Các nước Đông Nam Á giữa hai cuộc chiến tranh thế giới (1918 - 1939) | Lớp 11, Lịch sử - Ôn Luyện

[r]

Bài 16

CÁC N ƯỚ C ĐÔNG NÁM Á

GI A HAI CU C CHI N TRANH TH GI I (1918 - 1939) Ữ Ộ Ế Ế Ớ

I M C TIÊU BÀI H C Ụ Ọ

1 Ki n th c ế ứ

Sau khi h c xong bài h c, yêu c u HS c n: ọ ọ ầ ầ

- N m đắ ược nh ng chuy n bi n quan tr ng v kinh t , chính tr , xã h i các nữ ể ế ọ ề ế ị ộ ở ướ c Đông Nam Á sau Chi n tranh th gi i th nh t và nh ng đi m m i trong phong trào đ u tranhế ế ớ ứ ấ ữ ể ớ ấ

gi i phóng dân t c khu v c này.ả ộ ở ự

- Th y rõ nét chính c a m t s phong trào cách m ng các qu c gia Đông Nam Áấ ủ ộ ố ạ ở ố ở

l c đ a (Lào, Campuchia, Mi n Đi n), Đông Nam Á h i đ o (Inđônêxia, Malaixia) và đ c bi tụ ị ế ệ ả ả ặ ệ

là cu c cách m ng t s n Thái Lan (1932).ộ ạ ư ả ở

2 T t ư ưở ng

- Th y ấ được b n s c tả ắ ương đ ng và s g n bó gi a các nồ ự ắ ữ ước Đông Nam Á trong cu cộ

đ u tranh giành đ c l p, t do.ấ ộ ậ ự

- Nh n th c ậ ứ được quy lu t l ch s “Có áp b c, có đ u tranh”, th y tính ch t y u c aậ ị ử ứ ấ ấ ấ ế ủ

cu c đ u tranh ch ng ch nghĩa th c dân c a các dân t c b áp b c.ộ ấ ố ủ ự ủ ộ ị ứ

3 K năng ỹ

- Rèn luy n k năng h th ng hóa các s ki nệ ỹ ệ ố ự ệ

- Nâng cao k năng phân tích, so sánh.ỹ

II THI T B , TÀI LI U D Y VÀ H C Ế Ị Ệ Ạ Ọ

- Lược đ Đông Nam Á.ồ

- M t s hình nh, t li u v các qu c gia Đông Nam Áộ ố ả ư ệ ề ố ở

- Ti t 1 bao g m: Ph n I và II Ti t 2 bao g m: Ph n III, IV và V.ế ồ ầ ế ồ ầ

III TI N TRÌNH T CH C D Y H C Ế Ổ Ứ Ạ Ọ

1 Ki m tra bài cũ ể

Câu 1 Nêu nh ng s ki n chính v cách m ng Trung Qu c trong nh ng năm 1913 -ữ ự ệ ề ạ ố ữ 1919?

Câu 2 Nêu nh ng nh n xét v giai c p lãnh đ o, con đữ ậ ề ấ ạ ường đ u tranh c a cách m ngấ ủ ạ

n Đ trong nh ng năm 1910 - 1939? Đi m khác nhau gi a cách m ng n Đ và cách m ng

Trung Qu c là gì? T i sao Đ ng Qu c đ i l i ch trố ạ ả ố ạ ạ ủ ương đ u tranh v ng phấ ằ ương pháp hòa bình không s d ng b o l c?ử ụ ạ ự

2 Gi i thi u bài m i ớ ệ ớ

- GV đ a bi u tư ể ượng bông lúa ASEAN r i nêu câu h i:ồ ỏ

+ Nh n bi t hình tậ ế ượng c a t ch c nào?ủ ổ ứ

+ Em bi t gì v t ch c này?ế ề ổ ứ

- GV nh n xét và b sung, r i d n d t vào bài m i: Chúng ta nh n th y s l n m nhậ ổ ồ ẫ ắ ớ ậ ấ ự ớ ạ

c a các qu c gia khu v c Đông Nam Á trong th i kỳ hi n đ i Đ hi u bi t đủ ố ở ự ờ ệ ạ ể ể ế ượ ịc l ch sử

