Hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư tại Công ty tin học, thương mại, công nghệ và tư vấn ICT

hợp Hà Nội”;…Hay một số nghiên cứu mới đề cập đến quá trình thực hiện và quản lý các dự án, kỹ thuật phân tích nội dung tài chính và kinh tế, có thể kể đến như Phân tích kinh tế và tài[r]

LỜI MỞ ĐẦU

Tại Việt Nam, công tác lập dự án đầu tư đã được quan tâm, các bản dự án đã trở thành một căn cứ pháp lý không thể thiếu nhưng chất lượng của các tài liệu này còn hạn chế, chưa đảm bảo yêu cầu cũng như phát huy được vai trò hướng dẫn trong hoạt động đầu tư Điều này đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện và nâng cao chất lượng của các bản dự

án

Công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT với hơn 10 năm trong lĩnh vực tư vấn, đặc biệt là tư vấn lập dự án, đã trở thành một đối tác tin cậy của các chủ đầu

tư – khách hàng trong cả nước Tuy đã đạt được nhiều thành công trong lĩnh vực tư vấn lập dự án, nhưng công tác soạn thảo dự án tại công ty vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn vấn đề: “Hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư tại công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình

NỘI DUNG

1 Tổng quan

Trong giai đoạn qua, các bản dự án đã ngày càng đóng vai trò quan trọng – là cơ sở pháp lý, căn cứ không thể thiếu trong hồ sơ dự án mà chủ đầu tư cần chuẩn bị Việc lập

dự án – soạn thảo một tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định là rất phức tạp, hoạt động này đòi hỏi chủ đầu tư phải có một lực lượng nhân viên có kinh nghiệm và trình độ trong nhiều ngành, lĩnh vực Trong khi đó, các chủ đầu tư thường không đáp ứng được yêu cầu về năng lực thực hiện lập dự án, do đó, công tác lập dự án tại các công ty tư vấn

ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ đầu tư

Mặc dù công tác lập dự án đã được các tác giả trong và ngoài nước xem xét nhưng mới tập trung ở góc độ chủ đầu tư, đề cập đến các dự án đầu tư phát triển trong ngành viễn thông, nông nghiệp, bất động sản, Các công trình nổi bật liên quan đến đề tài nhưLuận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Hồng Minh (2003) với đề tài: “Phương hướng và những biện pháp chủ yếu nhằm đổi mới công tác lập và thẩm định dự án đầu tư ngành công nghiệp đồ uống của Việt Nam”; Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Thị Thu Hương

(2003) với đề tài:”Một số vấn đề hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư nước ngoài trong ngành bưu chính viễn thông”; Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Thu Hà (2011) với đề tài: “Hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư xây dựng tại công ty cổ phần Tư vấn và Tổng hợp Hà Nội”;…Hay một số nghiên cứu mới đề cập đến quá trình thực hiện và quản lý các

dự án, kỹ thuật phân tích nội dung tài chính và kinh tế, có thể kể đến như Phân tích kinh

tế và tài chính cho hoạt động quản lý thiết kế và dự án của tác giả Abol Ardalan (2000); Lập dự án đầu tư: hướng dẫn phân tích tài chính và kinh tế của tác giả Lech Kurowski & David Sussman (2011)

Chính vì vậy, khi thực hiện luận văn này, tác giả muốn hệ thống lại các nội dung liên quan đến công tác lập dự án tại công ty tư vấn, đặc biệt xem xét hoạt động này tại công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT nhằm hoàn thiện công tác lập

dự án tại công ty ICT cũng như các công ty tư vấn

2 Khái quát về công tác lập dự án đầu tư tại công ty tư vấn

Lập dự án đầu tư tại công ty tư vấn là tập hợp các hoạt động xem xét chuẩn bị tính toán toàn diện các khía cạnh kinh tế, kỹ thuật, điều kiện tự nhiên, pháp lý,… trên cơ sở

