Tdm lai, tieu luc dia dang tii giai phdng, md rpng t h a m chi thay ddi cic ddng minh cua minh, Nd dang khdng dinh quyen tii chu va sii giau cd ve tai nguyen thien nhien dUdi long d[r]
Trang 1CHI TIEU QUAN SIT CUA NAM MY VA
HOAT DONG XUAT KHAU VO KHI DEN KHU VITC
Vdi bd'i canh kinh te kha quan
hdn, nhieu nUdc My Latinh
ngay cang quan tam den ngan
sich quan sii ke td nam 2000 Hdn
nda, hoat dpng xua't khau vu khi v i
trang thiet bi quan sii den My Latinh
dang dien ra sdi dpng, den mdc
chung da bat dau trd t h a n h mo^i ban
tam cua nhdng quan s i t vien quo'c te
dd'i vdi tinh hinh an ninh tai mdt tieu
luc dia, ma cang t h i n g do nhdng
hien tUpng bao liic ben trong cdn
nhieu hdn la nhdng xung dot quan sii
thiic sii td ben ngoai
T i m quan trpng cua cic boat dpng
mua ban vu khi g i n day d Venezuela
va Chile, viec gia tang ngan sich qud'c
phdng cua Brazil, hay nhdng hd trp
quan sii cua My dd'i vdi Cdlombia da
trd thanh nhdng chu de dUdc dat len
hang dau trong heat dpng ngoai giao
khu viic va qud'c te
Theo phan tich, sii sdi ddng nay
khdng phai do xung dot khu viic sip
xay ra, ma do bd'i canh kinh te hien
nay dang ri't t h u i n lpi dd'i vdi phan
ldn cic qud'c gia, mud'n tan dung cd
hpi nay de tien hanh hien dai hoa cac
phifdng tien qud'c phdng va an ninh
cda minh,
Trong pham vi bai viet nay, chung
tdi se cd g i n g phan tich nhdng ly do
cua viec gia tang chi tieu quan sii tai
mpt sd nUdc My Latinh thdng qua
heat dpng xui't khau vu khi ngay
cang ldn den khu viic Dd cung Ii mpt
each de hieu difpc p h i n nao sii can
Pierre Martinet bang dia chinh tri mdi dang hinh thanh tai tieu luc dia
1 Gia tang nhiJng chi tieu quan svf tai Nam My
Su quay trd lai ke td ngay 1/7/2007 cua Ham dpi 4 cua My tai khu viic bien Caribbean va ngoai khdi Nam
My khong q u i ram rd nhif nhdng trien khai khic tai My Latinh Dupc thanh lap vao niim 1943 de bio ve hoat ddng budn b i n tren bien Nam Thii Binh DUdng, ham dpi nay da hi giai t i n mdt thdi gian ngan sau Chien tranh the gidi thd hai, vie nam 1950
Su quay trd lai cda nhdng tau chien
My ngdii khdi bd bien Nam My lam nay sinh nhieu cau hei ve nguy cd cda mpt cupc xung ddt, hay day Ii mpt yeu te' bd sung trdng chien lupc cua Washingtdn vdi luc dia Nam My,
Dupc dat tai can cd hii quan My Maj'pdrt va dudi sii lanh dad cua Bd chi huy phia N a m \ sii quay trd lai cua ham dpi nay da gay ra nhieu phan dng khac nhau, Dd'i vdi Gary Roughead, ngUdi lanh dad cac hdat dpng hii quan cua Lau Nam goc, nUdc My da thda nhan vai trd quan trpng cua viec tang cUPng an ninh bien trong khu viic, Dd'i vdi nhdng nUdc Nam My cd sii chuyen hudng chinh tri thien ta nhdng nam gin day, day la md'i de dpa mdi cua chu nghia de qud'c, "mpt sii quay trd lai cda nen ngoai giao phio ham cua My'^ hay tham chi la tuyen bd chien tranh chd'ng lai Venezuela
Trang 2Brazil khang dinh r i n g , ham dpi
nay den day hoan toan la nham p h i t
hien cac md d i u mdi va quan trpng
ngoai khdi bd bien Venezuela, dieu
nay cd the thay ddi dang ke tUdng
quan dia chinh tri trong nhdng t h i n g
tdi,
Cud'i cung, dd'i vdi n dt so' nha phan
tich cda Nam My, su t n e n khai nay
mang tinh chi't chinh tri hdn la quan
sii Nd cd the gay sdc ep chd'ng lai sU
gia tang cua nhdng chinh phu canh t i
tai tieu luc dia
Bat cha'p nhdng n h i n dinh khac
nhau, sU trien khai di kem vdi cac
bien p h i p vu liic nay da cho tha'y
mong mud'n cua Hoa Ky nhdm n i m
quyen kiem seat chau luc, dieu vd'n da
bi Washington sao nhang ke td ngay
11/9/2001 v i khi phat dpng cupc chien
tranh chd'ng lai chd rghia khung bd'
tai cac khu viic khac nhau tren the
gidi
Sdc ep quan sii td My da gay nen
met sii phan no ngay cang gia tang
trong gidi lanh dao tai tieu luc dia va
dieu nay dUpc the hien qua nhdng cen
so', Chi tieu qud'c phdng cua Nam My
tang deu dan trong nhieu nam qua
Theo dd lieu tu SIPRI' chi tieu nay
dat 39,6 ty USD vao nam 2007'
Taisao?
