Trong chương 3: Luận văn đã làm rõ được thực trạng công tác quản lý thu. bảo hiểm xã hội của tỉnh Tuyên Quang, phân tích cụ thể các số liệu về thu BHXH:[r]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
- -
PHẠM QÚY BÁU
HOàN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI
TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: quản trị kinh doanh
Người hướng dẫn khoa học:
TS Nguyễn Đình Trung
Hà Nội – 2014
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm giải quyết vấn đề xã hội nói chung, vấn đề an sinh xã hội nói riêng Cùng với sự phát triển kinh tế là sự lớn mạnh không ngừng của hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là chính sách BHXH đã phát huy vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần tích cực vào việc ổn định xã hội, nâng cao chất lượng lao động, bảo đảm sự bình đẳng về vị thế xã hội của người lao động trong các thành phần kinh tế khác nhau, thúc đẩy sản xuất phát triển Để ngành BHXH phát triển và lớn mạnh thì công tác thu BHXH và quản lý thu BHXH có vị trí hết sức quan trọng, bởi lẽ thu BHXH là yếu tố hàng đầu, đóng vai trò then chốt trong việc tạo lập Quỹ BHXH, quỹ BHXH là một quỹ tiền tệ tập trung, nằm ngoài ngân sách nhà nước, dùng để chi trả các chế độ BHXH cho người lao động và duy trì hoạt động của bộ máy BHXH Một trong những yếu tố tạo nên sự ổn định quỹ BHXH là công tác quản lý thu BHXH
Sau 20 năm tổ chức hoạt động với những kết quả đạt được, BHXH tỉnh Tuyên Quang đã góp phần ổn định chính trị, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn tỉnh Tuy nhiên, quá trình thực hiện chính sách BHXH ở tỉnh Tuyên Quang trong thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót, đặc biệt trong công tác quản lý thu BHXH bắt buộc đã và đang đặt
ra những vấn đề cần quan tâm giải quyết, đó là: Việc phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc hằng năm tỷ lệ tăng rất thấp (năm 2013 tăng 1% so với năm 2012) nhất là khu vực ngoài quốc doanh tăng chậm, bời vì đây là khu vực có nhiều tiềm năng, nhưng tỷ lệ tham gia BHXH còn quá thấp, chưa tương xứng với tiềm năng hiện có của Tỉnh
Tình trạng trốn đóng BHXH xảy ra chủ yếu ở khối doanh nghiệp, theo số liệu thống kê toàn tỉnh có 532/945 tham gia BHXH (đạt 56,3%), nợ đọng BHXH kéo dài vẫn còn sảy ra tại nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh nhưng chưa có
Trang 3những giải pháp dứt điểm (tỷ lệ nợ đọng bình quân hằng năm chiếm khoảng 3%/tổng số tiền phải thu)
Công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm luật BHXH đối với chủ doanh nghiệp cố tình không đóng, đóng không đúng quy định, đóng không kịp thời, đóng không đầy đủ BHXH cho người lao động; vấn đề giải quyết nợ tồn đọng BHXH đang là một trong những bức xúc hiện nay Những thách thức đối với hoạt động BHXH rất lớn, đó là sự biến động của đối tượng lao động tham gia BHXH bắt buộc trong khu vực doanh nghiệp khi phải hoạt động trong môi trường cạnh tranh khắc nghiệt hơn Tất cả điều đó đang đặt ra những vấn đề bức xúc cần
có những giải pháp mang tính khả thi cao, vì vậy thực hiện tốt công tác thu BHXH bắt buộc có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc
Luận văn đã làm rõ được các nội dung sau:
Trong Chương 1: Luận văn đã tổng quan các công trình nghiên cứu đã
công bố trong thời gian gần đây, phân tích được các điểm mạnh điểm yếu, tồn tại của các luận văn đã nghiên cứu trước đó và tác giả có thể khẳng định chưa có công trình nào nghiên cứu về lĩnh vực Hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH tỉnh Tuyên Quang Vì vậy, đề tài luận văn tác giả nghiên cứu không trùng lặp với các công trình đã công bố
Trong chương 2: Luận văn cũng đã đề cập đến những khái niệm cơ bản về
bảo hiểm xã hội; Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội, trong đó
