Các thay i v bao bì có th là quan tr ng.[r]
Trang 3Quá trình công nghi p hoá nhanh và r ng là m t trong
nh ng y u t quan tr ng óng góp vào s t ng tr ng kinh t
l n m nh c a Vi t Nam Tuy nhiên, i kèm v i nó là nh ng v n
v môi tr ng M t trong nh ng cách ti p c n gi i quy t
hi u xu t 100% Luôn luôn có s t n th t nào ó i vào môi
tr ng và không th chuy n thành d ng s n ph m h u ích T nhao ó là s lãng phí hay s ô nhi m luôn g n li n v i s n xu tcông nghi p Y u t này th ng c nh c n nh là m t "c
h i b m t i trong quá trình s n xu t" T l phát sinh ch t th i
th ng r t cao và th ng có m t th c t là r t ít nhà s n xu tcông nghi p nh n ra i u này Hi n nay ti p c n x lý cu i
ng ng v n ang c áp d ng ph bi n trong các c scông nghi p, nh ng kh n ng ti p nh n ô nhi m c a môi tr ng ang g n nh c n ki t và các n v s n xu t công nghi p d n
nh n th c c s c n thi t ph i xem xét l i các công o n s n
s n ph m, và d ch v nh m nâng cao hi u su t và gi m thi u r i
ro cho con ng i và môi tr ng
Trang 4-V i các quy trình s n xu t, SXSH bao g m vi c b o t ncác nguyên li u thô và n ng l ng, lo i b các nguyên li u thô
c h i, và gi m l ng và c c a t t c các phát th i c ng
nh ch t th i;
-V i các s n ph m, SXSH bao g m vi c gi m thi u các tác
ng tiêu c c trong vòng i s n ph m, t khi khai thác nguyên
li u thô cho t i khi th i b cu i cùng; và
-V i các d ch v , SXSH là s tích h p các m i quan tâm vmôi tr ng trong quá trình thi t k và cung ng d ch v
S khác bi t c n b n gi a EOP hay còn g i là ki m soát ônhi m và SXSH là th i i m Ki m soát ô nhi m là ph ng pháp ti p c n sau khi v n ã phát sinh, "Ph n ng và s lý"; trong khi ó, SXSH l i mang tính ch ng, theo "tri t lý d oán
và phòng ng a" Phòng ng a, nh c th a nh n r ng rãi, luôn luôn t t h n s lý, nh câu nói "phòng b nh h n ch a b nh" Khi gi m thi u ch t th i và ô nhi m thông qua SXSH thì ng
th i c ng gi m tiêu th nguyên li u và n ng l ng SXSH luôn
h ng t i hi u su t s d ng u vào g n v i 100% trong gi i
h n v kh thi kinh t M t i m quan tr ng c n nh n m nh
r ng, SXSH không ch n thu n là thay i thi t b : SXSH
c p t i thay i thái quan i m, áp d ng các bí quy t và c i
Trang 52 Th nào là gi i pháp SXSH
V y trong th c t các gi i pháp nào là gi i pháp SXSH?
C n có các thay i nào bi n m t quá trình s n xu t tr nên
s ch h n và hi u qu h n?
