Tren thiic te, nhQng Qng xti ciia Tdng thd'ng Bush va bd may quyen iQc ctia dng trong cupc chien tranh niy cho thay nhieu mat thiic chat trong chinh sach ddi ngoai ctia My thdi ky &[r]
Trang 1IRAQ TRONG CHINH SACH DOI NGOAI CUA TONG THONG G W BUSH
T h S Biii Thi T h a o
khoa Sii - Dai hoc Supham Hue
Cupc chien Iraq nhu mot dau an
trong sti nghiep chi'nh tri ciia
Tdng thd'ng G W Bush TQ luc
budc vao N h i Tring, dng da ddi mat
vdi "cupc da'u tranh dau tien trong the
ky XXI" cho'ng chti nghia khiing bd' va
Baghdad dUdc cho la lien can Tham
chien d Iraq cung la mpt trong ba chti
de dUa den thang ldi chd dng Bush
trong chien dich tranh cti tdng thd'ng
nhiem ky hai, nam 2004 NhQng cung
chinh cudc chien ndy da khien dng
Bush phai rdi Nha Trang trdng sQ t h i t
tin ghe gdm (theo tham dd ciia tap chi
ABC News nam 2007, cd den 73% dan
My khdng cdn iing hd dng) Cd the ndi,
Iraq chiem mot vi tri dac biet trong
chinh sdch ddi ngoai ciia Tdng thd'ng
Bush - mac du ngay tQ diu, nd khdng
nam trong dinh hudng ddi ngoai dUdc
Uu tien Khdng phii la mdi de doa sQc
manh quin sQ toan ciu ddi vdi My,
eung khdng phai Id doi thti eanh tranh
quyen lile tiem nang, nhUng de giai
quyet van de Iraq, Chinh quyen Bush
da hoc Id cich van hanh he thd'ng chien
lUdc ciia hp Tren thiic te, nhQng Qng
xti ciia Tdng thd'ng Bush va bd may
quyen iQc ctia dng trong cupc chien
tranh niy cho thay nhieu mat thiic
chat trong chinh sach ddi ngoai ctia My
thdi ky "hau Xd Viet"
1 I r a q , m o t t h e n g h i e m ciia
c h i e n \\Xdc c a n t h i e p trQc t i e p
b a n g vu iQc
Chie'n lUdc can thiep trQc tiep bing
vu liic la mpt trong nhQng npi dung trpng tam ctia Hpc thuyet Bush Hpc thuyet nay dQde bie't den lin diu vdi ten gpi "chien tranh khdng thQdng vong", cdng bd'vao ngiy 7/12/2001 Cd the ndi, sau Afghanistan, cudc chien dupe coi l i ta't yeu ddi vdi Chi'nh quyen My de ddp tra mpi tdn thUdng
tQ ben ngodi v i la md d i u td't dep ciia Hpc thuyet Bush, thi cudc chien Iraq
la mdt "thii nghiem tren thtic dia" cua
"Hpc thuyet an ninh qudc gia" mdi, cdng bd ngiy 17/9/2002 Mac du,
"chien tranh khdng thQPng vong" v i
"Hpe thuye't an ninh qud'c gia" mdi dai dien cho chinh sach ddi ngoai ctia My
d hai thdi ky khdc nhau, nhUng ca hai deu Id "cdn de" ctia Hpe thuyet Bush, chu trpng chien iQpc can thiep va cung hudng den muc tieu trpng tim
Dd la duy tri dia vi sieu cQdng dpc tdn, trQng tri bat ky nQde ndo de doa ldi i'ch ciia My va ddng minh, dam bao sti vUdt trdi vinh vien ve sQc manh quan
sQ ciia My So vdi chinh phu tien nhiem, chien lUde quan sti cua dng Bush mang nang tinh quyen liic va hieu chien Dac trUng nay tren thtic te phin i n h sti van diing ctia chti nghia hien thiic My trong bdi canh mdi Khi Tdng thdng G W Bush bQdc vio Nha Trang cung Id luc nUde My ddi dien vdi h i n g loat bien dpng sau sic Sti gin ket ciia chdu Au lue dia
va sQ trdi day phong dp ctia Nga dat
Trang 2nQdc My trQdc thach thQc ldn: duy tri
kha nang chi phdi cie qud'c gia k h i c
cho tQdng xQng vdi vi the sieu cQdng
