Nhận thức được vấn đề trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế trong quá trình tác nghiệp và triển khai nghiệp vụ, thông qua việc nghiên cứu một cách toàn diện thực trạng hoạt động cho vay t[r]
Trang 1
LÊ HỒNG KIÊN
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH
DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG TMCP
ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
CHI NHÁNH HÀ TÂY
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ ĐẦU TƯ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới và trong nước còn gặp rất nhiều khó khăn, để có thể đứng vững và phát triển trong môi trường kinh doanh tiền tệ khắc nghiệt như hiện nay đòi hỏi các NHTM tất yếu phải luôn tìm hướng tự làm mới bản thân mình với việc ngày càng nâng cao chất lượng phục vụ, củng cố thương hiệu, đa dạng hóa hoạt động và các loại hình sản phẩm - dịch vụ cung cấp đến khách hàng, v.v… mà đặc biệt phải nhắc đến
đó là lĩnh vực hoạt động cho vay dự án đầu tư Đây cũng là lĩnh vực mà hầu hết các ngân hàng phát triển theo mô hình hiện đại trên thế giới đã và đang tập trung định hướng đầu
tư và phát triển
Cùng với xu thế đó Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) nói chung và Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây (BIDV
Hà Tây) nói riêng đã có định hướng xây dựng chiến lược, kế hoạch và chỉ đạo phát triển hoạt động tín dụng nói chung và hoạt động cho vay theo dự án đầu tư nói riêng, từng bước đặt nền móng xây dựng và phát triển BIDV trở thành một định chế tài chính hiện đại theo đúng định hướng đã được phê duyệt
Tuy nhiên mở rộng tín dụng phải đi đôi với việc nâng cao chất lượng thẩm định dự
án có như vậy mới đảm bảo được hiệu quả sinh lời và an toàn vốn của ngân hàng Nếu như quyết định tài trợ của ngân hàng không dựa trên chất lượng thẩm định được bảo đảm tốt thì nguy cơ rủi ro mất vốn là rất cao Do vậy nâng cao chất lượng thẩm định luôn là mối quan tâm trăn trở của các nhà quản trị ngân hàng và cũng là mối quan tâm của những cán bộ thẩm định
có tâm huyết với công tác của mình
Nhận thức được vấn đề trên, xuất phát từ yêu cầu thực tế trong quá trình tác nghiệp
và triển khai nghiệp vụ, thông qua việc nghiên cứu một cách toàn diện thực trạng hoạt động cho vay theo dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây, phân tích để tìm ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đưa ra các giải pháp có tính khả thi, tác giả luận văn đã chọn đề tài
nghiên cứu: “Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng
TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây” làm luận văn thạc sỹ
Trang 3Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở hệ thống hóa những lý luận cơ bản về công tác thẩm định dự án đầu tư và đánh giá chất lượng công tác thẩm định dự án tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây trong những năm vừa qua, luận văn được thực hiện với 3 mục đích chính:
Thứ nhất là nghiên cứu và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về thẩm định
dự án đầu tư và chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại NHTM
Thứ hai là hệ thống và đánh giá thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây giai đoạn 2008 –
2013
Thứ ba là đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây đến năm 2020
Kết cấu của luận văn : Ngoài phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục bảng biểu và các hình, Luận văn kết cấu thành 4 chương như sau:
Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu
Chương 2: Lý luận về thẩm định dự án đầu tư và chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại
Chương 3: Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Đầu
tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây giai đoạn 2008-2012
Chương 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu
tư tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây đến năm
2020
Trang 41/ Chương 2: Lý luận về thẩm định dự án đầu tư và chất lượng thẩm định dự
án đầu tư tại ngân hàng thương mại
Ở Chương này, tác giả nghiên cứu 02 nội dung được phân chia thành 02 tiểu mục chính như sau:
1.1 Thẩm định dự án đầu tư trong ngân hàng thương mại
