Dong chi Hoang Van Thy thay mat Trung uong Dang giao nhiem vu cho Cuu Qudc qudn 1 la: tfch cyc dung hinh thuc vfl trang; cflng cd vd md rgng can cu du kich, nhanh chdng trien khai l[r]
Trang 1KY NIEM 70 NAM KHQI NGHIA BAC SQN
r
KH0I NGHIA BAC SON bao bleu tbiiil ky d^u tranb vii Irang cua each mang Wet Nam
Dl/OTVG MINH DAO*
Tuong ddi Du kicfi Bac Scm, trong khuon vien
Bac San co dia the thien nhien hiem
trd, giao thong khd khan, each xa
nhflng CO quan dau nao cfla dich; nhdn ddn
Bac Son cd truyen thong dau tranh cdch
mang, cd y chi qudt cudng vd cd y thflc ddn
tgc eao, do do, trong nhirng ngdy ddu cdch
* Chil tich UBND huyen Bde San
Bdo tang khdi nghia Bac San, huyen Bac San '
mang, Bac Son Id mgt trong nhirng dia ban
de Dang ta phat trien cac ca sd each mang
Mgt sy kien quan trgng trong lich su phong trao each mang cfla huyen Bac Son, do la
ngdy 25-9-1936 Chi bg Ddng cdng sdn ddu
tiin cfla Bac San dugc thanh lap tai Md
Tat, xa Vfl Lang Sau khi dugc thanh lap, chi bg Dang da kip thdi to chuc quan chung ddu tranh chong lai su dp buc, boc lot cua
Trang 2KYNIEM70 NAM
bgn thyc dan, phong kiln ddi cdc quyln ty
do, dan sinh, dan chfl
Cudi thdng 5-1938, dugc sy chi dao
cua Xu uy Bde Ky, Ban Can sy Chau uy
Bde San dugc thanh lap Trong cao trao
ddu tranh ddi quyen dan sinh, dan chu
nhflng nam 1936-1939, dudi su lanh dao
cua Chi bg va sau dd la Ban Can sy Chau
fly, phong trdo each mang Bac Son dien
ra sdi ndi Cdc hinh thuc ddu tranh cdng
khai, hgp phdp vai nhung muc tieu cu
the, thiet thyc ve quyen ddn sinh, dan chfl
da dugc ddng dao nhdn dan nhiet tinh
hudng ung Ban Cdn sy Chau fly da to
chuc ddng ddo nhdn ddn xudng dudng
dau tranh, thdng qua do tao cho hg mgt
bdn ITnh each mang vflng vdng tren con
dudng gidi phdng ddn tgc
Sau khi chien tranh the gidi thu II bung
no, ngay 22-9-1940, Nhdt ddnh vao Lang
Son, qudn Phdp rflt chay va dau hdng Nhan
thdy sy tan ra cfla chfnh quyen thyc ddn,
sau khi phdt xft Nhdt nhay vao Dong
Duong, Dang bg Bac Son da phat dgng
qudn chung ndi day cudp chinh quyln, tdn
cong cac ddn bdt vd quan Phap dang rut
chay, cudp vu khi, xay dyng lyc lugng vfl
trang each mang
Dung 20 gid ngay 27-9-1940, Khdi
nghTa bdt ddu Ban Chi huy Khdi nghTa Bde
San quyet dinh chia lyc lugng lam 3 mfli
tdn cong din Md Nhdi Trudc khf thl each
mang, dich trong ddn hoang sg, chdng cy
yeu dt roi vgi va bf mat rflt ra cdng sau trdn
chay Ddn Md Nhai da bi qudn khdi nghTa
chilm trong thdi gian chdp nhoang Tin thdng trdn dugc truyin di, nhdn dan nd nflc keo den dung chat sdn ddn co vfl cho y chi
vd tinh than qud cam cfla lyc lugng each mang Trong khi qudn khdi nghTa chien thang tai don Md Nhdi, nhung dgi quan di phuc kich qudn Phdp cflng thu dugc nhieu thang lgi d deo Canh Tiem vd deo Dap Di,
da tieu diet 13 ten dich, trong do cd 1 ten quan ba
Sau khdi nghTa Bac Son bung no, Xu uy Bac Ky da to chuc cugc hgp dudi sy chu tri cfla dong chi Hodng Quoc Viet va ddng chi Hodng Van Thu vd cfl hai Xu uy vien len tham gia lanh dao phong trdo Qua kiem tra
