Hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng của cục thuế Sơn La

Hiện nay, các Doanh nghiệp xây dựng hoạt độngchiếm phần lớn so với tổng số các Doanh nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh Sơn La thi công đủ loại công trình như công trình dân dụng, công nghi[r]

MỞ ĐẦU

Hoạt động kiểm tra thuế không những giúp cho hoạt động quản lý thuế đạt được các mục tiêu đã đề ra mà còn giúp Nhà nước phát hiện những hạn chế của chính sách, điều chỉnh kịp thời chính sách, chế độ về thuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế của cộng đồng và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng trốn thuế, chống thất thu thuế

Hiện nay, các Doanh nghiệp xây dựng hoạt độngchiếm phần lớn so với tổng số các Doanh nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh Sơn La thi công đủ loại công trình như công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, hạ tầng cơ sở Qua công tác quản lý thuế đối với các Doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La trong nhiều năm cho thấy mức độ rủi

ro về tuân thủ pháp luật thuế của Doanh nghiệp hoạt động xây dựng là rất cao, ngành Thuế Sơn La cũng đã chỉ đạo liên tục ưu tiên về công tác thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế trong lĩnh vực xây dựng và đã tăng tỷ lệ thu nộp vào ngân sách nhà nước trong những năm gần đây Tuy nhiên, mức độ đóng góp vào ngân sách của các Doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn còn chưa đồng đều, chưa tương xứng với tiềm năng của Doanh nghiệp

Mặt khác, công tác kiểm tra thuế nói chung và công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục ThuếSơn La nói riêngvẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra cho công tác quản lý thuế nói chung và kiểm tra thuế nói riêng Điều này đòi hỏi công táckiểm tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Sơn La cần có sự nghiên cứu, đánh giá, phân tích để có thể đề xuất các giải pháp quan trọng nhằm hoàn thiện hơn nữa nội dung công tác này, nâng cao hiệu quả quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Sơn La

Xuất phát từ những lý do trên, việc đi sâu nghiên cứu thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng, nhằm tìm ra các giải pháp để hoàn thiện công táckiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp hiện nay là rất cần thiết.Chính vì vậy việc chọn

đề tài làm luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện công táckiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng của Cục ThuếSơn La” vừa có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực

tiễn

- Mục tiêu nghiên cứu của đề tài: Trên cơ sởlý luận chung về công tác kiểm tra thuế đối với Doanh nghiệp vận dụng để phân tích, đánh giá thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La trong thời gian tới

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được kết cấu thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn

Chương 2: Những vấn đề chung về công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục

Thuếtỉnh Sơn La

Chương 4:Các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây

dựng tại Cục Thuế tỉnh Sơn La đến năm 2020

Nội dung cụ thể của các chương như sau:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đếnđề tài

Qua tra cứu, tìm hiểu nguồn dữ liệu tại thư viện thuộc Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và các Website điện tử đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến công tác kiểm tra thuế bao gồm:

Luận văn Thạc sĩ, đề tài “ Hoàn thiện công tác kiểm tra thuế trong cơ chế tự khai, tự nộp thuế ở Việt Nam” của tác giả Lê Thị Thu Hồng bảo vệ tại Trường Đại học

Kinh tế Quốc dân năm 2008

Luận văn Thạc sĩ, đề tài “ Hoàn thiện tổ chức kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp do cơ quan thuế thực hiện (Khảo sát trên địa bàn tỉnh Nghệ An)” của tác giả

Phan Quốc Hoa bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2010

Luận văn Thạc sĩ, đề tài “ Hoàn thiện kiểm tra thuế giá trị gia tăng đối với các Doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hải Dương” của tác giả

Nguyễn Ngọc Quỳnh bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2013

Luận văn Thạc sĩ, đề tài “ Tăng cường quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Sơn La” của tác giả Đặng Quang

Hưng bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2013

Luận văn Thạc sĩ, đề tài “ Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Sơn La” của tác giả Đặng Thùy Trang bảo vệ tại

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2013

Bài viết “ Hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế ở Việt Nam” của tác giả PGS.TS Lê Xuân Trường đăng trên Website Tạp chí Tài chính tháng

10/2014

Nhìn chung các công trình nghiên cứu đã hệ thống được những vấn đề lý luận cơ bản về công tác kiểm tra thuế Đồng thời đã nêu lên thực trạng của công tác kiểm tra thuế trong cơ chế tự khai, tự nộp thuế Từ đó đưa ra những hạn chế trong công tác kiểm tra thuế đó là: Trình độ nghiệp vụ chuyên môn của cán bộ kiểm tra còn chưa đồng đều, chất lượng các cuộc kiểm tra còn hạn chế chưa phản ánh đúng thực trạng sai phạm của Doanh nghiệp Các công trình nghiên cứu cũng đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đó là: Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin phục vụ công tác kiểm tra thuế

