Bộ sách góp phần đổi mới phương pháp dạy và học; giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học hiệu quả, giúp giáo viên tổ chức tốt các hoạt động học tập cũng như các hoạt động kiểm tr[r]
Trang 24 Bản thuyết minh tổng thể về bộ sách giáo khoa cùng học để phát triển năng lực
BẢN THUYẾT MINH TỔNG THỂ BỘ SÁCH GIÁO KHOA
CÙNG HỌC ĐỂ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
1 Những vấn đề cơ bản của SGK phát triển năng lực
1.1 Quan niệm về SGK
- Giáo dục phổ thông phụ thuộc vào chương trình, không phụ thuộc SGK;
- SGK là một trong những tài liệu hướng dẫn dạy học quan trọng;
- SGK cung cấp kiến thức nền tảng, làm cơ sở phát triển những phẩm chất và năng lực người học
1.2 Trình bày trong SGK
Trình bày các sự kiện, cung cấp các tình huống cụ thể, cân nhắc các quá trình học tập của học sinh
1.3 Cấu trúc của một đơn vị kiến thức
Có nhiều cấu trúc đa dạng phụ thuộc vào các đặc trưng của các chủ đề được đưa ra
1.4 Lựa chọn nội dung
- Các khái niệm quan trọng đều được liên hệ đến những kinh nghiệm của cuộc sống thực;
- Nội dung dựa trên nền tảng kiến thức, thiết kế cho người học;
- Xem xét về tiện ích
Dựa trên những đặc trưng cơ bản về SGK phát triển năng lực để định hướng phát triển SGK cùng học để phát triển năng lực
Trang 3Bộ sách cùng học để phát triển năng lực
2 Định hướng phát triển SGK Cùng học để phát triển năng lực
2.1 Nguyên tắc cơ bản
- Thực hiện nhiệm vụ nêu trong Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể: Đổi mới CT và SGK theo định hướng phát triển phẩm chất
và năng lực, đảm bảo tính thống nhất trong toàn quốc và phù hợp với đặc thù mỗi địa phương;
- SGK cần tuân thủ và cụ thể hóa Chương trình (Định hướng tiếp cận, Mục tiêu, Yêu cầu cần đạt, Đổi mới phương pháp dạy – học và Đánh giá);
- Đảm bảo kế thừa những yếu tố tích cực của SGK Việt Nam và vận dụng hợp lí kinh nghiệm quốc tế về phát triển SGK hiện đại: SGK
là một kế hoạch cho những hoạt động học tập tích cực của HS góp phần hình thành và phát triển những năng lực chung, đặc biệt là năng lực môn học SGK tạo điều kiện để HS tự học và chứng tỏ khả năng vận dụng sáng tạo SGK góp phần đổi mới phương pháp dạy học; giúp
GV tổ chức tốt các hoạt động học tập của HS.
2.2 Định hướng phát triển
Việc phát triển từ CT đến SGK cần được nghiên cứu và thực hiện một cách bài bản, khoa học
- SGK phải chứa đựng nội dung môn học mà mỗi HS có thể phát triển năng lực đặc thù của môn học, góp phần phát triển năng lực chung;
- SGK phải thể hiện nội dung môn học sao cho có thể cải thiện hiệu quả việc học và vận dụng kiến thức môn học vào thực tiễn và các môn học khác;
- SGK phải là dễ hiểu, hấp dẫn và thân thiện với HS;
- SGK cần linh hoạt theo cách mà GV có thể vận dụng tùy theo đặc điểm của trường học hoặc địa phương của họ SGK không phải là tài liệu duy nhất cần tuân thủ mà được xem như một minh họa của quan điểm tích hợp của Chương trình
- SGK và TLTKBT( sách và học liệu điện tử, TB đồ dùng dạy học, ) cần được xây dựng đồng bộ, đảm bảo phát triển tốt nhất những năng lực cần có của HS
Trang 46 Bản thuyết minh tổng thể về bộ sách giáo khoa cùng học để phát triển năng lực
3 Những đặc trưng của bộ sách Cùng học để phát triển năng lực
Bộ sách “Cùng học để phát triển năng lực” đã được biên soạn ở lớp 1 có nhiều ưu điểm nổi bật:
1 Mức độ tiếp cận kiến thức hợp lý, vừa đáp ứng yêu cầu của Chương trình, vừa phù hợp với sức học của đại đa số học sinh ở tất cả các vùng miền, đảm bảo sự thân thiện, gần gũi với mọi học sinh, giáo viên.
