Anh chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ bằng việc cảm nhận những đoạn thơ trong bài Tây Tiến và Sóng.. - Xác định đúng nội dung nghị luận: Qua cảm nhận các đoạn trích Tâ[r]
Trang 11
SỞ GD & ĐT BẮC NINH
CỤM GB-LT
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi gồm: 02 trang)
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 GIAO LƯU CỤM GIA BÌNH – LƯƠNG TÀI LẦN THỨ NHẤT
Môn thi: NGỮ VĂN Ngày thi 23 tháng 12 năm 2018
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (4 điểm): Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau đây:
“ Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
Mẹ tuy không đẻ, không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong Ngày xưa má mẹ cũng hồng Bên anh, mẹ thức lo từng cơn đau Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Để cho mái tóc trên đầu anh đen Đâu con dốc nắng đường quen Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần Thương anh thương cả bước chân Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thuở nào Truyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh …”
( Trích “Mẹ của anh”- Xuân Quỳnh)
Câu 2 (6 điểm):
Anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn về ý nghĩa mà câu chuyện sau đây gợi ra
Nhờ có rất nhiều số 0 đi theo sau mà số 1 trở thành khổng lồ Những số 0 theo sau
ấy cũng lấy làm vinh dự và tự hào lắm Bởi thế, đi đâu chúng cũng kể lể, vỗ ngực nói rằng: “Ta là khổng lồ”
Câu 3 (10 điểm):
“ Có người nói thẳng tới cái vô cùng tận của trời xanh; có người nói cái vô cùng tận của trời xanh qua cái rộng của biển; cũng có người thấy trời xanh vô cùng tận
Trang 22
trong bát nước và cũng có người chỉ nói tới một giọt ánh sáng để thấy cái vô cùng tận của trời xanh”
( Văn Cao- Tuyển tập thơ- NXB Văn học H.1994- trang 154)
Anh chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ bằng việc cảm nhận những đoạn thơ sau:
“ Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
( Trích: Tây Tiến – Quang Dũng, SGK Ngữ Văn 12, tập 1)
Và:
“ Con sóng dưới lòng sâu Con sóng tên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh - một phương ” ( Trích : Sóng – Xuân Quỳnh, SGK Ngữ Văn 12, tập 1)
====== Hết ======
Trang 3
1
SỞ GD&ĐT BẮC NINH
CỤM GB-LT
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI GIAO LƯU HSG LỚP 12
NĂM HỌC 2018 - 2019 MÔN: NGỮ VĂN Thời gian làm bài 150 phút (không kể thời gian giao đề)
1
Cảm nhận về đoạn thơ trích trong bài : “Mẹ của anh”- Xuân
Quỳnh)
4
Thí sinh biết cách làm bài cảm nhận văn học, kết hợp nhuần nhuyễn
các thao tác lập luận Hành văn mạch lạc, lưu loát, giàu chất văn
Thí sinh có thể có những cảm nhận riêng, song cần nêu được những ý
sau:
0.5
– Về nội dung:
Đoạn thơ là lời thủ thỉ tâm tình về tình mẫu tử nhưng lại được cảm
nhận trong cái nhìn của một nàng dâu với người mẹ chồng
+ Dù không phải là người đã sinh thành và nuôi dưỡng mình nhưng
với Xuân Quỳnh mẹ lại là người mà chị chịu ơn suốt đời , mẹ trở
thành mẹ của cả ‘chúng mình đấy thôi ’’
+ Xuân Quỳnh đã tái hiện hình ảnh người mẹ một thời tần tảo, hi sinh
thầm lặng để làm sáng lên công lao ‘dưỡng dục sinh thành’’ ra anh
.Đó là người mẹ của một thời : má mẹ cũng hồng/ mẹ thức lo từng
