hơn 1000 câu trắc nghiệm và tự luận vật lý 7 có đáp án

vật lý; trắc nghiệm, tự luận, ngân hàng

Trang 1

C Vật được chiếu sáng không phải là nguồn sáng

D Vật sáng gồm nguồn sáng và vật được chiếu sáng

Đáp án đúng: D

Câu 2 ( câu trắc nghiệm)

Để nhìn thấy một vật:

A Vật ấy phải được chiếu sáng

B Vật ấy phải là nguồn sáng

C Phải có các tia sáng đi từ vật đến mắt

D Vật vừa là nguồn sáng vừa là tia sáng

Đáp án đúng: C

Khi chiếu ánh sáng đến một vật đặt trong không khí (như thủy tinh), ta thấy vật trong suốt là vì:

A Vật hoàn toàn không cho ánh sáng đến mắt ta

B Vật không nhận ánh sáng chiếu đến

C Vật phản chiếu tất cả mọi ánh sáng

D Có các tia sáng đi đến mắt nhưng mắt không nhận

Đáp án đúng: A

Một học sinh đang đọc sách Hình nào sau đây mô tả đúng đường đi của tia sáng (hình vẽ)

Trang 2

A

B

C

Đáp án đúng: C

Câu 5 ( câu tự luận)

Qua hình vẽ sau, em hãy giải thích tại sao mắt người có thể nhìn thấy vật (hình vẽ)

Trang 3

*Ánh sáng chiếu đến vật Vật hắt lại một số tia sáng đi vào mắt và hội tụ trên võng mạc Ánhsáng kích thích các tế bào que và nón ở võng mạc, biến thành các tín hiệu được dây thần kinhtruyền đến não

Trong các trường hợp sau, hãy cho biết đâu là nguồn sáng, vật sáng? Trái đất, Mặt trời, ngôi sao,sao mai, mắt người, sao chổi

*Mặt trời, ngôi sao là nguồn sáng Còn trái đất, mắt người, sao chổi, sao mai (còn gọi là sao kimhoặc sao hôm là một hành tinh trong hệ mặt trời), đều là vật sáng

Em hãy tìm 5 nguồn sáng tự nhiên, 5 nguồn sáng nhân tạo

*5 nguồn sáng tự nhiên là: Mặt trời, ngôi sao, tia chớp, đom đóm, nham thạch phun ra từ núi lửa

5 nguồn sáng nhân tạo là: đèn thắp sáng, hồ quang điện, nguồn la-de, đèn pin, đèn tín hiệu

Trang 4

Em hãy kể ra các sinh vật phát sáng mà em đã biết

*Các loại sinh vật phát sáng: đom đóm (chỉ có con cái phát sáng do các đốt ở bụng), bọ cánhcứng (vùng Mêhicô), một số loại tôm cá biển, một số loại nấm

Sơn phản quang là loại sơn có thể phản chiếu hầu hết các loại ánh sáng

a Tại sao các biển số xe đều dùng sơn phản quang

b Sơn phản quang còn được dùng trong lĩnh vực nào

*Sơn phản quang là loại sơn phản chiếu ánh sáng vào nó Vì vậy, ban đêm khi chiếu ánh sángmột vật đã được sơn bằng sơn phản quang, ta thấy giống như vật đó là nguồn sáng

a Nhờ các biển số xe được làm bằng sơn phản quang, khi có ánh sáng chiếu vào, tia sáng đượchắt trở lại và ta thấy rõ số xe

b Sơn phản quang còn được dùng cho các biển báo hiệu, các vạch phân chia làn đường đi… đểngười đi đường nhìn thấy vào lúc ban đêm

Khi nhìn lên bảng học trong lớp, đôi lúc em thấy bảng bị chói và không đọc được chữ Em hãytìm hiểu nguyên nhân từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục

*Đó là do bề mặt của bảng đã được sơn nhẵn bóng nên ánh sáng khi chiếu đến bảng, hầu như

hoàn toàn bị phản chiếu lại khiến mắt nhìn lên bảng bị chói Để hạn chế hiện tượng này, người ta

dùng sơn hấp thụ ánh sáng, tức là nếu có ánh sáng chiếu vào mặt bảng sẽ hấp thụ ánh sáng nhiều

và phản xạ lại rất ít

Để thắp sáng một số công trình (như cầu Mỹ Thuận), người ta dùng kĩ thuật chiếu sáng gián tiếp, nghĩa là hướng các ngọn đèn chiếu vào công trình, đồng thời bố trí sao cho ánh sáng đèn

không chiếu trực tiếp vào mắt người quan sát Hãy nêu các ưu điểm của kĩ thuật chiếu sáng này

Trang 5

*Kĩ thuật chiếu sáng gián tiếp có ưu điểm:

- Không làm chói mắt vì nguồn sáng được bố trí sao cho không chiếu trực tiếp vào mắt

- Dễ phối hợp màu sắc để tăng vẻ đẹp cho công trình

Trong một môi trường trong suốt nhưng không đồng tính thì ánh sáng:

A Luôn truyền theo đường thẳng

B Luôn truyền theo một đường cong

C Luôn truyền theo đường gấp khúc

D Có thể truyền theo đường cong hoặc đường gấp khúc

Đáp án đúng: D

Chùm tia song song là chùm tia gồm:

A Các tia sáng không giao nhau

B Các tia sáng gặp nhau ở vô cực

C Các tia sáng không hội tụ cũng không phân kì

D Các câu A, B, C đều đúng

Đáp án đúng: D

Trang 6

Chùm ánh sáng chiếu ra từ một cây đèn pin (hình vẽ) là:

A Chùm tia song song

B Chùm tia hội tụ

C Chùm tia phân kì

D Không song song, hội tụ cũng như phân kì

Đáp án đúng: C

Trên nòng súng có khe ngắm A và đầu ruồi M (hình vẽ)

Trang 7

Hãy tìm các vật phát ra chùm tia hội tụ, chùm tia phân kì

*Hầu hết các nguồn sáng đều phát ra chùm tia phân kì: ánh sáng từ ngọn đèn thắp sáng, từ mặt

trời … Để có chùm tia hội tụ ta phải dùng các dụng cụ quang học để hội tụ ánh sáng lại.

Trên một số la bàn có bộ phận ngắm để xác định hướng Em hãy tìm hiểu hoạt động của bộ phậnnày

*Trên la bàn có một khe nhỏ và đầu ruồi Đặt la bàn ngang mắt, đường thẳng kéo dài từ khe, đầuruồi hướng về vật làm mốc Từ đó ta xác định được hướng của vật so với hướng Nam – Bắc

Ánh sáng có truyền trong chân không không? Hãy cho ví dụ minh họa câu trả lời của em

*Ánh sáng truyền được trong chân không, vì vậy ánh sáng mặt trời đi đến được trái đất (giữaMặt Trời và Trái Đất là chân không)

Vào những ngày trời nóng, đi trên đường nhựa em có thể thấy hình ảnh cây cối, nhà cửa nằmngược dưới mặt đường Em hãy giải thích tại sao?

*Vào những ngày trời nóng, lớp không khí ở sát mặt đường nóng lên trở nên không đồng tínhvới các lớp khí ở trên cao Ánh sáng qua mặt phân cách giữa lớp không khí lạnh và lớp khôngkhí nóng sẽ truyền theo đường cong Mắt nhìn theo phương của tia sáng sẽ thấy các tia này giống

như xuất phát từ dưới mặt đường đi lên Hiện tượng này gọi là ảo tượng (hình vẽ).

Trang 8

Có bạn A, B, C, D, E, G ở trong phòng được ngăn cách bởi một bức tường có các lỗ Em hãy chobiết các bạn nào nhìn thấy nhau được (hình vẽ)

*Kẻ các đường thẳng nối các bạn lại Đường thẳng nào không cắt bức tường thì hai bạn ấy thấynhau Như vậy:

- Các bạn A, B, C nhìn thấy lẫn nhau

- Các bạn D, E, G nhìn thấy lẫn nhau

Trang 9

- Các bạn sau nhìn thấy lẫn nhau: B và D, B và G, E và C, C và D (hình vẽ)

Một nguồn sáng điểm (nguồn sáng rất nhỏ) chiếu vào một vật chắn sáng Phía sau vật là:

A Vùng tối

B Vùng nửa tối

C Cả vùng tối lẫn vùng nửa tối

D Vùng tối và vùng nửa tối xen kẽ lẫn nhau

Đáp án đúng: A

Hiện tượng nhật thực là hiện tượng:

A Hình thành bóng đen trên Trái Đất khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời

B Hình thành bóng đen trên Mặt Trăng khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời

C Hình thành bóng đen trên Trái Đất khi Trái Đất nằm giữa Mặt Trăng và Mặt Trời

D Hình thành bóng đen trên Mặt Trăng khi Trái Đất nằm giữa Mặt Trăng và Mặt Trời.Đáp án đúng: A

Hiện tượng nguyệt thực là hiện tượng:

A Hình thành bóng đen trên Trái Đất khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời

Trang 10

B Hình thành bóng đen trên Mặt Trăng khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời.

C Hình thành bóng đen trên Trái Đất khi Trái Đất nằm giữa Mặt Trăng và Mặt Trời

D Hình thành bóng đen trên Mặt Trăng khi Trái Đất nằm giữa Mặt Trăng và Mặt Trời

Đáp án đúng: D

Khi có nhật thực toàn phần, ở mặt đất, ta thấy:

A Một phần Mặt Trời chưa bị che khuất

B Mặt trời bị che lấp hoàn toàn và không nhìn thấy bất kì tia sáng nào của mặt trời

C Mặt trời bị che lấp hoàn toàn và nhìn thấy các tia lửa xung quanh Mặt Trời

D Một phần của mặt trời chưa bị che khuất và nhìn thấy các tia lửa xung quanh Mặt Trời.Đáp án đúng: C

Dựa vào sự truyền thẳng của ánh sáng, em hãy đề xuất một phương pháp để đóng các cột hàng rào cho thẳng hàng

*Ta đóng các cây cột, điều chỉnh dần sao cho khi ngắm từ cột cuối cùng ta không nhìn thấy chiếccột đầu tiên là được (hình vẽ)

Trang 11

Tại sao:

- Ở các phòng học, người ta thường dùng các bóng đèn dài?