Nh ã nói trên, các thay i không ch n thu n là thi t
b , mà còn là các thay i trong v n hành và qu n lý m t doanh nghi p Các thay i c g i là "Gi i pháp SXSH" có th cchia thành các nhóm sau:
th c hi n ngay sau khi xác nh c các gi i pháp Các ví d
c a qu n lý n i vi có th là kh c ph c các i m rò r , óng van
tr c hay t t thi t b khi không s d ng n tránh t n th t
- M c dù qu n lý n i vi là n gi n nh ng v n c n có squan tâm c a ban lãnh o c ng nh vi c ào t o nhân viên
Trang 6t t h n òi h i quan tâm c a ban lãnh o c ng nh vi c giám sát ngày m t hoàn ch nh h n
- Thay i nguyên li u là vi c thay th nguyên li u ang s
d ng b ng các nguyên li u khác thân thi n v i môi tr ng h n
- Thay i nguyên li u có th là vi c mua nguyên li u có
ch t l ng t t h n t c hi u su t s d ng cao h n Thông th ng l ng nguyên li u s d ng, ch t l ng c anguyên li u và s n ph m có m i quan h tr c ti p v i nhau
- C i ti n thi t b là vi c thay i thi t b ã có nguyên
li u t n th t ít h n Vi c c i ti n thi t b có th là i u ch nh t cmáy, là t i u kích th c kho ch a, là vi c b o ôn b m tnóng/l nh, ho c thi t k c i thi n các b ph n c n thi t trong thi t b
2.2 Tu n hoàn:
Gi i pháp tu n hoàn c xem xét i v i các lo i dòng th ikhông th tránh c Chúng c quay l i khu v c s n xu t
ho c bán ra nh m t lo i s n ph m ph
- T n thu và tái s d ng t i ch là vi c thu th p "ch t th i"
và s d ng l i cho quá trình s n xu t M t ví d n gi n c a gi ipháp này là s d ng l i n c gi t t m t quá trình cho m t quátrình gi t khác
- T o ra các s n ph m ph h u ích là vi c thu th p (và x lý)
Trang 7N u có th thay m t cái n p d y kim lo i ã c s n b ng
m t cái n p y b ng nh a cho m t s s n ph m nh t nh thì ãtránh c các v n v môi tr ng c ng nh các chi phí
s n hoàn thi n n p d y ó C i thi n thi t k s n ph m có
th em l i ti t ki m v tiêu th nguyên li u và l nghoá ch t
c h i s d ng Các thay i v bao bì có th là quan tr ng V n
- S d ng nguyên li u và n ng l ng ít h n
L i ích d thuy t ph c nh t trong SXSH là kh n ng gi m
l ng nguyên li u và tài nguyên tiêu th Vi c ti t ki m n ng
l ngvà nguyên li u làm gi m giá thành chi phí tr c ti p, và do
ó l i s giúp doanh nghi p có n ng l c c nh tranh cao h n V i
Trang 8vi c giá thành c a nguyên li u, n ng l ngvà n c ngày m t
t ng, không có doanh nghi p nào có kh n ng ch p nh n vi c
m t các tài nguyên này d i d ng t n th t
- Các c h i th tr ng m i c c i thi n
Nh n th c c a ng i tiêu dùng ngày m t t ng v các v nmôi tr ng t o nên nhu c u v các s n ph m xanh trên th
tr ng ây là c s v ng ch c cho vi c ti p nh n các h trtài chính c a ngân hàng ho c các qu môi tr ng Trên th
th ng qu n lý môi tr ng nh ISO14000 vì r t nhi u các công
vi c ban u ã c ti n hành thông qua ánh giá SXSH
th làm t ng s t tin c ng nh thúc y các quan tâm trong vi c
Trang 9ki m soát ch t th i c a nhân viên Các hành ng nh v y sgiúp cho các doanh nghi p thu c các l i nhu n t góc
Trang 10Cam k t c a lãnh o
M t ánh giá SXSH thành công yêu c u s cam k t m nh
m t phía ban lãnh o Cam k t này c n s tham gia và giám sát tr c ti p S nghiêm túc c th hi n qua hành ng, không
ch d ng l i l i nói
S tham gia c a công nhân v n hành
Nh ng ng i giám sát và v n hành c n c tham gia tích
c c ngay t u ánh giá SXSH Công nhân là nh ng ng i óng góp nhi u vào vi c xác nh và th c hi n các bi n pháp SXSH