cơn đau/ là dốc nắng đường quen/chợ xa gánh nặng để rồi giờ đây
tóc mẹ trắng phau còn mái tóc trên đầu anh đen
+ Mẹ không chỉ tạo ra dáng vóc hình hài , không chỉ nuôi anh lớn mà
mẹ còn thổi vào anh cả một hồn thơ dạt dào Những lời ru, những
câu chuyện cổ tích đầy chất nhân văn của mẹ ấy sẽ theo anh suốt cả
cuộc đời
2
– Về nghệ thuật:
+ Mạch thơ rất tự nhiên, không gượng ép, lấy sự chân thực trong tình
cảm của một nàng dâu với mẹ chồng làm điểm tựa cho sự sáng tạo
+ Thể thơ lục bát, hình ảnh thơ gần gũi, quen thuộc đã làm nên sức
hấp dẫn cho đoạn thơ
1
– Đánh giá chung:
Đoạn thơ là lời ngợi ca, niềm tự hào và lòng biết ơn của Xuân
0.5
Trang 42
Quỳnh về người mẹ chồng của mình Bằng sự chân thành hóm hỉnh,
Xuân Quỳnh như đã hóa giải được mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu,
một mối quan hệ không dễ điều hòa trong xã hội Đoạn thơ thực sự là
tấm lòng thơm thảo của một nàng dâu giành cho Mẹ của anh
2 Suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa gợi ra từ câu chuyện :
Niềm tự hào của con số 0
6
- Đảm bảo đúng cấu trúc của một bài văn nghị luận, có mở bài, thân
- Xác định đúng nội dung nghị luận: mỗi người cần nhận thức đúng giá
trị bản thân trong mối quan hệ với những người xung quanh 0.5
- Tổ chức lập luận chặt chẽ, có luận điểm, luận cứ rõ ràng, sáng tạo
trong trình bày, diễn đạt, văn viết có cảm xúc 0.5
- Hiểu được câu nói, bày tỏ được quan điểm của mình về câu nói, có
+ Số 0 nếu đứng một mình thì vô nghĩa Nghĩa bóng là chỉ con người và
sự vật không có giá trị
+ Số 0 chỉ có giá trị khi đứng sau số 1, như những cá nhân đứng trong
một tập thể có người đứng đầu tài năng
+ Con số 0 trong chuyện không hiểu nên tự coi mình là con số khổng lồ
nên đi đâu cũng vinh dự, tự hào, vỗ ngực khoe mình: Ta là khổng lồ
+ Thông điệp của câu chuyện: Trong cuộc sống mỗi người cần nhận thức
đúng giá trị bản thân trong mối quan hệ với những người xung quanh
Nếu không con người ta rất dễ trở nên ảo tưởng
Câu chuyện gợi cho ta nhiều suy nghĩ về lẽ sống và cách ứng xử ở đời:
+ Số 0 đã phạm sai lầm vì nó không nhận thức được giá trị của bản thân
và cũng không thấy được giá trị của các con số đứng trước nó (dù là bé
như số 1) Cũng vậy, trong cuộc sống,nhiều người không nhận thấy giá trị
của bản thân và giá trị của những người khác Họ quá đề cao mình và
Trang 53
xem thường người khác Đó là một sai lầm và càng sai lầm hơn khi cứ
huênh hoang, kiêu ngạo, tự hào về những gì mình không có (Dẫn chứng)
+ Ngược lại, nếu ý thức đúng về mình thì ngay cả số 0 cũng rất có ý
nghĩa Nó góp phần tạo nên sự vĩ đại Con người cũng vậy, khi đứng
trong một tập thể, dù bình thường nhưng nếu ý thức được bản thân và có
người định hướng , dẫn dắt, thì sẽ có cách sống, ứng xử giản dị, khiêm
nhường, đúng mực góp phần tạo nên sức mạnh, giá trị lớn lao ( Dẫn
chứng)
+ Cá nhân và tập thể phải gắn kết với nhau, cá nhân phải có trách nhiệm
xây dựng tập thể và sức mạnh của tập thể sẽ được làm nên từ mỗi cá
nhân
+ Thực tế, có những người biết nhận thức đúng giá trị bản thân và biết
trân trọng người khác, có y thức xây dựng tập thể vững mạnh Nhưng
cũng không hiếm những người quá đề cao bản thân, không biết quí trọng
giá trị của những người xung quanh, không có y thức xây dựng tập thể
