Các trường đại học thành công như Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Giao thông Vận tải, Đại học Đà Nẵng đã có những kinh nghiệm quý báu rút ra cho T[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trường Đại học Hải Dương là trường đại học công lập trực thuộc UBND Tỉnh Hải Dương mới được nâng cấp lên đại học, Trường Đại học Hải Dương phải đối mặt thách thức: đội ngũ giảng viên của Nhà trường vừa yếu, vừa thiếu về số lượng lẫn chất lượng, nhiều giảng viên chưa đủ điều kiện và tiêu chuẩn để giảng dạy bậc đại học Có thể khẳng định công tác đào tạo và phát triển đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về chất lượng là khâu then chốt, là tiền đề trong đổi mới giáo dục - đào tạo
Nhận thức được tầm quan trọng của giảng viên trình độ cao trong sự nghiệp đào
tạo, phát triển của Nhà trường, tác giả đã chọn đề tài “Giải pháp thu hút giảng viên trình
độ cao tại trường Đại học Hải Dương” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ
QTKD của mình nhằm đi sâu nghiên cứu, đánh giá hoạt động thu hút giảng viên trình độ cao tại Trường Đại học Hải Dương trong thời gian qua và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu hút giảng viên trong thời gian tới
Nguồn nhân lực chất lượng cao phải là những người có tri thức thực hiện có hiệu quả các chức năng: nghiên cứu, thiết kế, tham mưu, sáng tác, thực hiện, thi hành, ứng dụng, phát triển, giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, huấn luyện; quản lý, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo bộ phận nhân tài có vai trò thực sự quan trọng trong đội ngũ lao động Bộ phận này
là hạt nhân có chất lượng cao, có năng lực khai phá những con đường mới mẻ trong nghiên cứu khoa học để đạt được những thành tựu mới, phục vụ công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá Số lượng đội ngũ này không nhất thiết phải đông, nhưng thực sự là đội ngũ các nhà khoa học đầu đàn, tiêu biểu cho tinh thần trí tuệ của dân tộc
Giảng viên trình độ cao trước hết phải là một người thầy giỏi, là một người uyên bác về kiến thức chuyên ngành mà mình giảng dạy Theo tiêu chí hiện nay thì giảng viên trình độ cao ở nước ta phải đạt được các tiêu chí về trình độ chuyên môn có học hàm, học
vị từ thạc sỹ trở lên; trình độ ngoại ngữ bậc 3 trong khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam và có trình độ tin học đạt chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin Ngoài ra, giảng viên trình độ cao phải là người được trang bị nhóm kiến thức: kiến thức
Trang 2chuyên ngành, kiến thức về chương trình đào tạo, kiến thức và kỹ năng về dạy và học, kiến thức về môi trường giáo dục, hệ thống giáo dục, mục tiêu giáo dục, giá trị giáo dục…
Trong tình hình cạnh tranh gay gắt giữa các cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học như hiện nay thì nguồn giảng viên trình độ cao không phải tự nhiên tìm đến các trường đại học được mà cần phải có các chính sách ưu đãi cụ thể để thu hút giảng viên trình độ cao về phục vụ cho Trường Thu hút giảng viên trình độ cao phải cụ thể bằng cơ chế nào đó để giảng viên trình độ cao xuất hiện một cách tự nguyện (chứ không hề ép buộc) sẵn sàng đóng góp trí tuệ tài năng của mình cho Trường Việc thu hút giảng viên trình độ cao phải được tiến hành bằng sức mạnh động viên chính trị -tinh thần và cả những hấp dẫn về lợi ích vật chất
Hoạt động thu hút nguồn nhân lực trình độ cao phải thỏa mãn được nhu cầu của người được thu hút, các nội dung trong chính sách thu hút bao gồm: Lương thưởng, phúc lợi, tính chất công việc, điều kiện làm vệc, môi trường làm việc, cơ hội đào tạo, thăng tiến và những giá trị tinh thần khác Giảng viên trình độ cao thì ba nhóm nhân tố sau là có
