Giáo án chủ đề ngữ văn 6 kì 2 có bảng mô tả soạn 5 hoạt động chi tiết 2021

Đây là giáo án (kế hoạch) chủ đề môn Ngữ văn 6 học kì 2 Giáo án được soạn theo chủ đề công văn 5512 mới nhất tháng 12 năm 2020 của Bộ giáo dục. kế hoạch có bảng mô tả các mức độ nhận thức, giáo án soạn theo 5 bước mới nhất. Từng phần có bảng mô tả chủ đề. Từng bước được soạn chi tiết cụ thể: Hoạt động khởi động, hoạt động hình thành kiến thức, hoạt động luyện tập, hoạt động mở rộng, hoạt động tìm tòi mở rộng... Đề kiểm tra đánh giá chủ đề có ma trận theo yêu cầu mới nhất của Bộ giáo dục cho năm học 2020 2021

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NGỮ VĂN 6 KÌ II TRUYỆN HIỆN ĐẠI VÀ PHÉP TU TỪ SO SÁNH

PHẦN I:XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ

A CƠ SỞ LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ

- Căn cứ khung phân phối chương trình cấp THCS cỉa Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Căn cứ vào “Công văn 3280/BGD ĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thực hiện điềuchỉnh nội

dung dạy học cấp THCS, THPT, ngày 27 tháng 8 năm 2020 để xây dựng chủ đề tíchhợp văn bản - làm văn trong học kì II

- Căn cứ thông tư Số: 26/2020/TT-BGDĐT, ngày 26 tháng 8 năm 2020 về việc sửa

đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở vàhọc sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐTngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Căn cứ sách giáo khoa và sách giáo viên theo nội dung chương trình hiện hành

B THỜI GIAN DỰ KIẾN :

77-78 -Những vấn đề chung về chủ đề

-Sông nước Cà Mau

79 Khái niệm, cấu tạo phép so sánh

dục chung Các tiết học chủ đề Gv không tổ chức thiết kế kiến thức, thông tin đơn lẻ,

mà phải hình thành ở học sinh năng lực tìm kiếm, quản lý, tổ chức sử dụng kiến thức

để giải quyết vấn đề trong tình huống có ý nghĩa Đó là mối qua hệ giữa phươngthức Miêu tả- tự sự với phép tu từ so sánh Hiểu được giá trị của so sánh trong đọc -hiểu và tạo lập văn bản

- Thông qua việc hiểu biết về thế giới tự nhiên bằng việc vận dụng kiến thức đã học

để tìm hiểu giúp các em ý thức được hoạt động của bản thân, có trách nhiệm vớichính mình, với gia đình, nhà trường và xã hội ngay trong cuộc sống hiện tại cũngnhư tương lai sau này của các em;

- Đem lại niềm vui, tạo hứng thú học tập cho học sinh Phát triển ở các em tính tíchcực, tự lập, sáng tạo để vượt qua khó khăn, tạo hứng thú trong học tập.

- Thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kỹ năng khácnhau để thực hiện một hoạt động phức hợp

- Lựa chọn những thông tin, kiến thức, kỹ năng cần cho học sinh thực hiện được cáchoạt động thiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày, làm cho họcsinh hòa nhập vào thế giới cuộc sống

II MỤC TIÊU CỤ THỂ CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức/ kỹ năng/ thái độ

1.1.Đọc- hiểu

1.1.1 Đọc hiểu nội dung: Qua chủ đề học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của vùng sông

nước cực nam Tổ quốc với vẻ đẹp hoang xơ, trù phú và miền trung hùng vĩ Đặc biệt

là hình ảnh con người lao động ở mọi miền đất nước

1.1.2 Đọc hiểu hình thức:

- Hiểu được đặc trưng thể loại truyện hiện đại Nhận biết và hiểu vai trò của các yếu

tố miêu tả trong các truyện được học, nghệ thuật miêu tả cách chọn lọc và sắp xếpchi tiết, ngôn ngữ sinh động qua các phép so sánh

- Nhớ được một số chi tiết đặc sắc trong các truyện được học Biết kể lại tóm tắthoặc chi tiết các truyện được học

- Học sinh nhớ được khái niệm so sánhbiết được cấu tạo của phép tu từ so sánh; cáckiểu so sánh, tác dụng của biện pháp tu từ

- HS phân tích và vận dụng hiệu quả các biện pháp tu từ vào việc đọc - hiểu văn bản;khi nói và viết văn miêu tả

- HS nhận diện được các phép tu từ; chỉ ra được cấu tạo của phép tu từ so sánh; cáckiểu so sánh,tác dụng của các biện pháp tu từ

1.1.3 Liên hệ, so sánh, kết nối:Liên hệ tới các chương, các phần khác của toàn bộ tác phẩm và xem tác phẩm chuyển thể sang điện ảnh.Tích hợp liên môn: Môn địa lý,Giáo dục công dân, mĩ thuật vào tìm hiểu, khai thác, bổ sung kiến thức về bài

học

- Tích hợp giáo ý thức yêu quí và bảo vệ môi trường thiên nhiên

- Có kĩ năng vận dụng phương pháp học tập vào Đọc - Hiểu những truyện hiện đạikhác

1.1.4 Đọc mở rộng: Biết cách đọc - hiểu truyện hiện đại - Bước đầu biết đọc-hiểu

các truyện hiện đại theo đặc trưng thể loại

1.2.Viết:

-Thực hành viết: - Bước đầu biết đặt câu, viết đoạn văn có sử dụng các phép tu từ.

