công tác thẩm định dự án đầu tư tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị, luận văn đã phân tích được những điểm mấu chốt trong thực trạng thực hiện thẩm định các dự án đầu tư sử dụng n[r]
Trang 1
LÊ THỊ TỐ NGA
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI
SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ TỈNH QUẢNG TRỊ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
1 Lý do chọn đề tài
- Quảng Trị nằm ở miền Trung Việt Nam, là một tỉnh nhỏ, kinh tế còn kém phát triển Nguồn thu phát triển chủ yếu lấy từ 70% vốn cân đối ngân sách nhà nước Các dự
án đầu tư phát triển từ vốn ngân sách nhà nước là bộ phận cơ bản và chiếm tỷ lệ lớn trong
cơ cấu dự án đầu tư tại tỉnh Những năm qua, mặc dù chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý đầu tư nhằm nâng cao chất lượng thẩm định đầu tư, tuy nhiên thực tiễn công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc, chất lượng thẩm định dự án đầu tư còn chưa cao, dự án đầu tư chưa thực sự đạt hiệu quả, làm hạn chế tốc độ tăng trưởng kinh tế và phát
triển xã hội ở địa phương
- Là cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh trong việc ra quyết định hoặc phê duyệt
dự án đầu tư, Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Trị đóng vai trò quan trọng trong việc thẩm định các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước Bởi lẽ, đây là các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh, nhằm thực hiện quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội Việc thẩm định dự án đầu tư tốt sẽ giúp cho Sở Kế hoạch & đầu tư Quảng Trị lựa chọn những dự án phù hợp với yêu cầu và thực hiện tốt công tác tham mưu cho UBND tỉnh, thúc đẩy việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Với mục đích đó, đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng
ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị” được nghiên cứu
nhằm tổng hợp những điểm mấu chốt về lý luận cũng đưa ra những luận cứ cơ bản về thực tiễn trong công tác thẩm định dự án đối với các dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước ở cấp địa phương, đóng góp vào thực tiễn quản lý đầu tư hiện tại ở tỉnh Quảng Trị nói riêng và hiện trạng quản lý đầu tư của khu vực công đang trở thành vấn đề được quan tâm rộng rãi ở Việt Nam hiện nay
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Xây dựng khung lý thuyết về công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư
- Phân tích thực trạng tổ chức công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị; xác định điểm mạnh, điểm yếu,
Trang 3nguyên nhân của các điểm yếu của công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị
Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị
3 Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở khung lý thuyết đã xây dựng về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, tác giả đã thực hiện đề tài theo các bước trong Quy trình nghiên cứu như sau:
* Bước 1: Nghiên cứu các công trình nghiên cứu (sách, tạp chí và luận văn, luận
án) để xây dựng khung lý thuyết về công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư
* Bước 2: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo, đánh giá của Sở Kế hoạch và Đầu tư để
phân tích tình hình thực hiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại
Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị từ năm 2009 – 2012 Các phương pháp sử dụng chủ yếu là: thống kê, so sánh số liệu qua các năm và phân tích hệ thống
* Bước 3: Đánh giá công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước
tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị qua hệ thống các tiêu chí đã được xây dựng ở chương 1; phân tích các điểm mạnh và điểm yếu theo nội dung công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị giai đoạn
2009 – 2012
* Bước 4: Phân tích những nguyên nhân cơ bản dẫn đến những điểm yếu trong
công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị dựa trên cơ sở các yếu tố tiền đề đã được xác định ở chương 1
* Bước 5: Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử
dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị đến năm 2020 dựa trên những điểm yếu, đồng thời để xuất một số điều kiện thực hiện giải pháp dựa trên những nguyên nhân đã được phát hiện ở chương 2
Trang 4CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
Trong nội dung chương I, luận văn tập trung làm rõ các vấn đề lý luận về thẩm định dự
án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước ở Sở Kế hoạch và Đầu tư với 3 phần nội dung chính:
Phần thứ nhất về các khái niệm có liên quan đề cập đến khái niệm dự án đầu tư theo Luật đầu tư 2005 và khái niệm dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước
Phần nội dung về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch
và Đầu tư đưa ra mục tiêu và các tiêu chí đánh giá kết quả của hoạt động này Đánh giá thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước dựa trên 2 tiêu chí Tiêu chí về số lượng dự án thẩm định được đo lường thông qua chỉ số về tổng số dự án được thông qua/tổng số dự án trình thẩm định và tổng số dự án đưa vào thực hiện/tổng số dự án được thông qua Tiêu chí về chất lượng thẩm định được xác định dựa trên việc xem xét tính hợp pháp, tính hợp lý, tính khả thi, tính hiệu quả về mặt tài chính và kinh tế - xã hội của các dự án được thẩm định
Trong nội dung phần 2 chương 1, sau khi đưa ra mục tiêu và tiêu chí đánh giá, luận văn phân tích các nội dung của công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT về bộ máy thẩm định, nội dung thẩm định, kỹ thuật thẩm định và các thủ tục thẩm định
Bộ máy thẩm định gồm có nội dung về bộ máy và đội ngũ cán bộ thực hiện thẩm định
Để thực hiện thẩm định các dự án đầu tư, Sở KH&ĐT, trực tiếp là phòng thẩm định dự án chủ trì tổ chức các nhiệm vụ thẩm định Tùy theo quy mô và mức độ của các dự án mà có 3 phương thức thẩm định: Cán bộ phòng Thẩm định tự thẩm định, Thuê chuyên gia hoặc cơ quan tư vấn thẩm định độc lập và Lập hội đồng thẩm định Nội dung về đội ngũ cán bộ thẩm định đề cập đến các yêu cầu về trình độ chuyên môn cũng như phẩm chất đạo đức
để thực hiện tốt các nhiệm vụ của công tác thẩm định dự án đầu tư, đặc biệt là đối với các
dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước
Trang 5Về nội dung thẩm định, có 7 khía cạnh cần phải được xem xét đối với bất kỳ dự án trình thẩm định nào, gồm có: Thẩm định về mục tiêu và điều kiện pháp lý của dự án, Thẩm định về phương diện kỹ thuật, Thẩm định phương diện tài chính của dự án, Thẩm định hiệu quả kinh tế, xã hội của dự án, Thẩm định về môi trường, Thẩm định về kế hoạch tổ chức triển khai dự án, Thẩm định về mặt rủi ro của dự án
Phần nội dung về kỹ thuật thẩm định đề cập đến các phương pháp và công cụ thẩm định Có 3 phương pháp thẩm định phổ biến thường được sử dụng là phương pháp so sánh các chỉ tiêu, phương pháp thẩm định theo trình tự và phương pháp thẩm định dựa trên phân tích rủi ro Công cụ thẩm định gồm có Máy tính với các phần mềm phổ biến như Microsoft Word, Microsoft Excel; các phần mềm chuyên ngành hỗ trợ tính toán; các
bộ công cụ phân tích số liệu; internet…
