Hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMVP Đông Nam Á

Từ những yêu cầu trên, tác giả xin đƣa ra khái niệm về hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thƣơng mại: “Là việc xây dựng các [r]

LỜI MỞ ĐẦU

Trong giai đoạn hiện nay, khi nền kinh tế đang dẫn hồi phục sau khủng hoảng, nhu cầu vốn cho phát triển sản xuất kinh doanh là rất lớn Các doanh nghiệp đã xây dựng và lên kế hoạch cho các dự án nhằm tìm kiếm lợi nhuận mới Trong điều kiện khan hiếm về nguồn lực, nhu cầu vay vốn tín dụng để tài trợ cho dự án là một phương án mà nhiều doanh nghiệp sử dụng Các khoản tín dụng cho dự án đầu tư chủ yếu là các khoản tín dụng trung và dài hạn Việc cung cấp tín dụng cho các dự

án với số vốn lớn mà thời gian cho vay lại tương đối dài, có những dự án kéo dài đến hàng chục năm là một bài toán khó mà ngân hàng phải tính nhằm đảm bảo an toàn vốn, giảm thiểu rủi ro mất vốn trong cho vay Để giảm bớt được những rủi ro

đó, trước khi cấp tín dụng cho dự án, Ngân hàng phải tiến hành kiểm tra tính khả thi của dự án, xem xét các đặc điểm của dự án, các yếu tố thuộc về môi trường có thể ảnh hưởng tới dự án và đặc biệt quan tâm đến hiệu quả tài chính của dự án… công việc đó chính là công tác thẩm định dự án đầu tư và trọng tâm là thẩm định tài chính dự án

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác thẩm định tài chính dự án và thực tế thẩm định trong hoạt động cho vay tại NH TMCP Đông Nam Á, tôi lựa chọn đề tài

“Hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á” để nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Tổng quan về hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại

Cho vay là hoạt động đem lại nguồn thu chủ yếu của ngân hàng thương mại Hoạt động cho vay là hoạt động chứa nhiều rủi ro tiềm ẩn, nhưng nó lại là hoạt động chính của ngân hàng Bên cạnh rủi ro tiềm ẩn thì ngân hàng cho vay thu được lãi suất phù hợp với các khoản vay đó và đó cũng là thu nhập chính của ngân hàng

“ Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”

Hoạt động cho vay của NHTM phải an toàn, hiệu quả thì NHTM mới tồn tại và phát triển Muốn vậy các khâu của hoạt động cho vay phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định và thực hiện trôi chảy để NHTM thu hồi được vốn và lãi khi kết thúc thời hạn cho vay

Trong nền kinh tế thị trường hoạt động cho vay của NHTM rất đa dạng và phong phú với nhiều loại hình khác nhau Việc áp dụng hình thức cho vay nào là tùy thuộc vào đặc điểm kinh tế, nhu cầu và mục đích của đối tượng sử dụng vốn, nhằm

sử dụng và quản lý vốn có hiệu quả và phù hợp với sự vận động cũng như đặc điểm kinh tế khác nhau của đối tượng

Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại Thẩm định tài chính dự án đầu tư là một nội dung kinh tế quan trọng trong thẩm định dự án, nó cho phép đánh giá tính khả thi về mặt tài chính của dự án và là cơ

sở để đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội Với những quan điểm và mục đích khác nhau thì cách tiếp cận thẩm định tài chính dự án là khác nhau Dưới góc độ là ngân hàng thương mại, chúng ta có thể hiểu “Thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của NHTM là quá trình NHTM rà soát, đánh giá một cách khoa học và toàn diện mọi khía cạnh tài chính của dự án xin vay vốn nhằm đánh giá tính hiệu quả kinh tế của dự án, từ đó, làm cơ sở vững chắc cho NHTM tiến hành giải ngân cũng như đảm bảo án toàn vốn cho vay”

Thẩm định tài chính dự án được tiến hành theo quy trình khoa học với rất nhiều nội dung cần thẩm định Nhưng trong nội dung của luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu về các nội dung chính sau:

Thẩm định tổng mức vốn đầu tư: đây là nội dung thẩm định đầu tiên, cho phép xác định quy mô của dự án xin vay vốn

Thẩm định doanh thu, chi phí, xác định dòng tiền dự án và thẩm định nguồn trả nợ: Trên cơ sở thông tin từ khách hàng, cán bộ thẩm định tiến hành phân tích, xây dựng dự báo về doanh thu, chi phí của dự án, từ đó xác định dòng tiền theo các năm của dự án

