Hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư phát triển nông nghiệp tại tỉnh Thanh Hoá$cTrần Phương Hoa

[r]

Tr ng i h c Kinh t Qu c dân

nghi p t i t nh Thanh Hóa

Lu n v n th c s kinh t

Chuyên nghành : Kinh t u t

Ng i h ng d n khoa h c : PGS.TS Nguy n B ch Nguyêt

Hà N i, 2007

1 Tính c p thi t c a tài

Thanh Hóa là t nh có v trí a lý thu n l i, di n tích t nông nghi p và ngu n lao

ng t ng i d i dào, do ó c ánh giá là t nh có nhi u ti m n ng và l i th trong PTNN

i v i s phát tri n kinh t xã h i t nh, ngành nông nghi p óng m t vai trò quan

tr ng Và trên th c t , th i gian qua, ngành nông nghi p t nh ã t c t c t ng

tr ng t ng i cao, óng góp áng k vào t ng GDP toàn t nh Tuy nhiên, cho n nay, nh ng óng góp hàng n m c a ngành nông nghi p vào t ng GDP toàn t nh v n

ch a t ng x ng v i ti m n ng mà nó có c

Trong l nh v c nông nghi p, Vi t Nam nói chung c ng nh Thanh Hóa nói riêng, vi c l p và th c hi n d án m i c ti n hành ph bi n trong nh ng n m g n

ây Th c t ã ch ng minh tính u vi t c a các hình th c u t qua d án Tuy nhiên, do còn m i m , m t khác l nh v c nông nghi p l i r t ph c t p nên hi n nay công tác l p DA T PTNN t i Thanh Hóa còn nhi u h n ch Chính vì v y, tác gi ã

ch n tài: “Hoàn thi n công tác l p d án u t phát tri n nông nghi p t i t nh Thanh Hóa” nghiên c u v i mong mu n góp ph n làm sáng t thêm lý lu n v công tác l p DA T PTNN, xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu trong công tác l p d án u t PTNN t i Thanh Hóa

2 M c ích nghiên c u:

M c ích c a lu n v n là nghiên c u và làm sáng t các v n lý lu n chung v l p

DA T PTNN; nghiên c u th c tr ng công tác l p DA T XDVNL t i t nh Thanh Hóa (các d án c l p b i CTTVXD và PTNT - tr c thu c B Nông nghi p và PTNT) t

ó xu t các gi i pháp nh m hoàn thi n công tác l p DA T PTNN t i Thanh Hóa

3 i t ng và ph m vi nghiên c u.

• i t ng nghiên c u: Lu n v n t p trung nghiên c u v công tác l p DA T XDVNL t i Thanh Hóa (các d án c l p b i CTTVXD và PTNT)

• Ph m vi nghiên c u:

- không gian: Lu n v n t p trung nghiên c u các DA T XDVNL t i Thanh Hóa (các d án c l p b i CTTVXD và PTNT)

- th i gian: Lu n v n nghiên c u và s d ng các d án c l p t n m 2000

4 Ph ng pháp nghiên c u.

Lu n v n ã s d ng phép duy v t bi n ch ng làm c s ph ng pháp lu n và v n

ng các ph ng pháp ch y u sau trong nghiên c u: ph ng pháp th ng kê, ph ng pháp phân tích, ph ng pháp so sánh, ph ng pháp t ng h p

5 C u trúc lu n v n

Ngoài ph n m u và k t lu n, lu n v n bao g m 3 ph n chính:

Ch ng 1: NH NG V N LÝ LU N CHUNG V L P D ÁN U T PHÁT TRI N NÔNG NGHI P.

Ch ng 2: TH C TR NG CÔNG TÁC L P D ÁN U T PHÁT TRI N NÔNG NGHI P T I T NH THANH HÓA.

Ch ng 3: M T S GI I PHÁP NH M HOÀN THI N CÔNG TÁC L P D

ÁN U T PHÁT TRI N NÔNG NGHI P T I T NH THANH HÓA.