vd nam tinh hinh, ngdy 14-10-1940 ddng chf Trdn Dang Ninh da trieu tap cugc hgp vdi cac chien sT Bac Son d Sa Khao (VQ Lang) trao doi phuang huang hoat dgng Hgi nghi da thong nhat: Tap trung dang vien va mgt so qudn chung tich cue van dgng nhan dan thu thdp vfl khi de thanh lap Dgi du kich Bac Son; xdy dyng vung Na Tau (xa Ngu Vien), Sa Khao, Md Tat, Ban
Ne, Nam Nhi (xa Vfl Lang) thanh Khu can
cu du kich Bac San; gidi tan chfnh quyen dich, thu bang trien cfla bgn ky hdo, tieu diet bgn mat tham, tich thu tai sdn cua bgn tay sai phdn dgng chia cho dan ngheo; tfch tru luong thyc de chien ddu lau ddi; td chuc mit tinh dien thuyet keu ggi quan chung
flng hg cdch mang ' ' ' '""
Ngdy 14-10-1940, tai xa Vu Lang da diin ra cugc mft tinh voi han 100 ngudi tham gia; ddng chf Tran Dang Ninh tuyen
Trang 3KYNIEM 70 NAM
bd thanh lap Ddi Du kich Bde San vd keu
ggi nhan dan tfch cyc flng hg, tiep tuc ddy
manh cugc khdi nghTa; ddng chi cflng da
gidi thich rd dudng ldi ddnh Phdp, dudi
Nhdt cua Dang vd neu len nhiem vy cap
thiet cfla ddng vien va nhan dan dia phuang
Id phai to chuc bg dgi vfl trang, xdy dyng
can eu dia va danh du kich chdng dich
khflng bo trang
Tu khi Khdi nghTa Bac Son bflng no,
Trung uong Dang het sue quan tam theo
ddi nhflng dien bien cfla phong trao Hgi
nghi Ban Chap hanh Trung uong thang
11-1940 hgp tai Dinh Bang (Bde Ninh) da
ddnh gia cao cugc Khdi nghTa Bac Son,
ddng thdi quyet dinh duy tri Dgi du kich
Bde Son, de ra nhiem vu va phuang
hudng hoat dgng cho Dgi Id ket hgp hinh
thuc vfl trang tuyen truyen, vfla chien dau
chdng khflng bd, vfla bdo ve vd xay dyng
CO sd qudn chung, tien tdi thdnh lap can
cu dia each mang, ldy vung Bac Son - Vd
Nhai lam trung tam Hgi nghi da giao
nhiem vu cho ddng chi Hoang Van Thu,
Uy vien Trung uong Ddng, true tiep ehi
dao thyc hien Nghi quyet nay Trung
uong da ra lien tiep hai thdng bao gui cdc
cap bg Dang keu ggi tfch cyc ung hg
Khdi nghTa Bde Son
Dau nam 1941, Xu uy Bac Ky da cfl
cac ddng chi Luang Van Chi, Hoang Van
Thdi, Bui Thong, Binh Tien, len tang
cudng cho Dgi du kfch Bde Son Thang
2-1941, doan dai bieu gom cac dong chf
Trudng - Chinh, Hoang Van Thy, Hoang
Qudc Viet, Tran Dang Ninh, Chu Van Tdn di du HNTTJ 8 tai Pac Bd (Cao Bdng)
do lanh tu Nguyen Ai Quoc trieu tap, da dflng chdn tai Bac Son mgt thdi gian Chfnh thdi gian nay d Khudi Ngi (xa Vu Le), ddng chi Hoang Van Thu da pho bien cho can bg, dang vien quyet dinh cfla Trung uong, ddi ten Dgi Du kich Bac Son thanh Dgi Cuu qudc quan
Ngdy 14-2-1941, Trung dgi Cuu quoc qudn I lam le chfnh thuc thanh lap d khu rung Khudi Ngi Dong chi Hoang Van Thy thay mat Trung uong Dang giao nhiem vu cho Cuu Qudc qudn 1 la: tfch cyc dung hinh thuc vfl trang; cflng cd vd
md rgng can cu du kich, nhanh chdng trien khai luc lugng, khi thdi co den thi tien hanh khdi nghTa gidnh chfnh quyen; Dgi Cuu qudc qudn 1 se la noi cac dia phuang khdc den hgc tap; vdi vi tri quan trgng cfla Bac Son, Cuu qudc quan I cdn