Ở mỗi môn học, sách bảo đảm sự hài hoà giữa các hoạt động hình thành kiến thức, rèn kỹ năng với hoạt động thực hành, vận dụng kiếnthức vào thực tiễn cuộc sống
2 Sách dễ sử dụng, phù hợp cho việc tự học của học sinh, cho việc giảng dạy của giáo viên và việc theo dõi, phối hợp của phụ huynh học sinh.
Việc phát triển từ chương trình đến sách giáo khoa được nghiên cứu và thực hiện một cách bài bản, khoa học để đảm bảo rằng SGKphải dễ sử dụng, hấp dẫn và phù hợp để HS tự học hiệu quả
3 Sách có độ mở thích hợp, thuận tiện cho việc cập nhật thông tin và bổ sung kiến thức theo vùng miền, theo định hướng nghề nghiệp của học sinh.
Bộ sách được biên soạn giúp giáo viên có thể vận dụng linh hoạt theo đặc điểm của từng trường học hoặc địa phương
4 Bộ sách góp phần đổi mới phương pháp dạy và học; giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học hiệu quả, giúp giáo viên tổ chức tốt các hoạt động học tập cũng như các hoạt động kiểm tra, đánh giá học tập của học sinh.
Bộ sách được thiết kế theo mô hình hoạt động Trong đó, nội dung mỗi bài trong SHS được thể hiện qua các hoạt động học; SGV hướng dẫn tổ chức các hoạt động học đó
5 Bộ sách có một Thiết kế mĩ thuật tổng thể, nhất quán và khoa học Mỗi cuốn sách được thiết kế đẹp, hấp dẫn, hiện đại, giàu tiện ích và
dễ dàng sử dụng cho mỗi học sinh, giáo viên.
6 Bộ sách là tài liệu dạy học hoàn chỉnh, bao gồm: sách giấy (sách giáo khoa, sách giáo viên, vở bài tập); thiết bị, đồ dùng dạy học; sách mềm (sách điện tử) : việc dạy học được hỗ trợ bởi hệ thống phần mềm và học liệu điện tử dành cho học sinh và giáo viên (hệ thống này giúp nâng cao hiệu quả dạy học, đáp ứng kì vọng của giáo viên, học sinh và phụ huynh).
Học liệu điện tử kèm theo sách giáo khoa gồm các sản phẩm chính:
a Tư liệu bài giảng dành cho giáo viên;
b Sách mềm – Tự kiểm tra, đánh giá;
Trang 5Bộ sách cùng học để phát triển năng lực
4 Cấu trúc SGK và tài liệu tham khảo bổ trợ
4.1 Mô hình cấu trúc SGK, SGV là mô hình hoạt động.
Nội dung mỗi bài trong SGK được thể hiện dưới dạng một hệ thống các hoạt động học Theo đặc trưng mỗi môn học, cấp học, các tác giả nghiên cứu tìm ra các loại hình hoạt động học thích hợp Sử dụng các loại hình hoạt động đó để thể hiện nội dung mỗi đơn vị kiến thức một cách thích hợp
Nội dung chính của mỗi bài tương ứng trong SGV là Hướng dẫn tổ chức các hoạt động học tập của HS Có 3 hình thức tổ chức hoạt động học tập cơ bản: HĐ cá nhân, HĐ nhóm, HĐ cả lớp SGV gợi ý lưa chọn loại hình tổ chức HĐ cho mỗi HĐ
tương ứng trong SGK Khi dạy học, tùy theo đối tượng cụ thể, GV thực hiện tổ chức HĐ học tập một cách linh hoạt, tạo một không khí học tập sôi nổi để HS cùng học, cùng trải nghiệm