đó xây dựng một kế hoạch hoạt động phù hợp đáp ứng được yêu cầu của chủ đầu tư Các công ty tư vấn khi tham gia vào hoạt động lập dự án phải tuân thủ các quy định của pháp luật về luật doanh nghiệp, quy định của các bộ ngành và thường được thể hiện qua trình độ chuyên môn và số lượng đội ngũ nhân sự Các công ty tư vấn lập dự án sẽ có chức năng giúp chủ đầu tư – khách hàng lập các báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng tiêu chuẩn, quy định của pháp luật

Để phát huy vai trò của các công ty tư vấn và đảm bảo mọi công cuộc đầu tư đều có hiệu quả, công tác lập dự án tại công ty tư vấn cần đảm bảo cơ cấu tổ chức rõ ràng, tập trung nhưng linh hoạt, đảm bảo sự giao tiếp hiệu quả, đảm bảo đúng tiến độ, phạm vi chi phí cho phép và đảm bảo nghiên cứu toàn diện các khía cạnh của dự án

Tại các công ty tư vấn thì quy trình lập dự án đầu tư bao gồm 4 giai đoạn: (i) Xác định nhu cầu, mục tiêu của khách hàng; (ii) Xây dựng kế hoạch thực hiện; (iii) Triển khai thực hiện nghiên cứu; (iv) Trình bày với khách hàng và hoàn thiện dự án với các bước như sau:

- Xác định nhu cầu, mục tiêu của khách hàng

- Lập nhóm sọan thảo dựán

- Xác định nhiệm vụ và dự trù kinh phí soạn thảo

- Xây dựng lịch trình và phân công công việc

- Thực hiện lập dự án

- Mô tả dự án và trình bày với chủ đầu tư – khách hàng

- Hoàn thiện văn bản dự án

Trong quá trình nghiên cứu, các cán bộ dự án tại công ty tư vấn có thể áp dụng nhiều phương pháp để đánh giá các vấn đề Một số phương pháp tiêu biểu được trình bày như sau:

- Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp phân tích rủi ro

- Phương pháp dự báo kinh tế

- Phương pháp phân tích theo chỉ tiêu

- Phương pháp phân tích ma trận các bên liên quan

- Phương pháp phân tích SWOT

Mỗi một quốc gia, ngành, lĩnh vực, tổ chức, đơn vị lại có hướng dẫn khác nhau về nội dung của các bản dự án, nhưng nhìn chung, các đơn vị tư vấn đều phải tuân thủ theo các quy định và đảm bảo nghiên cứu các khía cạnh sau:

- Các điều kiện vĩ mô

- Nội dung nghiên cứu thị trường

- Nội dung nghiên cứu kỹ thuật

- Nội dung nghiên cứu tổ chức, quản lý và nhân sự

- Nội dung phân tích tài chính

- Nội dung phân tích kinh tế - xã hội

Đánh giá về công tác lập dự án đầu tư tại các công ty tư vấn thường rất phức tạp bởi đây là hoạt động cung cấp dịch vụ tư vấn mà kết quả đem lại là sản phẩm hữu hình – các bản dự án hay báo cáo nghiên cứu khả thi Từ đặc điểm của công tác lập dự án tại công ty

tư vấn, tác giả đề xuất hai nhóm chỉ tiêu đánh giá kết quả và chất lượng công tác lập dự

án

Kết quả của công tác lập dự án được phản ánh qua các chỉ tiêu sau:

- Số dự án đã lập (Q)

- Số dự án hoàn thành đúng tiến độ (T)

- Số dự án được phê duyệt (P)

- Số dự án được thực hiện thành công (I)

- Doanh thu từ lĩnh vực tư vấn lập dự án (R)

Chất lượng của công tác lập dự án được đánh giá qua hai nhóm chỉ tiêu:

- Các chỉ tiêu định tính: tính hệ thống, tính khoa học và tính thực tiễn

- Các chỉ tiêu định lượng:

- Tỷ lệ dự án được phê duyệt = P

Q x 100%

- Tỷ lệ dự án hoàn thành đúng tiến độ = T

Q x 100%

- Tỷ lệ dự án được thực hiện thành công = I

Qx 100%

Hoạt động lập dự án tại công ty tư vấn tương đối phức tạp và chịu tác động của nhiều nhân tố Trong đó, môi trường kinh tế, môi trường pháp lý và yêu cầu của chủ đầu

tư là nhóm nhân tố khách quan tác động đến công tác lập dự án Bên cạnh đó, công tác lập dự án đầu tư cũng chịu sự tác động của các nhân tố chủ quan bao gồm nhân sự, nguồn thông tin, cơ sở vật chất, tổ chức công tác lập dự án đầu tư và sự phối hợp của các bên liên quan

3 Thực trạng công tác lập dự án đầu tư tại công ty Tin học, Thương mại, Công

nghệ và Tư vấn ICT giai đoạn 2008 - 2014

3.1 Thực trạng công tác lập dự án đầu tư tại công ty ICT giai đoạn 2008 - 2014

Công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT thành lập năm 1993, trải qua hơn 22 năm hoạt động trong lĩnh vực cung cấp thiết bị và 10 năm trong lĩnh vực tư vấn, đặc biệt là tư vấn lập dự án đầu tư sử dụng nguồn vốn ODA

Về cơ bản, công ty ICT chưa có một quy trình cụ thể nhưng công tác lập dự án thường được triển khai theo 5 bước sau:

Bước 1: Cử chủ nhiệm dự án – Lập nhóm soạn thảo

Bước 2: Lập lịch trình công việc

Bước 3: Viết dự án

Bước 4: Gửi chủ đầu tư

Bước 5: Hoàn thiện dự án – Bàn giao sản phẩm – Lưu trữ

Công ty ICT thường áp dụng các phương pháp phổ biến như thu thập thông tin, so sánh đối chiếu, phân tích các chỉ tiêu trong nghiên cứu các nội dung dự án Cán bộ dự án tại công ty ICT tập trung nghiên cứu các nội dung được quy định trong các văn bản pháp luật, các hướng dẫn của cơ quan nhà nước, trong đó tập trung làm rõ 6 khía cạnh sau:

- Nội dung nghiên cứu các điều kiện vĩ mô: các bộ dự án đã nghiên cứu đầy đủ các khía cạnh và phương pháp thu thập thông tin và phương pháp so sánh đã phát huy được tác dụng trong việc cung cấp nguồn thông tin quan trọng và giúp các đánh giá được chính xác hơn

- Nội dung nghiên cứu thị trường chưa được chú trọng và xem xét, những phân tích mới mang tính chất định tính, còn khá sơ sài Cán bộ dự án chưa sử dụng các phương pháp dự báo, phương pháp so sánh trong phân tích nội dung này

- Nội dung nghiên cứu kỹ thuật được xem xét đánh giá ở tất cả các khía cạnh quy

mô, công suất, công nghệ thiết bị, cơ sở hạ tầng, địa điểm, giải pháp thiết kế, xây dựng, đánh giá tác động môi trường và lập lịch trình thực hiện Các phương pháp so sánh, thu thập thông tin được áp dụng khá tốt, phát huy được vai trò của mình Tuy nhiên, Cán bộ

dự án chưa có sự so sánh, đánh giá giữa các phương án, vì vậy, phương án được đề xuất chưa được khẳng định là tốt nhất

- Nội dung tổ chức, quản lý và nhân sự được xem xét cẩn thận, đầy đủ từ giai đoạn chuẩn bị đến thực hiện và vận hành dự án Các phương pháp thu thập thông tin và so sánh đối chiếu được sử dụng trong từng khía cạnh nghiên cứu

- Nội dung phân tích hiệu quả tài chính đã được nghiên cứu dưới khía cạnh tổng mức đầu tư, xác định dòng tiền và các chỉ tiêu hiệu quả Tuy nhiên, cán bộ tư vấn tại công ty chưa xem xét, đánh giá về khía cạnh an toàn của nguồn vốn, của các chỉ tiêu hiệu quả Phương pháp thu thập thông tin và so sánh đã được sử dụng nhưng chưa phát huy được hết ưu điểm, các phương pháp phân tích rủi ro, dự báo chưa được quan tâm