Trang 11l i ích lâu dài Chính vì v y mà c n có thêm m t kho ng th igian c ng nh n l c m b o tuân th th c hi n theo ti p
c n này m t cách có h th ng và có t ch c
Ph ng pháp lu n ánh giá SXSH g m 6 b c và 18 nhi m v
th c n m t s chi phí nh l p t ng h n c ho c phân tích m u
Trang 12Nhi m v 1: Thành l p nhóm SXSH,
Ban lãnh o c n ch nh m t i th c hi n ánh giá SXSH Khi th c hi n vi c này, ban lãnh o c n nh r ng các thành viên trong nhóm c n có m t s quy n h n, k n ng và th i gian
c n qua m t nhìn th ba
Nhi m v 2: Li t kê các b c công ngh và xác nh
nh m c,
V c b n, nhóm SXSH nên có m t t ng quan v toàn b
ho t ng s n xu t c a doanh nghi p thông qua vi c li t kê t t
c các quá trình s n xu t, u vào và u ra
C n có m t s dây chuy n s n xu t chi ti t và c th(ho c s c a các ng tác) có th có m t khái quát và hi u
bi t úng v quá trình s n xu t
C n chú ý c bi t t i các ho t ng theo chu k , ví d nhlàm s ch ho c tái sinh vì quá trình này th ng gây nhi u lãng phí u vào và u ra c a s c n c ghi tên phù h plàm tài li u i ch ng sau này
Trang 14Nhi m v 3: Xác nh và l a ch n công o n gây lãng phí,
D a trên s và thông qua vi c kh o sát hi n tr ng, nhóm ánh giá SXSH c n xác nh c các công o n gây lãng phí Cùng v i các thông tin hi n có v l ng nguyên li u và tài nguyên tiêu th , công vi c này là c s cho vi c quy t nh
ph m vi ánh giá SXSH
Ph m vi ánh giá c n c ch n sao cho th hi n tính h p
d n v kinh t khi gi i pháp SXSH c xác nh Nh v y, các công o n gây ra t n th t nguyên li u/s n ph m l n ho c nh ng công o n có t l x lý l i cao c n c u tiên a vào trong
ph m vi ánh giá
Trang 15Các cân b ng s còn là c s cho bi t l ng tài nguyên tiêu
th và các ch t th i phát sinh tr c khi th c hi n SXSH
V i (nh ng) ph m vi c ch n th c hi n ánh giá SXSH, (các) s công ngh c n ph i c c th hoá h n
m b o mô t t t c các công o n/các ng tác và có ycác u vào và u ra trong s
Ti p theo, c n ph i thu th p các thông tin làm cân b ng
Có th s có r t nhi u vi c ph i làm và o c Các ng hxác nh l ng n c và i n tiêu th có th s r t h u ích và
c n thi t
nh l ng u vào và u ra là cách duy nh t xác nh các t n th t mà bình th ng không c nh n d ng
Trang 16Nhi m v 6: Xác nh chi phí cho dòng th i
Vi c xác nh tính ch t dòng th i g m 3 ph n:
- nh l ngdòng th i (các s li u c n c l y t ph n cân
b ng v t li u);
- nh l ngtác ng môI tr ng b ng cách o c/ ctính, ví d BOD và COD c a n c th i; và
- Xác nh chi phí cho dòng th i bao g m chi phí c a các thành ph n có giá tr trong dòng th i và chi phí x lý môi
tr ng
Vi c xác nh chi phí dòng th i s cho m t b c tranh v
l ng ti n m t mát i v i m i dòng th i Bên c nh ó, k t qunày còn t o nên s cam k t, ch ra ti m n ng ti t ki m và u
t c n l n bao nhiêu có th gi m thi u ho c lo i b cdòng th i
Nhi m v 7: Phân tích nguyên nhân
V i m i m t dòng th i c n ti n hành phân tích nguyên nhân tìm ra các nguyên nhân ti m n c a dòng th i
Trang 18V i m i m t nguyên nhân c xác nh s có m t, nhi u
ho c th m chí không có gi i pháp SXSH nào t ng ng xác
nh các nguyên nhân c n ph i có ki n th c và tính sáng t o
Th o lu n và " ng não" trong tranh lu n có th h tr vi cphát tri n các gi i pháp Phân tích nguyên nhân t t s t o i u
ki n thu n l i h n nhi u trong xu t c h i Nên xem xét vi c
m i các chuyên gia t các nhà cung c p tham d vi c xu t c