- Ở các phòng giải phẫu ở bệnh viện, người ta dùng một hệ thống gồm nhiều đèn?

*Dùng bóng đèn dài hoặc nhiều bóng để thắp sáng sẽ tránh được vùng tối

Cho 2 nguồn sáng A và B Hãy vẽ các vùng tối xuất hiện trên màn (hình vẽ)

*(Xem hình vẽ)

Tại sao nhật thực chỉ xảy ra trong vòng vài phút trong khi nguyệt thực xảy ra trong khoảng hơn 2giờ đồng hồ?

Trang 12

*Do trái đất lớn hơn mặt trăng nên vùng tối do trái đất tạo ra lớn hơn vùng tối do mặt trăng tạo ra(hình vẽ)

Dùng đèn pin chiếu vào quả địa cầu (hình vẽ Từ đó hãy giải thích:

- Tại sao ngày và đêm có độ dài khác nhau?

- Tại sao thường có hai mùa trái ngược nhau ở bắc bán cầu và nam bán cầu?

*Xét điểm A ở vùng bắc bán cầu, khi trái đất quay, thời gian mà điểm A ở vùng tối nhiều hơn thời gian ở ngoài sáng Vì vậy khi ấy tại A, ngày ngắn hơn đêm

Trong khi đó tại một điểm B ở nam bán cầu (đối xứng với A qua đường xích đạo) thì phần ngoài sáng nhiều hơn trong bóng tối Vì vậy ở B, ngày dài hơn đêm

Như vậy, nếu điểm A là mùa đông thì điểm B là mùa hè

Trang 13

(hình vẽ)

Hình vẽ nào sau đây mô tả đúng định luật phản xạ ánh sáng

A

B

C

D

Trang 14

Đáp án đúng: B

Vật nào sau đây có thể xem là gương phẳng?

Vật nào sau đây không thể xem là gương phẳng?

A Gương soi mặt

B Tờ giấy phủ bạc được đánh nhẵn bóng

C Miếng kim loại phẳng làm bằng thép không rỉ (thường gọi là inox)

D Tấm kim loại phẳng được quét sơn trắng

Đáp án đúng: D

Ảnh của vật qua gương phẳng:

Trang 15

Đáp án đúng: C

Chọn câu đúng:

A Ảnh của vật qua gương phẳng là ảnh ảo, vì vậy ta không nhìn thấy được ảnh này

B Ảnh của vật qua gương phẳng là ảnh ảo, vì vậy ta không thể dùng máy ảnh để chụp ảnh này

C Ảnh của vật qua gương phẳng là ảnh ảo, ta có thể nhìn thấy hoặc dùng máy ảnh chụp lại ảnh này

D Ảnh của vật qua gương phẳng là ảnh thật, vì vậy ta nhìn thấy được ảnh này

Đáp án đúng: C

Hãy tìm trong mẫu tự tiếng việt, những chữ nào khi nhìn qua gương phẳng thì:

- Ảnh không thay đổi giống chữ ban đầu

- Ảnh là một chữ mới nằm trong bộ mẫu tự

*a Các chữ: A, H, I, M, O, T, U, V, Y

b p thành q và ngược lại; b thành d và ngược lại

Hãy tìm một số có hai chữ số sao cho giá trị của ảnh trong gương chỉ còn 1/10

Trang 16

*Đó là số 10 Ảnh trong gương là số 0I

Hai bạn tranh luận như sau:

Bạn A: “Ảnh qua hai lần gương phẳng sẽ cho ảnh cũ”

Bạn B: “Ảnh qua hai lần gương phẳng sẽ cho ảnh đối xứng với ảnh cũ

Em hãy nêu ý kiến riêng của mình về cuộc tranh luận trên

*Học sinh tự làm

Em hãy nghĩ cách kiểm tra xem thử một gương phẳng có thật sự là mặt phẳng hay không?

*Dùng thước kẻ các ô vuông trên một tờ giấy Quan sát ảnh của các ô vuông này qua gương Nếutrong ảnh có ô vuông nào bị biến dạng không còn vuông nữa thì tức là mặt gương không thật sự phẳng

Gương cầu lồi là:

Các vật nào sau đây là gương cầu lồi:

A Kính chiếu hậu của ôtô

B Gương đặt ở những đoạn đường gấp khú

Trang 17

C Gương đặt ở phía bên phải, trước ôtô lớn (thường là loại xe đầu bằng) để tài xế có thể quan sátcác phần phía trước của đầu xe mình

D Các câu A, B, C đều đúng

Đáp án đúng: D

Nếu nhìn vào gương, thấy ảnh nhỏ hơn vật thì kết luận đó là:

Vật nào sau đây có thể xem gần đúng là một phần của gương cầu lồi:

A Mặt ngoài chiếc cốc tráng bạc

B Chóa đèn pin

C Mặt trong của chiếc nồi

D Đáy của chậu nhựa

Đáp án đúng: A

Khi nhìn vào gương chiếu hậu, em thấy chiếc sau đang bật đèn nháy ở bên trái của xe để xin đường Vậy theo em thì chiếc xe đi sau đang muốn rẽ trái hay rẽ phải?