duy nhát ciia Mỵ Tong thd'ng Bush
khing dinh: "Nude My dang d trong vi
the cd mpt khdng haị Chung ta l i
ngQdi lanh dao" N h i n dinh ndy cho
tháy bdi cinh the gidi dau the ky XXI
t i c dpng to ldn den nhan thQc đi
ngoai nhQng nd cung l i muc tieu ldn
nhát vd duy nhat Tdng thd'ng Bush
theo dudị Tuy nhien, cic con sóthd'ng
ke ve ty le gia tang tdng s i n p h i m
trong nQdc (GDP) ngiy cdng giim sut
cung vdi tinh trang lam phat ngay
cang gia tang^ va nhQng van nan xa
hdi khic nhQ: n h i p cQ t r i i phep, bung
nd dan só Id hdng trong giio diic,
dat Chinh quyen Bush trUdc nhQng
thach thQc to ldn Sil binh yen cua
ehinh trQdng My dQdi sti dan dat ciia
dng Bush da Id mpt thach thQc ldn đi
vdi vi tdng thd'ng thQ 43 ndy, die biet
khi chinh G W Bush dang chiu sQc
ep tam ly nang ne ve chien t h i n g vat
v i cua dng trong cupc b i u cii Td'ng
thd'ng nam 2000 DQdng nhQ dng
Bush p h i i chQng td nang liic de ngQdi
My phii "tam phuc k h i u phuc" khi
chpn dng Rd rdng, bdi canh qud'c te,
hien thiic nQdc My va vi the ciia Tdng
thd'ng Bush da tdc dpng sau sac den
nhQng hoach dinh vd Qng xii ctia dng
Bush Tat nhien, tQ each ci nhan va
nhQng dáu an mang tinh truyen
thd'ng ctia Dang Cpng hoa cung l i
nhQng yeu td gdp p h i n chi phdi dQdng
hQdng đi ngoai ctia Chinh quyen
Bush Xem xet hang loat quyet dinh
ctia G W Bush trong nhiem ky d i u
cim quyen (rut khdi Hiep Qdc cam
thti toan dien vu khi hat nhan
CTBTiit chdi phe chuan Nghi dinh
thu Kyoto; Hiep udc cam vu khi sinh
hpc; Hiep dinh Toa i n hinh sQ qudc
te: rut khdi Hiep dinh chdng ten liia
dan dao ABM; md rdng pham vi trien khai he thóng phdng thii ten iQa NMD; xuc tién NATO đng tien ) cho tháy dng Bush dang tim ve vdi chu nghia ca nhan, đn phQdng mdt cdch ciic doan va quay iQng lai vdi dac trQng ldn nhát cua toan cau hoa: hdp
t i c tren nen t i n g cpng đng Dieu nay cung cho tháy Hpc thuyét Bush coi trpng an ninh quan sQ va banh trQdng sQc manh My ra t o i n cau hdn l i thiic thi "chQdng trinh Hai E" (Economy & Education) nhQ Nghi trinh ciia Tdng thd'ng khi nham chQc
Tinh đn phQdng, bao thu cdn the hien trong each nhin n h i n ctia Td'ng thd'ng Bush ve vai trd ciia Lien hdp qud'c Theo dng, mdt lien minh qud'c
te, hoac Lien hdp qudc khdng phai l i cich hQu hieu de đi phd vdi nhQng nha nQdc bat hao, nguy hiem DQdng nhQ d day cd sQ xung dot ldn giQa hdnh dpng v i ldi ndi ciia dng Bush Mpt mat, dng can mpt lien minh qud'c
te sau sQ kien 11-9, nhQng mat khic, dng choi bd vai trd ctia Lien hdp qud'c,
cd sd de hinh t h i n h nen cai lien minh daỵ Dieu nay cho thíy, tiet 16 cua H Kissinger tren bid Rang Ddng (Dawn)
la hoin toan dung, rang: cupc chien ehd'ng khiing bd' trQdc het la n h i m tranh thii cd hpi ciic ky quy b i u de My phan chia lai the gidi tren cd sd mpt lien minh toan caụ Vdi each phan chia niy, du Iraq khdng n i m trong lien minh doi lap thi trang t h i i chien tranh cho phep My tii diing len mdi quan he giQa Baghdad v i Al-Qaedạ