- Nội dung phân tích kinh tế - xã hội đã ngày càng hoàn thiện hơn với việc tính các chỉ tiêu định lượng để phân tích đánh giá Các phương pháp thu thập thông tin, dự báo bước đầu đã được áp dụng thành công

3.2 Đánh giá về thực trạng công tác lập dự án đầu tư tại công ty ICT giai đoạn

2008 – 2014

 Về kết quả công tác lập dự án đầu tư tại công ty ICT

Trong giai đoạn 2008 – 2014, tổng số dự án công ty ICT đã lập tăng dần qua các năm bên cạnh số dự án hoàn thành tiến độ mặc dù nhỏ nhưng cũng có những dầu hiệu tích cực trong cùng kỳ Công tác tư vấn lập dự án cũng đóng góp đáng kể vào doanh thu

của công ty ICT, con số này tăng từng năm trong giai đoạn 2008 – 2014

Các dự án công ty ICT đã lập chủ yếu trong lĩnh vực y tế (14 dự án), giáo dục (9 dự án) và phát triển đô thị, hỗ trợ kỹ thuật Nhìn chung, đa phần các dự án được đội ngũ cán

bộ tư vấn tại công ty thực hiện soạn thảo thì đều liên quan đến cung cấp thiết bị, có một

số ít dự án xây dựng công trình

Phân loại các dự án

Nguồn vốn

Lĩnh vực

Nguồn: Văn phòng công ty ICT

Số dự án đạt tiến độ là tương đối thấp, chỉ 10 dự án, chiếm tỷ lệ 30,3%, nhưng số dự

án được phê duyệt là khá cao với 24 dự án, có tỷ lệ dự án được phê duyệt lên tới 72,73%

Chất lượng công tác lập dự án tại công ty ICT giai đoạn 2008 - 2014

Số dự án hoàn thành đúng tiến độ (T) Dự án 10

Tỷ lệ dự án hoàn thành đúng tiến độ (=𝑇

Tỷ lệ dự án được phê duyệt (=𝑃𝑄 × 100%) % 72,73

Về mặt định tính, mặc dù còn nhiều hạn chế nhưng công tác lập dự án tại công ty ICT

đã phần nào đạt được tính hệ thống, khoa học và thực tiễn, thể hiện qua các bước thực hiện rõ ràng, các nội dung nghiên cứu đầy đủ và việc áp dụng các phương pháp trong

nghiên cứu

 Những hạn chế

Công ty chưa có một quy trình lập dự án chi tiết, việc tổ chức, triển khai các công việc chưa thực sự khoa học

Nội dung dự án chưa được xem xét đầy đủ, kĩ lưỡng ở tất cả các khía cạnh

Công ty ICT chưa thực sự áp dụng đa dạng các phương pháp trong quá trình soạn thảo

Các dự án thường chậm tiến độ

 Về nguyên nhân

- Sự biến động của thị trường

- Sự thay đổi của pháp luật

- Sự thay đổi trong yêu cầu của chủ đầu tư

- Số và chất lượng cán bộ lập dự án chưa ổn định

- Sự thiếu hụt về nguồn thông tin

- Cơ sở vật chất lỗi thời, chưa được quan tâm đúng mức

- Chưa có một quy trình lập dự án cụ thể

- Thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan

4 Giải pháp hoàn thiện công tác lập dự án đầu tư tại công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT đến 2020

Tác giả đã tiến hành phân tích SWOT để làm rõ các đặc điểm của công ty ICT như sau:

Điểm mạnh: Lãnh đạo công ty tạo điều kiện cho công tác tư vấn lập dự án; Khách hàng tin tưởng; Cán bộ lập dự án có năng lực, kinh nghiệm, được đào tạo bài bản; Phân tích đầy đủ các nội dung trong dự án; Có mối quan hệ mật thiết với nhiều đơn vị