Thẩm định lãi suất chiết khấu: Lãi suất chiết khấu là tỷ lệ sinh lời cần thiết mà nhà đầu tư yêu cầu đối với một dự án, là cơ sở để chiết khấu các dòng tiền trong việc xác định giá trị hiện tại ròng của dự án

Thẩm định rủi ro dự án: những dự án vay vốn thường có quy mô lớn và thời gian vay dài do đó tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc thẩm định rủi ro của dự án sẽ giúp cho NHTM có lựa chọn chính xác trong việc ra quyết định tài trợ nhằm hạn chế tối đa tổn thất có thể gặp phải

Hoàn thiện thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại

Thẩm định tài chính dự án là một trong những nội dung quan trọng trong công tác thẩm định dự án cũng như là một trong những khâu quan trọng trong việc giải ngân các khoản tín dụng tại ngân hàng thương mại Tại mỗi ngân hàng khác nhau đều có những phương pháp, quy trình, nội dung thẩm định khác nhau Trong xu hướng phát triển chung của nền kinh tế, việc xây dựng, hoàn thiện công tác thẩm định là một yêu cầu tất yếu Vậy, hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án là như thế nào? Việc hoàn thiện sẽ tiến hành trên những góc độ nào? Từ những yêu cầu trên, tác giả xin đưa ra khái niệm về hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại ngân hàng thương mại: “Là việc xây dựng các chuẩn mực trong việc thực hiện công tác thẩm định tài chính, về phương pháp thẩm định, về quy trình thẩm định, về nội dung thẩm định, từ đó giúp cho công tác thẩm định đạt được hiệu quả cao, đảm bảo các khoản vay được giải ngân đúng mục đích và đạt được hiệu quả kinh tế” Tùy vào đặc điểm cũng như chính sách của từng NHTM

mà có những chuẩn mực khác nhau, nhưng nhìn chung tất cả đều hướng đến một mục tiêu là an toàn vốn và hiệu quả kinh tế

Để đánh giá mức độ hoàn thiện của nội dụng thẩm định tài chính dự án tại ngân hàng thương mại, tác giả đưa ra hai tiêu chí để đo lường:

Thứ nhất là, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng thương mại

Tỷ lệ nợ xấu tại mỗi ngân hàng thương mại không những là chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại mà qua tỷ lệ nợ xấu ta còn đánh giá được mức độ hoàn thiện nội dung thẩm định tài chính dự án tại ngân hàng thương mại

Thứ hai là, tỷ lệ giữa dư nợ và huy động

R = Tổng dư nợ/ tổng vốn huy động

Tổng vốn huy động của ngân hàng (ở đây ta tập trung nghiên cứu chủ yếu đến thị trường 1) là lượng vốn ngân hàng thu hút được từ trong dân cư và các tổ chức kinh tế, đây sẽ là nguồn cung cho hoạt động tín dụng của ngân hàng Vì vậy, chỉ tiêu phản ánh ngân hàng cho vay bao nhiêu trong tổng vốn huy động được, đồng thời đánh giá khả năng huy động vốn của ngân hàng

Thứ ba, tỷ trọng dự án đạt hiệu quả kinh tế trong tổng số dự án được giải ngân

Một ngân hàng, nếu số lượng dự án được giải ngân có hiệu quả kinh tế hay nói cách khác là thực hiện được đúng và đầy đủ nghĩa vụ thanh toán với ngân hàng càng cao thì có thể đánh giá được công tác thẩm định tại ngân hàng đó là hiệu quả, mức độ hoàn thiện ở mức cao Cũng theo đó, nếu tỷ lệ này thấp, phản ánh chất lượng cũng như khả năng và mức độ hoàn thiện của công tác thẩm định tài chính

dự án yếu kém, không phản ánh chính xác được hiệu quả kinh tế của dự án vay vốn, dẫn đến kết luận thẩm định có sai sót, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng nói chung và gây lãng phí vốn đối với nền kinh tế

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG NAM Á

Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank)

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) – tiền thân là Ngân hàng TMCP Hải Phòng, được thành lập ngày 25/03/1994 tại Hải Phòng theo Giấy phép thành lập số 0051/QĐ/NHNN-GP của Ngân hàng nhà nước