Do đ, Iraq Id mpt muc tieu kha thi cho My khi trien khai mpt chien lUdc mdi - mpt chien iQdc "khdng chi de quet sach bpn khiing bó m i cdn tieu diet cac hang 6 ciia chung", vdi pham
vi trien khai cd the lan tdi 60 qud'c giậ Theo d i n h gia cua G W Bush, chi dung ten liia h i n h trinh b i n van
Trang 3c i c ldn t r a i cua ddi phQdng nhQ c i c h
chinh phii tien n h i e m da l i m ddi vdi
I r a q t h i t h a t yeu dt, chdng k h a c nao
"nghien cat" Ong B u s h chu t r p n g hdn
den sQc m a n h q u a n sii b d n g cac ke
hoach ta'n edng dQdc t i n h toan ky
iQdng Theo dng, dd mdi dich thQc la
ehii nghia hien thilc My e i n theo dudi
de bao ve q u y e n liic vd vi t h e "lanh
dao" t h e gidi
Trong so' cdc chi'nh sach dupe thiic
hien de b i o ve ldi ich qud'c gia "bd'n
chQ P"''', Tdng thd'ng B u s h chu trpng,
thtlc hien n h i e u n h i ' t chinh sdch an
ninh q u a n sti t h e o chien lupc can
thiep t r u e tiep, chti ddng can dti
(forward-looking) va mtic tieu "quyen
lilc" (power) dupe dQa len h d n g d i u
Quyen Itic d a n h dau k h a n a n g ciia
met qud'c gia t r o n g chi phdi c i c h h a n h
xii ciia cdc qud'c gia k h a c Theo giao sU
Bruce W J e n t l e s o n , quyen Itic cung
lien q u a n den cdc van de phi v i t t h e
n h u "uy tin" Cd le khi xam lUdc Iraq,
Tdng thd'ng B u s h k h d n g t i n h den yeu
td' nay, dng n h a n m a n h "kha n a n g
vQpt qua trd ngai va t h a n g t h e trong
cae x u n g dot" bdn Id viec phai xay
dting h i n h i n h nUde My b a n g uy tin
va cam ket Viec G W B u s h r a lenh
nem bom I r a q ngay sau khi dupe b i u
lam tdng t h d n g (thdng 2/2001) cho
tha'y trUdc vu k h i i n g bd 11/09/2001,
Iraq da Id mdt mue tieu t r i e n k h a i ctia
Hpc t h u y e t B u s h Cupc khting bd' n h u
mpt cd bdi b u n g p h i t de My lay "sU
chinh nghia" lam cdi cd t a n cdng p h u
d i u ddi vdi Iraq Theo dng Bush, q u a n
sU - chQ k h d n g p h a i k i n h te - Id thQdc
do bae nha't ctia quyen lUc Cupc chie'n
d Iraq la thQdc do d i u tien t r o n g chien
iQpe q u a n sti mdi, b a n h trUdng quyen
liie eila C h i n b quyen B u s h t r o n g t h e
gidi ddn cUc De thUc hien thQdc do
nay Bush vd cac cpng sQ ctia dng dd
tim kie'm t i n h hdp p h a p qudc te' qua
e i c v a n b a n npi bp hdn l i Nghi quyet ctia Lien hdp qud'c Mac du nhQng
l u a n diem t r o n g Chien iQpc an ninh qud'e gia Hoa Ky edng bd' l i n d a u tien vao t h d n g 9/2002 la "nhQng n g u y e n tac p h a p ly" md dQdng cho Hpc thuye't B u s h dQdc h i e n thiie boa
b a n g dQdng ldi edng k h a i sil d u n g bao Itic, nhUng cupc chien chdng I r a q
k h d n g lien q u a n de'n b a t cQ mot l u a n diem nao, va eupe t a n edng cua q u a n dpi My vdo I r a q n g a y 20/3/2003 van
cQ la h i e n thtic Bdi, tQ eudl t h a p
n i e n 70 eiia t h e ky XX, I r a q da n a m
t r o n g ke h o a c h dUde " i p ti, n g h i e n
n g a m va thiic hien", k h i ngUdi My
p h a i chiu ap liic tQ sti cd m a t cua Lien Xd d k h u vQc d i u md va bdi hien n a y , nd n a m t r o n g ke hoach hien thtlc hod mdt hpc t h u y e t
