Hoạt động khoa học và công nghệ trong thời gian qua chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh do chính sách hỗ trợ tài chính còn nhiều bất cập, công tác triển khai thực h[r]
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Lý do chọn đề tài:
Đảng và Nhà nước luôn đánh giá cao vai trò của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, trong thời gian qua, Để KH&CN phát triển, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp quy mang tính đổi mới trong hoạt động khoa học và công nghệ, trong đó có những văn bản về chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ
Đối Đồng Tháp nhằm phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, Đồng Tháp đã ban hành một số văn bản về chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ tỉnh Đồng Tháp
Tuy nhiên, hoạt động khoa học và công nghệ nhìn chung còn trầm lắng, chưa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh,… Chính
vì vậy việc lựa chọn nghiên cứu đề tài “Chính sách hỗ trợ tài chính khuyến
khích hoạt động khoa học và công nghệ của tỉnh Đồng Tháp giai đoạn
2011 - 2015 và các khuyến nghị cho giai đoạn 2016 – 2020” mong muốn
đóng góp thiết thực cho việc xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ của Tỉnh là rất quan trọng và cấp thiết trong thời điểm hiện nay
Mục đích nghiên cứu :
Nghiên cứu thực trạng chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ của tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2011 - 2015 để làm rõ các hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các khuyến nghị cho giai đoạn 2016 – 2020
Kết cấu của luận văn: Luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1 Hoạt động KH&CN và các chính sách hỗ trợ tài chính cho hoạt động KH&CN
Chương 2 Thực trạng chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN của tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2011-2015
Chương 3 Định hướng hoạt động KH&CN và các khuyến nghị về chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN của tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2016-2020
Trang 2CHƯƠNG 1 HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
VÀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH KHUYẾN KHÍCH
HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ 1.1 Một số vấn đề chung về hoạt động KH&CN
Khái niệm về hoạt động KH&CN: Theo Luật Khoa học và Công nghệ
2013, hoạt động khoa học và công nghệ là hoạt động nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và triển khai thực nghiệm, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, dịch vụ khoa học và công nghệ, phát huy sáng kiến và hoạt động sáng tạo khác nhằm phát triển khoa học và công nghệ
1.2 Chính sách hỗ trợ tài chính cho khoa học và công nghệ
1.2.1 Khái niệm
Trong phạm vi đề tài này, ta xem xét chính sách theo góc độ là một công
cụ hỗ trợ chính sách thúc đẩy sự phát triển KH&CN tạo động lực và nền tảng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Chính sách hỗ trợ tài chính khuyến hoạt động khoa học và công nghệ là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, nguyên tắc, mục tiêu và giải pháp mà các quốc gia sử dụng nhằm thúc đẩy phát triển các hoạt động khoa học và công nghệ hướng tới mục tiêu chung là đẩy mạnh sự phát triển kinh tế xã hội
1.2.2 Vai trò của chính sách hỗ trợ tài chính đối với hoạt động khoa học và công nghệ
- Chính sách hỗ trợ tài chính giúp các doanh nghiệp đầu tư cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng và hiệu quả lao động trên cơ sở hiện đại hóa nguồn nhân lực, khuyến khích mở rộng quy mô sản xuất cho các doanh nghiệp
- Tạo điều kiện thuận lợi trong việc triển khai ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, đẩy mạnh thương mại hóa các sản phẩm hàng hóa
- Chính sách hỗ trợ tài chính giúp các chủ trương, quyết định, chương trình,
dự án phát triển kinh tế - xã hội quan trọng có luận cứ xác đáng về KH&CN
- Chính sách hỗ trợ tài chính góp phần nâng cao trình độ công nghệ, tạo sự chuyển biến về năng suất, chất lượng, hiệu quả trong hoạt động sản xuất; góp phần tăng cường hàm lượng khoa học công nghệ trong các sản phẩm chủ lực, tạo