ý nghĩa quan trọng nhất: lợi ích kinh tế (lương, thưởng, phúc lợi), cơ hội học tập nâng cao trình độ (học nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, tích lũy kinh nghiệm làm việc, nghiên cứu) và điều kiện làm việc (các chương trình hỗ trợ nghiên cứu, trang thiết bị hiện đại đối với các nhà khoa học và nghiên cứu viên, môi trường dạy học thân thiện, năng động, hiện đại, cơ hội thể hiện bản thân đối với các giảng viên, ) Riêng đối với việc thu hút nguồn nhân lực trình độ cao từ ngoài nước về làm giảng viên thì một số yếu tố như chiến tranh, suy thoái kinh tế, tôn giáo, chính trị cũng có ý nghĩa chi phối nhất định
Thấy được tầm quan trọng của hoạt động thu hút nguồn nhân lực trình độ cao về làm công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học ngày càng chú trọng hơn đến hoạt động thu hút và đã đạt được những kết quả khả quan Trong thời gian qua, đất nước ta đã có những hành động mang tính đột phá trong hoạt động thu hút nhân tài phục vụ trong ngành giáo dục nói chung và trong giáo dục đại học chuyên nghiệp nói riêng Tuy nhiên, công tác thu hút giảng viên trình độ cao trong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập, thiếu tính chuyên nghiệp, chưa thực sự hiệu quả
Trang 3Các trường đại học thành công như Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Giao thông Vận tải, Đại học Đà Nẵng đã có những kinh nghiệm quý báu rút ra cho Trường Đại học Hải Dương cần học hỏi trong nội dung và lựa chọn các công cụ thu hút giảng viên trình độ cao như sau: Cần nâng cao nhận thức và xác định việc thu hút nguồn giảng viên trình độ cao là mũi đột phá quan trọng để xây dựng trường trở thành một trường đại học hàng đầu trong nước và trong khu vực; đầu tư các trang thiết bị dạy học hiện đại đáp ứng yêu cầu dạy và học trong trường cho giảng viên và sinh viên; Xây dựng chính sách ưu tiên về tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập tăng thêm cho các giảng viên trình độ cao khi phục vụ trong Trường; Có chính sách ưu đãi, tạo điều kiện và khuyến khích những người có trình độ cao, những nhà khoa học đầu ngành có nguyện vọng về trường công tác; Phối hợp với các cơ quan ban ngành, các cơ sở nghiên cứu, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh để tận dụng được nguồn chất xám từ các nhà khoa học hiện đang làm việc, công tác phối hợp trong việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Trường…
Với việc thu hút được 121 giảng viên sau 5 năm triển khai thực hiện và qua phân tích kết quả khảo sát, có thể nhận định chính sách thu hút nguồn nhân lực của Trường là một chính sách đúng đắn và phát huy tác dụng tích cực trên thực tế Mặc dù Nhà trường còn nhiều khó khăn do việc vừa được nâng cấp lên đại học vừa mở ngành đào tạo bậc đại học, lại vừa phải đối mặt với những khó khăn về đội ngũ, về tài chính… nhưng Nhà trường đã từng bước tháo gỡ khó khăn, sắp xếp đội ngũ, phân công chuyên môn đúng người đúng việc Song song với việc gắng sức, miệt mài đổi mới phương pháp giảng - dạy nâng cao chất lượng soạn - giảng cho sinh viên cả về lý thuyết và thực hành; Nhà trường đã đặc biệt chú trọng xây dựng quy chế học tập, khuyến khích và tạo mọi điều kiện về thời gian, kinh phí hỗ trợ cán bộ giảng viên đi nghiên cứu sinh, học cao học như: (1) ngoài 30 triệu đồng /người tốt nghiệp của UBND tỉnh, cán bộ giảng viên đi NCS được trừ nghĩa vụ giảng dạy 200 tiết/năm học và được thanh toán toàn bộ kinh phí đào tạo, được hỗ trợ thêm 30 triệu đồng/người/năm theo lịch học toàn khóa đối với NCS trong nước và được hỗ trợ 200 triệu đồng/NCS nước ngoài hoặc bán phần; (2) đi học cao học
Trang 4được giảm nghĩa vụ giảng dạy 50 tiết/năm học và được thanh toán toàn bộ tiền học phí…; nếu vẫn tham gia giảng dạy số tiết trên được tính thu nhập tăng thêm; điều đó minh chứng Nhà trường đã chú trọng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên để đáp ứng đào tạo đại học