Điểm yếu: Công tác tổ chức soạn thảo chưa khoa học, chặt chẽ; Cơ sở vật chất thiếu

và yếu; Đội ngũ nhân sự thiếu ổn định

Cơ hội: Nhu cầu xây dựng lớn, nhiều dự án ra đời, nhu cầu tư vấn lập dự án lớn; Có điều kiện áp dụng công nghệ, phần mềm phương pháp, kỹ thuật mới

Thách thức: Áp lực cạnh tranh trong lĩnh vực tư vấn lập dự án ngày càng lớn; Tìm

ra hướng đi mới cho công tác lập dự án

Do đó, để phát huy được thế mạnh, khắc phục điểm yếu, tận dụng tốt các cơ hội và đối phó kịp thời với những thách thức từ môi trường bên ngoài, công ty ICT cần thực hiện các công việc sau:

Thứ nhất, xây dựng một quy trình lập dự án khoa học Trước hết cần nhận dạng các đặc điểm cơ bản của dự án để lập nhóm soạn thảo, lập đề cương, dự trù kinh phí và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên Từ đó, xác định phương pháp và tiến hành thu thập thông tin, viết dự án Cuối cùng cán bộ dự án phải có sự trao đổi, tham vấn ý kiến các bên liên quan để hoàn thiện nội dung và bàn giao sản phẩm cho chủ đầu tư

Thứ hai, nghiên cứu toàn diện các khía cạnh của bản dự án Nhóm soạn thảo cần nghiên cứu kĩ lưỡng trong từng nội dung chi tiết, đưa ra những đánh giá, phân tích có cơ

sở khoa học, đảm bảo tính khách quan

Thứ ba, áp dụng đa dạng các phương pháp lập dự án Cán bộ dự án tại công ty ICT cần tìm hiểu về các phương pháp lập dự án, áp dụng một cách linh hoạt nhằm phát huy được hết ưu điểm của các phương pháp cũng như đảm bảo tính khoa học, hệ thống trong từng nội dung nghiên cứu

Thứ tư, xây dựng một đội ngũ chuyên gia lập dự án chuyên nghiệp Trong đó, cần nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ dự án tại công ty, xây dựng một chế độ tuyển dụng hợp lý, chính sách lương, phúc lợi hấp dẫn nhằm thu hút nhân tài

Thứ năm, tăng cường đầu tư máy móc, trang thiết bị, công nghệ phục vụ lập dự án Công ty ICT cần đầu tư nâng cấp, mua mới hệ thống máy tính, phần mềm chuyên ngành – những công cụ quan trọng giúp cho hoạt động lập dự án được triển khai nhanh chóng

và hiệu quả

Thứ sáu, đa dạng hóa các nguồn thông tin và đổi mới phương thức lưu trữ

Thứ bảy, xây dựng mối quan hệ mật thiết với các đơn vị Trong đó, công ty ICT cần

tổ chức báo cáo và thảo luận, thường xuyên liên lạc trao đổi với chủ đầu tư và bố trí một điều phối viên làm công tác theo dõi, quản lý dự án

KẾT LUẬN

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và các dịch vụ tư vấn đầu tư ngày càng trở thành các dịch vụ phổ biến, công ty Tin học, Thương mại, Công nghệ và Tư vấn ICT đã không ngừng cải thiện, nâng cao chất lượng các dịch vụ tư vấn của mình, đặc biệt

là công tác lập dự án đầu tư, và bước đầu đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ: số lượng các dự án nhận về ngày càng nhiều, doanh thu từ hoạt động tư vấn ngày càng tăng, hoạt động tư vấn lập dự án ngày càng chuyên nghiệp hơn, tạo được uy tín đối với nhiều đối tượng khách hàng, kể cả những khách hàng lớn Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt hiện nay, công ty cần phải xây dựng chiến lược kinh doanh hợp lý, thận trọng trong từng bước đi, và phải cải tiến hơn nữa, nâng cao chất lượng dịch vụ của mình hơn nữa, đặc biệt là công tác lập dự án đầu tư để nâng cao hơn nữa vị thế cạnh tranh của công ty trên thị trường, gia tăng lợi nhuận để đưa công ty phát triển lên một tầm cao mới