Trong so' nhdng ly do k h i c nhau
dupc neu ra de bien minh cho sii gia
tang ngan sach quan sU tai cac nUdc
My Latinh, cd 6 ly do thUPng dUpc
nhac den nha't:
1, Ddi mdi kho vu khi quan sii cu
ky de duy tri kha nang tdn tai;
2, Chuan bi va phan dng lai trUdc
md'i de dpa trong nUdc, khu viic
hoac qud'c te (My) cd the xay ra;
3 Dam bao sii bao ve td't nha't
nhdng lpi ich qud'c gia cua minh;
4 Tang cUdng mdi quan he vdi cac
nha cung cap;
5 Tang cifdng nang liic cda cic nganh cdng nghiep vu khi qud'c gia;
6 Tii khdng dinh vi tri cua minh tai khu viic hoac qud'c te.'
Ta't nhien, mdi nUde deu dUa ra nhan dinh va nhdng bien minh cho chinh sach cua minh Cung vdi viec to' cao tham vpng cua My mud'n kiem soat tieu luc dia, loai bd chu nghia de qud'c mdi va bao ve ngudn tai nguyen nang lUpng cua minh, Ecuador, Bolivia va Venezuela giai thich rang
hp mud'n hien dai hda kho vu khi quan sii cua minh, phan nao da bi bd quen ke td! cud'i nhdng nam 1970, Lien quan cu the hdn den viec Venezuela mua lai vu khi cua Nga,
My tin rang day la mpt md'i de dpa den sii can b i n g khu viic*^, Trong khi
do, quan diem cua Bp Qud'c phdng Venezuela lai bien minh rang viec mua b i n nay la do cac thiet hi quan sii cua minh da cii ky va hau qua triic tiep td lenh cim van dd'i vdi nUdc nay,
da ngan can viec ddi mdi nhdng trang thiet bi chu yeu cua My
Khdng phai chi cd ba qud'c gia nay tien hanh tai trang bi trong thdi gian
g i n day Brazil ciing dang hudng thee Cdn dudng nay, chu yeu de duy tri vi tri lanh dao khu viic cua minh trUdc sii gia tang sdc manh cua Venezuela
De thiic hien muc tieu nay, ban ke hoach qud'c phdng mdi cua Brazil -dupc trinh bay t h i n g 9/2008 - dii kien
se hpp tac quan sii chat che vdi Phap, nUde gid vi tri dd'i t i e dpc quyen trong nhdng thap ky tdi"
Ddi vdi cac qud'c gia khac, nhu Chile va Colombia, chinh sii tdn tai va/hoac nhdng tiem tang ve xung dot khu viic da khien hp cung cd' kho vu khi qud'c phdng cua minh
Ai Id nhdng nhd cung cap vd
khi cho Nam My?