- Nói: trình bày được các đoạn văn tự sự, miêu tả có sử dụng so sánh và cảm thụ

phép so sánh

-Nghe:Tóm tắt được nội dung trình bày của gv và bạn.

-Nói nghe tương tác:Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có

giải pháp thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các

ý tưởng được trình bày trong quá trình thảo luận

2.Phát triển phẩm chất, năng lực

2.1.Phẩm chất chủ yếu:

- Nhân ái:Bồi dưỡng tình cảm đối với ngôn ngữ dân tộc, có ý thức phát huy sự giàu

đẹp của TV, vận dụng lối so sánh ví von, giàu hình ảnh của ông cha.tình yêu thiên

nhiên, đất nước (Sông nước Cà Mau; Vượt thác);

- Chăm học, chăm làm: HS có ý thức vận dụng bài học vào các tình huống, hoàn

cảnh thực tế đời sống của bản thân Chủ động trong mọi hoàn cảnh, biến thách thứcthành cơ hội để vươn lên Luôn có ý thức học hỏi không ngừng để đáp ứng yêu cầuhội nhập quốc tế, trở thành công dân toàn cầu

-Trách nhiệm: hành động có trách nhiệm với chính mình, có trách nhiệm với đất

nước, dân tộc để sống hòa hợp với môi trường

2.2 Năng lực

2.2.1.Năng lực chung:

-Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời sống,

khả năng suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiệnbản thân

-Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thu nhận và lý giải thông tin trong văn bản, thảoluận, lập luận, phản hồi, đánh giá về các vấn đề trong học tập và đời sống; phát triểnkhả năng làm việc nhóm, làm tăng hiệu quả hợp tác

-Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện và giải quyết vấn đề đặt ra trongcuộc sống biết đánh giá vấn đề, tình huống dưới những góc nhìn khác nhau

2.2.2 Năng lực đặc thù:

-Năng lực đọc hiểu văn bản:Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra những giá trị thẩm

mĩ trong văn học

- Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức tiếng Việt cùng với những trải

nghiệm và khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản;Trình bày dễ hiểu các ýtưởng ;có thái độ tự tin khi nói; kể lại mạch lạc câu chuyện; biết chia sẻ ý tưởng khithảo luận ý kiến về bài học

- Năng lực thẩm mỹ: Trình bày được cảm nhận và tác động của tác phẩm đối vớibản thân Vận dụng suy nghĩ và hành động hướng thiện Biết sống tốt đẹp hơn

D BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP.

1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức theo định hương phát triển năng lực

diễn đạt thông thường

khác nhau ở điểm nào

về nội dung, nghệthuật chi tiết, sựviệc tiêu biểu

- Lí giải được ýnghĩa nội dungcủaTP

- Giải thích được

ý nghĩa nhan đềcủa tác phẩm

- Hiểu được tácdụng phép tu từ

- Trình bày đượccảm nhận ấntượng của cánhân về giá ND

và NT của TP

- Chỉ ra đượcmục đích của việc

sử dụng biệnpháp tu từ như sosánh được sửdụng trong vănbản

- Lấy được ví dụ,đặc câu có cácphép tu từ so sánh

- Vận dụng hiểubiết về tác giả, tácphẩm, thể loại lígiải giá trị ND và

NT của TP

- Cảm nhận được

ý nghĩa của một

số hình ảnh, chitiết đặc sắc trongtruyện

- Khái quát ýnghĩa tư tưởng

mà tác giả gửiđến người đọc

- So sánh sựgiống và khácnhau giữa cácđoạn trích để thấyđược những nétđặc sắc của cáchmiêu tả của nhàvăn

- Tạo lập đượcmột số câu, đoạnvăn phân tíchhiệu quả biểu đạtcủa các biệnpháp tu từ

- Biết tự đọc vàkhám phá các giá trịcủa một văn bảnmới cùng thể loại

- Trình bày nhữngkiến giải riêng vềnhân vật, cốt truyện,những phát hiệnsáng tạo về văn bản

- Vận dụng tri thứcđọc hiểu văn bản đểkiến tạo những giátrị sống của ca nhân(những bài học rút

ra và vận dụng vàocuộc sống)

- Sáng tác thơ, vẽtranh; kể sáng tạo

- Đưa ra đượcnhững bình luận,nhận xét phép tu từđược sử dụng trongcác văn bản mới

- Vận dụng các biệnpháp tu từ vào việcviết bài văn miêu tả

2.Tiêu chí đánh giá được xác định ở 4 mức độ theo định hướng phát triển năng lực

nào của thiên nhiên

Cà Mau gợi cho

con người nhiều ấn

tượng khi đi qua

mảnh đất này?

