Ki m tra bài cũ.[r]
Trang 1Bài 21 PHONG TRÀO YÊU N ƯỚ C CH NG PHÁP C A NHÂN DÂN VI T Ố Ủ Ệ
NAM TRONG NH NG NĂM CU I TH K XIX Ữ Ố Ế Ỷ
I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ
1.Ki n th c ế ứ :
- Giúp HS hi u rõ hoàn c nh n ra phong trào đ u tranh vũ trang ch ng Pháp cu iể ả ổ ấ ố ố
th k XIX , trong đó có các cu c kh i nghĩa C n Vế ỉ ộ ở ầ ương và kh i nghĩa t v (t phát ) ở ự ệ ự
- N m đắ ược các khái ni m l ch s ệ ị ử
- N i dung, di n bi n c b n c a m t s cu c kh i nghĩa tiêu bi u: Ba Đình, Bãiộ ễ ế ơ ả ủ ộ ố ộ ở ể
S y, Hậ ương Khê, Yên Th ế
2 K năng ỹ : Giáo d c cho HS long yêu nụ ̀ ước, ý chí đ u tranh gi i phóng dân t c,ấ ả ộ
bước đ u nh n th c đầ ậ ứ ược nh ng yêu c u m i c n ph i có đ đ a cu c đ u tranhữ ầ ớ ầ ả ể ư ộ ấ
ch ng ngo i xâm đ n th ng l i ố ạ ế ắ ợ
3 V thái đ , tình c m, t t ề ộ ả ư ưở ng: C ng c kĩ năng phân tích, nh n xét, rút raủ ố ậ
bài h c l ch s ; kĩ năng s d ng ki n th c b tr n m đọ ị ử ử ụ ế ứ ổ ợ ắ ược bài
II THI T B ,TÀI LI U D Y H C Ế Ị Ệ Ạ Ọ
- Lược đ phòng trào C n vồ ầ ương
- Lược đ các căn c kh i nghĩa Ba Đình , Bãi S y …ồ ứ ở ậ
III TI N TRÌNH T CH C D Y- H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ
1 Ki m tra bài cũ ể
Câu h i: Vì sao Pháp ti n hành đánh chi n B c Kì l n 2.ỏ ế ế ắ ầ
Tr n C u Gi y l n 2 đã di n ra nh th nào?ậ ầ ấ ầ ễ ư ế
2 Bài m i ớ : Bài 19 gi i thi u toàn b di n bi n c b n c a phòng trào vũ trangớ ệ ộ ễ ế ơ ả ủ
kháng Pháp cu i th k XIX, trong đó có hai lo i hình: C n vố ế ỉ ạ ầ ương và t phát ự
Dù phong trào C n vầ ương hay phong trào t v , tính ch t là phong trào vũ trang yêuự ệ ấ
nước ch ng Pháp Nó có ý nghĩa quan tr ng trong ti n trình phát tri n c a l ch s Vi tố ọ ế ể ủ ị ử ệ
Nam
3 Ti n trình t ch c d y - h c ế ổ ứ ạ ọ
CÁC HO T Đ NG C A TH Y VÀ TRÒ Ạ Ộ Ủ Ầ KI N TH C C B N C N N M Ế Ứ Ơ Ả Ầ Ắ
* Ho t đ ng 1: C l p và cá nhân ạ ộ ả ớ
- GV yêu c u h c sinh theo dõi SGK đ tr l i câuầ ọ ể ả ờ
h i:ỏ
Nguyên nhân và di n bi n cu c ph n công ễ ế ộ ả ở
kinh thành Hu 1885 ? ế
- HS tr l i câu h i , GV ch t ý.ả ờ ỏ ố
Trước khi gi ng bài , GV d a vào m t s sả ự ộ ố ự
ki n bài trệ ở ước , đ t các câu h i g i ý HS tr l iặ ỏ ợ ả ờ
v n i dung chính c a hai Hi p ề ộ ủ ệ ước 1883 và 1884
