong các tài liệu hướng dẫn về thẩm định, hướng dẫn chấm điểm tín dụng khác hàng doanh nghiệp đã đề cập đến các nội dung của thẩm định phi tài chính

- Các phương pháp thẩm định được hiện đại hóa, đổi mới

2.3.2 Những mặt hạn chế:

- Cũng như hầu hết các Ngân hàng TMCP ở Việt Nam, tại HDBank công tác thẩm định dự án vay vốn thường tập chung vào thẩm định mặt tài chính của dự án, còn công tác thẩm định phi tài chính chưa được chú trọng

- Quy trình thẩm định chưa thống nhất

- Tổ chức thẩm định đã được quan tâm hơn

- Nội dung thẩm định phi tài chính dự án vay vốn chưa được phổ biến cho cả

hệ thống; và chưa được hệ thống hóa

- Phương pháp thẩm định: Chưa chú trọng đến phương pháp dự báo

2.3.3 Nguyên nhân dẫn đến hạn chế công tác thẩm định phi tài chính tại HDBank:

- Nguyên nhân chủ quan:

+ Nhận thức về tầm quan trọng của công tác thẩm định phi tài chính dự án vay vốn của doanh nghiệp tại HDBank chưa cao

+ Chưa hệ thống hóa được các nội dung, phương pháp thẩm định phi tài chính dự án vay vốn