c a khu v c này trong th i kỳ 1918 - 1939 chúng ta vào bài m i.ủ ự ờ ớ

3 T ch c các ho t đ ng d y h c trên l p: ổ ứ ạ ộ ạ ọ ớ

Ho t đ ng c a GV và HS ạ ộ ủ Ki n th c HS c n n m ế ứ ầ ắ

* Ho t đ ng 1: C l p, cá nhân ạ ộ ả ớ

- GV treo lược đ Đông Nam Á đ giúp HSồ ể

nh n bi t 11 qu c gia trong khu v c T đó,ậ ế ố ự ừ

nh c l i l ch s cu i th k XIX.ắ ạ ị ử ố ế ỉ

- Vào cu i th k XIX khu v c này di n raố ế ỉ ự ễ

nh ng chuy n bi n quan tr ng v kinh t ,ữ ể ế ọ ề ế

chính tr - xã h i, các nị ộ ước Đông Nam Á (trừ

Xiêm) đ u tr thành thu c đ a c a các nề ở ộ ị ủ ướ c

th c dân phự ương Tây

- Chính sách khai thác thu c đ a c a th c dânộ ị ủ ự

phương Tây đã làm cho n n kinh t , chính tr -ề ế ị

xã h i có nh ng bi n đ i quan tr ng Hãy xemộ ữ ế ổ ọ

đo n ch in nh đ th y rõ đi u đó.ạ ữ ỏ ể ấ ề

* Ho t đ ng 2: C l p và cá nhân ạ ộ ả ớ

- GV: Sau Chi n tranh th gi i th nh t, ế ế ớ ứ ấ phong

trào đ c l p dân t c phát tri n h u kh p cácộ ậ ộ ể ở ầ ắ

nước Đông Nam Á So v i nh ng năm đ u thớ ữ ầ ế

k XX, phong trào đã có nh ng bỉ ữ ước ti n m i.ế ớ

- GV: Hãy tìm nh ng bi u hi n c a n i dung ữ ể ệ ủ ộ

này?

- HS khai thác t li u trong kênh ch nh , suyư ệ ữ ỏ

nghĩ, tr l i và b sung.ả ờ ổ

- GV nêu câu h i: T i sao đ u th k XX xu ỏ ạ ầ ế ỷ

h ướ ng m i, xu h ớ ướ ng vô s n l i xu t hi n ả ạ ấ ệ ở

Đông Nam Á?

- HS tr l i GV nh n xét và ch t ý.ả ờ ậ ố

* Ho t đ ng 3: Làm vi c nhóm ạ ộ ệ

Chia nhóm theo t (4 nhóm)ổ

+ Nhóm 1: T i sao Đ ng C ng s n Inđônêxia ạ ả ộ ả

là m t Đ ng ra đ i s m nh t Đông Nam Á? ộ ả ờ ớ ấ

I Tình hình các n ướ c Đông Nam Á sau Chi n tranh th gi i th nh t ế ế ớ ứ ấ

1 Tình hình kinh t , chính tr - xã h i ế ị ộ

Sau chi n tranh th gi i th nh t, chinhế ế ớ ứ ấ ́ sach khai thac thuôc đia cua th c dân ph́ ́ ̣ ̣ ̉ ự ươ ng Tây đa tac đông manh lam chuyên biên vê kinh̃ ́ ̣ ̣ ̀ ̉ ́ ̀

t , chính tr - xã h i trên khăp Đông Nam Á.ế ị ộ ́

a V kinh t : Đông Nam Á bi cuôn vao hêề ế ̣ ́ ̀ ̣ thông kinh t cua CNTB v i t cach la th́ ế ̉ ớ ư ́ ̀ ị

trường tiêu th va la n i cung c p nguyên li uụ ̀ ̀ ơ ấ ệ cho chinh quôc.́ ́

b V chính tr : Tuy co nh ng thê chê khacề ị ́ ữ ̉ ́ ́ nhau, nh ng cac nư ́ ước đêu do cac chính quy ǹ ́ ề thuôc đia cai tri hoăc lê thuôc cac ṇ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ước th cự dân

c V xã h i: S phân hóa giai c p di n raề ộ ự ấ ễ sâu s c Nhât la s phat triên manh me cua giaiắ ́ ̀ ự ́ ̉ ̣ ̃ ̉

c p t s n va giai c p công nhân.ấ ư ả ̀ ấ Cung v i nh ng chuyên biên trong ǹ ớ ữ ̉ ́ ướ c, thăng l i cua Cách m ng tháng Ḿ ợ ̉ ạ ười Nga và cao trao cach mang thê gi i đa tác đ ng đêǹ ́ ̣ ́ ớ ̃ ộ ́ phong trào gi i phóng dân t c Đông Nam Á.ả ộ ở