2 Vi s a o I r a q dvtdc iQa c h o n ?
Trong cdc bao c i o ctia Bp Qud'c phdng My, cudc chien Iraq eung vdi
k h i ndng b u n g nd ctia cudc chien
t r a n h Trieu Tien l i n thQ hai, ludn dQde vien dan cho chie'n iQdc "MRC" (tQ viet t a t ciia L a u N a m gdc de chi eupe chien t r a n h ldn d khu vUc) va kha
n a n g san s a n g ehd'ng t r a eung mpt luc bai cupc chien t r a n h k h u vUc cua quan dpi My NhQng k h i c vdi c i c h giai quyet t h i e n ve nghi sti v i cd ve t h a n trpng ciia My d Binh NhQdng, Iraq dQdc tiep can quyet liet v i cQc doan hdn Mac du vay, de di den quyet dinh
t a n cdng Iraq, bp may quyen liic cua dng B u s h da lam viec v i t v i cho mpt kich ban dupe siia soan eong phu, ke
c i viec xuc tien t h i n h lap mot chinh phti d a n sti t h a n My " h i u Saddam" NhQ vay, I r a q la mpt liia chpn hoan
t o a n chti ddng tQ phia My Lua chon nay da dude xdc dinh trong "Du an
Trang 4the ky mdi" ciia Chinh quyen B
Clinton, dac biet l i trong ke hoach
ctia Paul Wolfowtz ngay trong Chie'n
tranh Lanh, khi dng ndy cdn Id ngUdi
phu trich hoach dinh chinh sich khu
vQc Trung Ddng Cd nhieu ly do khien
Iraq trd thanh muc tieu the nghiem
chien lUdc quan sii cua Hpc thuye't
Bush Trong bai bao nay, chung tdi de
cap den hai yeu toed ban sau:
Xit ve nguon gdc, Iraq la sQ tiep ndi
cho cudc chay dua quyen lUc trong
thdi ky Chien tranh Lanh, de khdng
dinh vi the lanh dao the gidi ctia My
thdi ky sau Chien tranh Lanh
TQ sau Chie'n tranh the gidi thQ
nhat, de dat cd sd phap ly cho tham
vpng banh trQdng d Trung Ddng, Tdng
thd'ng My Wilson, trong ChQdng trinh
14 diem, da ddnh rieng hai diem 11
va 12 cho khu vtic n i y vdi danh nghia
dim bio tti do di lai tren cic eo bien
v i md ciia ddi vdi cdc thupe dia cu ciia
Thd Nhi Ky Trong thdi ky nay My
chti yeu xic lap sti cd mat thdng qua
cic cdng ty khai thic, budn bdn va
trung chuyen dau md d cic qud'c gia
Trung Ddng, dac biet la Palestine vd
Arab Saudi Cd the ndi, eudl Chie'n
tranh the gidi thQ hai Id thdi ky My
day manh tham vpng ciia minh d
Trung Ddng, khi the v i liic cua Lien
Xd ngiy cing li'n iQdt, dac biet khi
nQdc niy chu trpng hdn den viec bao
ve bien gidi phia nam vdi cac qud'c gia
diu md Tuy nhien, p h i i den eudl
thap nien 70, cupc chay dua tranh
gianh anh hUdng ctia My mdi thiic sQ
quyet liet hdn Nam 1972, Lien Xd ky
Hiep dinh hQu nghi va hdp tac vdi
Chinh phti Iraq, cung trong nam nay
(1/6/1972), Iraq lan dau tien ra sic
l u i t qud'c hQu h o i cdng ty dau liia ldn
nha't ctia Iraq va cung l i ctia Trung
Ddng - ndi tU ban My chiem 24,75% cd
phin Hanh ddng ndy cua Iraq hi My
cho la chiu anh hQdng ciia Lien Xd vd lam thiet hai trtic tie'p den ldi ich kinh