*Xe đang xin đường sang trái

Chiếu chùm ánh sáng phân kì vào gương A và nhận được các tia phản xạ như trong hình vẽ Gương A có thể là gương phẳng được không?

Trang 18

*Nếu A là gương phẳng thì gương phải vuông góc với tia giữa Vẽ pháp tuyến tại điểm tới của hai tia bên cạnh thì thấy các góc tới không bằng góc phản xạ (hình vẽ) Vậy A không phải là gương phẳng mà là gương lồi

Bằng phép vẽ, em hãy xác định tâm của gương cầu trong hình vẽ sau đây (hình vẽ)

Trang 19

*Kẻ 2 đường phân giác, giao điểm của chúng là tâm của mặt cầu (hình vẽ)

Các vật nào sau đây có thể coi là gương cầu lõm

A Chóa đèn pin

B Chóa đèn ô tô

Trang 20

C Gương dùng để thu và hội tụ ánh sáng mặt trời

D Câu A, B, C đúng

Đáp án đúng: D

Lần lượt đặt ngọn nến trước gương cầu lồi, gương cầu lõm, gương phẳng Chọn câu đúng:

A Kích thước ngọn nến qua gương phẳng nhỏ hơn qua gương cầu lõm

B Kích thước ảnh ngọn nến qua gương cầu lồi nhỏ hơn qua gương cầu lõm

C Kích thước ảnh ngọn nến qua gương cầu lồi nhỏ hơn qua gương phẳng

D Kích thước ảnh ngọn nến qua gương cầu lõm và gương cầu lồi là bằng nhau

Đáp án đúng: C

Những vật nào sau đây có thể xem gần đúng là một phần của gương cầu lõm:

A Mặt ngoài chiếc cốc tráng bạc

B Mặt ngoài chiếc nồi được đánh nhẵn bóng

C Mặt trong của thành nồi được đánh nhẵn bóng

D Đáy của chậu nhựa

Đáp án đúng: C

Để quan sát các phần bị che mất của răng, các nha sĩ thường dùng một dụng cụ hình tròn bằng kim loại Theo em đó là một gương phẳng, gương cầu lồi hay gương cầu lõm

*Đó là gương cầu lõm, dùng để tạo ảnh lớn hơn vật để dễ quan sát chi tiết nhỏ trong răng

Nếu chùm tia sáng song song đến hội tụ tại một gương cầu thì tia phản xạ không hội tụ tại điểm

Để khắc phục nhược điểm này, người ta chỉnh sửa mặt cầu thành mặt pa-ra-bôn (hình vẽ)

Trang 21

Tìm hiểu trong thực tế cuộc sống, em hãy nêu các ứng dụng của mặt pa-ra-bôn.

*Gương pa-ra-bôn dùng để:

- Hội tụ ánh sáng mặt trời để đun nóng, làm bếp mặt trời

- Làm ăng ten để thu song vô tuyến điện (thường thấy loại ăng ten này trên các nóc nhà caotầng), của các đài ra đa (hình vẽ)

Trang 22

- Dùng để phát một chùm sáng hoặc chùm sóng song song

Tại sao người ta không dùng gương cầu lõm mà dùng gương cầu lồi để đặt ở những chỗ đườngđèo gấp khúc có vật cản che khuất

*Vì vùng nhìn thấy của gương cầu lõm nhỏ hơn gương cầu lồi

Trong hình vẽ, cho biết các tia tới và tia phản xạ đến gương lõm tại A, B, hãy vẽ gương cầu lõm

*Vẽ các đường phân giác tại A và B Các đường phân giác này cắt nhau tại tâm của mặt cầu Từtâm này, dùng com-pa vẽ mặt cầu (hình vẽ)

Trang 23

Các vật nào sau đây sẽ cho bóng đen là một mặt tròn trên màn chắn sáng nếu chúng được chiếusáng bằng một bóng đèn nhỏ (hình vẽ)

*Vật 1 và vật 3

Chiếu một chùm tia song song Tại các điểm A, B, C ta đặt một trong các gương phẳng, gươngcầu lồi hoặc gương cầu lõm (hình vẽ)

*A là gương phẳng, B là gương cầu lõm, C là gương cầu lồi

Trang 24

Một người nhìn vào gương phẳng và quan sát ảnh của bình hoa (hình a) Sau đó người ấy thaybằng các gương khác và thấy ảnh (hình b và c) Cho biết khoảng cách giữa gương và mắt ngườikhông thay đổi và các gương có diện tích bằng nhau

*b là gương cầu lõm, c là gương cầu lồi

Thám tử Sơ-lôc Hôm được mời đến dự một bữa tiệc, nhiệm vụ của anh là quan sát tất cả nhữngngười trong bàn tiệc Tuy nhiên để giữ bí mật, trong lúc dự tiệc, anh không được nhìn trái, phảihoặc nhìn ra sau Sơ-lôc Hôm đã nghĩ ra một cách, dùng các vật trên bàn tiệc để quan sát khắpgian phòng

Theo em,Sơ-lôc Hôm đã dùng những dụng cụ nào vậy?