đi sâu vào nghiên cứu về thu BHXH, quản lý thu BHXH; đưa ra khái niệm, mục tiêu và nội dung của quản lý thu BHXH; Tác giả cũng đề cạp đến các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu và đưa ra kinh nghiệm quản lý thu BHXH của Trung Quốc
Trong chương 3: Luận văn đã làm rõ được thực trạng công tác quản lý thu
bảo hiểm xã hội của tỉnh Tuyên Quang, phân tích cụ thể các số liệu về thu BHXH:
Số đơn vị, số lao động tham gia theo từng năm, phân tích số nợ đọng BHXH của khối doanh nghiệp…tìm ra những mặt đạt được và những điểm chưa được, nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản lý thu BHXH của tỉnh Tuyên Quang:
Trang 4- Những kết quả đã đạt được :
+ Thu hút được rất nhiều các doanh nghiệp trong và ngoài nước đến đầu
tư, số đối tượng tham gia BHXH tăng không ngừng theo từng năm; số lượng lao động, đơn vị tham gia BHXH năm sau luôn luôn cao hơn năm trước, đóng góp một phần lớn số thu cho quỹ BHXH của ngành BHXH Việt Nam
+ BHXH tỉnh Tuyên Quang đã luôn nhận được sự chỉ đạo trực tiếp về nghiệp vụ của BHXH Việt Nam, sự quan tâm giúp đỡ của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành, của BHXH các huyện, thành phố, các đơn vị có sử dụng lao động trên địa bàn tỉnh, đã giúp cho BHXH tỉnh Tuyên Quang luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà BHXH Việt Nam giao hàng năm, đảm bảo kịp thời quyền lợi cho người lao động tham gia BHXH, BHYT
+ Đội ngũ cán bộ nhân viên của BHXH tỉnh Tuyên Quang là những người
có trình độ, nhanh nhạy, sáng tạo đồng thời luôn được trau dồi kiến thức về BHXH cũng như đạo đức nghề nghiệp và luôn nỗ lực hết mình để đạt hiệu quả cao trong công việc
+ Hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH Tuyên Quang tương đối gọn nhẹ, khoa học
+ Sự quản lý, điều hành, chỉ đạo tập trung thống nhất có hiệu quả mọi hoạt động từ BHXH tỉnh Tuyên Quang đến BHXH các huyện
+ BHXH tỉnh Tuyên Quang không ngừng cải tiến thủ tục hành chính trong các năm qua, nhất là các thủ tục trong công tác quản lý thu BHXH, thực hiện cơ chế thu một cửa ở văn phòng BHXH tỉnh và BHXH huyện trên địa bàn
+ Bên cạnh đó, BHXH tỉnh Tuyên Quang thường xuyên được BHXH Việt Nam tạo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị BHXH các huyện trong địa bàn tỉnh được nối mạng, nâng cấp đường truyền, giúp công tác thu được tối giản, chính xác, hiệu quả, khiến cho việc quản lý thu được cải thiện rõ rệt, cán bộ làm công tác thu cũng giảm tải được công việc, đồng thời nắm bắt được những doanh nghiệp còn đang nợ đọng
Trang 5- Những hạn chế và nguyên nhân:
* Những hạn chế:
+ Thủ tục hành chính về việc kê khai trích nộp BHXH đôi khi còn rườm rà, chưa thực sự hợp lý
+ Tình trạng đóng BHXH không đúng thời gian quy định (chậm đóng, nợ đọng, nợ dây dưa kéo dài) còn diễn ra ở nhiều doanh nghiệp
+ Nhiều doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh luôn tìm cách để khai giảm hai yếu tố này nhằm làm giảm số phí phải nộp hàng tháng và xu hướng của các doanh nghiệp là luôn muốn nộp thấp số tiền bảo hiểm Về lao động, doanh nghiệp thường kéo dài thời gian học nghề của công nhân hoặc chỉ ký hợp đồng thời vụ (dưới 3 tháng) cho người lao động Về tiền lương đóng BHXH, các doanh nghiệp không đưa các khoản phụ cấp của người lao động và danh sách trích nộp BHXH, không báo tăng mức nộp BHXH cho người lao động được tăng lương
+ Công tác xử phạt hành chính đối với hành vi vi phạm việc chậm đóng, trốn đóng đối với các doanh nghiệp chưa đạt hiệu quả cao
+ Phần mềm Hệ thống thông tin quản lý thu BHXH và cấp sổ, thẻ hiện nay chưa thực sự hoàn thiện
+ Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của một số ít cán bộ, viên chức BHXH tỉnh còn hạn chế, đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc
* Nguyên nhân: Tác giả đã phân tích nguyên nhân của tồn tại do: Cơ quan
quản lý nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động
- Từ phía nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan BHXH + Chế tài để xử lý các hình thức vi phạm việc đóng BHXH còn chưa được sửa đổi, bổ sung, chế tài chưa đủ mạnh để răn đe, hình thức xử phạt bằng hành chính thì quá thấp
+ Sự phối hợp giữa các ngành: Sở Kế hoạch & Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh & Xã hội, ngành Thuế còn nhiều hạn chế
Trang 6+ Nội dung và hình thức tuyên truyền vẫn còn nhiều hạn chế, chưa có nhiều đổi mới, cải tiến trong các hình thức tuyên truyền
+ Trình độ cán bộ làm công tác quản lý thu BHXH còn chưa đồng đều, một
số ít cán bộ còn chưa đáp ứng được yêu cầu công việc đặt ra
* Nguyên nhân từ phía các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
- Phần lớn các doanh nghiệp ngoài quốc doanh đặc biệt là các doanh nghiệp dưới 10 lao động do mới thành lập nên chưa có khả năng đóng BHXH cho người lao động
- Các chủ sử dụng lao động không tự giác đăng ký tham gia nộp BHXH cho người lao động
- Người lao động trong các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường không
ổn định tăng, giảm liên tục
* Nguyên nhân từ phía người lao động
- Hầu hết người lao động đều hiểu biết rất rõ về trách nhiệm và quyền lợi khi tham gia BHXH nhưng do sức ép vì việc làm nên người lao động không dám đấu tranh với chủ sử dụng lao động để đòi hỏi quyền được tham gia BHXH
- Một số ít người thì muốn phần BHXH, BHYT được trả thẳng vào lương
để tăng thêm thu nhập do nhận thức về BHXH còn hạn chế, người lao động cần sống cho hiện tại chứ không cần lo cho tương lai
Trong chương 4: Luận văn đã nêu được phương hướng, mục tiêu trong
việc Hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH tỉnh Tuyên Quang, cùng với những ý kiến đóng góp, trao đổi với các cán bộ đồng nghiệp, các thầy cô trong trường Đại học KTQD, luận văn đã đưa ra được những giải pháp sau:
- Cải cách thủ tục hành chính trong thực hiện thu BHXH
- Nâng cao mức thu và phương thức thu BHXH
- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý thu BHXH
- Hoàn thiện nghiệp vụ cán bộ quản lý Thu BHXH
- Tăng cường phối kết hợp với các ban ngành chức năng có liên quan trong khi thực hiện công tác quản lý thu BHXH
Trang 7- Kiểm tra đánh giá hoạt động quản lý Thu BHXH
Tóm lại: BHXH đã thực sự trở thành “xương sống” của hệ thống An sinh
xã hội, một công cụ để Nhà nước thực hiện chiến lược xã hội hóa các hoạt động xã hội và từng bước giảm dần sự bao cấp của ngân sách nhà nước thông qua việc xác lập trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động cũng như sự đóng góp vào quỹ BHXH từ những nguồn lực khác nhau Để quỹ BHXH ngày càng phát triển an toàn và ổn định thì vai trò của công tác quản lý thu BHXH là hết sức quan trọng và cần thiết Qua gần 20 năm hoạt động và trưởng thành BHXH tỉnh Tuyên Quang luôn ý thức được tầm quan trọng của công tác quản lý thu BHXH,
do đó đã luôn đôn đốc các cán bộ công nhân viên toàn ngành chú trọng đặc biệt đến công tác quản lý thu BHXH, quản lý thu BHXH theo đúng quy định của Luật BHXH nhưng đồng thời có thêm nhiều sáng kiến đổi mới công tác quản lý thu, nhiều giải pháp quan trọng nhằm đóng góp với ngành BHXH Việt Nam để phát huy hiệu quả và hạn chế tối đa tiêu cực phát sinh trong công tác quản lý thu BHXH Nhờ vậy BHXH tỉnh Tuyên Quang đã đạt được nhiều thành tích khả quan, luôn hoàn thành vượt mức kế hoạch thu được giao của BHXH Việt Nam qua từng năm, số thu đóng góp cho quỹ BHXH năm sau luôn cao hơn năm trước, số người tham gia BHXH ngày càng được mở rộng, số nợ đọng BHXH của khối doanh nghiệp giảm dần theo từng năm …giúp người lao động ổn định cuộc sống và an tâm lao động