te ctia My T h i n g 12/1979, thee yeu ciu ciia Chinh phti Afghanistan, Lien
Xd dUa quan dpi vao Afghanistan de bao ve thanh qua each mang cua nude nay dang hi cac the liic p h i n cich mang de dpa Tiep theo dd, cic nQdc xua't khau dau md (OPEC) quye't dinh tang gii d i u len 20% NhQng sQ kien nay gay chan dpng manh den nen kinh te (ngo'n 1/4 iQdng tieu thu dau the gidi nhQng chi s i n xua't dQdc 15%
v i nhap khau hdn 50% d i u tQ Trung Ddng'') v i vi the ctia My trdng sd s i n h vdi Lien Xd Tdng thd'ng My Carter da tuyen bd dam bao bang mpi gid ngudn cung cap dau tQ Trung Ddng va xac dinh che dp Saddam Hussein la nguyen nhan gay mi't dn dinh chinh yeu Tuy nhien, trong bdi c i n h chien tranh lanh, sQ hien dien ciia Lien Xd
d khu vQc nay khdng cho phep My cd nhQng the nghiem hoac phieu iQu quin sQ My hi bd bupc trong chien iQde "ran de" mang ti'nh phdng thti Hdn nQa, Iraq vdn cdn vai trd trong chien iQdc c i n bang liic iQdng ciia My
de ngan can sQ ldn manh khd kiem soit ciia Iran Do vay, y dinh tang CQdng tiem liic q u i n sQ cua Iraq trdng
t h i p nien 80 khdng he gap phai sQ chdng ddi nao tQ My Chien tranh Lanh ket thuc de lai mpt "khoang trdng quyen liic" dang ke d Trung Ddng, dac biet l i ddi vdi Iraq - mpt qudc gia cdn nhieu hen he dac thu trong mdi quan he vdi My Cupc chie'n
x i m iQdc Iraq lan n i y nhQ hanh ddng tiep tuc cupc chdi dang hi bd dd m i Chinh quyen Bush tii ganh trich nhiem thiic hien vdi niem tin phan
t h i n g se thuoc ve minh
Xet vi mat M ich, Iraq d i p Qng
dQdc nhieu ye'u td trong he thdng ldi
Trang 5ich qud'c gia ciia My thdi ky sau Chie'n
tranh Lanh
Khdng ai phii n h i n vi tri chien
lUdc vd cung quan trpng ctia Trung
Can Ddng trong giao 16 lUu thdng giQa
cac dai luc Iraq la qud'c gia Arap ldn
n h i t trong giao Id dd, cd bien gidi vdi
3 trong so' 5 nUdc s i n x u i t d i u nhieu
n h i t the gidi (Arabia Saudi, Kuwait
v i Iran) Vi the dd cho phep kiem soat
tuyet ddi mpi ngudn lUc kinh te - qudn
sti chii cho't d vung Vinh Neu dat Iraq
d mpt phUdng vi khac, cd le "tinh de hi
tdn thUdng" bdi cac cQdng qud'c se it di
nhieu Tai s i n dang gia nha't ctia Iraq
kh6ng phii la nhQng gia tri van minh
cd xQa ctia loai ngQdi ma la ngudn d i u
md dQng thQ hai tren the gidi (chiem
khoing 95% ngudn thu ngoai te ctia
Iraq) Iraq eung la diem mi'u chd't
trong he thd'ng trung chuyen diu md
tQ Trung Dong den chdu Au v i chau
A Vai trd ciia d i u md trong tang
trUdng kinh te cung vdi vi the ctia
Iraq da bien qud'e gia nay thanh "muc
tieu ciia mpi sti them khat" Tuy
nhien, tQ liu Iraq dd choi bd nhQng
mdi lien he tQ Hoa Ky va theo dudi