*Gương cầu lồi có vùng nhìn thấy lớn nên Sơ- lôc Hôm đã quan sát các vật thông qua một số vậtdụng có tác dụng như một phần của gương cầu lồi: mặt ngoài của những chiếc cốc, thìa, nồi…

Một người đi trong sa mạc bỗng thấy trước mắt mình một vũng nước nhưng thực tế ở nơi này

không hề có vũng nước nào Em hãy quansát hình vẽ sau đây để tìm hiểu nhnguyênnhân (hình vẽ)

Trang 25

*Do không khí bị nóng nên trở thành không đồng tính, nhất là lớp không khí ở sát mặt đất Vìvậy ánh sáng từ lùm cây chiếu đến mắt theo đường cong Mắt nhìn theo phương của tia cuốicùng đến mắt và thấy các tia sáng này giống như xuất phát từ lùm cây phía dưới đất đi đến mắt.

Ta gọi đó là ảo ảnh Hiện tượng này gọi là ảo ảnh

Câu 59 ( câu điền khuyết)

Hãy chọn các từ sau và điền vào chỗ trống:

Nguồn sáng – Vật sáng

Khi xem chiếu phim thì lúc đầu đèn tắt, rạp tối đen Sau đó máy chiếu chiếu hình ảnh lên hình.Bóng đèn máy chiếu là < > Màn ảnh là < > Áng sáng từ màn ảnh phản chiếu lên ghế, tường.Ghế, tường trở thành < > Một khán giả thình lình mở đèn pin để tìm kiếm một vật bị đánh rơi.Đèn pin là < > còn vật bị đánh rơi là < >

Vùng nhìn thấy của gương phẳng là:

A Vùng nhỏ nằm trước gương, mắt nhìn vào gương sẽ thấy các vật trong vùng ấy

Trang 26

B Vùng nhỏ nằm phía sau gương, mắt nhìn vào gương sẽ thấy các vật trong vùng ấy

C Vùng rộng nhất nằm trước gương, mắt nhìn vào gương sẽ thấy các vật trong vùng ấy

D Vùng rộng nhất nằm phía sau gương, mắt nhìn vào gương sẽ thấy các vật trong vùng ấy Đáp án đúng: C

Trong hình vẽ, mắt O nhìn vào gương có thể nhìn thấy các vật nào:

A Vật A và B

B Vật B và C

Trang 27

C Vật A và C

D Tất cả các vật trên

Đáp án đúng: B

Đối với gương phẳng, vùng nhìn thấy:

A Không phụ thuộc vào vị trí đặt mắt

B Không phụ thuộc vào vị trí đặt gương

C Phụ thuộc vào số lượng vật nằm trước gương

D Phụ thuộc vào vị trí đặt mắt và gương

Đáp án đúng: A

Khi cho mắt và gương tiến lại gần nhau thì:

A Vùng nhìn thấy mở rộng ra

B Vùng nhìn thấy thu hẹp lại

C Vùng nhìn thấy không đổi

D Vùng nhìn thấy mở rộng hay thu hẹp lại phụ thuộc vào số lượng vật trước gương nhiều hay

ít

Đáp án đúng: A

Trang 28

Ở tiệm hớt tóc, em thấy có đặt 2 gương: một ở phía trước, một ở phía sau Nhờ thế, em có thể nhìn thấy gáy của mình Em hãy vẽ một tia sáng xuất phát từ gáy sau hai lần phản xạ trên gương rồi đi đến mắt Tại sao phải để gương không song song nhau? (hình vẽ).

*Xem hình vẽ

Hãy xác định phần giao của hai vùng nhìn thấy sau đây (hình vẽ)

Trang 29

*Xem hình vẽ

Chiếu một chùm ánh sáng hẹp vuông góc vào mặt một tấm bìa cứng Hiện tượng nào sau đây sẽ xảy ra?

A Ánh sáng truyền xuyên qua tấm bìa

B Ánh sáng không truyền qua được tấm bìa

C Ánh sáng đi vòng qua tấm bìa theo đường gấp khúc

D Ánh sáng đi vòng qua tấm bìa theo đường cong

Đáp án đúng: B

Trang 30

Chọn những cụm từ thích hợp để điền vào chỗ trống (…) của câu sau đây cho đúng ý nghĩa vật lí.

Trong một môi trường < >, < >, ánh sáng truyền đi theo < > Còn trong một môi trường < > nhưng < > đồng tính, ánh sáng có thể truyền theo < >

Trên hình vẽ là ngọn đèn Hải Đăng Hãy cho biết vì sao người ta thường chọn những vị trí cao (trên đồi chẳng hạn) để xây dựng đèn mà không chọn những chỗ thấp?

*Ta biết đèn Hải đăng có tác dụng định phương hướng cho các tàu thuyền đi ngoài biển Ánh sáng do đèn phát ra cũng giống như mọi ánh sáng khác, nó truyền theo đường thẳng Do mặt biển có dạng hình cầu nên nếu đặt đèn thấp, các tàu thuyền ở xa sẽ không nhìn thấy đèn, chính vìvậy mà người ta thường đặt đèn ở những vị trí cao

Trang 31

Ở nông thôn, để chia ruộng sản xuất người ta thường dùng những chiếc cọc gọi là cọc tiêu Muốnxác định xem ranh giới của thửa ruộng đã thẳng chưa, người ta cắm các cọc tiêu thẳng đứng theođường ranh giới và đứng trước chiếc cọc đầu tiên để ngắm Em hãy tìm hiểu và cho biết động tácngắm có tác dụng gì?