Với phương châm phát triển toàn diện, an toàn, hiệu quả và bền vững, SeABank đã xây dựng cho mình mục tiêu trở thành Ngân hàng bán lẻ tiêu biểu tại Việt Nam Qua 19 năm phát triển, SeABank được biết đến là một ngân hàng thuộc nhóm dẫn đầu các NHTM cổ phần lớn nhất Việt Nam về quy mô vốn điều lệ và mạng lưới

hoạt động với vốn điều lệ gần 5.466 tỷ đồng và mạng lưới hoạt động trên khắp 3 miền với 155 chi nhánh và phòng giao dịch

Những năm trở lại đây, tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn, hoạt động kinh doanh của ngân hàng chịu ảnh hưởng một cách rõ rệt Tổng huy động và dự nợ vẫn tăng đều qua các năm, ngân hàng chú trọng và tập trung đưa ra thị trường rất nhiều sản phẩm hấp dẫn dành cho cả khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, nhưng do chi phí hoạt động ngày càng tăng, chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay giảm, hoạt động kinh doanh vàng và ngoại tệ gặp nhiều khó khăn do sự biến động khó lường của tỷ giá Điều này làm cho lợi nhuận của ngân hàng giảm mạnh, từ hơn

629 tỷ năm 2010 giảm xuống còn hơn 52 tỷ năm 2012, năm 2013 chấm rứt xu hướng giảm của lợi nhuận sau thuế (135,9 tỷ đồng) nhưng sự tăng lên của lợi nhuận sau thuế không xuất phát từ hoạt động kinh doanh mà là từ việc chuyển nhượng vốn góp cổ phần Điều này một phần nào cho thấy hoạt động kinh doanh của ngân hàng vẫn gặp khó khăn, hoạt động tín dụng vẫn chưa mang lại lợi nhuận như kỳ vọng

Thực trạng hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á

Hoạt động cho vay là hoạt động chính, chủ yếu mang lại nguồn thu nhập cho ngân hàng Mục tiêu tăng trưởng tín dụng vẫn và luôn là mục tiêu hàng đầu của ngân hàng Nhưng với tính hình khó khăn chung của nền kinh tế, hoạt động cho vay của ngân hàng trong 3 năm trở lại đây tuy tăng trưởng về dư nợ nhưng vẫn ở mức thấp

Cơ cấu dư nợ của ngân hàng tập trung vào nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ, khai thác sức mạnh từ các sản phẩm cho vay đáp ứng nhu cầu vốn lưu động, với những sản phẩm này thu nhập mang lại thường không cao Những năm 2010, ngân hàng cũng đã mở rộng hoạt động cho vay theo các dự án của nhóm khách hàng doanh nghiệp lớn, với những dự án này đã mang lại một mức thu nhập lớn góp phần vào lợi nhuận của năm 2010 Những năm tiếp theo, định hướng cho vay vẫn tập trung vào nhóm khách hàng vừa và nhỏ, nhóm khách hàng lớn cũng được chú trọng nhưng kết quả giải ngân vẫn ở mức trung bình

Thực trạng công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á

Để có thể hiểu rõ hơn về công tác thẩm định mà cụ thể là nội dung thẩm định tài chính dự án tài Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, trong luận văn này, tác giả đã sử dụng số liệu về dự án vay vốn đầu tư xây dựng văn phòng và căn hộ cao cấp cho thuê của Công ty Hoàng Gia Bên cạnh đó, tác giả cũng tiến hành tổng hợp và phân tích các chỉ tiêu về đo lường mức độ hoàn thiện về nội dung cũng như công tác thẩm định tài chính dự án nói chung Qua quá trình phân tích tác giả nhận thấy thực trạng thẩm định tài chính dự án tại SeABank còn một số hạn chế sau:

Cán bộ thẩm định thủ động trong việc tìm hiểu thông tin và phân tích kỹ thuật của

dự án

Nguồn thông tin sử dụng chưa phong phú, chưa đa dạng, độ tin cậy của các thông tin chưa cao

Việc thẩm định tổng vốn đầu tư chưa được chú trọng, ngân hàng thường chấp nhận

dự toán của doanh nghiệp, đôi khi chủ quan, bỏ qua việc xác định tính hợp lý của tổng vốn đầu tư