4.2 SGK, SGV và tài liệu tham khảo bổ trợ tạo thành một bộ tài liệu dạy học đầy đủ.
Bộ sách Cùng học để phát triển năng lực gồm 3 loại tài liệu:
(a) Sách in giấy: SGK, SGV, Vở hoặc sách bài tập Riêng Giáo dục thể chất và Hoạt động trải nghiệm hiện chỉ có SGV
(b) Thiết bị giáo dục Mỗi môn học có đủ thiết bị đồ dùng đi kèm Hiện đã có xây dựng được danh mục thiết bị, đồ dùng dạy học tối thiểu.(c) Học liệu điện tử Ở tiểu học, mỗi môn học, ở mỗi lớp có 3 học liệu:
- Sách mềm-Vở bài tập Chuyển thể từ VBT sang dạng tương tác
-Sách mềm-Tự kiểm tra, đánh giá Với mỗi bài trong SGK, có một vài câu hỏi, bài tập để HS tự thực hiện, qua đó tự đánh giá về khả năng nắm vững nội dung cơ bản của bài
- Tư liệu bài giảng dành cho giáo viên Phân loại các loại hình bài học trong SGK Với mỗi loại bài, thiết kế bài giảng mẫu, kèm theo các tư liệu bổ trợ để GV có thể sử dụng khi dạy học
Trước mắt, ở lớp 1, đang làm thử nghiệm cho 3 môn: Tiếng Việt 1, Toán 1, Tự nhiên và Xã hội 1
Trên đây là tóm tắt những vấn đề chung của Bộ SGK Cùng học để phát triển năng lực Với mỗi môn học, sẽ có bản thuyết minh cụ thể cho từng cuốn SGK của môn học đó
Trang 68 Bản thuyết minh tổng thể về bộ sách giáo khoa cùng học để phát triển năng lựcCông
Trang 810 Bản thuyết minh SGK Âm nhạc 1
ĐỊNH HƯỚNG CHỦ YẾU CHO VIỆC VIẾT SGK
ÂM NHẠC LỚP 1
Nhóm tác giả NGUYỄN HOÀNG LONG (Tổng Chủ biên – Chủ biên), NGUYỄN THỊ THANH BÌNH, TRẦN VĂN MINH, NGUYỄN
THỊ NGA
Mục đích biên soạn: Làm tài liệu cho giáo viên và học sinh dạy – học môn Âm nhạc lớp 1theo chương trình mới.
Đối tượng và phạm vi sử dụng: Sách dùng cho HS lớp 1 hoc môn Âm nhạc trên phạm vi toàn quốc.
Cấu trúc, nội dung: Sách được trình bày theo 8 chủ đề Mỗi chủ đề được dạy học trong 4 tiết /4 tuần, trong đó có học hát, nghe nhạc (nghe
hát), chơi nhạc cụ gõ với các mẫu tiết tấu (trong suốt năm học), tập đọc cao độ nốt nhạc theo kí hiệu bàn tay (bắt đầu từ học kì II) Cuối mỗi chủ đề dành 1 tiết tổ chức hoạt động âm nhạc theo chủ đề đó Cứ sau 2 chủ đề (8 tiết) có 1 tiết ôn tập giữa học kì và cuối học kì (thời lượng cả năm học có 35 tiết)
Mỗi chủ đề đều thực hiện theo quy trình: 1- hoạt động khởi động; 2- hoạt động khám phá (nội dung- kiến thức); 3- hoạt động luyện tập; 4- hoạt động ứng dụng Ở lớp 1 chưa tổ chức hoạt động tìm tòi, sáng tạo
Trong từng mạch nội dung đều có Lô gô riêng ( cụ thể là 5 mạch nội dung: học hát, nghe nhạc, đọc nhạc, nhạc cụ, thường thức âm nhạc Lớp 1 không có nội dung lí thuyết âm nhạc)
Các bài hát và bài nghe nhạc được lựa chọn theo chủ đề; Đi học, Cây xanh, Thầy cô và mái trường,…Các bài hát cho học sinh hát đều ngắn gọn, dễ thực hiện Cố gắng không dùng lại những bài hát đã sử dụng trong sách hiện hành (trừ những bài dân ca) Nội dung nhẹ nhàng, tránh quá tải
Kết quả thực nghiệm: SGK Âm nhạc 1 được nhóm tác giả triển khai biên soạn từ năm 2017, đến ngày 18/4/2018 thực hiện dạy thực
nghiệm tại trường Tiểu học Nguyễn Trãi Hà Đông Sau tiết day thực nghiệm nhóm làm sách, GV dạy, GV chuyên môn, CV quản lý phòng