mpt chi'nh sdch ddi ngoai dpe lap
Dieu nay di ngQdc vdi nguyen tac
"trat tti" dQde quan xuyen bdi
Washington Do dd, trong hoach dinh
cda Chinh quyen Bush, mdt che dp
mdi tuan thii sQ s i p dat ctia My d
Iraq se giup My ve lai sd dd dan d i u
cd Ipi cho minh Hdn the nQa, muc
dich ciia My khdng chi cd diu cua
Iraq, cang khdng p h i i de bio ve cic
ddng minh ctia My d Trung Dong ma
mu6'n cd ca Trung Ddng Lpi the ctia
Iraq d khu vtic nay cho phep My dat
vien gach d i u tien trong ke hoach dd
Cho nen Chinh phii Bush khdng quan
tam den ke hoach rut qudn khdi Iraq
sau khi Saddam Hussein hi lat dd Hp
den Iraq khdng p h i i chi vdi miic di'ch
lat dd ehe dp Saddam Hussein Ong Bush tin r i n g viee ndy da cd chinh qudn dpi Iraq (than My) thiic bien^
My cung tQng tuyen bd' khdng chiem lanh thd ctia cac qud'c gia khdc, nhQng
rd rdng he thd'ng can cQ quan sQ d nQdc ngoii ctia My ke tQ sau khi ket thuc Chien tranh the gidi thQ hai van dQpc bio toan va hien dien tQ vanh dai Bae ciic den Nam ciic Cae can cQ quan sQ trpng yeu ctia My khdng phai chi dat d DQc, Anh, Nhat ma edn d Guantanamo, d Arabia Saudi va Iraq
la mpt muc tieu mang nhieu tinh kha thi Do dd, de thtic hien muc tieu nay, Tdng thd'ng Bush vd bp may quyen liic ciia dng dd phii vat va p h i n loai cic khai niem ve "ddn tan edng phti diu" (danh cho mdi de doa mang tinh tQc thdi, t r i n i p , khdng eho phep liia chpn phQdng thQc ndo khac va khdng
cd thdi gian can nhac), va "ddn t i n edng ngan ngQa" (danh cho sQ de doa khdng chae chan hoac khdng xay ra), rdi lai phii vat v i bien minh de thu hep sQ khic biet giQa hai k h i i niem tren Mac du, xet ve mpi phQdng dien, Iraq khdng cd du k h i nang la mdi de doa ciia My, dung nhQ chuyen gia ve Trung Ddng Stephen Zunes khang dinh "bat ky loai vu khi giet ngQdi hang loat nao eua Iraq, cd the dang tdn tai, dQdi sQ kiem soat eua mpt che
dp trung Qdng tap quyen cao dp, deu dupe danh trpng tam eho viec -ngan ngQa sQ tan cong eiia My hdn la khieu khich nd"^ Cd the ndi, vdi quyet tam
"tiep can" ctia My, Iraq khd trdnh khdi chien tranh Bdi chinh nhQng ngQdi dQng d i u Nha Trang chd ring
"khdng hanh ddng cdn mao hiem hdn hanh dpng" va "khdng chien tranh ddng nghia vdi sQ si nhuc" Dieu ndy khien chung toi nhd den cam nhan ctia mdt tri thQc Viet Nam, nha thd Nguyin Duy, phat tren Dii BBC sang
Trang 611/4/2003 r i n g "The gidi dang trd lai
chie'n tranh thud hdng hoang Ai cd
sQc manh mud'n ldm gi thi lam Dieu
dd khien tdi kinh hai" Hdn het t h i y
nhQng cdng trinh, nhQng nd iQc hoa
giii, nhQng p h i n ddi tQ cpng ddng, chi
l i nhQng "quan ngai" ctia Tdng thd'ng
Bush (ve sil can b i n g quyen liic lau