(c b n đã khu t ph c đơ ả ấ ụ ược tri u đình Hu , ápề ế
đ t n n th ng tr trên toàn b đ t nặ ề ố ị ộ ấ ước Vi t Nam).ệ
I PHONG TRÀO C N V Ầ ƯƠ NG BÙNG NỔ
1 Cu c ph n công quân Pháp c a ộ ả ủ phái ch chi n t i kinh thành Hu và ủ ế ạ ế
s bùng phát phong trào C n v ự ầ ươ ng
- Sau Hi p ệ ước Hácmăng và Pat n t,ơ ố Phong trào đ u tranh ch ng Pháp c a nhânấ ố ủ dân ta v n ti p t c phát tri n.ẫ ế ụ ể
- S bât binh trong nhân dân, đăc biêtự ́ ̀ ̣ ̣ trong gi i sy phu, văn thân yêu nớ ̃ ước dâng
Trang 2
- GV s d ng lử ụ ược đ kinh thành Hu gi i thi uồ ế ớ ệ
ng n g n k ho ch c a Tôn Th t Thuy t và di nắ ọ ế ạ ủ ấ ế ễ
bi n cu c ph n công đêm mùng 4 r ng ngày 5-7-ế ộ ả ạ
1885 (chia làm hai cánh quân vào đ n Mang Cá vàồ
toà Khâm s ) ứ
* Cu c ph n công b thât b i vì nh ng nguyênộ ả ị ́ ạ ữ
sau :
- Chu n b ch a chu đáo ẩ ị ư
- Quân Pháp đã có ý th c đ phòng, l c ứ ề ự
l ượ ng c a chúng còn m nh ủ ạ
K t qu là : Tôn Th t Thuy t ph i đ a vuaế ả ấ ế ả ư
Hàm Nghi ch y ra Tân S T i Tân S , Tôn Th tạ ở ớ ở ấ
Thuy t đã mế ượn danh Hàm Nghi ra chi u C nế ầ
vương (13-7-1885)
GV đ c di n c m t chi u, nêu nh n xét r i k tọ ễ ả ờ ế ậ ồ ế
lu n: Chi u C n vậ ế ầ ương kêu g i sĩ phu, văn thânọ
(gi i thích khái ni m) và toàn th nhân dân đ ngả ệ ể ứ
d y, v i m c tiêu: đánh Pháp, khôi ph c n n đ cậ ớ ụ ụ ề ộ
l p dân t c, l p l i ch đ phong ki n có vuaậ ộ ậ ạ ế ộ ế
hi n tôi gi i Chi u C n về ỏ ế ầ ương đã có tác d ngụ
th i bùng ng n l a yêu nổ ọ ử ước đang âm cháy trongỉ
nhân dân ta, t o thành phòng trào C n vạ ầ ươ ng
(giúp vua gi t gi c c u nế ặ ứ ước) sôi n i kéo dài đ nổ ế
cu i th k XIX.ố ế ỉ
* Ho t đ ng 2: c l p ạ ộ ả ớ
- GV cho HS quan sát lược đ phong trào C nồ ầ
vương và đ t câu h i đ HS nh n xét v đ a bàn,ặ ỏ ể ậ ề ị
s lố ượng các cu c kh i nghĩa C n vộ ở ầ ương; (phong
trào n ra su t t B c Kì đ n Trung Kì, khu v cổ ố ừ ắ ế ự
mà tri u đình Nguy n còn có nh ng nh hề ễ ữ ả ưở ng
nh t đ nh – tr Nam Kì là n i b n Pháp chi mấ ị ừ ơ ọ ế
đượ ừc t lâu
Gv cho hoc sinh lâp Bang theo mâu:̣ ̣ ̉ ̃
Cuôc̣
kh iở
nghiã
Lanh̃
đaọ Điabaṇ̀
Hoaṭ đông̣ chủ
yêú
Kêt́ qua, ỷ ́ nghiã
V di n bi n c a phong trào C n về ễ ế ủ ầ ương , có thể
chia làm hai giai đo n : ạ
- Lãnh đ o là các sĩ phu ( ch nh ng trí th cạ ỉ ữ ứ
phong ki n , văn thân ,nho sĩ có cế ương v trong xãị