GD dự giờ đã rút ra kế luận: tiết học diễn ra rất vui nhộn, HS tập trung cao, GV nhiệt tình và sáng tạo Tuy nhiên còn hơi nhiều hoạt động
trong một tiết học Sau buổi dạy thực nghiệm nhóm tác giả thống nhất sẽ xem xét điều chỉnh lại các hoạt động Các hoạt động chỉ mang tính gợi ý để GV có thể chủ động sắp xếp phù hợp với từng địa phương , từng trường
Trang 1012 Đề cương khung SGK Âm nhạc cấp tiểu học
ĐỀ CƯƠNG KHUNG SGK CẤP TIỂU HỌC
MÔN ÂM NHẠC
Chủ đề 1 :Đi học Hát
NgheĐọc nhạc
Âm nhạc thường thức
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi 6-7 ,1 bài nghe
Tập hình tiết tấu 1-Âm thanh cao thấp,(dài ngắn ,to nhỏ.xóa bỏ chữ mầu vàng)
Hát được theo giai điệu và lời caNhớ tên bài hát được nghe
Thể hiện đúng hình tiết tấu số 1Nhận biết được âm thanh cao thấp qua các
ví dụ cụ thể
Chủ đề 2 :Cây xanh Hát
NgheNhạc cụ gõ Đọc nhạc
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi,1 bài nghe
Sử dụng nhạc cụ gõ( thanh phách) tập tiết tấu 1 ,2Đọc đồng dao theo tiết tấu
Hát được theo giai điệu và lời caNhớ tên bài hát được nghe
Gõ đúng hình tiết tấu số 1,2
Trang 11Bộ sách cùng học để phát triển năng lực
Chủ đề 3 ; Thầy cô- mái
trường Hát
NgheNhạc cụ gõ
Luyện tập tiết tấu
Âm nhạc thường thức:
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi,1 bài nghe
Sử dụng nhạc cụ gõ tập tiết tấu 1 ,2 và 3
Chọn 1 câu chuyện âm nhạc ngắn gọn
Hát được theo giai điệu và lời caNhớ tên bài hát được nghe
Gõ đúng hình tiết tấu số 1,2,3
Biết nội dung câu chuyện âm nhạc ,kể lại được 1 vài chi tiết
Chủ đề 4 : Em yêu quê
hương Hát
NgheNhạc cụ gõ Luyện tập tiết tấu
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi,1 bài nghePhân biệt âm thanh dài ngắn
Sử dụng nhạc cụ gõ tập tiết tấu 1 ,2 và 3
Đọc đồng dao hoặc thơ 3 chữ theo tiết tấu 1
Hát được theo giai điệu và lời caNhớ tên bài hất được nghe
Gõ đúng hình tiết tấu số 1,2,3 ( có thế kết hợp 2 ,3 hình tiết tấu )
Biết đọc đồng dao, thơ 3 chữ theo đúng hình tiết tấu 1
Trang 1214 Đề cương khung SGK Âm nhạc cấp tiểu học
Chủ đề 5: Mùa xuân Hát
NgheNhạc cụ gõ Đọc nhạc theo kí hiệu bàn tay
Luyện tập tiết tấu
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi( bài nước ngoài),1 bài nghe
Chọn 1- bài hát phù hợp với
độ tuổi ,1 bài nghe
Trang 13Bộ sách cùng học để phát triển năng lực
Chủ đề 7:Những con vật
quanh em Hát
Nghe
Đọc nhạcLuyện tập tiết tấu
Âm nhạc thường thức
Chọn 1- bài hát phù hợp với
độ tuổi ,1 bài nghe
Đọc các nốt nhạc Đ R M S L theo kí hiệu bàn tay và mẫu
âm trên khuông nhạcHình tiết tấu 1,2,3
Một câu chuyện âm nhạc
Hát được theo giai điệu và lời caNhớ tên bài hát được nghe
Nhớ tên nốt nhạc và bước đầu đọc đúng cao
độ các nốt ĐRMSL với các tiến hành quãng liền bậc
Gõ đúng hình tiết tấu số 1,2,3 ( có thế kết hợp 2 ,3 hình tiết tấu)
Ghi nhớ 1 vài chi tiết trong câu chuyện âm nhạc
Chủ đề 8 : Em yêu Tổ quốc
VN Hát,
Nghe
Đọc nhạc
Luyện tập tiết tấu
Chọn 1 bài hát phù hợp với
độ tuổi ,Nghe hòa tấu nhạc không lời
Đọc các nốt nhạc Đ R M S L theo kí hiệu bàn tay và mẫu
âm trên khuông nhạc
Hình tiết tấu 1,2,3
Hát được theo giai điệu và lời ca
Nhớ tên nốt nhạc và bước đầu đọc đúng cao
độ các nốt ĐRMSL với các tiến hành quãng hẹp
