-> Lý Công Uẩn muốn giãi bày với muôn dân nước Việt rằng quyết định dời chuyển của các bậc đế vương kia không phải nhất thời theo ý riêng mà đều xuất phát từ tâm nguyện “mưu toan ng[r]
Trang 2ÔN TẬP
CHIẾU DỜI ĐÔ
Lý Công Uẩn
Trang 3I Tìm hiểu chung
1 Tác giả: Lí Công Uẩn (974-1028).
- Lí Công Uẩn tức Lí Thái Tổ , người châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang (nay là
xã Đình Bảng, huyện Từ Sơn, Tỉnh Bắc Ninh)
- Ông là người thông minh, nhân ái,
có chí lớn và lập được nhiều chiến công
- Dưới thời Tiền Lê, ông làm đến
chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ
- Sau khi Lê Ngoạ Triều mất, ông
được triều thần tôn lên làm vua, lấy niên hiệu là Thuận Thiên
Trang 42 Tác phẩm:
a, Hoàn cảnh sáng tác: Ra đời năm 1010, Lý Công Uẩn viết nhằm mục đích dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La
b, Phương thức biểu đạt: Nghị luận
c, Thể loại: Chiếu.
d, Bố cục: 3 phần
-P1: Từ đầu đến “ không thể không dời đổi” : Lý do dời đô
-P2: Tiếp theo đến “ đế vương muôn đời’’: Lý do chọn thành Đại La -P3: Còn lại: Khẳng định quyết tâm dời đô
-Hình thức: có thể viết bằng văn vần, văn biền ngẫu hoặc văn xuôi được công bố và đón nhận một cách trang trọng.
-Nội dung: thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao, có ảnh hưởng đến vận mệnh của cả triều đại, đất nước
-Thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh
Trang 5Phần 1:
Từ đầu -> “không dời đô
BỐ CỤC
Nêu lý do của việc dời đô
Phần 2 :Tiếp -> “muôn đời”
Nêu lý do chọn thành Đại La
.
Phần 3 : Phần còn lại
Khẳng định quyết tâm dời đô
Trang 6II Đọc- tìm hiểu chi tiết:
- Nhà Thương năm lần dời đô
nhà Chu ba lần dời đô
+/Lịch sử các triều đại ở Trung Quốc:
1/Lí do dời đô:
+/Thực tế lịch sử nhà Đinh,Lê
- Nhà Đinh, Lê không dời đô
- Lý do: Theo ý trời, ý dân
- Kết quả: Đất nước thịnh vượng
- Kết quả: Triều đại không lâu bền …
- Nghệ thuật: So sánh đối chiếu, dẫn chứng toàn diện, tiêu biểu lập luận thấu tình đạt lý
-Ý nghĩa:
+ Dời đô là việc làm chính nghĩa vì nước vì dân theo mệnh trời
+ Thể hiện thực lực của nước
ta lớn mạnh, ý chí tự cường
=>Thái độ và quyết định của nhà
vua: Trẫm rất đau xót … không
thể không dời đổi
- Trái ý trời, ý dân
Trang 72/ Nguyên nhân chọn Đại La
-Về mặt địa lí:Trung tâm, có núi có sông, đất rộng bằng cao thoáng, thế đất quý hiếm, sang trọng
-Về văn hoá, chính trị, kinh tế: Là mảnh đất thịnh vượng, đầu mối giao thương, nơi muôn vật phong phú tươi tốt, hội tụ của bốn phương
Hội tụ đủ mọi mặt của đất nước xứng đáng là trung tâm văn hoá,
kinh tế, chính trị…)
-Về mặt lịch sử: Nơi xưa Cao Vương đóng đô, trung tâm trời đất
ĐẠI LA
Về lịch sử
Cao Vương đóng đô
Về địa lí
Trung tâm của
trời đất
Về văn hoá, kinh tế
Mảnh đất thịnh
vượng
“THẮNG ĐỊA”
Hội đủ điều kiện của Kinh đô
Trang 83 Quyết tâm dời đô
Phần kết thúc có hai câu:
-Câu1 Nêu rõ khát vọng,mục đích nhà vua.
- Câu 2 Hỏi ý kiến quần thần.