*Động tác ngắm để kiểm tra danh giới đã thẳng chưa: Đặt mắt trước cọc đầu tiên ngắm thẳng theo hướng của các cọc, nếu các cọc còn lại bị cọc đầu tiên che khuất thì các cọc đã được cắm thẳng hàng Phương án này dựa trên cơ sở của định luật chuyền thẳng ánh sáng

Một học sinh dùng đèn chiếu theo phương vuông góc và bức tường thấy kích thước vệt sáng trên tường đúng bằng kích thước của mặt đèn như hình vẽ

Theo em chùm sáng xuất phát từ đèn là chùm gì: hội tụ, phân kì hay song song?

*Chùm sáng xuất phát từ đèn có thể là chùm song song hoặc hội tụ nhưng không thể là chùm sáng phân kì

Thật vậy, theo hình a thì chùm sáng song song cho vệt sáng trên tường bằng kích thước của đèn

là điều hiển nhiên

Theo hình b, chùm sáng hội tụ sau khi hội tụ tại điểm M tiếp tục truyền đi tạo ra vệt sáng cũng

có kích thước bằng kích thước của mặt đèn Điểm M nằm chính giữa đèn và tường

Trang 32

Vì sao ta không thể nhìn được những vật ở sau lưng nếu ta không quay mặt lại? Hãy giải thích

*Ta chỉ có thể nhìn thấy một vật nếu có ánh sáng từ vật đó chiếu vào mắt ta Câu trả lời đơn giản

là ánh sáng không thể đi vòng từ sau lưng ra trước mặt và vào mắt được

Vào ban đêm, trời tối, nếu ta bật điện thì lập tức ta có thể nhìn thấy các vật gần đó ngay Vậy có phải ánh sáng đã truyền đi một cách tức thời không? Hãy tìm hiểu và giải thích

*Ánh sáng không truyền đi tức thời mà truyền đi với vận tốc nhất định nhưng rất lớn Trong chânkhông, vận tốc của ánh sáng là 300000km/s (còn trong không khí xấp xỉ 300000km/s) Với vận tốc rất lớn này, trong một không gian hẹp (tức đường đi của ánh sáng là ngắn) thì thời gian chuyển của ánh sáng là vô cùng nhỏ, vì vậy mà ta có cảm giác ánh sáng truyền đi tức thời và có thể chiếu sáng ngay mọi vật

Ban đêm, trong phòng chỉ có một ngọn đèn Giơ bàn tay chắn giữa ngọn đèn và bức tường, quan sát trên bức tường thấy một vùng tối hình bàn tay, xung quanh có viền mờ hơn Hãy giải thích hiện đó?

*Bàn tay chắn giữa giữa ngọn đèn và bức tường đóng vai trò là vật chắn sáng, trên tường (đóng vai trò là màn) sẽ xuất hiện bóng tối và bóng nửa tối Hình dạng của bóng tối và bóng nửa tối giống bàn tay là do các tia sáng truyền theo đường thẳng

Trang 33

Khi có hiện tượng nhật thực và hiện tượng nguyệt thực: Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng như thếnào?

* Khi có hiện tượng nhật thực và hiện tượng nguyệt thực: Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng nằm trên cùng một đường thẳng

Trong hiện tượng nhật thực: Mặt Trăng nằm trong khoảng giữa Trái Đất và Mặt Trời

Trong hiện tượng nguyệt thực: Trái Đất nằm trong khoảng giữa Mặt Trăng và Mặt Trời

Tại sao trong các lớp học, người ta lắp nhiều bóng đèn ở các vị trí khác nhau mà không dùng mộtbóng đèn lớn (độ sáng của một bóng đèn lớn có thể bằng độ sáng của nhiều bóng đèn nhỏ hợp lại)? Hãy giải thích

*Việc lắp đặt bóng đèn thắp sáng trong các lớp học phải thỏa mãn các yêu cầu: Phải đủ độ sáng cần thiết, học sinh ngồi ở dưới không bị chói khi nhìn lên bảng đen, tránh các bóng tối và bóng nửa tối trên trang giấy mà tay học sinh khi viết bài có thể tạo ra

Trong ba yêu cầu trên, nếu dùng một bóng đèn lớn chỉ có thể thỏa mãn yêu cầu thứ nhất mà không thỏa mãn được hai yêu cầu còn lại, do vậy phải dùng nhiều bóng đèn lắp ở những vị trí thích hợp để thỏa mãn được cả ba yêu cầu trên

Đặt vật cản (V) giữa nguồn sáng rộng S thấy trên màn có ba vùng khác nhau như hình vẽ Kết

luận nào sau đây là đúng khi nói về ba vùng trên?

Trang 34

A (I) là vùng sáng, (II) là bóng tối, (III) là bóng nửa tối.

B (II) là vùng sáng, (I) là bóng tối, (III) là bóng nửa tối

C (III) là vùng sáng,(II) là bóng tối, (I) là bóng nửa tối

D (I) là vùng sáng, (III) là bóng tối, (II) là bóng nửa tối

Đáp án đúng: A

Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về bóng tối và bóng nửa tối?