Trang 3điều kiện thuận lợi để phát triển năng lực cạnh tranh của sản phẩm trong hội nhập kinh tế quốc tế; góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
1.2.3 Một số chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ
Chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các các doanh nghiệp đầu
tƣ vào hoạt động KH&CN
Hiện nay, có rất nhiều chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ, nhưng trong phạm vi đề tài này chỉ đề cập đến: Chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động KH&CN từ nguồn sự nghiệp khoa học và nguồn từ khuyến công; Chính sách hỗ trợ tài chính thông qua triển khai thực hiện nhiệm vụ KH&CN
Đối với chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động KH&CN từ nguồn sự nghiệp khoa học:
Hoạt động KH&CN được hỗ trợ:
- Hoạt động nghiên cứu - triển khai (bao gồm: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, triển khai thực nghiệm) do doanh nghiệp tự thực hiện hoặc ký kết hợp đồng với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;
- Ứng dụng các kết quả khoa học và công nghệ, đổi mới công nghệ, sản xuất sản phẩm mới;
- Dịch vụ khoa học và công nghệ: Các dịch vụ đòi hỏi kỹ thuật cao; Xử
lý số liệu, tính toán, phân tích phục vụ trực tiếp nghiên cứu - triển khai, kiểm định và thử nghiệm; Lập các báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và khả thi; Các hoạt động liên quan tới bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và chuyển giao công nghệ, áp dụng kỹ thuật mới vào sản xuất; Các dịch vụ về thông tin, tư vấn khoa học và công nghệ, đào tạo cán bộ kỹ thuật, bồi dưỡng và nâng cao kiến thức quản lý kinh doanh
Đối với chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động KH&CN từ nguồn khuyến công
Hoạt động KH&CN được hỗ trợ:
- Hỗ trợ xây dựng các mô hình trình diễn trong các lĩnh vực sản xuất tiểu thủ công nghiệp để khuyến khích hiện đại hoá công nghệ truyền thống;
Trang 4- Sửa chữa, sản xuất máy cơ khí, nông cụ phục vụ nông - lâm - ngư nghiệp, cơ khí tiêu dùng; chế biến nông - lâm - thủy sản;
- Chế biến nguyên liệu, đặc biệt là quy mô nhỏ tại các vùng nguyên liệu phân tán để cung cấp cho các cơ sở công nghiệp chế biến, tiểu thủ công nghiệp;
- Hỗ trợ chuyển giao, ứng dụng máy móc thiết bị hiện đại, công nghệ tiên tiến vào các khâu sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xử lý ô nhiễm môi trường
Chính sách hỗ trợ tài chính thông qua triển khai thực hiện nhiệm vụ KH&CN
Khi tổ chức, cá nhân được tuyển chọn, xét chọn chủ trì thực hiện nhiệm
vụ khoa học và công nghệ là các đề tài nghiên cứu khoa học; các dự án khoa học và công nghệ; dự án sản xuất thử nghiệm sẽ được hỗ trợ tài chính để triển khai thực hiện gồm:
1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến thực thi các chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ
Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến thực thi các chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ Tuy nhiên xem xét trên khía cạnh nguồn gốc tác động đến cơ chế và việc thực hiện thì có thể chia làm hai nhóm nhân tố ảnh hưởng; đó là: nhân tố bên trong đơn vị và nhân tố bên ngoài đơn vị
- Sự nhận thức của đơn vị và năng lực của đội ngũ tham gia xây dựng và thực thi các chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động khoa học và công nghệ
- Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển khoa học và công nghệ và sự nhận thức đổi mới cơ chế hỗ tài chính cho các hoạt động khoa học và công nghệ của nhà nước trong từng giai đoạn
Trang 5CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ TÀI CHÍNH KHUYẾN KHÍCH HOẠT ĐỘNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
CỦA TỈNH ĐỒNG THÁP GIAI ĐOẠN 2011-2015 2.1 Chức năng Sở Khoa học và Công nghệ
Sở Khoa học và Công nghệ (sau đây gọi tắt là Sở) là cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân Tỉnh có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân Tỉnh quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ, bao gồm: hoạt động khoa học
và công nghệ; phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ; ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ; an toàn bức xạ
và hạt nhân; quản lý và tổ chức thực hiện các dịch vụ công về các lĩnh vực thuộc phạm vi chức năng của Sở theo quy định của pháp luật