h i ), cũng có m t s lãnh t xu t thân ch tộ ộ ố ụ ấ ỉ ừ
cao
- Phong trao chông xâm l̀ ́ ược cua nhân̉ dân cac đia ph́ ̣ ương la nguôn cô vu cho phaì ̀ ̉ ̃ ́
ch chi n trong tri u đình.ủ ế ề
- D a vao s ung hô cua nhân dân, Tônự ̀ ự ̉ ̣ ̉ Thât Thuyêt chi huy cuôc tân công Phap ́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ở toa Khâm s va đôn Mang Ca nh ng thât̀ ứ ̀ ̀ ́ ư ́ bai.̣
- Tôn Thât Thuyêt đ a vua Ham Nghi lêń ́ ư ̀
s n phong Tân S (Quang Tri), rôi lây danhơ ̀ ở ̉ ̣ ̀ ́ nghia Ham Nghi xuông chiêu Cân Ṽ ̀ ́ ́ ̀ ươ ng kêu g i nhân dân ca nọ ̉ ước đ ng lên chôngứ ́ Phap, c u ń ứ ước
- Chi u C n vế ầ ương đã lam bùng phong̀ trao đâu tranh cua nhân dân ta, t o thành̀ ́ ̉ ạ phong trào sôi n i kéo dài đ n cu i th kổ ế ố ế ỉ XIX
2 Các giai đo n phát tri n c a phong ạ ể ủ trào C n v ầ ươ ng
a Giai đo n 1 (1885-1888) ạ
La giai đoan bung phat manh me, rông̀ ̣ ̀ ́ ̣ ̃ ̣ khăp cua phong trao trên pham vi ca ń ̉ ̀ ̣ ̉ ước
b Giai đo n 2 (1888-1896) ạ
Phong trao tu thanh nh ng trung t̀ ̣ ̀ ữ âm l n,ớ tâp trung Băc Trung Ki va Băc Ki, v ị ở ́ ̀ ̀ ́ ̀ ớ cac cuôc kh i nghĩa tiêu biêu nh : Hùnǵ ̣ ở ̉ ư Lĩnh, Hương Khê, Bai Sây, H̃ ̣ ương Khê
II M T S Ộ Ố CU C KH I Ộ Ở NGHĨA TIÊU BI U TRONG Ể PHONG TRÀO C N V Ầ ƯƠ NG VÀ PHONG TRÀO C N V Ầ ƯƠ NG VÀ PHONG TRÀO Đ U TRANH T Ấ Ự
V CU I TH K XIX Ệ Ố Ế Ỉ
1 Kh i nghĩa Bãi S y (1883 – 1892) ở ậ
- Lãnh đ o: Nguy n Thi n Thu t ạ ễ ệ ậ
- Đ a bàn ho t đ ng r ng: Căn c chinhị ạ ộ ộ ứ ́ Bai Sây (H ng yên), lan sang H i
Dương, B c Ninh, …ắ
- Hoat đông chu yêu:̣ ̣ ̉ ́ + Giai đo n 1885 - 1887:ạ Đây lui nhi ủ ̀ ề
tr n càn c a đ ch, gây cho chung nhiêuậ ủ ị ́ ̀ thiêt hai.̣ ̣
+ T năm 1888,ừ bước vao chi n đ ù ế ấ
Trang 3nông nh Cao Th ng , Cao Đi n …ư ắ ể
- L c lự ượng tham gia ch y u là nhân dân , cóủ ế
c đ ng bào dân t c thi u s (Thái , Mả ồ ộ ể ố ường ,
R c , Vân Ki u…) ụ ề
- Đ a bàn : R ng kh p B c Kì và Trung Kì (t iị ộ ắ ắ ớ
Thanh Hoá )
- Di n bi n : Nh t th i gây cho đ ch thi t h i ễ ế ấ ờ ị ệ ạ
Sau đó , th c dân Pháp ph i h p v i tay sai mự ố ợ ớ ở
cu c đàn áp , các cu c kh i nghĩa th t b i , cácộ ộ ở ấ ạ
lãnh t b b c ho c hi sinh ,m t s sang Trungụ ị ắ ặ ộ ố
Qu c c u vi n(Tôn Th t Thuy t).ố ầ ệ ấ ế