Thẩm định dự án đầu tư là việc rà soát, kiểm tra lại một cách khoa học, khách quan
và toàn diện mọi nội dung của dự án và liên quan đến dự án nhằm khẳng định tính hiệu quả cũng như tính khả thi của dự án trước khi ra quyết định đầu tư
Đối với các nhà tài trợ vốn, tổ chức cho vay: Thẩm định dự án đầu tư tại NHTM được hiểu là việc các cán bộ thẩm định thực hiện việc thẩm tra, so sánh một cách khách quan, khoa học và toàn diện các nội dung của dự án để đánh giá về tính hợp lí, tính hiệu quả và khả thi của dự án, từ đó sẽ có những quyết định tài trợ về vốn hay không
Công tác thẩm định dự án đầu tư tại các NHTM có thể coi là công tác quan trọng nhất trong hoạt động cho vay theo dự án đầu tư Cụ thể, đối với NHTM, việc thẩm định
dự án đầu tư mang lại những ý nghĩa sau:
- Thông qua công tác thẩm định, NHTM với tư cách là nhà tài trợ vốn sẽ có được đánh giá về tính khả thi của dự án
- Trong quá trình thẩm định, các cán bộ thẩm định của ngân hàng cũng có thể phát hiện những sai sót, bất hợp lí của dự án
- Thông qua công tác thẩm định, nhà tài trợ vốn có cơ sở tương đối vững chắc để xác định số vốn đầu tư, tiến trình sử dụng vốn, thời gian hoàn vốn, kế hoạch trả nợ của chủ dự án
Nội dung công tác thẩm định dự án đầu tư
Thẩm định khách hàng vay vốn
Việc thẩm định khách hàng xin vay theo DAĐT là công việc trước nhất đối với cán
bộ thẩm định Cần phải đánh giá được khách hàng đó là ai và họ có những điều kiện cơ bản như thế nào để trở thành khách hàng của ngân hàng Trong đó những nội dung cần chú ý là:
Trang 5- Thẩm định tư cách và năng lực pháp lý của khách hàng
- Thẩm định tình hình tài chính của khách hàng: Phân tích rõ về tình hình hoạt đông của khách hàng đồng thời phân tích tình hình tài chính của khách hàng thông qua các nhóm chỉ tiêu tài chính
- Thẩm định tình hình quan hệ tín dụng của khách hàng: Xem xét về quan hệ của khách hàng với chi nhánh cho vay và các chi nhánh khác cùng hệ thống; hoặc với tổ chức tín dụng khác
Thẩm định dự án đầu tư: Ở nội dung này, cán bộ thẩm định cần xem xét, đánh giá
những nội dung như sau:
- Thẩm định tính cấp thiết và mục tiêu của dự án
- Thẩm định về phương diện thị trường của dự án: Xem xét, đánh giá một số nội dung như: Đánh giá về cung cầu sản phẩm dự án, Đánh giá về phương thức tiêu thụ và mạng lưới phân phối, đánh giá dự kiến khả năng tiêu thụ của dự án, đánh giá khả năng cung cấp nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào
- Thẩm định về phương diện kỹ thuật của dự án: Đánh giá các nội dung cơ bản của
dự án như: Lựa chọn địa điểm xây dựng, Quy mô công suất và công nghệ dây chuyền thiết bị của dự án…
- Thẩm định phương diện tổ chức và quản lý thực hiện dự án
- Thẩm định về tổng vốn đầu tư và tính khả thi phương án nguồn vốn: Đây là một nội dung khá quan trọng trong công tác thẩm định dự án đầu tư Ở phần này, cán bộ thẩm định sẽ phân tích 03 nội dung là Xác định tổng vốn đầu tư của dự án, Xác định thành phần nguồn vốn của dự án và mức độ khả thi nguồn vốn, Xác định độ an toàn tài chính đối với dự án thông qua đánh giá một số chỉ tiêu…
- Thẩm định về hiệu quả tài chính của dự án: Đây được xem là nội dung quan trọng nhất trong công tác thẩm định dự án đầu tư đứng trên góc độ của ngân hàng, tất cả những nội dung phân tích nêu trên để phục vụ cho công tác thẩm định hiệu quả tài chính của dự
án Ở nội dung này, cán bộ thẩm định sẽ đánh giá tài chính của dự án theo 03 bước: xác
Trang 6định dòng tiền của dự án, xác định tỷ suất chiết khấu của dự án, xác định các chỉ tiêu hiệu quả tài chính của dự án
Phân tích rủi ro của dự án
Một dự án đầu tư, từ khâu chuẩn bị đầu tư đến thực hiện đầu tư và đi vào sản xuất
có thể xẩy ra nhiều loại rủi ro khác nhau (do nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan), việc tính toán khả năng tài chính của dự án như đã giới thiệu ở trên chỉ đúng trong trường hợp dự án không bị ảnh hưởng bởi một loạt các rủi ro có thể xảy ra Ở phần này, cán bộ thẩm định cần đánh giá được một số loại rủi ro sau: Rủi ro cơ chế chính sách, rủi ro xây dựng, rủi ro thị trường, rủi ro vận hành, rủi ro tỷ giá … Có thể nói rằng bất cứ dự án nào cũng có thể gặp rủi ro vì thời gian của một dự án là rất dài Công việc phân tích và đánh giá rủi ro của các cán bộ tín dụng vì thế mà trở nên rất quan trọng và cần thiết