Kế thừa có chọn lọc các kết quả đã đạt được cũng như khắc phục những thiếu sót của các nghiên cứu trước luận văn sẽ tiến hành nghiên cứu công tác công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La Quá trình phân tích để tìm ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế.Từ đó, đề xuất các giải pháp đồng bộ, mang tính khả thi cao để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuếtỉnh Sơn La

Chương 2: Những vấn đề chung về công tác kiểm tra thuế

đối với các Doanh nghiệp

Tác giả hệ thống các vấn đề chung về công tác kiểm tra thuếđối với Doanh nghiệp bao gồm:

- Khái quát về thuế và quản lý thuế: Trong đó nêu lên khái niệm về thuế và vai vai trò của thuế; khái niệm về quản lý thuế và nội dung của quản lý thuế

- Các nội dung về kiểm tra thuế đối với Doanh nghiệp bao gồm:

+Khái niệm và đặc điểm của kiểm tra thuế

+ Các yêu cầu, nguyên tắc và phương pháp kiểm tra thuế

+ Phân loại kiểm tra thuế

+ Quy trình kiểm tra thuế

+ Nội dung của kiểm tra thuế

+ Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm tra thuế: bao gồm các yếu tố bên ngoài

và các yếu tố thuộc Cục Thuế Sơn La

+ Kinh nghiệm của một số Cục Thuế và bài học rút ra cho Cục Thuế Sơn La

Chương 3: Thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La

Trên cơ sở những khái quát về Cục Thuế tỉnh Sơn La, sơ lược quá trình phát triển;

mô hình tổ chức; kết quả thu ngân sách hàng năm; tình phát triển vàđặc điểm của các Doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La và một số thu thập số liệu từ thực tế Tác giả đãđi sâu phân tích và đánh giá thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La trên các nội dung như sau:

Thứ nhất:Tổ chức bộ máy và tổ chức công việc kiểm tra thuế đối với các doanh

nghiệp xây dựng tại Cục Thuế tỉnh Sơn La

Cục Thuế Sơn La có 02 phòng kiểm tra hoạt động độc lập và 13 đội kiểm tra thuộc

12 Chi cục thuế các huyện, thành phố

Năm 2014,toàn ngành Thuế Sơn La có 602 cán bộ, công chức (bao gồm cả biên chế

và hợp đồng lao động) Trong đó cán bộ làm công tác kiểm tra chiếm 16,27% trong tổng

số cán bộ, công chức.Theo chức năng, nhiệm vụcác cán bộ tham gia công tác kiểm tra phải thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định về công tác kiểm tra của nhà nước, các quy định và quy trình của Tổng cục Thuế ban hành, chấp hành nội quy, kỷ luật của đoàn kiểm tra, chịu sự phân công công tác của Đoàn kiểm tra Không có thái độ hách dịch, cửa quyền, sách nhiễu làm ảnh hưởng đến công việc Không ngừng học tập nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, bồi dưỡng kiến thức pháp luật để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Thứ hai:Hình thức kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế

tỉnh Sơn La

Trong cơ chế NNT tự khai, tự nộp thuế thì hoạt động kiểm tra thuế được quy định trong Luật quản lý Thuế số 78/2006/QH11 ngày 29/11/2006, Luật số 21/2012/QH13 của Quốc hội sửa đổi bổ sung một sốđiều của Luật quản lý thuế Và trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2014 công tác kiểm tra thuế được thực hiện theoQuyết định số 528/QĐ-TCT ngày 29/5/2008 của Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế

về việc ban hành Quy trình kiểm tra thuế,được thực hiện theo hai hình thức sau:

* Kiểm tra thuế tại trụ sở CQT được thực hiện theo các bước sau:

-Bước 1: Thu thập, khai thác, phân tích thông tin để kiểm tra hồ sơ khai thuế

- Bước 2: Lựa chọn cơ sở kinh doanh để lập danh sách kiểm tra hồ sơ khai thuế:

- Bước 3: Duyệt và giao nhiệm vụ kiểm tra hồ sơ khai thuế

- Bước 4: Nội dung kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở CQT

- Bước 5:Xử lý kết quả kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở CQT

* Kiểm tra tại trụ sở NNT

- Công tác lập kế hoạch kiểm ra: Kế hoạch kiểm tra được xác định trên cơ sở nguồn thông tin thu thập được về NNT, nguồn thông tin có được từ các phân tích, đánh giá rủi

ro tại các Chi cục và Cục Thuế, nguồn thông tin có được từ cơ sở dữ liệu quản lý của ngành thuế …

- Nội dung kiểm tra:

+ Kiểm tra việc chấp hành chế độ hóa đơn, chứng từ của Doanh nghiệp

+ Về việc chấp hành chế độ kế toán, lưu giữ sổ sách, chứng từ kế toán

+ Kiểm tra việc kê khai, tính thuế của các Doanh nghiệp

Thứ ba: Đánh giá thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây

dựng của Cục Thuế Sơn La

* Về kết quả đạt được:

- Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của NNT

- Đảm bảo quản lý chặt chẽ nguồn thu và chống thất thu và tăng thu cho NSNN

-Thông qua công tác kiểm tra đã phát hiện các sai phạm của Doanh nghiệp xây dựng về công tác hạch toán kế toán cũng như việc kê khai, tính thuế và kịp thời kiến nghị

xử lý các vi phạm về thuế đã góp phần răn đe, ngăn chặn các hành vi vi phạm, gian lận về thuế; đẩy lùi tình trạng kinh doanh hoá đơn bất hợp pháp

- Tổ chức bộ máy kiểm tra thuế được sắp xếp theo hướng chuyên môn hoá theo chức năng, theo địa bàn quản lý Chất lượng các cán bộ kiểm tra thuế ngày càng tăng

* Hạn chế:

-Về lực lượng cán bộ thực hiện công tác kiểm tra thuế: Lực lượng công chức làm công tác kiểm tra còn mỏng, trình độ chuyên môn chưa đồng đều; năng lực của một số cán bộ còn hạn chế, vẫn áp dụng công việc theo lối mòn, thiếu tính sáng tạo, hiện nay tại cục Thuế Sơn

La chỉ khoảng 16% trên tổng số cán bộ, công chức của ngành

-Về chất lượng các cuộckiểm tra thuế:

Công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra: Công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra thuếvẫn mang nặng tính hình thức, chủ yếu phụ thuộc vào kinh nghiệm và đánh giá chủ quan của cán bộ đảm nhiệm

Công tác kiểm tra tại trụ sở CQT: Việc phân tích, nhận xét hồ sơ khai thuế, báo cáo tài chính còn sơ sài, hình thức chưa đánh giá được các rủi ro tiềm ẩn của hồ sơ kiểm tra một cách hiệu quả nên vẫn tồn tại nhiều hành vi vi phạm, có thể phát hiện ngay từ khâu kiểm tra thuế tại bàn nhưng vẫn không điều chỉnh để đến khi kiểm tra tại trụ sở NNT mới phát hiện xử lý

Công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở NNT: Số lượng các Doanh nghiệp kiểm tra tại trụ sở chưa được nhiều; việc phân tích hồ sơ trước khi khi kiểm tra tại Doanh nghiệp còn sơ sài chưa xác định được vấn đề trọng tâm để kiểm tra; kết quả kiểm tra còn chưa phản ánh hết tình trạng vi phạm của Doanh nghiệp; một số cuộc kiểm tra còn chưa thực hiện theo đúng quy trình

-Về xây dựng cơ sở dữ liệu người nộp thuế: Cơ sở dữ liệu về NNT chưa đầy đủ, không đáp ứng được yêu cầu để áp dụng kỹ thuật xây dựng kế hoạch kiểm tra trên cơ sở phân tích các chỉ tiêu, đánh giá rủi ro và mức độ tuân thủ pháp luật

-Về cơ chế phối hợp: Chưa có sự phối hợp tốt trong công tác kê khai giữa các bộ phận Kê khai, Kiểm tra tại Văn phòng Cục cũng như tại các Chi cục Thuế; Chưa có sự phối hợp thường xuyên giữa các ban ngành trong việc thu thập thông tin về NNT trước

khai kiểm ra Doanh nghiệp

Tin học hoá công tác kiểm tra thuế tại Cục thuế và các chi cục thuế còn hạn chế và chưa đồng bộ

* Nguyên nhân cơ bản:

- Một số cán bộ chưa có kinh nghiệm nhiều trong công tác kiểm tra thuế, kiến thức

về tài chính, kế toán, lĩnh vực xây dựng cơ bản còn hạn chế

- Nội dung các sắc thuế còn phức tạp chưa đồng bộ, một số nội dung của Luật thuế còn mang tính chất chưa cụ thể gây ra nhiều cách hiểu khác nhau

- Cơ chế phối kết hợp giữa cơ quan thuế với các ngành chức năng chưa rõ ràng nên

sự phối hợp chưa được thường xuyên và chặt chẽ

- Chưa hoàn thiện công tác xây dựng cơ sở dữ liệu về NNT, Cán bộ kiểm tra còn lúng túng và chưa thật sự thành thạo trong việc sử dụng phần mềm ứng dụng quản lý thuế như: QLT, QTT, QLCV, QHS, QLTNCN, TMS