2.2 Cơ sở pháp lý của các chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN của tỉnh Đồng Tháp hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN tỉnh Đồng Tháp
2.2.1 Chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động KH&CN tỉnh Đồng Tháp
Đối tượng được hỗ trợ:
Doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế thành lập theo Luật Doanh nghiệp; Hợp tác xã, Liên hiệp hợp tác xã thành lập theo Luật Hợp tác xã; Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Hộ kinh doanh cá thể có đăng ký kinh doanh theo quy định của Chính phủ; Doanh nghiệp do người Việt Nam định cư ở nước ngoài, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam
Hoạt động KH&CN được hỗ trợ từ nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học:
- Hoạt động ứng dụng kết quả nghiên cứu đề tài, dự án khoa học và công
nghệ, chuyển giao công nghệ;
- Hoạt động nâng cao trình độ quản lý doanh nghiệp;
- Hoạt động đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, tư vấn khoa học công nghệ, tham gia giải thưởng chất lượng Việt Nam, giải thưởng Chất lượng Châu Á - Thái Bình Dương và Hội chợ triển lãm liên quan đến khoa học và công nghệ
Hoạt động KH&CN được hỗ trợ từ nguồn kinh phí khuyến công
Trang 6Áp dụng trực tiếp chính sách của Trung ương nên các hoạt động hỗ trợ
về hoạt động khoa học và công nghệ từ chính sách này cũng theo quy định chính sách của Trung ương bao gồm:
- Hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật để phổ biến công nghệ mới, sản xuất sản phẩm mới;
- Hỗ trợ hoàn chỉnh tài liệu về quy trình công nghệ; hoàn thiện quy trình sản xuất, phục vụ cho việc trình diễn kỹ thuật;
- Hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị, chuyển giao công nghệ tiên tiến vào sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp;
- Hỗ trợ thuê tư vấn, trợ giúp ứng dụng công nghệ, thiết bị mới; hỗ trợ xây dựng và đăng ký thương hiệu đối với các sản phẩm công nghiệp nông thôn
2.2.2 Chính sách hỗ trợ tài chính thông qua triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ
Đối tƣợng đƣợc hỗ trợ
Tổ chức, cá nhân được chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải đảm bảo các điều kiện:
- Các tổ chức có tư cách pháp nhân, có chức năng hoạt động phù hợp với lĩnh vực nghiên cứu của nhiệm vụ KH&CN đều có quyền tham gia tuyển chọn, xét chọn, chủ trì nhiệm vụ KH&CN
- Cá nhân chủ trì nhiệm vụ KH&CN phải có chuyên môn cùng lĩnh vực nghiên cứu nhiệm vụ KH&CN đó, phải là người đề xuất ý tưởng chính khi xây dựng Thuyết minh nhiệm vụ KH&CN và phải đảm bảo đủ thời gian để chủ trì thực hiện công việc nghiên cứu của nhiệm vụ KH&CN
Hoạt động KH&CN đƣợc hỗ trợ là nhiệm vụ khoa học và công nghệ
được hỗ trợ (nguồn kinh phí KH&CN) gồm:Các đề tài, dự án khoa học và công nghệ
2.3 Thực trạng hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN 2.3.1 Thực trạng hỗ trợ tài chính khuyến khích các doanh nghiệp đầu tƣ vào hoạt động KH&CN
Từ nguồn ngân sách sự nghiệp khoa học
Trong giai đoạn từ 2011đến năm 2015, Tỉnh Đồng Tháp đã hỗ trợ cho 52 cơ
sở sản xuất kinh doanh với 81 lượt và tổng số tiền hỗ trợ là 3.557.578.000 đồng
Trang 7Bảng 2.1 Tổng hợp các hoạt động đƣợc hỗ trợ tài chính khuyến khích
các doanh nghiệp đầu tƣ vào hoạt động KH&CN từ nguồn sự nghiệp
khoa học
Đơn vị tính: ngàn đồng
TT Hoạt động đƣợc hỗ trợ 2015 2014 2013 2012 2011
1
Hoạt động ứng dụng kết quả đề tài, dự
Thù lao cho tác giả
Trích thu nhập tăng thêm sau thuế do áp
dụng công nghệ mới để đầu tư hoạt
động khoa học công nghệ
2
Hoạt động nâng cao trình độ quản lý
Hỗ trợ chi phí tư vấn và chứng nhận lần đầu
cho hệ thống ISO 9000, ISO 14000, GMP,
HACCP, ISO/TCVN 17025, SQF 249.613 576.794 582.085 851.976 973.498 Chuyển giao công nghệ 60.000
Thẩm định thiết bị công nghệ, đào tạo
Sản xuất thử nghiệm
Triển khai mô hình
3
Hoạt động đăng ký bảo hộ quyền sở
hữu công nghiệp, tư vấn khoa học
công nghệ, tham gia giải thưởng chất
lượng Việt Nam, giải thưởng Chất
lượng Châu Á - Thái Bình Dương và
Hội chợ triển lãm liên quan đến khoa
học và công nghệ
Văn bằng bảo hộ trong nước 3.192 1.520 1.950 Văn bằng bảo hộ nước ngoài