cd nhiem vu bdo ve cac can bg cfla Dang qua lai vflng nay Ddng chi Hoang Van Thy da trao cho Dgi Cuu quoc quan I la
Cd do sao vang do Hgi Phu nu phan dl
Ha Ngi theu tang Trung uong Dang chi dinh ddng chi Luang Van Chi lam Chi huy trudng
Tfl tran danh chiem ddn Md Nhai trong Khdi nghTa Bde Son, tiln tdi thdnh lap Khu can cu du kfch Bde Son, rdi tiln tdi thdnh lap Chien khu Bde Son - Vd Nhai vd ddn md rgng ra 7 huyen (Bde Son, Vd Nhai, Phu Luong, Dinh Hod, Dai Tu, Son Duong, Chg Ddn), gdp phan quan trgng
Trang 4KYNIEM70 NAM,
trong viec xdy dung Khu giai phdng cfla
Dang truoc ngay Tdng khdi nghTa toan quoc
' Tilng sung Khdi nghTa Bde San da
thuc tinh tinh thdn ddu tranh cdch mang
cfla nhdn ddn ca nudc Khdi nghTa Bde
Son la mgt su kien lich su khong chi cfla
Dang bg va nhan ddn cdc dan tgc Bac San
ma cdn la cfla nhdn dan dan todn qudc
Dung nhu HNTU* 8 (5-1941) nhan dinh,
Khdi nghTa Bde Son la "tiing siing bdo
hiiu cho cugc kh&i nghTa todn qudc, Id
bu&c ddu ddu tranh bdng vd luc cua cdc
ddn tdc & mdt nu&c Ddng Duang"' Sau
nay, ddng chf Trudng - Chinh da nhan
dinh: "Kh&i nghTa Bac San mdi mdi duac
ghi vdo lich sie cdch mgng nu&c ta nhu
mat tdm guang vi chu nghTa anh himg
cdch mgng cua nhdn ddn Viet Nam "
Phdt huy tinh than each mang cua que
huong, trong hai cugc khdng chien chong
Phap vd chdng My, Ddng bg vd nhdn dan
cdc dan tgc huyen Bac Son da huy dgng
sue ngudi sue cfla vdi tinh than "Tdt cd
cho chiin tru&ng chiin thdng", "Tdt cd vi
miin Nam rugt thit", gdp phdn cflng nhdn
ddn cd nudc ldm nen Dai thdng mua Xudn
ndm 1975 gidi phdng hoan todn miln
Nam, thong nhat ddt nudc Qua hai cugc
khdng chien, huyen Bac Son cd 161 gia
dinh cd cdng vdi nudc, 479 liet sT, 248
thuong binh; cd 6 Ba me dugc phong tang
va truy tdng danh hieu Me Viet Nam anh
hung Dgi Du kfch Bde Son dugc Chfl
tich Hd Chf Minh ky Sdc lenh sd 163-SL
ngay 14-3-1948 tang thudng Hudn
chuang Qudn cdng hgng Nhdt vdi thdnh
tfch "neu cao ed vfl trang tranh dau tu nam 1940, da tryc tilp chiln ddu trong nhung hodn cdnh gian khd d khdp cae tinh Bac Giang, Lang San, Thai Nguyen, chong phat xit Nhat, Phap" Ddng bg va nhan dan cdc dan tgc huyen Bac Son va nhdn dan 5 xa (Hung Vfl, Tan Lap, Vu Lang,Vu Le, xa Bac Son) dugc phong
tang danh hieu Anh hung luc luang vu
trang thdi ky chdng Phdp; cd 1 cd nhdn
dugc phong tang Anh hung Luc luang vii
trang nhdn ddn thdi ky chong My Cd
2.776 trudng hgp dugc khen thudng thdnh tfch khdng chien Qua dd da gdp phan ddng vien, ghi nhdn thanh tich cua nhdn ddn cac ddn tdc Trong thdi ky ddi mdi, nhdn dan va cdn bg huyen Bac San
da dugc Dang, Nha nudc trao tang Huan chuang Lao dgng Hang Ba, Hang Nhi va Hang Nhdt cung nhieu phdn thudng cao quy khdc Day la nhflng dgng lyc thiic day Dang bg, chfnh quyen va nhan dan cdc dan tgc huyen Bac Son thyc Men thang Igi nhiem vu each mang trong giai doan hien nay
1 Dang Cong san Viet Nam: Vdn kien Ddng
Todn tap, CTQG, H, 2000, T.7, tr.l09
2 Dien van cua dong chf Truong-Chinh doc tai L§ Ky niem 40 nam ngay Khdi nghTa Bic
San, Bao Nhdn Ddn, ngay 30-9-1980