Phương pháp thẩm định dự án: Trong quá trình thẩm định có thể tiến hành
theo nhiều phương pháp khác nhau, tùy thuộc vào nội dung và yêu cầu đối với dự án Để
dự án đầu tư được thẩm định đầy đủ, chính xác, ngân hàng có thể sử dụng kết hợp linh hoạt các phương pháp sau:
- Phương pháp thẩm định theo trình tự
- Phương pháp so sánh các chỉ tiêu
- Phương pháp dự báo
- Phương pháp phân tích độ nhạy
- Phương pháp triệt tiêu rủi ro
1.2 Chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại
Đây là nội dung chính của luận văn Tác giả xem xét, đánh giá nội dung này theo 03 nội dung
Quan điểm về chất lượng thẩm định dự án đầu tư
Thẩm định dự án được coi là có chất lượng khi đạt được mục tiêu thẩm định của ngân hàng, đồng thời thỏa mãn được nhu cầu của khách hàng Đối với khách hàng, công tác thẩm định đạt chất lượng khi nó đưa ra một dự án hoàn hảo hơn, hỗ trợ đắc lực cho việc thực hiện một kế hoạch đầu tư, đảm bảo khi dự án đi vào hoạt động sẽ phát huy hiệu
Trang 7quả đúng như những tiêu chí đã đặt ra ban đầu và không bỏ sót bất kì một cơ hội đầu tư nào, cũng như không có những quyết định sai lầm trong phê duyệt dự án
Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định dự án đầu tư
- Nhóm chỉ tiêu định lượng: Về cơ bản, nhóm chỉ tiêu này gồm các chỉ tiêu sau:
+ Tỷ lệ nợ quá hạn (trung dài hạn)/tổng dư nợ trung dài hạn
+ Thời gian thẩm định
+ Chi phí thẩm định
- Nhóm chỉ tiêu định tính: Bao gồm các chỉ tiêu sau
+ Sự tuân thủ quy trình thẩm định
+ Phương pháp tiến hành thẩm định
+ Thông tin thẩm định
+ Kết quả thẩm định
Các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng thẩm định DAĐT
Chất lượng thẩm định dự án đầu tư bị chi phối bởi nhiều nhân tố, song có thể phân chia thành nhân tố chủ quan và nhân tố khách quan
- Nhóm nhân tố chủ quan
+ Việc tổ chức điều hành thẩm định: Tổ chức điều hành công tác thẩm định cần phải được tiến hành một cách khoa học, phát huy tính sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và
ý thức tập thể của đội ngũ cán bộ thẩm định Thực hiện được như vậy là dấu hiệu có được kết quả thẩm định tốt
+ Nhân tố con người: Con người là nhân tố trung tâm chi phối, có ảnh hưởng quyết định đến hoạt động thẩm định dự án đầu tư và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công tác thẩm định
+ Thông tin thẩm định: Đây không chỉ là chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định mà đây cũng chính là một trong những nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định
+ Cơ sở vật chất của ngân hàng
Trang 8- Nhóm nhân tố khách quan
+ Khách hàng vay vốn: Công tác thẩm định là do cán bộ ngân hàng đảm nhiệm, tuy nhiên họ thực hiện dựa trên đề nghị vay vốn và hồ sơ mà khách hàng gửi đến Trong nhiều trường hợp chính khách hàng là người gây khó khăn cho công tác thẩm định
+ Môi trường kinh tế và chính sách quản lý của nhà nước
+ Các yếu tố tự nhiên
2/ Chương 3: Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây giai đoạn 2008-2012 2.1 Khái quát về Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Tây (trước khi sáp nhập vào Hà Nội chi nhánh có tên là Ngân hàng Đầu tư và Phát triển tỉnh Hà Tây) là một trong những chi nhánh của BIDV, tiền thân là Phòng Đầu tư và phát triển Hà Sơn Bình được thành lập ngày 01/06/1990 Kể từ ngày 01/01/1995 Ngân hàng có nhiệm vụ huy động các nguồn vốn ngắn, trung và dài hạn từ các thành phần kinh tế, các tổ chức phi Chính phủ, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp, dân cư, tổ chức nước ngoài…bằng VND
và USD để tiến hành các hoạt động cho vay ngắn, trung và dài hạn đối với mọi tổ chức, mọi thành phần kinh tế và dân cư Mô hình hoạt động của ngân hàng: đã chuyển đổi theo
mô hình TA2 của BIDV ban hành năm 2008
Tình hình kinh doanh của BIDV Hà Tây
- Hoạt động tín dụng
- Hoạt động dịch vụ
Hoạt động cho vay theo dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây
-Về quy mô vốn vay: Các dự án thuộc các doanh nghiệp quốc doanh thường có quy