Bài học nhận thức và hành động:
Mỗi người cần nhận thức đúng giá trị của bản thân trong mối quan hệ với
những người xung quanh
0.5
3
“ Có người nói thẳng tới cái vô cùng tận của trời xanh; có người
nói cái vô cùng tận của trời xanh qua cái rộng của biển; cũng có
người thấy trời xanh vô cùng tận trong bát nước và cũng có người
chỉ nói tới một giọt ánh sáng để thấy cái vô cùng tận của trời xanh”
( Văn Cao- Tuyển tập thơ- NXB Văn học H.1994- trang 154)
Anh chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ
bằng việc cảm nhận những đoạn thơ trong bài Tây Tiến và Sóng
10
- Đảm bảo đúng cấu trúc của một bài văn nghị luận, có mở bài, thân 0.5
Trang 64
bài, kết bài
- Xác định đúng nội dung nghị luận: Qua cảm nhận các đoạn trích
Tây Tiến và Sóng để thấy: mỗi người cầm bút đều phải thể hiện được
cá tính sáng tạo của mình, cá tính sáng tạo riêng ấy đã làm nên cái
độc đáo riêng, sức hấp dẫn riêng của mỗi tác phẩm
0.5
- Tổ chức lập luận chặt chẽ, có luận điểm, luận cứ rõ ràng, sáng tạo
trong trình bày, diễn đạt, văn viết có cảm xúc 1.5
- Hiểu được ý kiến, chứng minh, làm rõ ý kiến qua việc cảm nhận
đoạn thơ
Lưu ý: Học sinh có thể có nhiều cách trình bày nhưng bài viết cần
đảm bảo những ý cơ bản trong Hướng dẫn chấm Những bài làm có
hướng đi khác nhưng phù hợp, thuyết phục vẫn cho điểm hợp lí
Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận 0,5
- Cùng là một đối tượng cần thể hiện đó là cái vô cùng tận của bầu
trời xanh, nói rộng ra là cùng 1 nội dung cần được chuyển tải đến
người đọc, nhưng mỗi người cẩm bút lại chọn cho mình một cách thể
hiện riêng, độc đáo, không lặp lại, có những cách khám phá rất riêng
Do đó, ý nghĩa của nhận định trên là: trong sáng tạo nghệ thuật, mỗi
người cầm bút đều phải tìm cách thể hiện được cá tính sáng tạo của
mình, không lặp lại chính mình và từ đó cá tính sáng tạo của mỗi cây
bút sẽ làm nên cái độc đáo riêng, sức hấp dẫn riêng của mỗi tác
phẩm,
- Nhận định trên đề cao vai trò của cá tính sáng tạo ở mỗi nhà văn,
cá tính sáng tạo sẽ thúc đẩy sự phát triển của văn học, làm cho bức
tranh văn học trở nên phong phú, đa dạng
* Đoạn thơ trong Tây Tiến:
- Nội dung: Nỗi nhớ của người lính Tây Tiến về vẻ đẹp thơ mộng của
thiên nhiên và con người miền Tây :
+ Thiên nhiên hoang sơ, gợi cảm: những bông lau chập chờn, lay
động trên những bến bờ như cũng có hồn; những bông hoa dập dềnh
trên dòng nước lũ cũng mang hồn cảnh vật quyến luyến, tình tứ (hoa
1.5
Trang 75
đong đưa chứ không phải là đung đưa)
+ Nổi lên trên nền cảnh của bức tranh thiên nhiên thơ mộng là hình ảnh một dáng người vững chãi trên con thuyền độc mộc, giữa dòng nước lũ Hình ảnh ấy tạo thêm một nét đẹp rắn rỏi, khoẻ khoắn cho bức tranh thiên nhiên thơ mộng, mềm mại, đẹp mơ màng
+ Nỗi nhớ thể hiện tình cảm gắn bó, khăng khít với thiên nhiên, con người cuộc sống miền Tây Qua đó ta thấy được tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, hào hoa của người lính Tây Tiến
- Nghệ thuật
+ Hình ảnh được sáng tạo bằng bút pháp lãng mạn, chấm phá, gợi tả Gợi hồn thiên nhiên hoang vu qua hình ảnh : hồn lau Gợi vẻ đẹp thơ mộng của thiên nhiên qua hình ảnh : hoa đong đưa v v Tả nỗi nhớ