- Khi miêu tả cảnh

sông nước Cà Mau,

sự đọc đáo của tên

sông, tên đất nơi

đây được thể hiện

- Đoạn văn tảsông và nướcNăm Căn tạo nênmột thiên nhiênnhư thế nào trongtưởng tượng củaem?

- Hãy liệt kê cáchình ảnh gắn vớimàu xanh trongvăn bản? từ đó emrút ra nhận xét gì

về thiên nhiênvùng sông nước

Cà Mau?

- Quang cảnh chợNăm Căn hiện lênvừa quen thuộcvừa lạ lùng, tạisao?

- Nhận xét của em

về nghệ thuậtmiêu tả trênphương diện dùng

từ, biện pháp tutừ? Tác dụng củacách sử dụng đó?

- Cảm nhận của

em về cảnh tượngthiên nhiên, ngườilao động nơi đây?

- Miêu tả cảnhvượt thác, tác giảmuốn thể hiện

- Phân tích tác dụngcủa cách dùng từ, sosánh trong đoạnmiêu tả về dòngNăm Căn và rừngđước?

- Nêu nhận xét vềnghệ thuật của đoạntrích?

- Qua đoạn trích, emcảm nhận được gì vềvùng đất này?

- Em học tập được

gì từ nghệ thuật tảcảnh của tác giả?

- Vì sao có thể nói:

Nhà văn Đoàn Giỏi

là nhà văn của vùngđất phương Nam?

- Trình bày cảmnhận của em về hìnhảnh so sánh đẹptrong văn bản?

- Nhận xét về nghệthuật miêu tả qua hai

văn bản Sông nước

Cà Mau và Vượt thác?

- Em học tập được

gì từ nghệ thuật tảcảnh của tác giả?

- Vì sao nói văn bản

“ Vượt thác”, thiênnhiên ở đây thay đổitheo từng vùng?

-Trình bày cảmnhận, kiến giải riêngcủa cá nhân về tác

- Cảm xúc của em

về vẻ đẹp củathiên nhiên quêhương đất nước?

- Viết đoạn vănkhoảng 12 câu tảmột con sông ởquê em theonhững đặc điểmriêng?

- Chân dung conngười lao độngtrên sông nướcqua hình ảnhdượng HươngThư?

- Cảm nhận về sựphong phú, đadạng của thiênnhiên, đất nướcViệt Nam qua haivăn bản “ Sôngnước Cà Mau”của Đoàn Giỏi và

“ Vượt thác” của

Võ Quảng?

- Giới thiệu về CàMau - điểm đến

du lịch ngày nay

để thấy được sựphát triển của đờisống xã hội

- Viết một đoạnvăn năm đến bảycâu tả một bácnông dân đanglàm ruộng?

-Từ việc làm của

-lí giải, phát hiện,nhận xét, đánh giá

về tác dụng củacác phép tu từ

dụng của các phép

tu từ so sánh

- Trao đổi, thảo luận

về các giá trị của từngữ, hình ảnh, phép

tu từ so sánh

dượng HươngThư, em có suynghĩ gì khi là mộthọc sinh được họctập dưới máitrường khangtrang, hiện đạihiện nay?

Câu hỏi định tính, định lượng:

- Trắc nghiệm khách quan (Tác giả, tác phẩm, đặc điểm thể loại …)

- Câu tự luận trả lời ngắn Bài tập thực hành: Trình bày miệng (thuyết trình, kể

chuyện, trình bày một số vấn đề …)Câu tự luận trả lời ngắn (lí giải, phát hiện, nhậnxét, đánh giá…)

- Phiếu làm việc nhóm (trao đổi, thảo luận về các giá trị tác phẩm…)

- Nghiên cứu so sánh tác phẩm, nhân vật theo chủ đề

- Viết đoạn văn (hoặc bài văn) để trình bày những hiểu biết về các tác phẩm, vậndụng vấn đề đã học vào cuộc sống

Đ PHƯƠNG TIỆN- HỌC LIỆU:

- Giáo viên:Sưu tầm tài liệu, lập kế hoạch dạy học

+ Thiết kể bài giảng điện tử

+ Chuẩn bị phiếu học tập và dự kiến các nhóm học tập

+Các phương tiện : Máy vi tính, máy chiếu đa năng

+Học liệu:Video , tranh ảnh, bài thơ, câu nói nổi tiếng liên quan đến chủ đề

- Học sinh :Đọc trước và chuẩn bị các văn bản SGK

+ Sưu tầm tài liệu liên quan đến chủ đề

+ Thực hiện hướng dẫn chuẩn bị học tập chủ đề của GV

E PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

-Kĩ thuật động não, thảo luận - Kĩ thuật trình bày một phút

- Kĩ thụât viết tích cực: Hs viết các đoạn văn

- Gợi mở - Nêu và giải quyết vấn đề

- Thảo luận nhóm - Giảng bình, thuyết trình

PHẦN II.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Tuần 21 - Tiết 77

1.Kiến thức: Nắm được những nét chính về tác giả và tác phẩm HS cảm nhận được

sự phong phú, độc đáo của thiên nhiên vùng Cà Mau Nắm được nghệ thuật miêu tảcảnh sông nước của tác giả

2.Kỹ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu nghệ thuật viết văn miêu tả.

3.Thái độ: Giáo dục HS lòng yêu thiên nhiên, con người vùng cực Nam Tổ quốc,

lòng tự hào dân tộc Trân trọng gìn giữ và bảo vệ môi trường tự nhiên

4.Phát triển năng lực:

- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực tạo lập kiểu văn bản miêu tả có sử dụng phép so sánh

-Năng lực đọc hiểu văn bản (văn bản truyện Việt Nam hiện đại)

-Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp (qua việc thảo luận trên lớp, thuyết trình trước lớp hệ thống tác phẩm văn học)

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ (nhận ra giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản)

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

+ Động não, đặt câu hỏi, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản

C CHUẨN BỊ: 6A1:Giáo án điện tử- phòng máy.

D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Các nhóm trình bày sản phẩm chuẩn bị về địa danh Cà Mau

- HS quan sát hình ảnh

CHỢ NĂM CĂN ( HIỆN NAY)

Cà Mau là tỉnh ven biển ở cực nam của Việt Nam, nằm trong khu vực Đồng bằng

sông Cửu Long Cà Mau là mảnh đất tận cùng của tổ quốc với 3 mặt tiếp giáp với biển, phía Đông giáp với Biển Đông, phía Tây và phía Nam giáp với vịnh Thái Lan, phía Bắc giáp với 2 tỉnh Bạc Liêu và Kiên Giang

Cà Mau đẹp và thơ là điểm đến hấp dẫn của khách du lịch trong và ngoài nước, là cảm hứng vô tận của các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ Ai đã từng xem bộ phim “ Đất phương Nam” hẳn biết đến nhà văn Đoàn Giỏi với cuốn tiểu thuyết “ Đất rừng phương Nam”.

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP.

Giáo viên giới thiệu chủ đề:

1.Mục tiêu chủ đề tích hợp.

- Hai văn bản truyện hiện đại đã khai thác hiệu quả yếu tổ miêu tả Trong đó có tảcảnh thiên nhiên, tả người, tả cảnh sinh hoạt Đặc biệt ở hai văn bản, các tác giả đãphát huy được giá trị của phép so sánh trong tái hiện cảnh vật, con người cũng nhưthể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết

- Học chủ đề, chúng ta thấy được mỗi quan hệ khăng khít giữa đọc - hiểu văn bảnvới tiếng Việt và làm văn Đọc văn bản phải hiểu được về cấu tạo, tác dụng tácdụng của so sánh nói riêng và biện pháp tu từ nói chung Muốn tạo lập được vănbản miêu tả hay, chúng ta phải học tập cách quan sát, cách sử dụng ngôn từ của cácnhà văn

- Học chủ đề, mỗi chúng ta biết vận dụng kiến thức, kĩ năng để đọc - hiểu va ftạo lậpvăn bản hiệu quả

2 Phân lượng chủ đề.

Tiết 77-78.Những vấn đề chung về chủ đề -Sông nước Cà Mau

Tiết 80-81.Vượt thác

Tiết 82.Các kiểu so sánh, tác dụng của phép so sánh

Tiết 83.Luyện tập - Tổng kết chủ đề- Kiểm tra đánh giá.

3 Dự án cần hoàn thiện để chia sẻ khi học chủ đề:

-Sưu tầm hình ảnh và viết bài giới thiệu về vẻ đẹp quê hương em?

-Sưu tàm hình ảnh, tư liệu giới thiệu vể hai địa danh được học trong chủ đề: Cà Mau

và Quảng Nam Vẻ đẹp của đất và người nơi đây

- Vẽ tranh, viết lời mới cho bài ca từ cảm hứng khơi gợi từ quá trình học chủ đề.-> Vận dụng so sánh để phần trình bày sinh động, hấp dẫn

TÌM HIỂU VĂN BẢN “SÔNG NƯỚC CÀ MAU”

I TÌM HIỂU CHUNG

- Gọi HS đọc chú thích * - SGK

- Em biết được gì về tác giả Đoàn Giỏi?