Các thủ tục thẩm định nêu ra các quy định quy trình thẩm định dự án gồm có 6 bước (Chủ đầu tư nộp hồ sơ dự án tại Phòng thẩm định; Lãnh đạo Sở cho ý kiến chỉ đạo; Lấy
ý kiến tham gia về thiết kế cơ sở, thẩm định hồ sơ, kiểm tra thực địa; Dự thảo Tờ trình và Quyết định;Trình Lãnh đạo phòng soát xét và trình lên Lãnh đạo Sở; Trình UBND Tỉnh phê duyệt), quy định hồ sơ thẩm định về các loại giấy tờ cần có trong hồ sơ thẩm định, số lượng hồ sơ nộp khi trình thẩm định và quy định về thời gian thẩm định cụ thể cho các dự
án nhóm B và các dự án nhóm C
Phần nội dung thứ ba trong chương 1 phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT gồm có 2 nhóm yếu
tố cơ bản: nhóm yếu tố thuộc về Sở KH&ĐT và nhóm các yếu tố bên ngoài bao gồm hệ thống quy hoạch, môi trường pháp lý và chất lượng các dự án trình thẩm định
Trang 6CHƯƠNG 2
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU
TƯ TỈNH QUẢNG TRỊ
Trong chương 2, luận văn đã tập trung tìm hiểu, phân tích thực trạng thẩm định dự
án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị dựa trên
cơ sở các nội dung lý luận của chương 1 Nội dung chương 2 gồm có 4 nội dung chính Phần 1 giới thiệu về Hoạt động đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đưa ra cái nhìn khái quát về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị, phân tích thực trạng đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước ở tỉnh Quảng Trị từ năm 2009 đến năm 2013
Phần nội dung về bộ máy thẩm định phân tích những điểm cơ bản về tổ chức bộ máy thực hiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị, giới thiệu về cơ cấu tổ chức của Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị, về đội ngũ cán bộ thực hiện công tác thẩm định tại Phòng thẩm định cũng như các cơ quan
và tổ chức có tham gia vào hoạt động thẩm định các dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị
Ở phần thực trạng thẩm định dự án đầu tư sử dụng NSNN tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị, luận văn đã tìm hiểu kết quả công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại tỉnh Quảng Trị Trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2012, đã có 636
dự án được đưa vào thực hiện Bên cạnh khá nhiều các dự án qua thẩm định đưa vào thực hiện nhưng phải tạm ngừng hoặc không tiếp tục thực hiện được do nhiều lý do, hầu hết các dự án sau thẩm định đưa vào thực hiện đã phát huy được hiệu quả sử dụng trong thực tiễn Số lượng các dự án đưa vào thực và số lượng các dự án được thẩm định tăng lên hàng năm
Cũng trong phần này, luận văn đã tiến hành phân tích thực trạng công tác thẩm định trên các mặt về thẩm định nội dung các dự án, các kỹ thuật thẩm định được sử dụng
Trang 7cũng như về việc thực hiện các thủ tục thẩm định đối với các dự án đầu tư sử dụng NSNN tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị
Trên cơ sở thực trạng, luận văn đã tiến hành đánh giá việc thẩm định các dự án đầu tư sử dụng NSNN tại Sở KH&ĐT Quảng Trị theo các tiêu chí đánh giá đã đưa ra ở chương I Theo đó, có thể thấy, từ năm 2009 đến năm 2012, số lượng các dự án được thẩm định đã tăng lên, chất lượng thẩm định được cải thiện, số các dự án đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý, tính khả thi và tính hiệu quả về mặt tài chính và kinh tế - xã hội chiếm
