Luận văn đưa ra các các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo đảm tiền vay tại NHTM bao gồm các nhân tố chủ quan như: Chính sách, quy trình và các quy định bảo đảm tiền vay; Trình độ chuy[r]
Trang 1MỞ ĐẦU
Tại Việt Nam, hoạt động tín dụng là hoạt động mang lại lợi nhuận chủ yếu cho các tổ chức tín dụng, đồng thời cũng là hoạt động chứa đựng nhiều rủi ro nhất Do đó, các tổ chức tín dụng luôn thận trọng trong việc cho vay nhằm giảm thiểu những rủi ro trong hoạt động tín dụng Nếu có sự thất thoát trong hoạt động tín dụng, dù chỉ ở một ngân hàng và chỉ ở một mức nào đó cũng sẽ đe doạ đến tính an toàn và ổn định của toàn hệ thống Nhằm hạn chế những rủi ro trong hoạt động tín dụng, các ngân hàng thương mại thường chú trọng đẩy mạnh công tác bảo đảm tiền vay Bởi đây chính là các biện pháp ràng buộc khách hàng phải sử dụng số tiền vay vốn có hiệu quả đồng thời là nguồn thu nợ thứ hai trong trường hợp khách hàng không trả được nợ
Những năm gần đây, hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại luôn ẩn chứa nhiều rủi ro, do những biến động của thị trường và sự thay đổi trong chính sách chung của Nhà nước Trong bối cảnh đó, công tác bảo đảm tiền vay càng trở nên cần thiết và có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của các ngân hàng
Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long được Ngân hàng TMCP Quân đội đánh giá là chi nhánh hoạt động hiệu quả trong nhiều năm qua Chi nhánh luôn bám sát mọi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước
và của MB Định hướng hoạt động tín dụng của Chi nhánh hiện nay là: Tiếp tục tăng trưởng và phát triển bền vững, bảo đảm an toàn trong hoạt động Do
đó, công tác bảo đảm tiền vay đang rất được quan tâm và trở thành yêu cầu bức thiết trong quá trình mở rộng hoạt động kinh doanh của Chi nhánh
Góp phần đáp ứng đòi hỏi thực tế đó, đề tài luận văn thạc sỹ: “Hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay tại Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long” đã được lựa chọn để nghiên cứu
Trang 2Kết cấu luận văn: Ngoài phần mở đầu, danh mục ký hiệu các chữ viết tắt, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được kết cấu thành 3 chương, cụ thể như sau:
- Chương 1: Những vấn đề cơ bản về công tác bảo đảm tiền vay của Ngân hàng thương mại
- Chương 2: Thực trạng công tác bảo đảm tiền vay tại Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long
- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay tại Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long
Trang 3CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC BẢO ĐẢM
TIỀN VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
Chương này tập trung vào việc khái quát chung nhất những vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động cho vay của NHTM, công tác bảo đảm tiền vay của NHTM và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo đảm tiền vay của NHTM
Một là tổng quan về hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại
Trong phần này, luận văn đã đưa ra các khái niệm về hoạt động cho vay
và vai trò của hoạt động này đối với hoạt động chung của Ngân hàng thương mại Tìm hiểu về các cách phân loại hoạt động cho vay của NHTM Trong đó, phân loại cho vay theo thời hạn cho vay gồm cho vay ngắn hạn, cho vay trung hạn và cho vay dài hạn; phân loại cho vay theo phương thức cho vay gồm cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay theo dự án đầu tư, cho vay hợp vốn, cho vay trả góp, cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành thẻ tín dụng, cho vay theo hạn mức thấu chi; phân loại cho vay theo hình thức bảo đảm gồm cho vay có tài sản bảo đảm và cho vay có bảo đảm không bằng tài sản
Hai là công tác bảo đảm tiền vay của Ngân hàng thương mại
Bảo đảm tiền vay là việc các ngân hàng thương mại áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro, tạo cơ sở kinh tế và cơ sở pháp lý để thu hồi được các khoản nợ gốc và lãi đã cho khách hàng vay