2 Khái quát chung v ề phong trào đ c l p ộ ậ ở Đông Nam Á

- Sau chi n tranh th gi i th nh t, phongế ế ớ ứ ấ trao GPDT ̀ phát tri n m nh m ể ạ ẽ ở Đông Nam Á

va co nh ng b̀ ́ ữ ước tiên ro rêt v i s l n m nh́ ̃ ̣ ớ ự ớ ạ

c a giai câp t s n va s tủ ́ ư ả ̀ ự rưởng thành cua giaỉ

c p vô san.ấ ̉

Vai trò c a Đ ng đ i v i phong trào cách ủ ả ổ ớ

m ng trong th p niên 20 c a th k XX? ạ ậ ủ ế ỉ

+ Nhóm 2: Sau s ki n nào thì quy n lãnh đ o ự ệ ề ạ

chuy n sang giai c p t s n? Đ ể ấ ư ả ườ ng l i và ố

ch tr ủ ươ ng c a Đ ng đ ủ ả ượ c th hi n nh th ể ệ ư ế

nào? Nh n xét đi m gi ng nhau v i đ ậ ể ố ớ ườ ng l i ố

ch tr ủ ươ ng c a Đ ng Qu c đ i n Đ ? ủ ả ố ạ ở Ấ ộ

+ Nhóm 3: Nét chính v phong trào cách m ng ề ạ

c a Inđônêxia đ u th p niên 30 c a th k XX? ủ ầ ậ ủ ế ỉ

+ Nhóm 4: Nét chính v phong trào cách m ng ề ạ

Inđônêxia cu i th p niên 30 c a th k XX? ố ậ ủ ế ỉ

- HS c a t ng nhóm trình bày ý ki n c a nhóm.ủ ừ ế ủ

- Giai câp t s n dân tôc đê ra muc tiêu đoí ư ả ̣ ̀ ̣ ̀ quyên t do kinh doanh, t chu vê chinh tri và ự ự ̉ ̀ ́ ̣ ̀ day tiêng me đe trong nha tṛ ́ ̣ ̉ ̀ ường Môt sô chinḥ ́ ́

đ ng T s n đả ư ả ược thành l p Inđônêxia, Miênậ ở ́ Điên, Ma Lai,…̣ ̃

- Đông th i giai câp vô s n băt đâu tr̀ ờ ́ ả ́ ̀ ưở ng thanh v i s ra đ i c a Đ ng C ng s n nh ̀ ớ ự ờ ủ ả ộ ả ư ở Inđônêxia (1920), Viêt Nam, Ma Lai vạ ̃ ̀ Philippin (1930) Nhiêu cuôc kh i nghia vù ̣ ở ̃ ̃ trang, nôi dây cua công nông đa nô ra (Inđônêxiả ̣ ̉ ̃ ̉

1926 -1927, Viêt Nam 1930 – 1931).̣

II Phong Trào đ c l p dân t c ộ ậ ộ ở Inđônêxia

- Tháng 5/1920: Đ ng C ng s n Inđônêxiaả ộ ả thành l p T p h p l c lậ ậ ợ ự ượng va lãnh đ o cách̀ ạ

m ng trong nh ng năm 20, tiêu bi u la cuôcạ ữ ể ̀ ̣

kh i nghĩa vũ trang Giava và Xumat ra (1926 -ở ơ 1927) cuôc kh i nghĩa tuy không gianh đ̣ ở ̀ ượ c thăng l i cuôi cung nh ng đa lam rung chuyêń ợ ́ ̀ ư ̃ ̀ ̉ nên thông tri cua th c dân Ha Lan.̀ ́ ̣ ̉ ự ̀