- Tháng 11 – 1888 Hàm Nghi r i vào tay gi cơ ặ
Pháp , nh ng phong trào ti p t c duy trì ư ế ụ
Giai Đo n 2 (t cu i nam 1888 đ n nămạ ừ ố ế
1895)
- V thành ph n lãnh đ o và l c lề ầ ạ ự ượng tham
gia ( nh giai đo n 1).ư ạ
- V đ a bàn; đã b thu h p, m t s trung tâmề ị ị ẹ ộ ố
kh i nghĩa ph i chuy n d n lên ho t đ ng vùngở ả ể ầ ạ ộ ở
Trung Du và mi n núi, l i d ng đ a hình đ a v tề ợ ụ ị ị ậ
đ ti p t c ho t đ ng ể ế ụ ạ ộ
- Di n bi n; đi m l i giai đo n cu i c a cu cễ ế ể ạ ạ ố ủ ộ
kh i nghĩa Ba Đình, Bãi S y, Hở ậ ương Khê
- GV đ t câu h i: qua hai giai đo n c a phongặ ỏ ạ ủ
trào C n vầ ương, chúng ta có nh n xét gì? T iậ ạ
sao sau khi vua Hàm Nghi b b t (1888), phongị ắ
trào v n ti p t c n ra ? Đi u đó nói gì? (C nẫ ế ụ ổ ề ầ
vương ch là danh nghĩa, tính ch t yêu nỉ ấ ướ c
ch ng Pháp là ch y u).ố ủ ế
* Ho t đ ng 3 : cá nhân và nhóm ạ ộ
GV cho HS đ c SGK trang 128,129.ọ ở
Sau đó GV gi i thích qua lả ựơc đ và tómồ
t tnh ng s ki n chính nh : đ a bàn, b trí cănắ ữ ự ệ ư ị ố
c , lãnh đ o, l c lứ ạ ự ượng
Nêu di n bi n, k t qu , ý nghĩa và bài h c kinhễ ế ế ả ọ
nghi m.ệ
GV chia l p thành các nhóm ớ
+ Nhóm 1: Kh i nghĩa Bãi S y (1883 – 1892)? ở ậ
+ Nhóm 2: Kh i nghĩa Ba Đình (1886-1887)? ở
+ Nhóm 3: Kh i nghĩa H ở ươ ng Khê
(1885-1895)?
+ Nhóm 4: Phong trào nông dân yên Th (1884 ế
–1913)?
HS ti n hành th o lu n theo t ng nhóm và cế ả ậ ừ ử
đ i di n nhóm trình bày, nhóm khác b sung ýạ ệ ổ
quy t li t, nghia quân di chuyên linh hoat,ế ệ ̃ ̉ ̣ đanh thăng môt sô trân l n cac tinh đônǵ ́ ̣ ́ ̣ ớ ở ́ ̉ ̀ băng.̀
- K t qua, ý nghĩa: ế ̉ + Căn c Bai Sây va Hai Sông bi Phapứ ̃ ̣ ̀ ̣ ́ bao vây, Nguy n Thi n Thu t phai sangễ ệ ậ ̉
TQ, Đôc Tit phai ra hang (8/1889).́ ́ ̉ ̀ + Đ l i nhi u bài h c kinh nghi m tácể ạ ề ọ ệ chi n đông băng.ế ở ̀ ̀
2 Kh i nghĩa Ba Đình (1886-1887) ở
- Lãnh đ o: là Ph m Bành và Đinh Côngạ ạ Tráng
- Đ a bàn: 3 làng Thị ượng Th , M uọ ậ
Th nh, Mĩ Khê (Nga S n, Thanh Hoa)ị ơ ́
- Ho t đ ng: ạ ộ + Xây d ng căn c chinh Ba Đinh va Maự ứ ́ ̀ ̀ ̃ Cao
+ Nghĩa quân ch n đánh các đoàn xe, t pặ ậ kích các toán lính Phap.́
- K t qu : Gây cho Pháp nhi u thiêt hai,ế ả ề ̣ ̣ 1/1887, Phap chiêm đ́ ́ ược căn c Ba Đình,ứ
kh i nghia th t b i.ở ̃ ấ ạ
3 Kh i nghĩa H ở ươ ng Khê (1885-1896) :