- Gọi HS nhận xát bổ sung thông tin?

- Em hiểu gì tác phẩm “Đất rừng phương

Nam”?

1.Tác giả: sgk

2 Văn bản:SGK

Gv cho HS quan sát hình ảnh và giới thiệu:

GV: Đất rừng phương nam là tiểu thuyết của nhà văn Đoàn Giỏi viết về cuộc đời

phiêu bạt của cậu bé tên An Bối cảnh của tiểu thuyết là miền Tây Nam Bộ, Việt Nam vào những năm 1945, sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm chiếm Nam Bộ.

Tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” được chuyển thể thành phim Đất phươngNam do Hãng phim Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh sản xuất năm 1997, NSNDPhạm Khắc là giám đốc sản xuất và chỉ đạo nghệ thuật Bộ phim do NSƯT NguyễnVinh Sơn đạo diễn và viết kịch bản nhân dịp kỷ niệm 300 năm Sài Gòn – Thành phố

Hồ Chí Minh Có một nhạc phẩm phim được nhiều người biết đến “Đất phươngnam”

Cậu bé An sống cùng với cha mẹ tại thành phố, sau ngày độc lập 2-9-1945 Thựcdân Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam, đổ quân vào Nam Bộ Pháp mở nhữngtrận đánh khiến cho những người dân sống tại các thành thị phải di tản An và ba

mẹ cũng phải bỏ nhà bỏ cửa để chạy giặc Cậu nhớ đến một anh bạn đi tàu đã tặngcậu chiếc la bàn mà không kịp mang theo Theo cha mẹ chạy hết từ vùng này tớivùng khác của miền Tây Nam Bộ An kết bạn cùng với những đứa trẻ cùng trang lứa

và có một cuộc sống tuổi thơ vùng nông thôn đầy êm đềm Nhưng cứ vừa ổn địnhđược mấy bữa thì giặc đánh tới nơi và lại phải chạy Trong một lần mải chơi, giặcđánh đến và An đã lạc mất gia đình Cậu trở thành đứa trẻ lang thang Trong chuyếnlưu lạc của mình, An đã được gặp và tiếp xúc với nhiều người Dì Tư Béo là mộttrong những người đầu tiên cưu mang An khi cậu bé bị lạc ở một xóm chợ Từ đó,cậu đã về làm giúp cho quán ăn của dì và không còn phải chịu cảnh đói khổ quangày Tại quán ăn dì Tư béo, An đã gặp: anh Sáu tuyên truyền, những anh bộ đội, vợchồng Tư Mắm, lão Ba Ngù, ông lão bán rắn và thằng Cò – họ đang đi tìm mộtngười tên Võ Tòng Vợ chồng Tư Mắm làm nghề bán mắm dọc các con kênh rạch

An vô tình biết rằng hai bọn họ là Việt gian Bị họ phát hiện nên An chạy trốn, hai

vợ chồng Tư Mắm đốt cháy quán dì Tư rồi bỏ đi Dì Tư Béo định dẫn An lên ThớiBình sinh sống nhưng An đã quyết định ở lại và tiếp tục cuộc sống không nơi nươngtựa Sau đó, An gặp lại cha con ông lão bán rắn và Võ Tòng An đã đi theo họ và trởthành con nuôi của ông lão bán rắn, anh em của thằng Cò Tuy là nghèo khó vất vảnhưng tía má nuôi của An rất thương An coi cậu bé như đứa con ruột do mình sinh

ra An còn được tía và thằng Cò dắt đi câu rắn, đi lấy mật ong và học được nhiềukinh nghiệm, thấy nhiều điều mới lạ mà An chưa từng biết Tía nuôi dắt An đi tớithăm chú Võ Tòng Võ Tòng sau này đòi đi giết Việt gian vì định mua chuộc ông BaNgù Trong lần phục kích giặt trên cây Da, Võ Tòng đã giết chết tên Việt gian vàmột tên lính ngụy Nhưng cuối cùng, Võ Tòng đã bị mụ Tư Mắm chỉ điểm rồi bị têntướng bắn chết Ba Ngù kêu An chỉ mụ Tư Mắm và biết được thói quen là thường đitắm vào buổi chiều Nên ông đã núp dưới đám bèo và dùng nỏ bắn chết mụ Thờigian sau, bọn giặt phải lao đao nhiều lần vì ông U Minh Thượng đã bị giặc đóngchiếm, gia đình tía nuôi và An rời đi U Minh Hạ sinh sống, gia nhập phường săn cásấu, sau đó tới Sroc Miên, chợ Mặt Trời, Năm Căn Tại đây An gặp lại dì Tư Béo vàrồi An theo các anh du kích

II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất (vai An)

- Điểm quan sát: trên thuyền xuôidòng sông

- Vị trí quan sát: Trên thuyền

- Đoạn văn ghi lại ấn tượng ban đầu

về những đối tượng nào?