- Năm 1927, quy n lãnh đ o phong tràoề ạ cách m ng chuy n sang Đ ng Dân t c c a giaiạ ể ả ộ ủ

c p t s n, đ ng đâu la A Xucacnô Đ ng Dânấ ư ả ứ ̀ ̀ ́ ả

t c chu trộ ̉ ương đoan kêt cac l c l̀ ́ ́ ự ượng dân tôc̣ chông đê quôc, đâu tranh băng con đ́ ́ ́ ́ ̀ ường hòa bình va phong trao bât h p tac v i chinh quyêǹ ̀ ́ ợ ́ ớ ́ ̀

th c dân Đ ng Dân t c đa tr thanh l c lự ả ộ ̃ ở ̀ ự ượ ng dân dăt cuôc đâu tranh GPDT Inđônêxia.̃ ́ ̣ ́ ở

- Đâu th p niên 30, Phong trào chông th c̀ ậ ́ ự dân Ha Lan tiêp tuc lan rông trong ca ǹ ́ ̣ ̣ ̉ ước, tiêu biêu la cuôc kh i nghia cua cac thuy binh ̉ ̀ ̣ ở ̃ ̉ ́ ̉ ở cang Surabaya (1933) Cuôc kh i nghia bi đan̉ ̣ ở ̃ ̣ ̀

ap da man, Đ ng Dân t c bi đăt ra ngoai vonǵ ̃ ả ộ ̣ ̣ ̀ ̀ phap luât.́ ̣

- Cuôi th p niên 30, tŕ ậ ước nguy c cua chơ ̉ ủ nghĩa phát xít, nh ng ngữ ười công san đa kêṭ ̉ ̃ ́

h p v i Đang Inđônêxia thanh lâp măt trânợ ớ ̉ ̀ ̣ ̣ ̣

* Ho t đ ng 4: Làm vi c c l p, cá nhân ạ ộ ệ ả ớ

- D a vào SGK trình bày nét chính c a phongự ủ

trào đ u tranh ch ng th c dân Pháp Đôngấ ố ự ở

Dương

- Qua b ng và SGK, em hãy nh n xét v đ cả ậ ề ặ

đi m và tính ch t c a phong trào đ u tranh ể ấ ủ ấ ở

Đông Dương

- HS tr l i: b sung cu i cùng GV ch t l i.ả ờ ổ ố ố ạ

* Ho t đ ng 5: Cá nhân ạ ộ

- GV nêu câu h i: Nguyên nhân, nét chính c a ỏ ủ

phong trào đ u tranh ch ng th c dân Anh c a ấ ố ự ủ

nhân dân Mã Lai, Mi n Đi n? ế ệ

- HS tr l i, b sung Cu i cùng GV ch t ýả ờ ổ ố ố

* Ho t đ ng 6: C l p, cá nhân ạ ộ ả ớ

- GV: D a vào SGK và hi u bi t, hãy tr l iự ể ế ả ờ

nh ng câu h i sau đây:ữ ỏ

- Đ c đi m chính tr n i b t c a Xiêm mà các ặ ể ị ổ ậ ủ

n ướ c trong khu v c Đông Nam Á không có là ự

gì?

- Nét chính c a cu c cách m ng năm 1932? ủ ộ ạ

- Tính ch t, k t qu c a cu c cách m ng này? ấ ế ả ủ ộ ạ

- HS tr l i, b sung GV k t lu nả ờ ổ ế ậ

thông nhât chông phat xit v i tên goi la Liêń ́ ́ ́ ́ ớ ̣ ̀ minh chính tr Inđônêxia do Xucacnô đ ng đâu.ị ́ ứ ̀