Trang 3Cho den nay My va Chau Au v i n
la nhdng nha cung cap vu khi chinh
cho cac qud'c gia Nam My Tuy nhien,
do tac dpng cua nhdng lien minh
chinh tri va chii nghia thiic dung cua
mpt so' nudc cung cap, ban than
nhdng ngudn cung cac trang thiet hi
qud'c phdng mdi da p h i t trien trong
nhdng nam g i n day
Dieu nay lien quan chii yeu den
Venezuela, td lau van dUdc My cung
cap vu khi NhUng ke td khi Chavez
len nam quyen nam 1999, Caracas da
md cUa cho cic nha cung cap khic,
Iran, va dac biet la Trung Qud'c va
Nga, da nhanh chdng nam lay cd hpi
vda mang tinh thUdng mai vda mang
tinh chien lUdc nay Dieu nay cang cd
ldi hdn trong h o i n canh nen kinh te
Venezuela phuc hdi manh me v i
nhdng ddng ddla d i u md dang chiy
vie da't nUdc cua nha lanh dao
Bolivar nay
Ding ngac nhien hdn, Colombia
cdng mong mud'n md rpng mang lUdi
cic nha cung ci'p vu khi, cd the thi'y
rd qua chuyen vieng tham chUa tdng
cd g i n day cua Phd Tdng thd'ng
Colombia Francisco Santos tai
Mitxcdva trdng t h i n g 6/20(38^ Ld
ling trUdc sii gia tang dang ke ngudn
lUc quan svf cua che dp Hugo Chivez,
Colombia da quyet dinh t i i khdi phuc
sii can b i n g liic lUdng Va de dat dUdc
dieu dd, nUdc n i y s i n s i n g mua vii
khi td Nga Ddi lai, Bogota da cd ging
thuyet phuc Mitxcdva giam cung cap
vu khi chd Venezuela Xet tren tinh
thiic dung ve chinh tri v i t i i chinh,
cac nha cim quyen d Nga cd the chi'p
nhan de nghi, n h i m da dang hoi va
md rdng cic thi trUdng cua hp d Nam
My Quyet dinh tren cung xic n h i n
xu hudng chung cua Nga la dd'i lap vdi
Washington tai bat cd ndi nid tren
dia ciu
Vdi nhdng ban hdp ddng nay, cic
n h i cung cap My da khdng che giau dupc sii that bai cua minh va hu6ng
sU chu y den ba dd'i t i c truj'en tho'ng trung thanh trong nhdng nam gin day:
• Chile danh nhdng khoin chi tieu ldn td nhieu nam nay cho trang thiet
bi quan sii cua minh;
• Colombia " t i i ' d i u tU" nhdng khoan vd'n dUdc Hoa Ky cap trong khuon khd cupc chien chong ma tuy cho viec mua cic trang thiet bi quan sii chu yeu la cua My;
• Peru, chu yeu Ii cic hdp ddng ho trd ky thuat
Nhdng dau hieu dau tien ve met bd'i canh dia chinh tri dang thay ddi chd chung ta tha'y rang sii quay trd lai cua Hai quan My trong vung bien My Latinh khdng phai la khdng dang quan tam Neu dd la cau tra ldi chd nhdng dien bien mang tinh chien lUdc treng khu viic thi ngUdi ta khdng the yen long Sii hien dien cua nhdng tau chien My se keo theo nhdng cang
t h i n g khdng the t r i n h khdi tai tieu luc dia, va ldi keo nhdng qud'c gia khic nhau, mpt cich ngau nhien hoac
cd chu y, tang cUdng khd vu khi qud'c phdng cua minh trdng nhdng nam gin day
Neu nhin vio nhdng khoin ngan sich d i n h cho quan sU gan day, tien trinh quan sii hda dang dien ra dUdng nhu khdng he mud'n ddng lai, dieu
n i y se lam tang nguy cd cang thang qudc te va xung dot vu trang trong khu viic
2 Chay d u a vii t r a n g h a y c h i n h
s a c h h i e n d a i h o a TrUdc tien, nhdng heat ddng mua
b i n vu khi tren khdng the quy cho la
cd lien quan den nguy cd ciia mpt cupc xung dot khu viic ma ddng hdn la dd
Trang 4nhdng dieu kien kinh te thuan ldi
hien nay cua nhieu nUdc Nam My da
giup hp thi'y dupe cd hpi de ddi mdi va
hien dai hda trang bi quan sii cua
minh trong bd'i canh'nay
Tuy nhien, bdc tranh chinh tri cua
khu viic dang thay ddi manh me td 10
nam nay theo hUdng phan ciic hda
theo nhdng cang thang khu vUc mdi
day va mang tinh dinh ky
Nam My dudng nhU cd sii phan
chia ve mat chinh tri gida nhdng nUdc
nhu Bolivia, Venezuela va Ecuador
-nhdng nUde ludn len an My gay gat va
nhdng ddng minh g i n gdi cua
Washington nhU Chile, Peru v i
Colombia
Trong bd'i canh chinh tri thay ddi
nay, khdng cd gi dang ngac nhien khi
nhan dinh rang viec Venezuela mua
m i y bay chien dau cua Nga se gay ra
nhdng md'i lo ngai bupc Colombia
cung phai cung cd' kho vu khi quan sii