Sự cần thiết của bảo đảm tiền vay thể hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, bảo đảm tiền vay là cơ sở pháp lý cũng như cơ sở kinh tế
giúp ngân hàng có thể thu hồi khoản tiền vay
Thứ hai, bảo đảm tiền vay có tác dụng nâng cao trách nhiệm của khách
hàng trong việc thực hiện các cam kết khi được ngân hàng cấp tín dụng
Thứ ba, bảo đảm tiền vay là cơ sở giúp ngân hàng giảm thiểu những
mất mát xuất phát từ các khoản cho vay xấu Theo đó, nền kinh tế cũng có thể tránh được những tổn thất do các vụ đổ bể tín dụng gây ra
Trang 4Công tác bảo đảm tiền vay của NHTM gồm các nội dung chính sau:
Thứ nhất, lựa chọn hình thức bảo đảm tiền vay
Thứ hai, xây dựng chính sách bảo đảm tiền vay, bao gồm chính sách
đối với từng loại tài sản bảo đảm, mức cho vay đối với từng loại tài sản bảo đảm, Việc quản lý, giám sát và xử lý tài sản bảo đảm
Thứ ba, lựa chọn biện pháp bảo đảm tiền vay bao gồm cầm cố tài sản
và thế chấp tài sản
Thứ tư, tổ chức thực hiện quy trình bảo đảm tiền vay gồm các nội dung:
định giá tài sản bảo đảm, quản lý TSBĐ và các giấy tờ liên quan, chấm dứt bảo đảm hoặc xử lý tài sản bảo đảm
Chất lượng công tác bảo đảm tiền vay được đánh giá thông qua các chỉ tiêu định tính và định lượng như sau:
Thứ nhất, các chỉ tiêu định tính bao gồm chỉ tiêu về sự đáp ứng các
mục tiêu, chính sách tín dụng; và sự tuân thủ đúng các chính sách, quy định của Nhà nước và của ngành
Thứ hai, các chỉ tiêu định lượng bao gồm tỷ lệ TSBĐ đủ điều kiện pháp
lý, khả năng phát mại của TSBĐ và khả năng thu hồi nợ từ TSBĐ
Ba là các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo đảm tiền vay của NHTM
Luận văn đưa ra các các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo đảm tiền vay tại NHTM bao gồm các nhân tố chủ quan như: Chính sách, quy trình và các quy định bảo đảm tiền vay; Trình độ chuyên môn và đạo đức của cán bộ tín dụng; Công nghệ và thông tin phục vụ cho công tác bảo đảm tiền vay và các nhân tố khách quan như: Môi trường kinh tế chính trị xã hội; Các khuôn khổ pháp lý cho bảo đảm tiền vay; vấn đề về đăng ký giao dịch bảo đảm; Các nhân tố thuộc về khách hàng vay
Trang 5CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN VAY TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI – CHI NHÁNH THĂNG LONG
Chương 2 đề cập đến các nội dung sau: Khái quát về Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long, Thực trạng công tác bảo đảm tiền vay tại
MB Thăng Long; và Đánh giá công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long
Một là khái quát về Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long
Trong phần này, luận văn giới thiệu một cách tổng quan về quá trình thành lập và phát triển cũng như cơ cấu tổ chức của MB Thăng Long
Bên cạnh đó, luận văn phân tích tình hình hoạt động kinh doanh tại MB
Thăng Long trên các mặt huy động vốn, tín dụng và các hoạt động khác
Hai là thực trạng công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long
Tại MB Thăng Long quy trình bảo đảm tiền vay gồm các bước sau: (1) Tiếp nhận nhu càu, hồ sơ vay vốn của khách hàng; (2) Lựa chọn hình thức bảo đảm tiền vay; (3) Định giá TSBĐ và xác định mức cho vay so với giá trị TSBĐ; (4) Xác định quyền của Chi nhánh với TSBĐ; (5) Giao nhận tài sản bảo đảm; (6) Theo dõi, giám sát quản lý tài sản bảo đảm; (7) Chấm dứt bảo đảm Trong đó, luận văn đi sâu phân tích thực trạng công tác định giá tài sản bảo dảm và công tác xử lý tài sản bảo đảm
Luận văn phân tích thực trạng các hình thức bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long Từ đó đi sâu phân tích từng loại hình tài sản bảo đảm trong cho vay như tài sản hình thành từ vón vay, tài sản của khách hàng; tài sản là bất động sản, động sản, giấy tờ có giá Cụ thể là:
Trong 3 năm 2007-2009, Chi nhánh ngày càng chú trọng hơn trong việc cho vay có tài sản bảo đảm: Dư nợ cho vay có tài sản bảo đảm của MB Thăng Long luôn chiếm tỷ trọng rất cao từ 90%/Tổng dư nợ cho vay trở lên
Trang 6Trong đó cho vay bằng thế chấp tài sản chiếm tỷ trọng cao nhất trung bình 80% tổng dư nợ cho vay và cho vay cầm cố chiếm tỷ trọng từ 8-10% tổng dư