- Muốn nhe dân bàn bạc, vẫn muốn ý nguyện của mình là ý
nguyện của trăm họ
- Tác dụng: Làm cho bài chiếu nghiêm khắc, độc thoại trở thành đối thoại, dân chủ, tạo sự đồng cảm giữa vua và dân
=> Quyết tâm dời đô.
Trang 9III/ Tổng kết :
1.Nội dung: Khát vọng một đất nước thống nhất,
độc lập, hùng cường, khẳng định ý chí tự cường và
sự lớn mạnh của dân tộc Đại Việt.
2.Nghệ thuật: Thuyết phục người nghe bằng lí lẽ
chặt chẽ, sử dụng những câu văn biền ngẫu giàu hình ảnh và sự kết hợp hài hoà giữa lí và tình.
Trang 10Bố cục và lập luận của bài
Dời đô là điều đã từng xảy ra trong
phải dời đô
Đại La có nhiều lợi thế
Đại La là nơi tốt nhất để định đô
Mong ước được sự đồng thuận của
mọi người
Đại La đã từng là kinh đô
Lý do dời đô
Chọn Đại La
làm nơi định
đô
Khẳng định
quyết tâm dời
đô
Hạn chế của việc đóng đô ở Hoa Lư
Trang 11IV Luyện tập
Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
“Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh năm lần dời đô; nhà Chu đến vua Thành Vương cũng ba lần dời đô Phải đâu các vua thời Tam đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời? Chỉ vì muốn đóng đô ở nơi trung tâm, mưu toan nghiệp lớn, tính kế lâu đời cho con cháu; trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân, nếu thấy thuận tiện thì thay đổi
Cho nên vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh Thế mà hai nhà
Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không nói theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải
hao tốn, muôn vật không được thích nghi Trẫm rất đau xót về việc
đó, không thể không dời đổi.”
(Ngữ văn 8, tập hai, NXB Giáo dục – 2015, tr.48, 49)
Câu 1 Đoạn trích trên nằm trong văn bản nào? Của ai?
- Trích trong văn bản: Chiếu dời đô- Lý Công Uẩn
Trang 12Câu 2:Thể loại của văn bản đó là gì? Nêu ngắn gọn hiểu biết của em về thể loại đó
- Thể loại: Chiếu
(Đặc điểm đã nêu trong phần tìm hiểu chung)
Câu 3 Phân tích cấu trúc ngữ pháp và xác định kiểu câu sau:
“Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh năm lần dời đô; nhà Chu đến vua Thành Vương cũng ba lần dời đô.”
Xưa nhà Thương đến vua Bàn Canh// năm lần dời đô; nhà Chu CN1 VN1
đến vua Thành Vương //cũng ba lần dời đô
CN2 VN2
-> Câu ghép
Trang 13Câu 4 Xét theo mục đích nói, câu “Phải đâu các vua thời
Tam đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời?” thuộc kiểu
câu gì?
-> Câu nghi vấn
Trang 14Câu 5 Mở đầu tác phẩm, tác giả viện dẫn sử sách Trung Hoa và còn dựa
vào “mệnh trời” Theo em, như vậy có phải là thiếu ý thức dân tộc và duy
tâm hay không? Tại sao có thể coi đó là tiền đề để làm chỗ dựa thuyết phục triều thần?
- Mở đầu, Lý Công Uẩn viện dẫn việc dời đô của các triều đại cũ nổi tiếng trong lịch sử Trung quốc (Nhà Thương, nhà Chu…)
- Trong thời trung đại, với ý thức sùng cổ con người thường sống để noi gương tốt của bậc tiền nhân, coi ý trời, mệnh trời là điều thiêng liêng đúng đắn.
-> Lý Công Uẩn muốn giãi bày với muôn dân nước Việt rằng quyết định dời chuyển của các bậc đế vương kia không phải nhất thời theo ý riêng mà đều xuất phát từ tâm nguyện “mưu toan nghiệp lớn” Ông cũng đồng tình với quan điểm của các bậc minh quân triều đại nhà Thương, nhà Chu rằng phải hội tụ đầy đủ các yếu tố: “trên vâng mện trời, dưới theo ý dân” mới quyết định dời đô.
-> Cách viện dẫn của Lý Thái Tổ thể hiện sự thông thái và khôn khéo của nhà vua, là tiền đề để thuyết phục triều thần.