- Ấn tượng đó được cảm nhận qua các

giác quan nào?

- Màu sắc? - Âm thanh?

a Ấn tượng chung về Cà Mau

+ Kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện+ Tất cả đều màu xanh

+ Âm thanh rì rào bất tận+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu

=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc biệt làcảm giác đơn điệu về màu xanh, về sự bất tậncủa rừng qua những câu kể và tả Cà Mau đầy

vẻ hoang xơ, thơ mộng

Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trướccảnh tượng thiên nhiên “lặng lẽ một màuxanh” của Cà Mau

Quan sát tinh tế, sử dụng tất cả các giác quan và cách sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh

Đoạn văn cho ta cảm nhậncách sử dụng hình ảnh đầy màu sắc, âm thanh của tác giả Ta như nhìn thấysông ngòi dày đặc qua phép so sánh, lối nói cường điệu (chi chít như mạng nhện) Ta như lạc vào thế giới xanh của trời, của nước, của rừng

cây và như để hồn mình an nhiênhòa cùng tiếng rì rào của sóng, của khu rừng xanh bốn mùa Một không gian đẹp như cổ tích khiến lòng độc giả say mê

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG Hoạt động chung cả lớp:

Giới thiệu vẻ đẹp quê hương em bằng

đoạn văn 5-7 câu?

- HS chuẩn bị và trình bày trước lớp

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, SÁNG TẠO

(1) Vẽ tranh về cảnh sông nước Cà Mau theo tưởng tượng của em?

(2).Tìm hiểu tiếp các nội dung còn lại

(3) Sưu tầm tranh ảnh về Cà Mau hiện nay

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

+ Động não, đặt câu hỏi, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản

C CHUẨN BỊ: Giáo án điện tử - phòng máy.

-Phiếu học tập:

Đọc thầm đoạn 2 Tìm các phép so sánh trong đoạn để hoàn thiện phiếu học tập:

Câu văn sử dụng so sánh Gợi tả hình ảnh

D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

-Trình bày phần chuẩn bị ở nhà: Sưu tầm tranh ảnh về Cà Mau hiện nay

-GV nhận xét sản phẩm của học sinh và giới thiệu bài

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Đọc văn bản.

- Đặt một câu văn nhận xét khái quát ấn

tượng chung về thiên nhiên ở Cà Mau?

- Tác giả sử dụng chi tiết nào, hình ảnh

nào để làm rõ sông ngòi kênh rạch ở Cà

Mau ?

- GV định hướng:

+ Số lượng kênh rạch

+ Cách gọi tên

+ Thiên nhiên Cà Mau như thế nào?

+ Thiên nhiên- con người?

b Cảnh sông ngòi, kênh rạch ở Cà Mau

*Cách đặt tên cho các dòng sông, conkênh: theo đặc điểm riêng biệt của nó màtạo thành tên: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp,Múi Giầm, Ba Khía

=> thiên nhiên ở đây còn rất tự nhiên,hoang dã, phong phú; con người sống rấtgần với thiên nhiên

Đó là những tên gọi rất giản dị, không cầu kì kiểu Hán Việt mà thường căn cứ vào đặc điểm sự vật để gọi tên.Gợi về một vùng đất hoang sơ, xa xôi, ít người biết đến.Người đọc nhận thấy sự giao thoa của nhiều nền văn hoá: Không chỉ có văn hoá người Việt mà còn có cả văn hoá của người Khơ-me, người Hoa.Đoạn văn miêu

tả kênh rạch, sông ngòi Cà Mau có thể coi là đoạn văn sinh động nhất trong Sông nước Cà Mau Tác giả đã sử dụng hàng loạt thủ pháp nghệ thuật để đặc tả vẻ đẹp của vùng đất này Có thể nói, trên mỗi miền quê hương Việt Nam, mỗi tên đất, tên sông, tên làng đều gắn với những đều giản dị như cuộc sống vốn có của nó Nhưng những địa danh đó là niềm thương mến, tự hào của người dân quê

Thảo luận cặp đôi

-Gv giao nhiệm vụ cho các nhóm qua

Dự kiến sản phẩm của học sinh

Câu văn sử dụng so sánh Gợi tả hình ảnh

-Dòng sông Năm Căn nước đổ ra biển Dòng sông rộng lớn, hùng vĩ.

ầm ầm ngày đêm như thác.

-Cá nước bơi hàng đàn đen trũi như

người bơi ếch

Hình ảnh cá nước sinh động-vẻ đẹp hoang dã.

-Rừng đước dựng lên cao ngất như hai

dãy trường thành vô tận

Hai bên bờ sông là hình ảnh rừng đước trùng điệp, hùng vĩ, kêu hãnh.