nợ Dư nợ cho vay theo hình thức tín chấp chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, từ 8-10% tổng dư nợ cho vay toàn chi nhánh
Trong các hình thức cho vay có TSBĐ, xét theo nguồn hình thành tài sản thì tài sản bảo đảm hình thành từ vốn vay chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị TSBĐ (trên 60%) và có xu hướng giảm dần Mức cho vay đối với TSBĐ hình thành từ vốn vay chiếm tỷ lệ trung bình khoảng 60-68% giá trị tài sản
Theo hình thức vật chất của tài sản, thì tại Chi nhánh tài sản bảo đảm là bất động sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn, từ 50-60% tổng giá trị TSBĐ và có xu hướng tăng dần qua các năm Mức cho vay đối với tài sản bảo dảm là bất động sản chiếm tỷ lệ trung bình từ 63-70% giá trị tài sản Chiếm tỷ trọng thấp nhất là giấy tờ có giá, từ 6-8% tổng giá trị TSBĐ, và mức cho vay trung bình
từ 80-90% giá trị tài sản
Trên cơ sở phân tích số liệu về tải sản bảo đảm của MB Thăng Long, luận văn tính toán một số chỉ tiêu để phân tích rõ hơn về thực trạng công tác bảo đảm tiền vay tại Chi Nhánh:
Tỷ lệ tài sản bảo đảm đủ điều kiện pháp lý
Tỷ lệ tài sản hợp pháp của Chi nhánh chiếm tỷ trọng cao nhất từ 53-60% tổng giá trị TSBĐ và có sự gia tăng đáng kể Trong đó, đối với bất động sản, tỷ trọng tài sản hợp pháp chưa cao, chỉ chiếm từ 22-30% tổng giá trị tài sản bảo đảm toàn Chi nhánh Đối với bất động sản, tỷ trọng tài sản bảo đảm hợp pháp chiếm khoảng 20-30% tổng giá trị tài sản đảm bảo
Khả năng phát mại của TSBĐ
Tỷ trọng giá trị tài sản bảo đảm có khả năng phát mại cao chiếm tỷ lệ cao nhất trong tổng giá trị tài sản bảo đảm (từ 47-53%) và có xu hướng tăng
Trang 7đều qua các năm Tài sản bảo dảm có khả năng phát mại trung bình và thấp chiếm tỷ trọng nhỏ và có xu hướng giảm dần
Qua phân tích số liệu về thực trạng tài sản bảo đảm tại MB Thăng Long những năm qua cho thấy, chất lượng công tác bảo đảm tiền vay chưa thực sự cao, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực Tỷ trọng tài sản bảo đảm là bất động sản cao hơn so với so với các hình thức bảo đảm tiền vay khác nhưng chất lượng đảm bảo chưa tương xứng
Ba là đánh giá công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long
Trong thời gian qua, công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long đã đạt được một số kết quả ghi nhận như sau:
Thứ nhất, chất lượng trong hoạt động tín dụng của MB Thăng Long
những năm qua được kiểm soát tốt, tổng dư nợ ngày càng tăng qua các năm,
tỷ lệ nợ xấu/tổng dự nợ luôn ổn định và ở mức khá cao
Thứ hai, cơ cấu chất lượng và giá trị tài sản bảo đảm cho dự nợ vay tại
MB THăng Long nhìn chung là tốt, tỷ lệ dư nợ có tài sản bảo đảm chiếm tỷ lệ khá cao đây là điều kiện rất thuận lợi để hạn chế những tổn thất khi rủi ro trong quá trình cho vay có thể xảy ra
Thứ ba, việc thẩm định, lự chọn tài sản bảo dảm, đa dạng các hình thức
bảo đảm tiền vay và thực hiện các chính sách, quy trình nhận tài sản thế chấp cầm cố đã được Chi nhánh vận dụng linh hoạt và tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật, cũng như các chính sách và quy trình bảo đảm tiền vay của
MB
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long còn một số tồn tại, hạn chế như sau:
Thứ nhất, việc áp dụng chính sách bảo đảm tiền vay theo quy định chưa
phù hợp với tình hình thực tế của khách hàng
Trang 8Thứ hai, tỷ trọng tài sản bảo đảm có khả năng phát mại cao như giấy tờ
có giá còn rất nhỏ, trong khi tỷ trọng tài sản khó hoặc không có khả năng phát mại còn chiếm tỷ trọng cao
Thứ ba, danh mục tài sản bảo đảm chưa đa dạng
Thứ tư, công tác quản lý, kiểm tra đánh giá giám sát tài sản bảo đảm tại
Chi nhánh thực hiện còn chưa thường xuyên, liên tục
Có rất nhiều nguyên nhân gây nên những hạn chế trên, có thể phân nhóm các nguyên nhân tác động đến công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng long thành: nhóm nguyên nhân chủ quan và nhóm nguyên nhân khách quan
a Những nguyên nhân chủ quan:
Thứ nhất, trình độ năng lực của các cán bộ tín dụng còn nhiều hạn chế Thứ hai, Chi nhánh chưa xây dựng được hệ thống cung cấp thông tin
cần thiết phục vụ cho công tác thẩm định tài sản
b Những nguyên nhân khách quan:
Thứ nhất, các văn bản pháp luật quy định vê fgiao dịch bảo đảm còn
chứa đựng nhiều bất cập
Thứ hai, nguyên nhân từ phía khách hàng:Việc cung cấp thông tin
chính xác và phối hợp với Ngân hàng trong việc thực hiện các thủ tục thế chấp, quản lý, theo dõi, giám sát và xử lý tài sản bảo đảm của khách hàng còn
có một số trường hợp thiếu thiện chí
Trang 9CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN
VAY TẠI MB THĂNG LONG
Chương này tập trung đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long trên cơ sở những hạn chế
và nguyên nhân đã được phân tích ở Chương 2 Cụ thể như sau:
Một là định hướng trong công tác bảo đảm tiền vay tại MB Thăng Long trong giai đoạn 2010-2015
Trong phần này, luận văn nêu lên mục tiêu phát triển tổng thể của MB Thăng Long trong giai đoạn từ nay đến năm 2015, đồng thời nêu rõ quan điểm định hướng của Công ty trong công tác bảo đảm tiền vay
Hai là các giải pháp hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay tại Ngân hàng TMCP Quân đội - Chi nhánh Thăng Long
Hoàn thiện chính sách bảo đảm tiền vay
Chi nhánh cần đa dạng danh mục tài sản bảo đảm, theo hướng tăng tỷ trọng những tài sản bảo đảm có tính thanh khoản cao, dễ đáp ứng các điều kiện, thủ tục pháp lý Bên cạnh các tài sản bảo đảm như giấy tờ có giá, bất động sản, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị, Chi nhánh nên tăng tỷ trọng tài sản bảo đảm là hàng hoá luân chuyển trong quá trình sản xuất kinh doanh Đồng thời mở rộng cho vay bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay
Nâng cấp hệ thống thông tin về tài sản bảo đảm
Hiện nay, đa phần các thông tin để thẩm định khách hàng, khoản vay mới chỉđược Chi nhánh khai thác qua Trung tâm thông tin tín dụng (CIC) của Ngân hàng Nhà nước, việc thu thập thông tin phục vụ cho công tác thẩm định tài sản bảo đảm được khai thác từ Trung tâm đăng ký giao dịch bảo đảm, Văn phòng đăng ký nhà đất và hệ thống thông tin về tài sản bảo đảm của chính Ngân hàng Tuy nhiên những thông tin trong hệ thống quản lý của ngân hàng
Trang 10chưa đầy đủ và chưa được cập nhật thường xuyên khi có biến động về tình hình tài sản bảo đảm cũng như những biến động về thị trường Vì vậy, cần nâng cấp và thường xuyên cập nhật thông tin liên quan đến tài sản nhận bảo đảm như về thị trường, các đặc điểm kỹ thuật và pháp lý tài sản
Tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát
Để thực hiê ̣n tốt vấn đề an toàn trong cho vay thì Ngân hàng cần phải thường xuyên kiểm tra, giám sát tài sản bảo đảm nợ vay, định kỳ đánh giá lại giá trị tài sản bảo đảm nhằm phản ánh đúng giá trị giúp các cấp quản lý ra quyết định nhanh chóng và hiệu quả trong quá trình cấp tín dụng đối với khách hàng Bở i vì có như vâ ̣y thì Ngân hàng mới sớm phát hiê ̣n được tình trạng thực tế của khách hàng để từ đó có biện pháp xử lý thích hợp nhằm ngăn ngừa và ha ̣n chế rủi ro trong hoa ̣t đ ộng kinh doanh của bản thân ngân hàng
Nâng cao chất lượng thẩm định, định giá tài sản bảo đảm
Đi ̣nh giá tài sản bảo đảm là rất quan tro ̣ng bởi vì viê ̣c đi ̣nh giá tài sản bảo đảm này chính là cơ sở để xác định mức cho vay tối đa đối với mô ̣t khoản vay và khả năng thu hồi nợ trong trường hợp phải xử lý tài sản bảo đảm Vì
vâ ̣y, để có được quyết định cho vay đúng đắn, đảm bảo an toàn và ta ̣o ra được mối quan hê ̣ tốt đe ̣p với khách hàng vay thì Ngâ n hàng cần phải xác đi ̣nh đúng giá tri ̣ đích thực của tài sản bảo đảm Tuy nhiên, viê ̣c xác đi ̣nh đúng giá trị tài sản bảo đảm là việc mà khả năng chính xác là không cao vì nó phụ thuô ̣c vào nhiều yếu tố chủ quan Điển hình có thể nói là do chất lượng của bộ phâ ̣n đi ̣nh giá tài sản bảo đảm
Nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức của các cán bộ tín dụng
Thứ nhất, Bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ
Thứ hai, Ngân hàng cần lựa cho ̣n và bố trí các cá n bô ̣ ngân hàng có