Kết quả thực hiện chính sách này đã góp phần trẻ hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, viên chức Trường và hỗ trợ tích cực cho các khoa, phòng, trung tâm tiếp nhận, sử dụng Hầu hết giảng viên thu hút phát huy tốt trình độ, năng lực bản thân, hoàn thành tốt công việc được giao và được lãnh đạo khoa, phòng, trung tâm đánh giá cao thể hiện ở kết quả khảo sát về sự hài lòng giành cho đối tượng giảng viên được thu hút Nhà trường đã bố trí công việc cho giảng viên trình độ cao một cách phù hợp với năng lực bản thân, đúng chuyên môn và bước đầu đã tạo được sự thú vị trong công việc được giao Những chính sách thu hút nguồn nhân lực của Trường thực hiện trong những năm qua bước đầu được giảng viên đánh giá khá tốt Môi trường giảng dạy và nghiên cứu khoa học cũng là một thế mạnh mà Nhà trường đã vận dụng khá tốt như là một thế mạnh để thu hút giảng viên trình độ cao
Bên cạnh những ưu điểm mà trường đạt được thì chính sách này vẫn còn một số vấn đề hạn chế như:
Thứ nhất, lương trả cho các giảng viên sau khi thu hút còn hạn chế không đủ đáp ứng được những nhu cầu thiết thực của giảng viên và gia đình Theo khảo sát cho thấy mức thu nhập trung bình thấp hơn hẳn thu nhập đối với khối doanh nghiệp Đây là điểm yếu lớn nhất cản trở sự cống hiến của các giảng viên trong các trường đại học nói chung
và trường Đại học Hải Dương nói riêng
Thứ hai, chính sách thu hút nguồn nhân lực giảng viên trình độ cao của Trường cũng chưa được đánh giá cao Mức trợ cấp 1 lần khi thu hút chưa cao, thời gian bắt buộc giảng dạy và nghiên cứu còn chưa hợp lý, thời gian thực hiện thủ tục thu hút và thông tin
về chính sách làm chưa thực sự tốt Đây cũng là những mặt yếu cần khắc phục để nhận được sự ủng hộ của các giảng viên thu hút
Trang 5Thứ ba, công việc được bố trí cho một số giảng viên thu còn chưa phù hợp do số lượng sinh viên còn ít Còn một số khoa, phòng, trung tâm không nhiệt tình đón nhận giảng viên thu hút Một bộ phận giảng viên thu hút còn chưa được thừa nhận về trình độ
và năng lực đúng, chưa được lắng nghe và hồi đáp một cách thích đáng Điều này sẽ gây lên sự không hài lòng, nếu không sớm được giải quyết sẽ dễ nảy sinh mâu thuẫn và không phục tùng cấp trên
Thứ tư, vẫn có một số giảng viên thu hút chưa đáp ứng yêu cầu công việc Và Trường cũng chưa có biện pháp nào giải quyết hiện trạng này Tâm lý làm việc cho trường đại học công lập sẽ ổn định suốt đời vẫn còn phổ biến Từ đó, tạo ra sự trì trệ, thiếu cố gắng phấn đấu trong một số đối tượng thu hút
Thứ năm, khả năng thu hút các chuyên gia đầu ngành còn hạn chế Hơn năm năm qua, Trường chỉ mới thu hút được 03 phó giáo sư, 11 tiến sĩ, nhiều lĩnh vực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ - kỹ thuật đang thiếu chuyên gia đầu ngành nhưng Trường vẫn chưa thu hút được
Nguyên nhân của hạn chế có cả nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan Theo phân tích Trường Đại học Hải Dương còn có những hạn chế trong vấn đề thu hút giảng viên trình độ cao bao gồm những nguyên nhân chính như sau:
Thứ nhất, mức thu nhập của giảng viên sau thu hút còn rất hạn chế và chính sách thu hút chưa được đánh giá cao là do nguồn chi thường xuyên của Nhà trường chưa nhiều Nguồn chi thường xuyên của Nhà trường lại phụ thuộc vào nguồn thu chính từ Ngân sách Nhà nước và thu sự nghiệp Nhà trường là đơn vị sự nghiệp có thu, tự chủ một phần tài chính do vậy nguồn thu hạn chế sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi thường xuyên của Nhà trường và ảnh hưởng đến chính sách thu hút Hàng năm nguồn thu từ Ngân sách Nhà nước được Sở Tài chính duyệt phụ thuộc vào kế hoạch tài chính Bên cạnh đó nguồn thu