Ch ng 1: NH NG V N LÝ LU N CHUNG V L P D ÁN U T

PHÁT TRI N NÔNG NGHI P 1.1 t s v n v DA T PTNN

Khái ni m: u t PTNN là ho t ng u t mà các ngu n l c v tài chính, v t

ch t, lao ng và trí tu c s d ng nh m duy trì và t o ra n ng l c s n xu t m i trong s n xu t kinh doanh d ch v thu c l nh v c nông nghi p và i s ng c a xã h i

Ho t ng u t PTNN có m t s c m sau:

• Th i gian thu h i v n c a ho t ng u t PTNN ch m

• Ho t ng u t trong l nh v c nông nghi p th ng c ti n hành trên m t

ph m vi không gian r ng l n

• i k t qu và hi u qu c a quá trình th c hi n u t ch u nh h ng nhi u c a các y u t : t ai, khí h u, th i ti t, các u ki n kinh t - v n hoá - xã h i c a n i

th c hi n d án

Ho t ng u t PTNN khi i vào giai n th c hi n và khai thác d án s ch u

nh h ng c a r t nhi u y u t b t nh và r i ro Do ó, m b o cho m i công

cu c u t trong l nh v c nông nghi p em l i hi u qu cao v m t tài chính và KT

-XH thì công tác chu n b u t ph i c chu n b t t, ng th i ph i d oán c các y u t b t nh có th x y ra và s gây nh h ng n công cu c u t t ó có

gi i pháp kh c ph c S chu n b này c th hi n trong quá trình so n th o các

DA T PTNN (l p DA T PTNN), có ngh a là ph i th c hi n u t PTNN theo d án

ã c so n th o v i ch t l ng t t

Khái ni m v DA T PTNN:

DA T nói chung, DA T PTNN nói riêng là t ng th các ho t ng d ki n v i các ngu n l c và chi phí c n thi t, c b trí theo m t k ho ch ch t ch v i l ch th i gian

và a m xác nh nh m t o ra nh ng k t qu c th và th c hi n c nh ng m c tiêu nh t nh trong t ng lai

M t DA T PTNN nói chung th ng bao g m các thành ph n c b n sau: M c tiêu

a d án ( c th hi n 2 m c : m c tiêu phát tri n và m c tiêu tr c ti p c a ch

u t ); các k t qu ; các ho t ng; các ngu n l c và chi phí

c tr ng c a DA T PTNN:

• Có m c ích, m c tiêu rõ ràng

• i t ng s n xu t c a DA T PTNN là sinh v t

• Có chu k phát tri n riêng, th i gian t n t i h u h n

• Có s tham gia c a nhi u bên

• n ph m c a d án h t s c phong phú và a d ng

• Môi tr ng ho t ng c a d án là va ch , có s t ng tác qua l i gi a b

ph n qu n lý này v i b ph n qu n lý khác và gi a d án này v i d án khác

• DA T PTNN ph thu c r t l n vào u ki n th i ti t, tình tr ng t ai, t p quán canh tác, n ng su t lao ng và công tác t ch c lao ng n i th c hi n d án

• a m ho t ng c a DA T PTNN c phân b trên ph m vi không gian

ng l n, do tính ch t c a t ai quy nh

• Vi c s d ng v n trong DA T PTNN mang tính r i ro cao do s n xu t nông nghi p l thu c nhi u vào y u t t nhiên, th i ti t, khí h u

Nh ng c tr ng trên c a DA T PTNN ã chi ph i tr c ti p n công tác t ch c

và n i dung l p d án

1.2 Công tác t ch c l p DA T PTNN

• p nhóm so n th o d án

ti n hành so n th o d án, công vi c tr c h t ph i ti n hành l p nhóm so n th o

án Nhóm so n th o d án g m ch nhi m d án và các thành viên Ch nhi m d

án là ng i t ch c và u hành công tác l p d án Các thành viên c a nhóm ph i là

nh ng ng i có trình chuyên môn chuyên sâu v t ng khía c nh n i dung c a d án: khía c nh th tr ng; k thu t; tài chính;

• p quy trình so n th o d án

Ch nhi m d án s tr c ti p l p quy trình so n th o d án Quy trình so n th o d

án u t kh thi th ng bao g m các b c công vi c ch y u sau: nh n d ng d án→

p c ng s b c a d án và d trù kinh phí so n th o→ l p c ng chi ti t c a

án → phân công công vi c cho các thành viên so n th o→ ti n hành so n th o d

án → mô t d án và trình bày v i ch u t ho c c quan có th m quy n quy t nh

u t c a Nhà n c xem xét→ hoàn t t v n b n d án

• p l ch trình so n th o d án.