Kiểm toán năng lượng 102.500 35.000 42.500 20.000
Giải thưởng chất lượng Việt Nam
Giải thưởng Châu Á
Hội chợ triển lãm khoa học và công nghệ 39.400
Tổng cộng 41.5305 613.314 663.985 871.976 992.998
Nguồn số liệu Sở Khoa học và Công nghệ
Trang 8Bảng 2.2 Tổng hợp các đơn vị đƣợc hỗ trợ chƣa đúng quy định của
chính sách
HT
Số tiền
HT
Số tiền
HT vƣợt
2011
Công ty TNHH MTV chế biến thủy sản
Nguồn số liệu báo cáo kiểm toán khu vực 4
Theo bảng 2.2, trong giai đoạn 2011-2014 đã thực hiện việc hỗ trợ chưa đúng theo quy định cho 7 doanh nghiệp với tổng số tiền là 574.348 ngàn đồng, chiếm 16,14% so với tổng số tiền được hỗ trợ trong giai đoạn
2011-2015, trong đó hỗ trợ chưa đúng quy định thấp nhất là năm 2013 với số tiền là 57.400 ngàn đồng và cao nhất là năm 2014 với số tiền 290.748 ngàn đồng
Bảng 2.3 Các cơ sở sản xuất kinh doanh có ý kiến đánh giá về chính sách
hỗ trợ
7 Thái độ phục vụ của công chức thực thi
chưa tốt
34,6
Nguồn số liệu điều tra năm 2016
Trang 9Bảng 2.4 Tổng hợp các hoạt động hỗ trợ từ nguồn khuyến công Quốc gia
(1.740.000.000 đồng)
STT Hoạt động được hỗ trợ 2015 2014 2013 2012 2011
1 Mô hình trình diễn kỹ thuật 500000 220000 100000 160000 245000
2 Ứng dụng máy móc thiết bị 375000 140000
Tổng cộng 875000 360000 100000 160000 245000
Nguồn số liệu Sở Công thương
Bảng 2.5 Tổng hợp các hoạt động hỗ trợ từ nguồn khuyến công địa
phương (2.376.845.000 đồng)
Đơn vị tính: ngàn đồng
ST
T Hoạt động được hỗ trợ 2015 2014 2013 2012 2011
1 Mô hình trình diễn kỹ thuật 300000
2
Điều tra khảo sát sản xuất công
nghiệp
13185
0
3 Ứng dụng máy móc thiết bị
132700
0 97600
8650
0
18094
5
25295
0 Tổng cộng
162700
0
22945
0
8650
0
18094
5
25295
0
Nguồn số liệu của Sở Công Thương
2.3.2 Thực trạng thực hiện hỗ trợ tài chính cho các tổ chức, cá nhân chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ
Bảng 2.6 Tình hình cấp kinh phí cho các nhiệm vụ KH&CN từ 2011 – 2015
Đơn vị tính: đồng
Năm Kinh phí (đ) Quyết toán (đ) Tỉ lệ QT (%)
CT 2011 2.755.400.000 2.735.581.544 99,28
2011 3.872.011.000 2.799.746.466 72,31
2012 8.056.505.000 7.343.505.480 91
2013 8.778.034.210 7.839.451.014 89
2014 8.275.990.500 7.568.231.773 91,49
2015 7.712.499.000 4.085.764.560 52,89
Tổng 39.450.439.710 32.372.280.837 82,1
Trang 10Chú thích: CT: Chuyển tiếp, QT: Quyết toán
2.4 Đánh giá kết quả triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích hoạt động KH&CN của tỉnh Đồng Tháp
2.4.1 Những kết quả đạt được:
- Góp phần giúp các cơ sở sản xuất kinh doanh áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến tại các cơ sở
- Thay thế một phần lao động thủ công, nặng nhọc và tạo việc làm cho nhiều lao động nhàn rỗi ở nông thôn, tăng đáng kể năng suất và chất lượng sản phẩm từ đó góp phần tăng thu nhập cho người lao động; làm thay đổi tư duy sản xuất, tạo một bước chuyển tích cực trong việc hiện đại hoá công nghiệp nông thôn, chuyển dịch cơ cấu và tăng trưởng nền kinh tế của Tỉnh
- Cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách phát triển kinh tế của Tỉnh, giúp giải quyết các vấn đề bức xúc đặt ra trong sản xuất nông, công nghiệp, quản lý hành chính, dịch vụ và y tế - chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng; việc ứng dụng kết quả vào thực tiễn, các đề tài - dự án KH&CN cũng
đã góp phần trong việc đào tạo
2.4.2 Những bất cập
Những bất cập của chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các doanh nghiệp đầu tƣ vào hoạt động KH&CN
* Từ nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học
- Thứ nhất, chính sách hỗ trợ tài chính khuyến khích các cơ sở sản xuất kinh doanh đầu tư vào hoạt động KH&CN có thủ tục, hồ sơ hỗ trợ phức tạp, rườm rà, các hoạt động khoa học và công nghệ khác nhau nhưng đều phải thực hiện hồ sơ hỗ trợ giống nhau, không tuỳ thuộc vào từng hoạt động mà thủ tục, hồ sơ khác nhau
- Thứ hai, chính sách hỗ trợ còn nhiều bất cập như đối tượng hỗ trợ chưa phù hợp, hoạt động hỗ trợ chưa phù hợp với nhu cầu của các cơ sở sản xuất kinh doanh
- Thứ ba, việc triển khai chính sách đến các đối tượng chưa triệt để; chưa
có sự kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách
- Thứ tư, đội ngũ công chức thực thi chính sách còn hạn chế về trình độ