- Lãnh đ o: Phan Đình Phùng &Caoạ
Th ng.ắ
- Đ a bàn: Căn c chinh Hị ứ ́ ở ương Khê (Ha Tinh), lan rông khăp b n t nh Trung Ki.̀ ̃ ̣ ́ ố ỉ ̀
- Giai đo n 1885-1888: Chuân bi l cạ ̉ ̣ ự
lượng, xây d ng căn c , ch t o vũ khí,ự ứ ế ạ tich tr ĺ ữ ương th c.ự
- T năm 1888 - 1896: là th i kì chi nừ ờ ế
đ u quy t li t, liên tuc m cac cuôc tâpấ ế ệ ̣ ở ́ ̣ ̣ kich, đây lui cac cuôc hanh quân can quet́ ̉ ̀ ́ ̣ ̀ ̀ ́ cua đich, chu đông tân công thăng nhiêủ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̀ trân nôi tiêng ̣ ̉ ́
- K t qu : ế ả + Phan Đinh Phung hi sinh (12-1885);̀ ̀
1896, kh i nghia th t b i.ở ̃ ấ ạ + La cuôc kh i nghia tiêu biêu nhât trong̀ ̣ ở ̃ ̉ ́ phong trao Cân V̀ ̀ ương
4 Phong trào nông dân yên Th (1884 ế –1913) :
- Nguyên nhân:
+ Kinh tê nông nghiêp sa sut, đ i sônǵ ̣ ́ ờ ́
Trang 4ki n.ế
GV nh n sét và ch t ý ậ ố nơng dân Băc Ki vơ cung kho khăn, mơt bơphân phai phiêu tan lên Yên Thê Ho săṇ ̉ ́ ̀ ́ ̀ ́ ́ ̣̣ ̃ ̣
sang đ ng dây đâu tranh bao vê cuơc sơng̀ ứ ̣ ́ ̉ ̣ ̣ ́ cua minh.̉ ̀
+ Khi Phap thi hanh chinh sach binh́ ̀ ́ ́ ̀ đinh, cuơc sơng bi xâm pham, nhân dân Yêṇ ̣ ́ ̣ ̣ Thê đa đ ng dây khang chiên.́ ̃ ứ ̣ ́ ́
- Giai đo n 1884-1892: ạ Dưới s chiự ̉ huy cua Đ N m, nghĩa quân xây d ng hể ề ắ ự ̣ thơng phong thu Băc Yên Thê, đây luí ̀ ̉ ở ́ ́ ̉ ̀ nhiêu cuơc can quet cua đich ̀ ̣ ̀ ́ ̉ ̣
- Giai đo n t năm 1893-1897 ạ ừ : Đề Thám gi ng hồ v i Pháp 2 lân Nghiaả ớ ̀ ̃ quân lam chu 4 t ng (Yên L , M c S n,̀ ̉ ổ ễ ụ ơ Nhã Nam, H u Thữ ượng)
- Giai đo n t năm 1898-1908: ạ ừ Th iờ gian 10 năm gi ng hồ, Yên Thê tr thanhả ́ ở ̀
n i hơi tu nh ng nghia si yêu nơ ̣ ̣ ữ ̃ ̃ ước
- Giai đo n t năm 1909-1913: ạ ừ Pháp
t n cơng tr l i, nghĩa quân di chuyên liênấ ở ạ ̉ tuc nhiêu n i 2/1913, Đê Tham bi sat hai,̣ ̀ ơ ̀ ́ ̣ ́ ̣
kh i nghia tan ra ở ̃ ̃
* Y nghia: Thê hiên tiêm năng, y chi, ́ ̃ ̉ ̣ ̀ ́ ́
s c manh to l n c a nơng dân trong cuơc ứ ̣ ớ ủ ̣ đâu tranh giai phong ́ ̉ ́ dân tộc.
4 C ng c ủ ố :
GV nêu các câu h i đ c ng c bài ỏ ể ủ ố
Câu1 : Phong trào C n vầ ương n ra trong hồn c nh nào ?ổ ả
Câu 2 : Tĩm lược di n bi n hai giai đo n c a phong trào C n vễ ế ạ ủ ầ ương và rút ra đ cặ
đi m c a m i giai đo n ể ủ ỗ ạ
5 D n dị ặ : Tr l i câu h i trong SGK, đ c trả ờ ỏ ọ ước bài m i.ớ