L ch trình so n th o d án là s chi ti t hóa th i gian th c hi n các ph n vi c c a quá trình so n th o Cách thông d ng và n gi n nh t là l p l ch trình theo bi u GANTT

1.3 i dung và ph ng pháp s d ng trong quá trình l p DA T PTNN

Quá trình so n th o các DA T PTNN tr i qua 3 c p nghiên c u theo h ng ngày càng chi ti t h n, òi h i v chi phí và th i gian nghiên c u c ng t n kém h n, tuy nhiên m c chính xác c a các k t qu nghiên c u l i ngày càng cao h n, nh ng k t

lu n rút ra ngày càng chu n xác h n i v i m i khía c nh c b n c a DA T PTNN Các c p nghiên c u l n l t là: nghiên c u và phát hi n các c h i u t →

nghiên c u ti n kh thi→ nghiên c u kh thi

N i dung nghiên c u c a giai n nghiên c u kh thi c ng t ng t n i dung nghiên c u ti n kh thi

n ph m cu i cùng c a nghiên c u kh thi là báo cáo nghiên c u kh thi N i dung c a báo cáo nghiên c u kh thi bao g m nh ng v n sau:

- Nh ng c n c xác nh s c n thi t ph i u t

- a ch n hình th c u t

- Ch ng trình s n xu t và các y u t ph i áp ng ( i v i các d án có s n

xu t)

- Các ph ng án a m c th phù h p v i quy ho ch xây d ng

- Ph ng án gi i phóng m t b ng, k ho ch tái nh c (n u có)

- Phân tích l a ch n ph ng án k thu t, công ngh (bao g m c cây tr ng, v t nuôi n u có)

- Các ph ng án ki n trúc, gi i pháp xây d ng, thi t k s b c a các ph ng án ngh l a ch n, gi i pháp qu n lý và b o v môi tr ng

- Xác nh rõ ngu n v n, kh n ng tài chính, t ng m c u t và nhu c u v n theo ti n , ph ng án hoàn tr v n u t ( i v i d án có yêu c u thu h i v n u )

- Ph ng án qu n lý, khai thác d án và s d ng lao ng

- Phân tích hi u qu u t

- Các m c th i gian chính th c hi n u t , th i gian kh i công (ch m nh t), th i gian hoàn thành a công trình vào khai thác s d ng (ch m nh t)

- Ki n ngh hình th c qu n lý th c hi n d án

- Xác nh ch u t

- i quan h và trách nhi m c a các c quan liên quan n d án

Trong quá trình l p DA T PTNN, có th s d ng m t s ph ng pháp sau:

• Ph ng pháp thu th p thông tin: c s d ng trong t t c các n i dung nghiên

u c a quá trình l p DA T PTNN c bi t i v i các n i dung nghiên c u u

ki n v mô, nghiên c u th tr ng và nghiên c u khía c nh k thu t

• Ph ng pháp so sánh và l a ch n các ph ng án: c s d ng trong quá trình phân tích n i dung nghiên c u th tr ng; nghiên c u khía c nh k thu t; nghiên c u khía c nh t ch c qu n lý và nhân s ; khía c nh tài chính

• Ph ng pháp d báo c s d ng trong phân tích n i dung nghiên c u th

tr ng

• Ph ng pháp c ng chi phí: c s d ng xác nh t ng m c u t trong n i dung phân tích tài chính DA T PTNN

• Ph ng pháp phân tích nh y: c s d ng trong phân tích tài chính DA T PTNN

• Ph ng pháp toán xác su t: c s d ng xem xét, ánh giá hi u qu tài chính c a DA T PTNN trong tr ng h p có nhi u kh n ng và r i ro

• Ph ng pháp mô ph ng c a Monte Carlo: c s d ng trong phân tích tài chính DA T PTNN