Gõ đúng hình tiết tấu số 1,2,3 ( có thế kết hợp 2 ,3 hình tiết tấu )
Trang 1618 Đề cương năng lực SGK Âm nhạc 1
ĐỀ CƯƠNG KHUNG NĂNG LỰC SGK
MÔN : ÂM NHẠC LỚP 1
Giai đoạn
( tuần )
Nội dung (Kiến thức) Yêu cầu cần đạt (KT–KN–TĐ) Năng lực hướng tới Kiểm tra đánh giá Ghi chú
Dự kiến bài: HS lớp một vui ca
-Nghe nhạc : Chúng em là HS lớp một
Luyện tập hình tiết tấu 1
Phân biệt âm thanh cao thấp
– Hát với tư thế phù
hợp, giọng hát tự nhiên
– Làm quen với việchọc hát để tập hát đúng giai điệu và lời ca
Biết vỗ tay hoặc dùng nhạc cụ gõ thể hiện nhịp nhàng theo tiết tấu 1
Biết so sánh, phân biệt
âm thanh cao thấp, dài ngắn
Năng lực thể hiện:
– Biết thể hiện bài háttheo hướng dẫn của GV
– Chăm chú tập luyệnbài hát và làm theo sự hướng dẫn của GV khi kết hợp vỗ tay, gõ đệm
Năng lực hợp tác:
– Biết hợp tác với bạntrong khi hát để hát đều và hoà hợp
– Cảm nhận sự nhịpnhàng khi gõ liên tục theo hình tiết tấu 1
– Bước đầu rèn luyệnnăng lực nghe, cảm thụ để phân biệt âm thanh cao thấp, dài ngắn
Ở lớp 1, các đồ dùng dạy học cho GV và HS cần có :
1đàn phím điện tử cho GV,một số nhạc cụ gõ ( hoặc nhạc cụ gõ tự tạo), đĩa âm thanh các bài hát ,máy nghe.Một bảng hình vẽ các
kí hiệu bàn tay để đọc cao độ các nốt nhạc
Trang 17(dự kiến bài Lí cây
xanh)
– Nghe nhạc
Bài hát trồng cây
– Từng bước làmquen dần với việc học hát để hát đúng giai điệu và lời ca
Biết lắng nghe và vận động cơ thể vận động phù hợp với nhịp điệu
Năng lực thể hiện:
– Biết thể hiện bài hátđúng theo hướngdẫn của GV
– Chăm chú tập luyệnbài hát và làm theo
sự hướng dẫn của
GV khi kết hợp gõđệm theo phách
Năng lực hợp tác:
Biết hợp tác với bạn trong khi hát để hát đều và hoà hợp
– Từng nhóm tập biểudiễn 1 bài hát trướclớp
– Nhận biết hình tiếttấu đề gõ đúng
Rèn luyện năng lực tự chủ, năng lực thể hiện
âm nhạc
Tiết thứ 9 – giữa học
kì, yêu cầu chủ yếu
là HS tự hát bài hát đã học, qua đó đánh giá theo mức độ hoàn thành, hoàn thành tốt hoặc chưa hoàn thành
Trang 1820 Đề cương năng lực SGK Âm nhạc 1
Cô giáo em)
– Luyện tập tiết tấutheo mẫu 1, 2
Kể chuyện âm nhạc (chọn 1 câu chuyện ngắn gọn có liên quan tới âm nhạc)
– Hát với tư thế phù
hợp, giọng hát tựnhiên, mạnh dạn khihát một mình
– Bước đầu hát đúngcao độ, trường độ vàthuộc lời ca
– Biết hát kết hợp vỗtay hoặc gõ đệmđúng nhịp hoặcđúng phách, vậnđộng cơ thể nhẹnhàng theo bài hát
Cảm thụ bài hát và nói lên lòng biết ơn đối với thầy cô giáo
Nhận biết hình tiết tấu đề gõ đúng
Biết nội dung câu chuyện
và hoà giọng
– Chăm chỉ tập luyệncác bài hát và chủ
động làm theo sựhướng dẫn của GVkhi kết hợp với nhạc
cụ gõ
Năng lực thể hiện:
Gõ đúng hình tiết tấu mẫu khi vỗ tay hoặc dùng nhạc cụ gõ
Trang 19Luyện tập tiết tấu 3
Hát đúng giai điệu và lời ca, ngắt hơi đúng chỗ
Cảm thụ bài hát và biết yêu biển quê hương
Biết thể hiện đúng các hình tiết tấu mẫu bằng các nhạc cụ gõ khác nhau
Năng lực thể hiện:
Chăm chú nghe bài hát để cảm nhận giai điệu và lời ca, tập hát chính xác theo giai điệu
Năng lực tự chủ, hợp tác:
Dùng nhạc cụ gõ đệm theo đúng các hình tiết tấu mẫu (tự thể
hiện hoặc hoà tấu cùng các bạn)