A Bóng tối nằm phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới

B Bóng nửa tối nằm phía sau vật cản, nhận được ánh sáng của một phần nguồn sáng truyền tới

C Có thể giải thích sự hình thành bóng tối và bóng nửa tối bằng định luật truyền thẳng ánh sáng

D Sự hình thành bóng tối và bóng nửa tối không liên quan gì đến định luật truyền thẳng của ánhsáng

Đáp án đúng: D

Giả sử tại một nơi nào đó trên Trái Đất có hiện tượng nhật thực toàn phần Kết luận nào sau đây

là sai?

A Thời điểm xảy ra hiện tượng là ban ngày

B Người đứng tại nơi đó không nhìn thấy Mặt Trời

C Nơi đó nằm trong vùng bóng nửa tối của Mặt Trăng

D Nơi đó nằm trong vùng bóng tối của Mặt Trăng

Đáp án đúng: C

Trang 35

Giả sử tại một nơi nào đó trên Trái Đất có hiện tượng nguyệt thực Kết luận nào sau đây là

đúng?

A Thời điểm xảy ra hiện tượng là ban đêm.

B Người đứng tại nơi đó không nhìn thấy Mặt Trăng

C Nơi đó nằm trong vùng bóng tối của Trái Đất

D Các kết luận A, B và C đều đúng

Đáp án đúng: D

Trong những vật sau đây: Mặt Trời, Trái Đất, Mặt Trăng, ngọn nến đang cháy, bóng đèn điện đang sáng, bóng đèn điện đang tắt, quyển sách, bông hoa, con đom đóm, cái cầu Những vật nào được xem là nguồn sáng và những vật nào là vật được chiếu sáng?

*Những vật được xem là nguồn sáng: Mặt Trời, ngọn nến đang cháy, bóng đèn điện đang sáng, bông hoa, con đom đóm

Những vật được chiếu sáng: Trái Đất, Mặt Trăng, bóng đèn điện đang tắt, quyển sách, bông hoa, cái cầu

Có người cho rằng mắt nhìn thấy mọi vật vì mắt ta phát ra một loại tia đặc biệt gọi là “tia nhìn”, khi tia này truyền đi, gặp vật nào thì ta nhìn thấy vật đó Quan niệm đó đúng hay sai? Tại sao?

*Quan niệm như vậy là sai

Giải thích: Sở dĩ mắt ta nhìn thấy một vật là do ánh sáng từ vật đó chiếu vào mắt Nếu có “tia nhìn” thì lẽ ra trong đêm tối, ta vẫn có thể nhìn thấy các vật Tuy nhiên thực tế không cho thấy điều đó, chỉ khi bật điện ta mới có thể nhìn thấy mọi vật Vậy khái niệm về “tia nhìn” là một kháiniệm sai lầm

Trang 36

Một học sinh cho rằng, tất cả các sao lấp lánh vào ban đêm đều là những nguồn sáng (hình vẽ)

Ý kiến của em như thế nào?

*Không phải tất cả các vì sao trên bầu trời mà ta nhìn thấy vào ban đêm đều là nguồn sáng.Thật ra, trong muôn vàn vì sao đó chỉ có một số vì sao tự phát sáng (giống như Mặt Trời), những

vì sao này được xem là nguồn sáng

Số còn lại không tự phát sáng được, ta nhìn thấy chúng là do chúng nhận ánh sáng từ một nguồn khác (như Mặt Trời chẳng hạn) và hắt một phần vào mắt ta, chúng là những vật được chiếu sáng

Tại sao khi nhìn vào một vật, ta có thể nhìn thấy nhiều màu sắc khác nhau như màu đỏ, màu vàng…? Hãy giải thích

*Trong ánh sáng chiếu từ Mặt Trời xuống có rất nhiều màu sắc khác nhau như đỏ, da cam, vàng, lục, lam, chàm tím,…

Khi nhìn một bông hoa, bông hoa nhận ánh sáng từ Mặt Trời và hắt một phần vào mắt ta Trong

số ánh sáng hắt vào mắt ta, một số màu của ánh sáng bị giữ lại, chỉ một số màu nào đó được truyền đi và hắt vào mắt ta gây cho ta cảm giác về màu sắc của những màu đó

Phát biều nào sau đây là đúng khi nói về nguồn sáng và vật sáng? Chọn câu trả lời đúng nhất

A Nguồn sáng là các vật tự phát ra ánh sáng.

B Các vật không tự phát ra ánh sáng mà được chiếu sáng gọi là các vật sáng

Trang 37

C Vật sáng bao gồm cả nguồn sáng.

D Các phát biểu A, B, và C đều đúng

Đáp án đúng: D

Trong những trường hợp sau đây, trường hợp nào mắt ta nhận biết được có ánh sáng?

A Ban ngày, có Mặt Trời, nhắm mắt

B Ban ngày, trời nắng, mở mắt

C Ban đêm, trong phòng có ngọn nến đang cháy, nhắm mắt

D Ban đêm, trong phòng kín, mở mắt và không bật đèn

Đáp án đúng: B

Một vật thỏa mãn điều kiện nào sau đây thì ta có thể nhìn thấy nó?