Do ch t l ng công tác l p DA T PTNN ch u nh h ng c a nhi u y u t nên trong quá trình l p DA T PTNN c n xem xét m t s y u t ch y u sau:

• H th ng lu t pháp

• ng l c, trình chuyên môn và tinh th n trách nhi m c a cán b t v n

• Kh n ng t ch c và u hành c a n v t v n l p d án

• Ngu n thông tin ph c v công tác l p d án

• th ng c s v t ch t k thu t ph c v công tác l p d án

• ph i k t h p gi a các b ph n, n v có liên quan n công tác l p d án

Ch ng 2:

TH C TR NG CÔNG TÁC L P D ÁN U T PHÁT TRI N NÔNG

NGHI P T I T NH THANH HÓA.

Ngành nông nghi p hi n nay óng m t vai trò quan tr ng trong quá trình phát tri n

KT - XH c a t nh S n xu t nông nghi p trên a bàn t nh ch u tác ng trên c 2 m t tích c c và tiêu c c c a r t nhi u y u t v t nhiên, KT - XH Nh ng tác ng tích

c t o nên nh ng l i th (l ng m a, qu t s n xu t nông nghi p ), ng c l i

nh ng tác ng tiêu c c (bão, l , s n xu t nông nghi p c a t nh v i xu t phát m

th p ) gây nên nh ng khó kh n và thách th c i v i phát tri n s n xu t nông nghi p

a t nh

Các y u t thu n l i s góp ph n vào vi c t o c s xác nh s c n thi t ph i u Ng c l i, i v i các y u t khó kh n, chúng nh h ng t i t t c các n i dung nghiên c u, ph ng pháp, quy trình c ng nh l ch trình trong quá trình l p DA T PTNN u này òi h i t trong quá trình l p DA T PTNN, c n ph i xem xét các l i

th ng th i ph i l ng tr c c s tác ng tiêu c c c a các y u t b t nh trên

Trong ph m vi lu n v n, tác gi t p trung nghiên c u công tác l p DA T XDVNL t i Thanh Hoá CTTVXD và PTNT - tr c thu c B Nông nghi p và PTNT.

2.1 Th c tr ng công tác l p DA T XDVNL t i t nh Thanh Hóa.

V công tác t ch c tri n khai l p DA T XDVNL

Theo úng quy trình, nhóm so n th o c thành l p s bao g m ch nhi m d án (thu c CTTVXD) và các thành viên, mà các thành viên này bao g m c nh ng ng i thu c công ty t v n xây d ng và nh ng ng i thu c oàn KSTKQH

Ch nhi m d án s cùng v i các thành viên trong nhóm so n th o tham gia l p quy trình và l ch trình so n th o d án nh m khái quát chung nh ng b c công vi c và th i gian c n thi t th c hi n công vi c

V n i dung và ph ng pháp s d ng trong quá trình l p DA T XDVNL.

- m t n i dung, i v i các DA T XDVNL c a t nh u c nhóm so n th o

p theo các m u chu n ã quy nh Tuy nhiên, chi ti t trong m i n i dung còn nhi u thi u sót

- m t ph ng pháp, có m t s ph ng pháp quan tr ng nh ng ch a c áp

ng trong quá trình phân tích các n i dung DA T XDVNL nh : ph ng pháp d báo, ph ng pháp toán xác su t, ph ng pháp mô ph ng c a Monte Carlo M t s

ph ng pháp tuy ã c s d ng nh ng l i ch a y

th y rõ h n v nh ng h n ch này, tác gi s minh ho qua m t d án c th

án kh thi u t xây d ng vùng nguyên li u d a t i t nh Thanh Hóa mà trong th c t

hi n nay, d án c xác nh là khó có kh n ng ph c h i

án kh thi u t xây d ng vùng nguyên li u d a t i t nh Thanh Hóa c

p bao g m các n i dung và ph ng pháp s d ng nh sau:

• i dung "nh ng c n c xác nh s c n thi t ph i u t và hình th c u t ",

d ng ph ng pháp thu th p thông tin

• i dung " u ki n t nhiên, hi n tr ng KT - XH vùng d án" s d ng ph ng pháp thu th p thông tin