Trang 19B c 4 - L a ch n các c h i SXSH
i v i các c h i SXSH ph c t p, c n ti n hành nghiên
c u kh thi m t cách chi ti t v các m t k thu t, kinh t và môi
tr ng
Nhi m v 10: ánh giá kh thi v m t k thu t
Trong phân tích tính kh thi v k thu t c n quan tâm ncác khía c nh sau:
Trang 20-Nhu c u ào t o; và
-Ph m vi s c kho và an toàn ngh nghi p
Các l i ích sau c ng c a vào nh m t ph n c anghiên c u kh thi k thu t:
- Gi m l ng n c và n ng l ng tiêu th ;
- Gi m nguyên li u tiêu th ; và
- Gi m ch t th i
Nhi m v 11: ánh giá kh thi v m t kinh t
Tính kh thi kinh t c n c tính toán d a trên c s u t
và ti t ki m d tính
M t vài ph ng pháp c dùng trong th m nh u t là:
- So sánh chi phí: so sánh các l a ch n có thu nh p nhnhau nh ng chi phí khác nhau;
c n ph i ti n hành phân tích kinh t chi ti t h n, ví d nh NPV hay IRR
Nhi m v 12: ánh giá v nh h ng môi tr ng
i v i h u h t các gi i pháp, tính kh thi v môi tr ng là
Trang 21hi n nhiên M c dù v y, c n ph i ánh giá xem có tác ng môi
tr ng tiêu c c nào v t quá ph n tích c c không
R t nhi u các gi i pháp không t n ho c t n ít chi phí, ví d
nh s a ch a rò r , óng vòi ang ch y khi không s d ng ho c
Trang 22Vi c l u gi các gi i pháp có th s c n thi t xin phêduy t c ng nh xin các kho n kinh phí c n thi t t ng ng
Khi các gi i pháp ã c th c hi n, c n thi t ph i quan
tr c l ng nguyên li u tiêu th m i / m c th i ánh giá l iích c a gi i pháp
B c 6 - Duy trì SXSH
N u nh SXSH ã c b t r và ti p t c th c hi n, i u
c bi t quan tr ng ph i nh n m nh ây là nhóm SXSH không c m t à sau khi ã th c hi n c m t vài gi ipháp SXSH
Nhi m v 16: Quan tr c và ánh giá các k t qu
Duy trì SXSH s t c t t nh t khi nó tr thành công
vi c qu n lý hàng ngày duy trì SXSH c n quan tr c nh
k c p doanh nghi p và quá trình s n xu t
Trang 23Các k t qu SXSH c n c báo cáo l i v i ban lãnh o vàcác nhân viên ti p t c duy trì các cam k t
Nhi m v 17: Duy trì SXSH
Chu n b cho m t ánh giá m i v SXSH
Sau khi k t thúc, m t ánh giá m i v SXSH c n c b t
u m b o s c i thi n liên t c cho doanh nghi p ây c ng
là m c tiêu c a SXSH
Liên t c a SXSH vào công vi c qu n lý hàng ngày Hình thành h th ng qu n lý môi tr ng, dù có ch ng nh nhay không, c ng s m b o r ng SXSH c duy trì trong
ch ng trình ho t ng c a doanh nghi p
Vi c th c hi n ch ng nh n h th ng qu n lý môi tr ng ISO 14000 có th s mang tính liên t c có giá tr c a SXSH
Nhi m v 18: L a ch n tr ng tâm m i cho ánh giá
v c SXSH
a/ Trung tâm s n xu t s ch Vi t Nam (VNCPC)
Vi n Khoa h c và Công ngh và Môi tr ng - Tr ng i h cBách khoa Hà N i T ng 4, nhà C10, i h c Bách khoa Hà N i
S 1, i C Vi t, Hà N i i n tho i: 84-4- 868 4849; Fax: 84-4-
868 1618 Email: vncpc@vncpc.org Website: www.vncpc.org
b/ V n phòng i di n phía Nam c a Trung tâm s n xu t
s ch Vi t Nam
244 i n Biên Ph Qu n 3, thành ph H Chí Minh i ntho i 84-8-932 0730; Fax 84-8- 932 5711
Trang 24c/ Trung tâm s n xu t s ch h n Tp H Chí Minh
Chi c c b o v môi tr ng chi nhánh thành ph H Chí Minh 137 Bis, Nguy n ình Chính, qu n Phú Nhu n, thành ph
H Chí Minh i n tho i: 84-8- 844 3860 Máy l 28
d/ H p ph n SXSH trong công nghi p
Ch ng trình h p tác phát tri n Vi t Nam - an M ch vMôi tr ng - B Công th ng
25 Ngô Quy n - Hoàn Ki m - Hà N i
i n tho i/Fax: 84-4- 9365065
Website: http://cpi.moit.gov.vn