tỷ trọng lớn trong tổng số dự án qua thẩm định Bộ máy thẩm định, việc thực hiện các nội dung thẩm định, sử dụng các kỹ thuật thẩm định và việc thực hiện các thủ tục thẩm định ngày càng được quan tâm nên đã phát huy hiệu quả rõ rệt, có tác động tích cực đến kết quả thẩm định dự án đầu tư Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu có được, công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng NSNN tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị vẫn còn tồn tại những hạn chế về bộ máy thẩm định, việc thực hiện các nội dung và thủ tục thẩm định, việc áp dụng các kỹ thuật thẩm định cần được cải thiện và khắc phục Nguyên nhân của những hạn chế này xuất phát từ bản thân các yếu tố của Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị, từ thực trạng hệ thống quy hoạch còn dở dang, môi trường pháp lý ít thuận lợi cũng như do chất lượng của các dự án trình thẩm định còn chưa cao Những hạn chế này đã được tác giả trình bày và phân tích một cách cụ thể, làm cơ sở để đưa ra những định hướng giải pháp trong chương 3
CHƯƠNG 3
Trang 8MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU
TƯ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ KẾ HOẠCH
VÀ ĐẦU TƯ TỈNH QUẢNG TRỊ
Trên cơ sở các đánh giá ưu nhược điểm của công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị và chỉ ra những nguyên nhân của nhược điểm ở chương 2, trong chương 3, luận văn đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị dựa trên những định hướng cơ bản về hoạt động đầu
tư sử dụng vốn ngân sách nhà nước tại tỉnh Quảng Trị cũng như các phương hướng hoàn thiện thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Trị
Các giải pháp được đưa ra gồm có 4 nhóm chính:
Nhóm về Hoàn thiện bộ máy thực hiện thẩm định đưa ra các giải pháp hoàn thiện
về quy trình thẩm định, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ cụ thể của các đối tượng có liên quan nhằm tăng cường tính trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức khi tham gia vào hoạt động thẩm định dự án đầu tư Luận văn cũng đề xuất vấn đề về cơ chế phối hợp công tác trong thẩm định dự án đầu; tăng cường năng lực cho các tổ chức tư vấn độc lập; Chú trọng việc mở rộng quan hệ hợp tác, liên kết với Sở chuyên ngành ở các tỉnh để trao đổi, học tập kinh nghiệm về quản lý đầu tư cũng như thẩm định dự án đầu tư; Kiện toàn đội ngũ cán bộ thẩm định hiện có theo hướng củng cố nâng cao chất lượng cán bộ hiện có, tuyển chọn và chuyên môn hóa đội ngũ cán bộ trong tương lai.
Nhóm giải pháp về hoàn thiện việc thực hiện các nội dung thẩm định đưa ra các giải pháp cụ thể về việc thu thập thông tin trong quá trình thẩm định; về thẩm định yếu tố hiệu quả tài chính và kinh tế, xã hội của các dự án; về thẩm định tính hợp pháp, hợp lý, tính khả thi của các dự án Ngoài ra, luận văn còn đề xuất phương án xây dựng bộ tiêu chí đánh giá các dự án làm cơ sở cho việc thẩm định các nội dung của dự án đầu tư cũng như việc xây dựng cơ chế giám sát hoạt động của các cán bộ thực hiện công tác thẩm định dự
án và cơ chế giám sát của cộng đồng đối với việc thực thi các dự án đầu tư, theo đó, việc
Trang 9thực hiện các dự án đầu tư có sự giám sát của người dân, các tổ chức đoàn thể xã hội nhằm phát hiện những sai sót trong quá trình triển khai dự án, hỗ trợ tích cực cho công tác QLNN về đầu tư
Nhóm giải pháp về Tăng cường sử dụng các kỹ thuật thẩm định hiện đại đề xuất các giải pháp để công tác thẩm định dự án đầu tư đạt hiệu quả cao, như sử dụng các phần mềm hiện đại trong thẩm định dự án đầu tư; Tổ chức hệ thống thu thập, lưu trữ và quản lý thông tin nhằm trao đổi và cung cấp kịp thời, phục vụ công tác thẩm định và chuẩn bị những thông tin sẽ cần đến; Xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu riêng cho hoạt động thẩm định; Xây dựng một hệ thống cung cấp thông tin, báo cáo nội bộ đảm bảo thông tin được thông suốt trong toàn bộ hệ thống các cơ quan có liên quan và có thể truy cập nhanh khi cần thiết…