- 12/1939, Liên minh hop đai hôi đai biêụ ̣ ̣ ̣ ̉ nhân dân gôm 90 đang phai va tô ch c chinh trì ̉ ́ ̀ ̉ ứ ́ ̣ tham gia, thông qua Nghi quyêt vê ngôn ng ,̣ ́ ̀ ữ quôc ki, quôc ca Th c dân Ha Lan đa t chôí ̀ ́ ự ̀ ̃ ừ ́

nh ng đê nghi h p tac chông phat xit cua Liênữ ̀ ̣ ợ ́ ́ ́ ́ ̉ minh

III Phong trào đ u tranh ch ng ấ ố

th c dân Pháp Lào và Campuchia ự ở

- Sau chi n tranh th gi i th nh t, chinhế ế ớ ứ ấ ́ sach tăng ć ường khai thac thuôc đia va chê đố ̣ ̣ ̀ ́ ̣ thuê khoa, lao dich năng nê cua th c dân Phaṕ ́ ̣ ̣ ̀ ̉ ự ́

đa lam bung nô đâu tranh chông Phap cac̃ ̀ ̀ ̉ ́ ́ ́ ở ́

nước Đông Dương

- Lao, cuôc kh i nghia cua Onh Keo vaỞ ̀ ̣ ở ̃ ̉ ̣ ̀ Commađam nô ra t 1901 keo dai h n 30 năm.̉ ừ ́ ̀ ơ Cuôc kh i nghia cua ng̣ ở ̃ ̉ ười Meo do Châù ̣ Pachay lanh đao (1918 – 1922) Băc Lao vã ̣ ở ́ ̀ ̀ Tây Băc Viêt Nam.́ ̣

- Ở Campuchia, phong trao chông thuê,̀ ́ ́ chông băt phu bung lên manh me nhiêu tinh,́ ́ ̀ ̣ ̃ ở ̀ ̉ tiêu biêu nhât Côngpông Ch năng, th c dân̉ ́ ở ơ ự Phap đan ap đâm mau lam h n 400 nǵ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ơ ười chêt.́

- 1930, s ra đ i cua Đ ng C ng s n Đôngự ờ ̉ ả ộ ả

Dương đa m ra th i ky m i cua phong traõ ở ờ ̀ ớ ̉ ̀ cach mang Đông D́ ̣ ở ương Nh ng c s cachữ ơ ở ́ mang bi mât đâu tiên đa đ̣ ́ ̣ ̀ ̃ ược gây d ng ự ở Lào

và Campuchia

- 1936 – 1939, phong trao Măt trân Dân chù ̣ ̣ ̉ Đông Dương diên ra sôi nôi Viêt Nam đa cỗ ̉ ở ̣ ̃ ̉

vu cuôc vân đông dân chu ̃ ̣ ̣ ̣ ̉ ở Lào và Campuchia

IV Cu c cách m ng năm 1932 ộ ạ ở Xiêm (Thái Lan)

- Do nh ng mâu thuân xa hôi dữ ̃ ̃ ̣ ưới triêu đaì ̣ Rama VII ngay môt tăng lên, he 1932 môt cuôc̀ ̣ ̀ ̣ ̣

cach mang đa nô ra Băng Côc d́ ̣ ̃ ̉ ở ́ ướ ự ̃ i s lanh đao cua giai c p t s n, đ ng đâu la Priđị ̉ ấ ư ả ứ ̀ ̀ Phanômiông

- Cu c cách m ng năm 1932 đa m ra môt th iộ ạ ̃ ở ̣ ờ

ky phat triên m i cua ǹ ́ ̉ ớ ̉ ước Xiêm v i viêc thiêtớ ̣ ́ lâp n n quân ch l p hiên va tao điêu kiên tiêṇ ề ủ ậ ́ ̀ ̣ ̀ ̣ ́ hanh cac cai cach theo h̀ ́ ̉ ́ ướng t s n.ư ả

4 C ng c ủ ố:

5 D n dò: ặ

- Tr l i câu h i 3 trong SGKả ờ ỏ

- L p b ng h th ng nét chính v các phong trào Phong trào c a các nậ ả ệ ố ề ủ ước Lào, Campuchia, nđônêxia, Mã Lai, Mi n Đi n.ế ệ

- Đ c trọ ước bài m i S u t m tài li u v cu c Chi n tranh th gi i th hai.ớ ư ầ ệ ề ộ ế ế ớ ứ

+ Ti u s hình nh c a Hit-le.ể ử ả ủ

+ Tr n đánh tiêu bi u (Matxc va, Stalingrát, Cu c xc , tr n Trân Châu C ng).ậ ể ơ ố ơ ậ ả