Trước hết, Cà Mau là vùng đất hùng vĩ, rộng lớn Các tính từ miêu tả các động từ diễn tả hoạt động, các hình ảnh có tính chất so sánh ví von được sử dụng chính xác: Trong đoạn, nhà văn Đoàn Giỏi đã nhiều lần sử dụng hình ảnh so sánh để tái hiện

vẻ đẹp thiên nhiên đầy vẻ đẹp hùng vĩ, hoang xơ của vùng đất cực nam Tổ quốc Đó

là niềm yêu quí, tự hào và trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước.

- Đọc thầm ” Thuyền chúng tôi ”

- Tìm những động từ những động từ

chỉ cùng một hoạt động của con

người qua hình ảnh thuyền?

- Ý nghĩa của mỗi cụm từ: Thoát

qua-Đổ ra-Xuôi về? Có thể thay đổi

vị trí của chúng được không? Vì

sao?

-Gọi HS trình bày?

- Nhận xét - kết luận

- Tìm trong đoạn văn những từ

miêu tả màu sắc của rừng đước và

+ Thoát qua: con thuyền vượt qua một nơi khó khăn, nguy hiểm;

+ Đổ ra: con thuyền từ con kênh nhỏ ra dòng sông lớn;

+ Xuôi về: con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước ở nơi dòng sống êm ả.

=>Không thể thay đổi trình tự các động từ

trong câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung,đặc biệt là sự diễn tả trạng thái hoạt động củacon thuyền trong mỗi khung cảnh

- Những từ miêu tả màu sắc rừng đước: xanh

lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ

=> Cách miêu tả tinh thế chính xác, tạo đượcnhững bậc màu xanh của lớp rừng đước nongần nhất và những lớp rừng đước xa hơn, giàhơn

Những "bậc" màu xanh ấy đã miêu tả các lớp cầy đước từ non đến già, tiếp nối nhau

từ bao đời nay vẫn như thế! Nhà văn không những đã quan sát tinh tế mà còn miêu

tả lại một cách tài tình bức tranh phong cảnh thiên nhiên, thể hiện qua cách dùng tính từ chỉ màu sắc Trong cách dùng động từ cũng vậy: thuyền chúng tôi cheo thoát qua kềnh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn Các động từ "thoát qua", "đổ ra", "xuôi về" đều chỉ hoạt động của con thuyền nhưng không thể thay đổi trình

tự các động từ ấy trong câu: "thoát qua" nói con thuyền vượt qua một nơi khó khăn,

nguy hiểm; "đổ ra" diễn tả con thuyền từ kênh nhỏ ra dòng sông lớn; còn "xuôi về" là lúc con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước êm ả trên sông Năm Căn.

+ Chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cậpthuyền có thể mua bán được đủ thứ tiêu dùng

và ẩm thực Người bán hàng của nhiều dântộc, nhiều giọng nói líu lô, đủ kiểu ăn vận sặcsỡ.v

-> tả ảnh sinh hoạt: Những chi tiết thể hiện sựđông vui, tấp nập, trù phú, độc đáo của chợNăm Căn

Đó là một bức tranh trù phú, tấp nập, đông vui Thủ pháp liệt kê được sử dụng một cách hiệu quả: Những túp lều lá thô sơ Những ngôi nhà gạch văn minh, những đống gỗ cao như núi, thuyền buôn dập dềnh trên sóng, Điệp từ những (12 lần) cũng góp phần gợi lên sự nhộn nhịp của cuộc sống nơi đây Chợ Năm Căn mang vẻ

bề thế của một trấn “anh chị rừng xanh” kiêu hãnh Nó mang theo hơi thở rất riêng của thứ chợ ven sông nước Nam Bộ Ớ đó có sự hoà trộn của nhiều màu sắc văn hoá: Món ăn Trung Quốc, món ăn địa phương, những cô gái Hoa kiều xởi lởi, những người Chà Châu Giang bán vải, những bà cụ người Miên bán rượu, nhiều sắc giọng khác nhau, nhiều kiểu ăn vận khác nhau, Tất cả khiến cho chợ Năm Căn trở thành bức tranh độc đáo nhất trong những xóm chợ vùng rừng Cà Mau.

5 Tổng kết:

- Cảm nhận về cuộc sống sinh hoạt của

người dân ở vùng đất cực nam của Tổ

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Hoạt động nhóm:

1.Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông ấy.