Nhóm giải pháp về Hoàn thiện việc thực hiện thủ tục thẩm định đề xuất các định hướng công việc cần thực hiện như sau: Công khai các quy định cụ thể về hồ sơ thủ tục thẩm định; Thực hiện công khai hóa mối quan hệ giữa chủ đầu tư, nhà thầu, tổ chức tư vấn và cơ quan thẩm định trong việc thực hiện từng khâu công việc nhằm hạn chế sự thông đồng trong quá trình thẩm định cũng như quản lý dự án đầu tư; hoàn thiện Hệ thống tiêu chí đánh giá và lựa chọn các dự án đầu tư phát triển bảo đảm khai thác thuận lợi, lâu dài và bền vững, không lạc hậu trong thời gian dài, góp phần cải thiện môi trường cảnh quan, tránh đầu tư chắp vá, giảm chi phí sữa chữa thường xuyên và tránh phải thường xuyên đầu tư nâng cấp; đồng thời xây dựng cơ chế có sự tham gia đóng góp của cộng đồng
để tăng cường trách nhiệm của người hưởng lợi
Bên cạnh đề xuất các giải pháp thực hiện, luận văn cũng đã đưa ra một số kiến nghị với Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị, UBND tỉnh Quảng Trị và Bộ KH&ĐT về thẩm định dự án đầu tư sử dụng ngân sách nhà nước tại Sở KH&ĐT Quảng Trị
* Kiến nghị đối với Sở KH&ĐT tỉnh Quảng Trị:
- Hoàn thiện các quy hoạch đầu tư, xác định lĩnh vực đầu tư, nhu cầu đầu tư; Hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật về hoạt động đầu tư và quản lý đầu tư trên địa bàn
Trang 10tỉnh; Hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính, cải tiến môi trường làm việc; Hoàn thiện phân cấp quyền hạn thẩm định dự án đầu tư theo hướng phân cấp thẩm quyền về thẩm định, phê duyệt, cấp phép đầu tư, điều chỉnh dự án và quản lý hoạt động của các doanh nghiệp nhằm xử lý tại chỗ một cách nhanh chóng và chính xác hơn các vấn đề thẩm định, cấp phép
* Kiến nghị đối với UBND tỉnh Quảng Trị
Hoàn thiện hệ thống quy hoạch toàn diện phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh có gắn với Quy hoạch phát triển quốc gia, quy hoạch phát triển chung của vùng Bắc Trung Bộ; Hoàn thiện quy hoạch phát triển các ngành có gắn với quy hoạch về bảo vệ môi trường sinh thái tại tỉnh, tạo ra cơ chế tác động qua lại giữa các quy hoạch Khi có dự án mới được triển khai, song song với việc thẩm định các chỉ tiêu về hiệu quả tài chính, hiệu quả kinh tế - xã hội cũng cần xem xét xem dự án có phù hợp với quy hoạch môi trường hay không Tránh tình trạng các dự án sau khi đưa vào thực hiện mới nhận thấy những tác động về môi trường, gây ra sự lãng phí các nguồn lực của Nhà nước; Kiện toàn hệ thống chính sách, quy định của UBND tỉnh về QLNN đối với hoạt động đầu tư nói riêng và các hoạt động khác, tạo sự thông thoáng, thuận lợi cho công tác thẩm định khi dẫn chiếu các quy định pháp luật trong công tác thẩm định dự án đầu tư
* Đối với Bộ KH&ĐT:
- Để nâng cao chất lượng công tác thẩm định dự án đầu tư trong thời gian tới, kiến nghị Bộ KH&ĐT cần nhanh chóng hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu Luật và các văn bản dưới Luật để tiện cho các cán bộ trong quá trình thẩm định, tránh được những khúc mắc trong quá trình thực hiện do hệ thống văn bản
- Kiến nghị Bộ thường xuyên hoặc định kỳ tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, tập huấn các phương pháp cũng như cập nhật các thông tin mới cho các cán bộ thẩm định
- Kiến nghị Bộ đầu tư soạn thảo các tài liệu hướng dẫn về công tác thẩm định đối với các dự án đầu tư nói chung và đối với dự án đầu tư sử dụng NSNN nói riêng
NHỮNG ĐÓNG GÓP VÀ HẠN CHẾ CỦA LUẬN VĂN
1 Kết quả của luận văn