từ hoạt động sự nghiệp lấy từ nguồn thu học phí, lệ phí của sinh viên Số lượng sinh viên theo học tại trường chưa nhiều so với các trường lớn nên nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp cũng sẽ bị hạn chế
Trang 6Thứ hai, công việc được bố trí cho một số giảng viên thu còn chưa phù hợp và chưa được thừa nhận năng lực tại đơn vị công tác là do cách quản lý của người đứng đầu đơn vị khoa, trung tâm có giảng viên thu hút Tâm lý bảo thủ trì trệ, chèn ép của trưởng khoa trực tiếp tác động lên giảng viên trong khoa, đặc biệt là giảng viên mới về đơn vị theo cơ chế thu hút Hạn chế này phần lớn xuất hiện ở những khoa, trung tâm có người quản lý từ thời trước đây, có tâm lý cố hữu coi trọng kinh nghiệm hơn sự tiếp cận tri thức hiện đại, họ luôn đề cao kinh nghiệm bản thân mà không tiếp thu những kiến thức và sức trẻ Bên cạnh đó, tư tưởng ích kỷ, cục bộ của người quản lý cũng là những nguyên nhân dẫn tới hạn chế đó
Thứ ba, Trường chưa có một cơ chế khảo sát, đánh giá năng lực giảng viên cụ thể nên vẫn có một số giảng viên thu hút chưa đáp ứng yêu cầu công việc Những giảng viên thu hút về vẫn có những người không đáp ứng được yêu cầu công việc trong quá trình giảng dạy, vẫn còn tâm lý ỷ lại Đây cũng là điểm mà Trường cần bổ sung trong quyết định thu hút đối với giảng viên mới và quy chế đối với giảng viên cũ để nâng cao chất lượng giảng viên ngày càng cao Số lượng chuyên gia đầu ngành thu hút còn ít qua các năm là do Trường mới được nâng cấp lên đại học, lại là trường đại học trực thuộc UBND tỉnh quản lý Vị trí địa lý, cơ chế thu hút cũng là rào cản các chuyên gia đầu ngành về đầu quân cho Nhà trường
Để khắc phục những hạn chế đó nhằm đẩy mạnh hoạt động thu hút giảng viên trình độ cao về phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Hải Dương thì Trường cần tiến hành đồng bộ các giải pháp từ việc tuyển dụng đến những chính sách đãi ngộ về tài chính để đảm bảo cuộc sống của giảng viên được thu hút Bên cạnh đó giải pháp về môi trường làm việc thân thiện, đầy đủ cũng rất trong trọng trong hoạt động thu hút giảng viên trình độ cao Giải pháp về đào tạo và phát triển là chiến lược dài hạn trong chính sách thu hút giảng viên trình độ cao, Ban Giám hiệu cần tạo điều kiện cho cán bộ giảng viên của mình có điều kiện tham gia các chương trình tập huấn, bồi dưỡng Tạo điều kiện thuận lợi để mọi người tiếp cận với công nghệ thông tin để tham gia các hình thức đào tạo qua mạng internet
Trang 7Trường đã và đang chủ động nỗ lực vượt qua rất nhiều khó khăn và thách thức: tích cực đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giảng viên; thực hiện các cơ chế thu hút, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ…; xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại; làm tốt công tác HSSV; đổi mới nội dung, chương trình, công nghệ và phương pháp đào tạo theo hướng tiên tiến, hiện đại; không ngừng nghiên cứu khoa học, mở và tổ chức đào tạo các ngành bậc sau đại học, đại học, cao đẳng mới và gắn liền với nhu cầu xã hội; phối hợp, trao đổi kinh nghiệm quản lý và đào tạo với các cơ sở đào tạo đại học có uy tín trong và ngoài nước…phù hợp cơ chế thị trường theo định hướng XHCN và hội nhập quốc tế
Trường Đại học Hải Dương iếp tục tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩn hóa về trình độ đào tạo, vững vàng về lập trường tư tưởng chính trị, nghiệp vụ sư phạm, nâng cao chất lượng kiến thức về tin học và ngoại ngữ… Với những thế mạnh sẵn có và thực hiện có hiệu quả các hoạt động thu hút giảng viên trình độ cao, trong tương lai số lượng giảng viên trình độ cao tâm huyết với nghề tại Trường Đại học Hải Dương sẽ tăng mạnh góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục chuyên nghiệp của đất nước ngày càng lớn mạnh