mô vay vốn lớn dao động trong khoảng từ 15 tỷ đồng tới 100 tỷ đồng Bên cạnh đó nhu cầu vốn vay của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường nhỏ hơn khoảng từ 1 tỷ vnđ tới 10 tỷ vnđ
Trang 9-Về thời gian cho vay: Tùy theo quy mô vốn vay mà thời gian cho vay là khác nhau Chủ yếu thời gian cho vay với các dự án của doanh nghiệp quốc doanh là cho vay dài hạn (thời gian từ 5 năm trở lên), các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là ngắn hạn (dưới 2 năm) và trung hạn (từ 2 đến 5 năm)
- Về lãi suất cho vay: Không giống như loại hình cho vay ngắn hạn hoặc cho vay bổ sung vốn lưu động thông thường, cho vay theo đầu tư dự án có cơ chế tính toán lãi suất khá riêng biệt
2.2 Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây
Ở nội dung này, tác giả đánh giá dựa trên các tiêu chí như sau:
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua công tác tổ chức thẩm định và nhân sự tham gia công tác thẩm định: Hiện nay,
BIDV Hà Tây đã thực hiện chuyên môn hóa công tác thẩm định:
+ Bộ phận tín dụng: Chịu trách nhiệm chính về việc tiếp xúc và khai thác thông tin khách hàng Lên tờ trình đề xuất cho vay dự án, thẩm định tính pháp lý, năng lực tài chính và thẩm định khả năng tài trợ của dự án
+ Bộ phận thẩm định: Chịu trách nhiệm rà soát lại các bước cũng như các kết quả
mà bộ phận tín dụng đạt được nêu trong tờ trình đề xuất cho vay dự án Đề xuất bổ sung các điều kiện vay vốn nhằm hạn chế tối đa rủi ro xảy đến với Ngân hàng
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua quy trình thẩm định dự án đầu tư: Tháng 9/2001, Tổng giám đốc BIDV đã ký quyết
định ban hành quy định về “Quy trình thẩm định dự án đầu tư” Quy định này được áp dụng rộng rãi và thống nhất trong toàn bộ hệ thống ngân hàng BIDV trên cả nước Quy trình trên được đánh giá cao do tính logic, khoa học và bao quát đầy đủ, chi tiết các nội dung cần thiết trong thẩm định Quy định trên cũng bước đầu tạo dựng sự liên kết chặt chẽ giữa các phòng ban: phòng thẩm đinh, phòng tín dụng, phòng nguồn vốn
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua các nội dung thẩm định dự án đầu tư: Chất lượng thẩm định dự án có được đảm bảo
hay không phụ thuộc rất nhiều vào nội dung thẩm định dự án mà ngân hàng thực hiện
Trang 10Tuy nhiên, một thực tế đang gặp phải hiện nay không chỉ ở BIDV Hà Tây nói riêng, BIDV nói chung mà còn gặp phải ở hầu hết các tổ chức tín dụng có cho vay đầu tư dự án,
đó là cán bộ thẩm định mới chỉ quan tâm đến thẩm định khía cạnh tài chính và thẩm định tài sản đảm bảo cho dự án mà không mấy chú trọng đến các nội dung khác cũng rất quan trọng như: thẩm định thị trường, thẩm định kỹ thuật, thẩm định khía cạnh tổ chức và quản
lý nhân sự của dự án …
- Thực trạng chất lượng thẩm đinh dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua các công cụ và phương pháp thẩm định: Hiện tại, các cán bộ thẩm định tại BIDV Hà
Tây mới chỉ áp dụng 02 phương pháp trong công tác thẩm định dự án đó là: Phương pháp
so sánh các chỉ tiêu và phương pháp phân tích độ nhạy
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án thông qua công tác thu thập và phân tích thông tin thẩm định
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua
cơ sở vật chất tại các phòng, ban liên quan đến công tác thẩm định dự án
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua việc bảo đảm tiền vay cho các món vay theo dự án
- Thực trạng chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua công tác xây dựng chiến lược khách hàng: Trong cơ cấu khách hàng hiện tại ở chi
nhánh thì số lượng khách hàng hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, mà đặc biệt là các doanh nghiệp xây lắp trong khối nhà nước chiếm tỷ trọng tương đối cao gây nên tình trạng mất cân đối nguồn thu
2.3 Ví dụ minh họa chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây thông qua
dự án “Đầu tư thiết bị thi công công trình hồ chứa nước Cửa Đạt”
Ở mục này, tác giả minh họa dự án “Đầu tư thiết bị thi công công trình hồ chứa nước Cửa Đạt” từ đó nêu lên những mặt đạt được và những mặt còn thiếu sót Tác giả cũng đưa ra được các ý kiến đề xuất trong mỗi nội dung thẩm định của dự án
2.4 Đánh giá chất lượng công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV Hà Tây