Việc thẩm định chi phí của dự án cũng chỉ dựa trên định mức mà doanh nghiệp đưa

ra, chưa khảo sát được thực tế

Việc thẩm định lãi suất chiết khấu gần như là không thực hiện, gây ra sự sai khác trong kết quả tính toán các chỉ số hiệu quả tài chính, từ đó, có thể dẫn đến kết luận cho vay sai với thực tế

Thẩm định rủi ro của dự án chỉ dừng lại ở phương pháp phân tích độ nhạy, chưa đánh giá được hết mức độ rủi ro của dự án

CHƯƠNG 3

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG NAM Á Định hướng hoạt động cho vay tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á

Với định hướng phát triển bền vững và tăng trưởng lợi nhuận trong các năm tiếp theo, SeABank cần có những định hướng cụ thể trong công tác thẩm định tài chính

dự án như sau:

Công tác thẩm định phải phát huy vai trò tham mưu cho lãnh đạo để có những biện pháp tổ chức, chỉ đạo điều hành cụ thể trong việc quyết định các khoản vay

Công tác thẩm định cần được tiến hành chính xác và đảm bảo được thời gian để có thể giải ngân kịp thời đảm bảo dự án thực hiện đúng tiến độ Tạo được sự cạnh tranh giữa SeABank với các ngân hàng khác

Cán bộ thẩm định phải nhận thức rõ lợi ích của ngân hàng gắn bó chặt chẽ và liên quan mật thiết đến lợi ích của dự án Do đó, công tác thẩm định tài chính dự án phải đứng trên cả giác độ chủ đầu tư và ngân hàng (người cho vay) để xem xét tính khả thi, hiệu quả kinh tế của dự án

Công tác thẩm định tài chính dự án cần được quán triển trong toàn hệ thống, không chỉ các cán bộ trực tiếp thực hiện mà còn có cả các bộ phận khác nhưng với mức

độ yêu cầu cho công việc khác nhau

Công tác thẩm định tài chính dự án đầu tư phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, toàn diện đối với tất cả các dự án xin vay trong quá trình cho vay từ xem xét

dự án cho đến giai ngân, thu nợ, thu lãi

Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á

Từ thực trạng của công tác thẩm định tài chính dự án tại SeABank, với sự phân tích, nghiên cứu và tìm hiểu một cách hệ thống về thẩm định tài chính dự án, tác giả xin đưa ra một số phương pháp nhằm hoàn thiện công tác thẩm định tài chính

dự án nói chung và hoàn thiện về nội dung thẩm định tài chính dự án nói riêng Với những gì đang thực hiện trong công tác thẩm định tài chính dự án tại SeABank, tác giả khuyến khích tiếp tục phát huy những mặt đạt được và xin đưa ra một số điểm cần hoàn thiện như sau:

Hoàn thiện về nội dung thẩm định tài chính dự án

Theo như những gì đã phân tích ở trên, nội dung thẩm định tài chính dự án của SeABank chưa hoàn thiện, cần phải bổ sung một số điểm, cụ thể như sau:

Về thẩm định tổng vốn đầu tư

Tổng vốn đầu tư của dự án là một trong những nội dung cần thẩm định chi tiết Với những gì đang làm tại SeABank thì có thể nhận thấy việc tính toán, đánh giá về tổng vốn đầu tư đang được xem nhẹ Cán bộ thẩm định cần tiến hành phân tích và đánh ra một cách chi tiết hơn nữa, việc thu thập số liệu cần tiến hành một cách đầy

đủ hơn Với bất kỳ một dự án nào cũng phải xem xét tính hợp lý của tất cả các khoản chi phí cấu thành lên tổng vốn đầu tư

Về thẩm định lãi suất chiết khấu

Tiến hành thu thập và phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp, chủ đầu tư, đánh giá lại giá trị doanh nghiệp, xem xét giá cổ phiếu của doanh nghiệp trong thời gian ít nhất là 3 năm trở lại đây Tiến hành so sánh với các doanh nghiệp trong ngành để khẳng định một cách tương đối chắc về lợi tức yêu cầu của chủ đầu tư trên phần vốn mà chủ đầu tư góp vào dự án

Việc lấy lãi suất cho vay là lãi suất huy động cao nhất có vẻ như hơi thấp so với ngân hang Ngân hàng cần phải xem xét đến tình hình thực tế để đưa ra mức lãi suất cho vay hợp lý với chi phí huy động và lạm phát nếu có