ddi d khu vQc eic qud'c gia vung Vinh)
da ddn den mot cupc chien tranh
Ngoii vi tri chie'n lUdc, d i u md va
nhQng dieu kien cin cho viec thiet lap
mdt cdn cQ quan sti, mdt che dp mdi
thi nhQng lien he "cd the" ciia Iraq ddi
vdi Afghanistan va ke hoach s i n xuat
vu khi qud'c phdng cua nUdc ndy cung
cho phep, tham chi tao cd hdi cho My
toan tinh ve sQ cd mat Idu dai ctia hp
d Trung Ddng NhQng dieu kien nay
khien cho viee Itia chpn Iraq lam mtic
tieu ciia Hpc thuyet Bush trd nen k h i
thi hdn ddi vdi My
Ket luan
Mae du vdi ly do gi, l i mpt the
nghiem ctia chien iQdc quan sQ cQng
ran; mdt hoa thi trong b i n g liet ke
he thd'ng ldi ich qud'c gia c i n dUdc
b i o ve, hay sQ dap t r i cin thiet ctia
bd may quyen luc toan c i u ddi vdi
mpt qud'c gia bat hao, thi cupc chie'n
Iraq van la mdt i m anh ciia Hpc
thuyet Bush, khien ngQdi My vd
mdng Ddy cung la mdt trong nhQng
nguyen nhan cd ban n h a t giii thich
cho sU that bai ctia dang Cpng boa
va ThQdng nghi sy Jdhn McCain
ChQa biet nhQng cam ket ciia Tdng
thd'ng Barack Obama trong ke hoach
"giu bd bill ban va t i i tao nQdc My"
ctia dng dQpc thtlc hien hieu q u i hay
khdng, nhQng quyet dinh rut khdi
Iraq (mpt trong 5 npi dung ciia ke hoach tren) hQa hen it nhd't mpt sQ thay ddi " n g i n ban" - nhQ each ndi ciia giao sQ Brantly Womack - md trQdc bet la sti thay ddi ddi vdi nhan thQc ve each chiem linh vai trd lanh dao the gidi ciia Chinh quyen G W Bush •
Chit thich:
1 Nguyen Thie't Sdn (CB), Nudc My nam dia
t h e k y XXI, Nxb KHXH, HN, 2002, tr 103
2 T r i n Trong, "Hoc thuye't Bush va chie'n lUdc chie'n t r a n h khong thUOng vong" Tap chi Cong san, so 8-2002, tr 58-63
3 Theo GS Bruce W Jentleson, ldi ich quo'c gia cua My dUdc xac dinh tren 4 muc tieu bat dau bang chU P: quyen lUc (power), hoa binh (peace), thinh vUOng (prosperity)
va nguyen tac (principle)
4 Thong t a n xa Viet Nam, Cuoc chien t r a n h viing Vinh lan thU hai, Nxb Thong Tan,
HN 2003, tr.17
5 Laurie Mylroie, U.S Policy Toward Iraq, Middle East Intelligence Bulletin, Vol 3,
No 1 (Main Page)
6 First News, Bush va quyen lUc nu6c My, Nxb Lao dong, Tp Ho Chi Minh, tr, 583
Tdi lieu tham khdo:
1 Bruce W Jentleson, Chinh sach do! ngoai Hoa Ky - dong cO cua sU lUa chon trong the
ky XXI, Nxb Chinh tri Quoc gia Ha Noi,
HN, 2004
2 Stephen Zunes, "Hoa Ky xam lUdc Iraq: khia canh quan sU cua Toan c&u hca" Tap chi Chau My ngay nay, so 11/2004, tr,
55-59
3 Thong t a n xa Viet Nam Cuoc chien t r a n h vung Vinh lan thU hai, Nxb Lao Dong, Tp
Ho Chi Minh, 2003
4 http://musingsoniraq, blogsport com/2008/06/overview of america-policy towards
5 http://radio.Vietnamese utah.org/?p=775