• i dung "Ch ng trình s n xu t và các y u t c n áp ng"; s d ng ph ng pháp thu th p thông tin; ph ng pháp so sánh và l a ch n

• i dung "Các gi i pháp v k thu t - công ngh "; s d ng ph ng pháp thu

th p thông tin; ph ng pháp so sánh và l a ch n

• i dung "Các gi i pháp thi t k xây d ng ng ru ng"; s d ng ph ng pháp thu th p thông tin

• i dung "Tài chính và hi u qu u t "; s d ng các ph ng pháp thu th p thông tin; ph ng pháp c ng chi phí; ph ng pháp phân tích nh y

Ø Phân tích hi u qu tài chính bao g m các n i dung:

- s l p t ng m c u t

- ng m c u t và c c u ngu n v n

- Xác nh các b ng: k ho ch kh u hao tài s n c nh; b ng tính lãi vay u t dài h n và ngh a v tr n hàng n m; b ng d trù doanh thu lãi, l ; b ng tính toán v n

u ng hàng n m

- Tính toán các ch tiêu hi u qu tài chính c a d án: NPV; IRR; T; phân tích

nh y (cho doanh thu gi m và tính l i IRR; T)

- Tính toán các ch tiêu phân tích tài chính gi n n, các ch tiêu này c tính toán nh ng không có s tham gia c a t su t chi t kh u r

Ø Phân tích hi u qu u t bao g m các n i dung:

- Hi u qu KT - XH c ánh giá thông qua các ch tiêu sau:

Doanh thu t ng thêm do d án c u t ; óng góp ngân sách nhà n c hàng m; gi i quy t vi c làm cho ng i lao ng (lao ng tr c ti p và d ch v ); s h

c xóa ói gi m nghèo; thu nh p bình quân c a ng i lao ng; góp ph n chuy n

ch kinh t - kinh t cây tr ng, th c hi n công nghi p hóa, hi n i hóa nông nghi p

và nông thôn; khai thác có hi u qu ti m n ng t ai, nh t là t tr ng i tr c a vào s n xu t

- Tác ng v môi tr ng

• i dung" Qu n lý khai thác d án và s d ng lao ng"

2.2 ánh giá công tác l p DA T XDVNL t i t nh Thanh Hoá.

ánh giá công tác t ch c tri n khai l p DA T XDVNL

Nhìn chung quy trình l p DA T XDVNL t i Thanh Hóa ã c l p theo trình t

và lôgic h p lý Tuy nhiên, trong công tác t ch c tri n khai l p DA T XDVNL t i Thanh Hoá v n còn m t s h n ch c n ph i kh c ph c

n ch và nguyên nhân

Vi c l p nhóm so n th o còn nhi u khó kh n trong vi c tìm ki m cán b có úng và trình chuyên môn áp ng yêu c u trong công tác l p DA T XDVNL do s khác

bi t v trình gi a các cán b tham gia l p d án trong cùng n v hay gi a hai n

là oàn KSTKQH nông nghi p Thanh Hóa v i công ty t v n khác

ch trình và hi u qu công vi c so n th o d án có th b nh h ng do s ph i

p gi a oàn KSTKQH nông nghi p Thanh Hoá v i công ty t v n khác có s khác nhau v m t không gian, th i gian

Vi c l a ch n và m i công ty t v n tham gia ph i h p l p DA T XDVNL cùng oàn KSTKQH nh ng l i không áp ng yêu c u v n ng l c ã gây tác ng tiêu c c

i hi u qu th c hi n d án u t

ánh giá n i dung phân tích trong quá trình l p DA T XDVNL

v t qu :

Nhìn chung các n i dung trong các DA T XDVNL ã c nhóm so n th o ánh giá t ng i y và tuân theo quy nh chung Các n i dung c phân tích:

• Nh ng c n c xác nh s c n thi t ph i u t và hình th c u t

• u ki n t nhiên, hi n tr ng KT - XH vùng d án

• Ch ng trình s n xu t và các yêu c u c n áp ng

• Các gi i pháp v k thu t công ngh

• Các gi i pháp thi t k xây d ng ng ru ng

• i v i n i dung Tài chính và hi u qu u t