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đối với các

Doanh nghiệp xây dựng tại Cục Thuế tỉnh Sơn La đến năm 2020

Từ những hạn chế và nguyên nhân đã phân tíchở chương 3, Tác giảđề xuất 06 giảipháp cơ bảnđể hoàn thiện công tác kiểm tra thuếđối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế tỉnh Sơn La đó là:

Một là:Nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác kiểm tra: Tăng cường công tác đào

tạo cán bộ kiểm tra nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luận chính trị, tính tuân thủ pháp luật của cán bộ thuế, từ cơ bản đến chuyên sâu, đặc biệt là đào tạo đội ngũ cán bộ nguồn

Hai là: Hoàn thiện kỹ năng kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng

- Khi lập kế hoạch kiểm tracần sử dụng các tiêu thức phân tích, đánh giá rủi ro để lựa chọn người nộp thuế cụ thể tương ứng với các loại hình kiểm tra khác nhau

- Việc kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở CQT: Cần quan tâm, trú trọng hơn nữa việc thu thập thông tin từ ngoài ngành như Kho bạc nhà nước, các ngân hàng, các chủ đầu tư để nắm được tình hình tài chính của Doanh nghiệp cũng như tiến độ các công trình

hoàn thành và tiến độ giải ngân, thanh toán vốn để nắm được thông tin của các công trình đang thi công

- Về kiểm tra chấp hành luật thuế tại trụ sở NNT: phải đánh giá, hiểu biết cơ bản về đối tượng tiến hành kiểm tra để xác định đúng phương pháp kiểm tra, phân công hợp lý giữa các thành viên để tiết kiệm thời gian và phù hợp về tài liệu cũng như tổng hợp số liệu

- Xây dựng cẩm nang nghiệp vụ kiểm tra và nhận diện các hành vi gian lận thuế đối với các DN xây dựng cơ bản

Ba là: Thường xuyên tổng kết đánh giá hiệu quả công tác kiểm tra thuế

Bốn là: Xây dựng và thực hiện cơ chế phối hợp các ngành có liên quan trong công

tác kiểm tra thuế như kho bạc, ngân hàng, các chủ đầu tư

Năm là:Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu người nộp thuế phục vụ hiệu quả cho

công táckiểm tra

- Cơ sở dữ liệu NNT phải được cập nhật một cách chính xác, kịp thời, đầy đủ với sự

hỗ trợ từ công nghệ thông tin hiện đại Nếu không, các vấn đề rủi ro sẽ không thể đánh giá chính xác

- Phòng kiểm tra, các đội kiểm tra cần xây dựng cơ sở dữ liệu về NNT thông qua các cuộc kiểm tra để phục vụ cho những năm kiểm tra tiếp theo

Sáu là: Ứng dụng công nghệ tin học trong công tác kiểm tra thuế: Cần trang bị cho

bộ phận thanh tra, kiểm tra các phần mềm chuyên dùng hỗ trợ công tác tính toán chi tiết các chi phí vật tư, vật liệu, nhân công khi tiến hành kiểm tra từ đó mới có thể so sánh được với các khoản mục chi phí mà Doanh nghiệp đã hạch toán trên sổ sách kế toán Đồng thời, Tác giả cũng đưa ra một số kiến nghịđối với Bộ tài Chính, Tổng cục Thuế, UBND tỉnh Sơn La trong việc hoàn thiện các Chính sách pháp luật có liên quan đến công tác kiểm tra thuế, thực hiện tốt các chương trình cải cách và hiện đại hóa công tác kiểm tra thuế đã xây dựng, chỉ đạo các cơ quan chức năng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan thuế trong việc chống thất thu NSNN

Kiến nghị với các Doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La: Tăng cường công tác kế toán trong DN, tăng cường công tác quản lý, sử dụng hoá đơn, kiểm soát chặt

chẽ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh của DN

Kết luận

Như vậy, việc nghiên cứu vàđưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra thuếđối với các Doanh nghiệp xây dựng của Cục thuế tỉnh Sơn La là vấnđề rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay cùng với việc cải cách thủ tụchành chính thuế nói chung và hiệnđại hoá công tác kiểm tra thuế nói riêng

Bằng sự nghiên cứu và qua thực tế làm việc tại cơ quan thuế trong thời gian vừa

qua, luận văn “Hoàn thiện công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp xây dựng của Cục Thuế Sơn La”đã đưa ra những lý luận cơ bản về công tác kiểm tra thuế; những

thực trạng trong công tác kiểm tra thuế đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản tại Cục Thuế tỉnh Sơn La; từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra đối với các Doanh nghiệp xây dựng cơ bản của Cục Thuế tỉnh Sơn La trong thời gian tới

Do điều kiện thời gian và năng lực nghiên cứu còn hạn chế, mặc dù tác giả đã có nhiều cố gắng song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Tác giả mong muốn nhận được nhiều ý kiến đóng góp, phê bình để luận văn được hoàn thiện hơn