về một buổi chia li, nhưng nhà thơ đã làm « nhòe », « mờ » đi rất nhiều chi tiết về buổi chia li ấy, phủ lên trên nó một làn khói sương bảng lảng của núi rừng Tây Bắc : Người đi là ai ? Ai tiễn ? v v Sự
mờ, nhòe ấy nhằm làm nổi bật lên tâm trạng trong buổi đưa tiễn : Nỗi nhớ chơi vơi và bâng khuâng da diết
+ Ngôn ngữ có những kết hợp từ độc đáo mới lạ, tạo sắc thái mới cho
từ ngữ (hoa đong đưa)
+ Giọng thơ bâng khuâng, man mác, những câu hỏi tu từ (có nhớ, có thấy…) gợi lại cảnh chia tay trong một chiều sương mờ bao phủ nơi
Châu Mộc
* Đoạn thơ trong Sóng :
- Nội dung : Với cấu trúc song hành của hai hình tượng sóng và em,
Xuân Quỳnh đã tìm đuợc một cách thể hiện xác đáng vẻ đẹp tâm hồn
của người phụ nữ trong tình yêu Đó là một tình yêu gắn liền với nỗi
nhớ và sự thủy chung
+ Nỗi nhớ trong tình yêu : Mượn hình ảnh con sóng nhớ bờ, tác giả
đã thể hiện nỗi nhớ của em đối với anh Đó là nỗi nhớ cồn cào, da
diết Nỗi nhớ ấy như dàn trải khắp cả không gian(dưới lòng sâu/ trên
mặt nước) và thời gian (ngày/ đêm), chiếm lĩnh cả tầng sâu lẫn bề
mặt Đặc biệt nỗi nhớ ấy còn ăn sâu cả vào tiềm thức của em bởi đến
ngay cả trong mơ em cũng vẫn chỉ một niềm thao thức về anh Khổ
thơ dư ra 2 câu như để diễn đạt cho thỏa ngút ngàn của nỗi nhớ
+ Sự thủy chung trong tình yêu được Xuân Quỳnh diễn đạt bằng cách
0.5
1.5
Trang 86
nói ngược : Xuôi phương bắc, ngược phương nam Mượn cách nói ấy,
Xuân Quỳnh muốn khẳng định dù cuộc đời có xuôi có ngược, dù
không gian có trăm phương nghìn hướng thì em cũng chỉ hướng về
một phương duy nhất là phương anh Khổ thơ như một lời thề thủy
chung son sắt của em và cũng là vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ khi
yêu Một vẻ đẹp mang tính truyền thống của người con gái Việt Nam
- Nghệ thuật :
Thể thơ năm chữ, nhịp điệu thơ đa dạng, linh hoạt tạo nên âm
hưởng của những con sóng: lúc dạt dào sôi nổi, lúc sâu lắng dịu êm
rất phù hợp với việc gởi gắm tâm tư sâu kín và những trạng thái tình
cảm phức tạp của tâm hồn Cấu trúc bài thơ được xác lập theo kiểu
đan xen giữa hình tượng sóng-bờ, anh-em cùng với các thủ pháp nghệ
thuật điệp, đối, so sánh, nhân hóa cũng góp phần làm nên nét đặc sắc
cho đoạn thơ
0.5
+ Hai đoạn thơ cùng viết về nỗi nhớ, nhưng mỗi nhà thơ lại có những
cách cảm nhận riêng Nỗi nhớ trong Tây Tiến là nỗi nhớ chơi vơi,
bâng khuâng lan tỏa trong chiều sương bảng lảng Nỗi nhớ ấy thể
hiện tình cảm gắn bó, khăng khít của Quang Dũng với thiên nhiên,
con người cuộc sống miền Tây Qua đó ta thấy được tâm hồn tinh tế,
nhạy cảm, hào hoa của người lính Tây Tiến Còn nỗi nhớ của Xuân
Quỳnh trong đoạn thơ Sóng lại là nỗi nhớ da diết, cồn cào của một
tâm hồn người phụ nữ đang yêu, là sự chân thành, mộc mạc như
chính vẻ đẹp muôn đời của người phụ nữ Việt Nam
+ Những cảm nhận riêng của Quang Dũng và Xuân Quỳnh trong hai
đoạn thơ trên đã làm nên cái độc đáo, sức hấp dẫn riêng của mỗi tác
phẩm cũng như làm nên phong cách riêng không trộn lẫn của Quang
Dũng và Xuân Quỳnh trong nền văn học Việt Nam
+ Những cá tính sáng tạo riêng ấy của các nhà thơ cũng thúc đẩy sự
phát triển của văn học, làm cho bức tranh văn học trở nên phong phú,
đa dạng với những tác phẩm có sức lay động lòng người và khả năng
sống mãi với thời gian
1
0.25
0.25
====== Hết ======