Ngân hàng phải xem xét đến việc nếu tình hình góp vốn diễn ra theo một lộ trình

cụ thể, không diễn ra cùng một thời điểm thì phải tính toán lãi suất chiết khấu trên

cơ sở các giá trị của chi phí vốn góp phải được quy về một thời điểm cụ thể

Về thẩm định rủi ro của dự án

Thẩm định rủi ro của dự án là một trong những nội dung phải được xem xét kỹ càng nhất, nhưng trên thực tế thường được tính toàn một cách qua loa, chiếu lệ, làm cho đủ bước Với việc chỉ đánh giá rủi ro dự án thông qua phương pháp phân tích độ nhạy, một trong những phương thức đơn giản và tính tin cậy thấp nhất đã làm cho việc thẩm định rủi ro dường như chẳng mấy ý nghĩa Để việc thẩm định rủi ro mang lại những luận cứ hữu ích cho cán bộ quản lý, SeABank cần bổ sung thêm về nội dung thẩm định rủi ro bởi các phương pháp khác như: phân tích tình huống và phân tích mô phỏng, là những phương pháp mà độ tin cậy cao hơn

Bên cạnh việc hoàn thiện về nội dung, ngân hàng cũng cần phải chú trọng đến các giải pháp như:

Nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ thẩm định

Nâng cao chất lượng thu thập và xử lý thông tin

T ổ chức thực hiện công tác thẩm định tài chính dự án khoa học và hiệu quả

Đầu tư đổi mới nâng cấp các phần mền phân tích

Kiến nghị

Để góp phần thực hiện được những giải pháp mà tác giả đã nêu cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thẩm định của ngân hàng, tác giả có một số kiến nghị như sau:

Với NHNN, ban hành quy trình chung về thẩm định tài chính dự án Xây dựng trung tâm thông tin tín dụng với những thông tin đa dạng, phong phú hơn về phân

hệ tín dụng cũng như những thông tin liên quan đến hoạt động tín dụng chung của toàn hệ thống ngân hàng

Với Chính phủ: đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, xây dựng môi trường pháp lý, chính sách đầu tư minh bạch rõ ràng Tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh

Với chủ đầu tư: Nâng cao năng lực lập và quản lý dự án Chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật trong việc đầu tư và xây dựng cơ bản

KẾT LUẬN

Thẩm định tài chính dự án là nội dung hết sức quan trọng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại Qua thẩm định ngân hàng sẽ xác định được tổng vốn đầu tư, nhu cầu vốn cần thiết của dự án, lượng vốn mà ngân hàng có thể tài trợ, kỳ hạn cho vay là bao nhiêu tương ứng với mức lãi suất nào là hợp lý, từ đó sẽ giúp ngân hàng hạn chế được mức thấp nhất rủi ro và vẫn đảm bảo thu được lợi nhuận

kỳ vọng Việc hoàn thiện công tác thẩm định cụ thể là về quy trình lẫn nội dung sẽ giúp công tác thẩm định đạt kết quả tốt hơn

Qua việc nghiên cứu, phân tích và đánh giá về hoạt động thẩm định tài chính dự án tại SeABank, tác giả đã chỉ ra được những hạn chế cũng như nguyên nhân từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp, góp phần hoàn thiện công tác thẩm định tài chính

dự án tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á

Trên cơ sở vận dụng phương pháp luận trong nghiên cứu, trong phạm vi của đề tài luận văn thạc sỹ, tác giả nghiên cứu và giải quyết được những nội dung sau:

Khái lược được nội dung hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, quy trình cho vay của ngân hàng thương mại

Nghiên cứu thực trạng hoạt động cho vay và kết quả hoạt động kinh doanh chung của Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, phân tích đánh giá báo cáo thẩm định tài chính dự án của cán bộ thẩm định ngân hàng, từ đó chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân tồn tại

Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác cũng như nội dung thẩm định tài chính dự án để Ngân hàng TMCP Đông Nam Á khắc phục và sửa đổi hoàn thiện, đưa ra một số kiến nghị đối với ngân hàng và các cơ quan ban ngành và chủ đầu tư nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thẩm định tài chính dự án của ngân hàng

Thông qua những nghiên cứu và đề xuất của tác giả, hy vọng những giải pháp đưa

ra có tác dụng trong việc giúp SeABank hoàn thiện thêm về nội dung cũng như công tác thẩm định tài chính dự án, là tài liệu tham khảo tốt cho lãnh đạo và các cán bộ thẩm định