A Vật tự phát ra ánh sáng, đặt trước mặt người quan sát

B Vật không phát ra ánh sáng và đặt trong bong tối

C Vật tự phát ra ánh sáng nhưng giữa vật và mắt cách nhau một bức tường gạch

D Vật phát ra ánh sáng và đặt sau lưng người quan sát

Đáp án đúng: A

Vì sao ta nhận ra vật đen? Câu giải thích nào sau đây là đúng nhất?

Trang 38

Vật nào dưới đây được xem là nguồn sáng?

Sử dụng những từ thích hợp để điền vào chỗ trống (…) các câu sau đây:

Mắt ta nhận biết được < > khi có < > truyền vào mắt

Sở dĩ mắt có thể nhìn thấy một vật vì có < > từ < > truyền tới < >

Sử dụng những từ thích hợp để điền vào chỗ trống (…) các câu sau đây:

Mắt ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt

Sở dĩ mắt có thể nhìn thấy một vật vì có ánh sáng từ vật ấy truyền tới mắt ta

Những vật tự phát ra ánh sáng gọi là những nguồn sáng

Những vật không tự phát ra ánh sáng được nhưng có thể nhận ánh sáng bằng một nguồn khác và hắt vào mắt ta gọi là những vật sáng

Buổi trưa trời nắng, nằm trong nhà lợp tôn, nếu trên mái tôn có những lỗ thủng nhỏ thì ta thấy rất

rõ những chùm tia sáng hẹp xuyên qua lỗ tôn chiếu xuống nền nhà Vì sao ta có thể thấy rõ như vậy?

Trang 39

*Trong không khí có rất nhiều bụi Khi các hạt bụi này chuyển động đi vào vùng có ánh sáng chiếu qua lỗ của mái tôn xuống, ánh sáng Mặt Trời sẽ chiếu sáng các hạt bụi và hắt vào mắt ta làm ta thấy rõ chùm tia sáng chiếu qua lỗ tôn xuống nền nhà Thực chất là ta thấy các hạt bụi sáng mà thôi.

Khi ánh sáng chiếu vào bảng đen, vì sao bảng đen không ánh lên mà vẫn có màu đen? Hãy giải thích?

*Bảng đen là vật không tự phát ra ánh sáng và nó cũng không hắt lại những ánh sáng chiếu vào

nó (ánh sáng khi chiếu vào bị nó hấp thụ) Sở dĩ ta nhận ra bảng đen vì nó được đặt bên cạnh những vật sáng khác như bức tường phía sau chẳng hạn

Khi nhìn một vật qua tấm kính trong suốt, nếu kính mỏng thì mắt ta nhìn rất rõ vật còn nếu kính càng dầy thì càng khó nhìn Hãy giải thích vì sao như vậy?

*Khi ánh sáng truyền qua các vật trong suốt, một phần ánh sáng bị hấp thụ, nếu tấm kính càng dày thì ánh sáng phát ra từ vật sẽ bị hấp thụ càng nhiều cho nên ta càng khó nhìn thấy vật

Hãy giải thích về mặt vật lí: Vì sao những người bị khiếm thị (bị mù) không thể nhìn thấy mọi vật xung quanh?

*Những người khiếm thị không cảm nhận được ánh sáng chiếu vào mắt (do không mở mắt được hoặc các dây thần kinh thị giác không hoạt động) nên không thể nhìn thấy những vật ở xung quanh

Khi mua thước thẳng bằng gỗ, người ta thường đưa thước lên ngang tầm mắt để ngắm Làm như vậy có tác dụng gì? Nguyên tắc của cách làm này đã dựa trên kiến thức vật lí nào mà em đã học?

*Việc nâng thước lên để ngắm nhằm mục đích kiểm tra xem thước có thẳng hay không Nguyên tắc của cách làm này đã dựa trên định luật truyền thẳng của ánh sáng

Trang 40

Trên hình vẽ là đường đi của một chùm sáng hẹp trong không khí từ A đến B Theo em cách vẽ nào đúng? Tại sao?

*Cách vẽ (II) là đúng Vì ánh sáng truyền theo đường thẳng

Trong những vật sau đây: Tấm kính thủy tinh trắng, tấm vải, không khí, tấm gỗ, tấm bìa cứng, nước nguyên chất, vật nào được xem là trong suốt và có thể cho ánh sáng truyền qua?

*Các vật trong suốt gồm: Tấm kính thủy tinh trắng, không khí, nước nguyên chất Các vật này cho ánh sáng truyền qua

Một học sinh cho rằng, chiếc đèn pin (thường dùng trong gia đình) chỉ có thể tạo ra chùm sáng phân kì Theo em, kết luận này có đúng với thực tế không? Tại sao?

*Kết luận như vậy là không đúng Đèn pin có thể tạo ra được chùm sáng hội tụ, chùm sáng song song hoặc chùm sáng phân kì Ở vành trước của đèn pin có một bộ phận quay được, nếu điều chỉnh một cách khéo léo, ta có thể thu được chùm sáng hội tụ, song song hoặc phân kì

Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về đường truyền của ánh sáng trong không khí đồng chất?

A Là đường thẳng

Định dạng
Số trang	392
Dung lượng	5,84 MB