Sông Hồng: Con sông Hồng chảy qua quê hương em, giữa các bãi mía, bờ dâu xanh

ngắt Mặt sông thường đỏ như màu gạch non nên mới mang tên là sông Hồng Dòngsông đẹp như một dải lụa đào vắt ngang lên tấm áo màu xanh của đồng bằng Bắc

- Quan sát trực tiếp hoặc tìm hiểu qua tư liệu mạng Internet

- Ghi chép những điều quan sát được

3.Thái độ: Giáo dục HS có ý thức sử dụng phép so sánh trong viết văn miêu tả

4.Phát triển năng lực:Hiểu và sử dụng ngôn ngữ phù hợp, có hiệu quả trong GT,

theo 4 KN đọc, viết, nghe, nói

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

- Quan sát- phân tích, nhận xét so sánh đối chiếu, thực hành

- Viết 2 câu văn từ những điều quan sát được theo mô hình:

+ , hữu tình là món qua vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất + Những âm thanh như , gợi cảm giác bình yên, hấp dẫn đếnkhó tả

=> Trong khi nói và viết, cách so sánh ví von bao giờ cùng làm cho câu văn giàu sắc gợi.

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I SO SÁNH LÀ GÌ?

- Vì sao có thể so sánh như vậy?

+ Dựa vào cơ sở nào để so sánh?

- Cơ sở để có thể so sánh như vậy?

+ Điểm giống nhau giữa chúng?

VD1a Trẻ em như búp trên cành

- Nét giống nhau: -> Cùng giai đoạn đầu, non nớt,

* So sánh là đối SV, sự việc này với sự vật,sự việc khác có nét tương đồng nhằm làm tặng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

VD2 Con mèo vằn vào tranhto hơn cả con hổ.

- Cơ sở: giống nhau về hình thức cùng có lôngvằn

- Mục đích: chỉ ra sự khác nhau của con mèotrong tranh và con mèo thật : Con mèo vằn vàotranh to

hơn con hổ và như vậy to hơn nhiều lần con mèothật=> Khác nhau về kích thước

- VD1 : so sánh dựa trên liên tưởng tưởng tượng cùng loại hay khác loại nhằm tạo

ra những hình ảnh mới mẻ, gợi hình, gợi cản cho sự diễn đạt=> So sánh tu từ.Phép

so sánh này thường được dùng trong văn chương nghệ thuật, văn chính luận

- VD2 : so sánh dựa trên cơ sở giông nhau về 1 phương diện nào đó giữa hai sự vật,

sự việc cùng loạ để tìm ra sự giống hoặc khác nhau giữa chúng về hình dáng, kích thước, tính chất, màu sắc => so sánh lô gíc Phép so sánh này thường được dùng trong các môn KH tự nhiên, trong đời sống VD: A ( cao/nhanh/ giỏi/ thông minh )

- Cho Hs quan sát lại ví dụ 1a 1b.

- Giữa SVSV được so sánh và

hình ảnh so sánh có từ ngữ nào?

=> GV khái quát và đưa vào mô

hình

- Gọi HS cho thêm ví dụ và xác

định cấu tạo của ví dụ đó?

- Từ đó hãy kết luận về cấu tạo

đầy đủ phép so sánh

- Gọi HS đọc phần 3.VD a, b có

đặc điểm gì khác so với mô hình?

+ Xác đinh từng yếu tố và điền

vào mô hinh?

- So sánh với mô hình đầy đủ để

nhận xét về những biến đổi của

phép SS?

1 Ví dụ:SGK 2.Nhận xét :- HS điền vào mô hình.

cànhRừng

đước

dựng lêncao ngất

trường thành

vô tậnChí lớn

ông cha

bao la sóngtrào

Conngười

khôngchịu khuất

- Vế B có thể đảo lên trước vế A.

*Gv: Khi phép so sánh có sự biến đổi về mô hình cấu tạo sẽ tặng hiệu quả diễn đạt:

VD3a Lê Anh Xuân như nói hộ nỗi lòng của người chiến sĩ cách mạng Nguyễn Văn Trỗi khi ở pháp trường trước giờ anh bị thực dân Pháp hành hình, đó là tình cảm của anh đối với quê hương đất nước, anh nhớ và trân trọng tất cả trong đó có các địa danh của Tổ quốc.Tác giả đã lấy hình ảnh dãy núi Trường Sơn đồ sộ, hùng vĩ kéo dài suốt miền Trung so sánh với “ chí lớn ông cha” để khẳng định niềm tự hào về thiên nhiên đất Việt như khí phách kiêu hùng một thời dựng và giữ nước.

-Ở phép so sánh thứ 2, nhà thơ đã dùng hình ảnh sông Cửu Long để so sánh với tình

mẹ bao la sóng trào” Cửu Long tên gọi 9 phân nhánh hạ lưu của sông Mê Kông là chảy trên địa phận Việt Nam Sông lớn, nước mênh mông, sóng dạt dào như bài ca của tình mẫu tử Nhà thơ khiến người đọc thêm thấm thía vẻ đẹp dòng sông yêu thương như tình mẹ bao la

- Trong mô hình cấu tạo, phần nào

không thể thiếu?

3 Kết luận: ghi nhớ Tr 25.