cua minh Tifdng tii, de khdng mat di
anh hudng khu viic vd'n cd, Brazil
ciing tim each tang cUdng tiem liic
quan sii
Tuy nhien, c i n p h i i vUdt qua
nhdng dinh kien truyen thdng va
phan tich cac con sd mpt cach can
trpng de cd sii hieu biet hdn nda ve
bien ddi quan sii cua cac qud'c gia
khac nhau tai Ly Latinh
Trong giai'doan 2003-2007, nhdng
dd lieu cua SIPRI cho thi'y khd'i lifpng
xua't k h i u vu khi vao Nam My tang
47% so vdi thdi ky 1998-2002^ Dang
quan tam hdn, nhdng hoat dpng mua
ban vu khi nay da dUpc thiic hien
trong mpt khoang thdi gian ra't n g i n
bdi 3 cUdng qud'c quan sii chinh trong
khu viic:
• Chile: + 107,3% tif nam 1996
- Chi tieu 2007: 4,9 ty USD'"
• Colombia: + 64,8% td nam 1996
-Chi tieu 2007: 5,3 ty USD
• Brazil: + 31,2% td nam 1996 -Chi tieu 2007: 15,3 ty USD
Trai lai vdi n h d n g n h a n dinh, Venezuela thudng xuyen ed chi tieu quan sii tha'p hdn ba nUdc tren: 1,9 ty USD trong n a m 2006, tdc la it Colombia hdn 2,4 lan va it hdn Brazil
7 lan
Nhin chung, neu chung ta quan tam den dpng cd cua cac qud'c gia mua vu khi, cd the n h a n tha'y hai nhdm ndi bat:
• Argentina, Brazil, Chile ' v i Uruguay giai thich n h d n g hoat dpng mua vu khi cua hp la do nhu cau hien dai hda kho vu khi quan sii cu ky va/hoac mong mud'n tham gia tich ciic hPn vao nhdng ke hoach qud'c te gin gid hda binh
• Bolivia, Colombia, Ecuador va Venezuela giai thich sii gia tang ngan sach cua hp la can thiet de dd'i phd vdi nhdng md'i de doa thiic sii ben ngoii hoac ben trong lanh thd
Bi't chap nhdng cang thang ngoai giao, 12 qud'c gia cua tieu luc dia tu hpp vio t h i n g 5/2008 trong khudn khd Lien minh cac nUde Nam My (UNASUR)" v i xem xet mpt dii thao
ve phdng thu chung dUpc ca Tdng thd'ng Chavez va Lula trdng ddi
3 Nhiing chi t i e u q u a n sii tai
N a m My
TrUdc khi phan tich boat dpng chuyen giao vii khi den khu viic Nam
My, chung ta cung can xac dinh vi tri mdc chi tieu quan sii cua 12 nUdc Nam My tren na'c thang toan ciu Nam 2007, Nam My da chi 32 ty USD (theo thdi gia nam 2005) trong tdng sd 1214 ty USD chi tieu quan sd toan ciu, tUdng dUdng 3% chi tieu toan ciu'- (So vdi cua My la 546,7 ty
Trang 5(45%), Chau Au la 257 ty (21%), Nga
35,6 ty (3%)
0 cap dp khu vUc, td nam 2003 den
2007, nhdng nUdc gia tang chi tieu
quan sii d i n g ke nhi't la Venezuela
(tang 78%), Ecuador (53%) va Chile (49%)'^ Argentina, Bolivia, Paraguay Peru v i Uruguay tUdng dd'i dn dinh, tham chi cdn giim cic chi tieu chd quan sii
Tinh hinh chi tieu quan s\i cua 10 niidc Nam My
ti^ 2003 den 2007 (trieu USD)
A r g e n t i n a
Bolivia
Brazil
Chile
Cdlombia
E c u a d o r
P a r a g u a y
P e r u
U r u g u a y
V e n e z u e l a
2003 1,748
158 11,977 3,241 4,312
783
53
988
232 1.125
2004 1.813
153 11.682 4.077 4.589
727
62 1.047
225 1.419
2005 1.912
148 12.452 4.397 4.932
954
56 1.159
233 1.894
2006 1.776
149 13.803 4.851 5.240
922
63 1.193
219 1.884
2007 1.752
141 15.334 4.821 5.329 1.196
65 1.133
249 2.004
Nguon: SIPRI Yearbook 2008 vd The SIPRI Military Expenditure Database 2008
Nam 2007, xu hUdng n i y tiep tuc v i Venezuela va viec Chile mudn ddi dupc duy tri, Mdng mud'n cua Brazil mdi lai khd vd khi cda minh, da dat 4 trdng viec duy tri vai trd lanh dad khu qud'c gia trd thanh nhdng nUdc chi viic, nhdng cang thang gida Cdldmbia tieu nhieu nhi't cho quan sU,
Chi tieu quan sii nam 2007 (trieu USD)
16000
14000
12000
10000
8000
6000'
4000
2000'
0-/ o^^-s> „\^
o^
~l n n
o*^^ <2>^
Nguon: SIPRI Yearbook 2008 va The SIPRI Military Expenditure Database 2008
Trang 6Neu nhin v i o ngan sach quan sii
nam 2007 va 2008, chung ta se nhan
tha'y mdc gia tang cao ngan sich cua
ta't ca cic qud'c gia d tieu luc dia Vdi
mdc tang trung binh 25,51%, chi tieu
quan sii cua nhdng nUde nay da dat
con sd 50,028 ty USD trong nam 2008,
con so' chUa tiing cd ke td sii quay trd lai cua nen dan chu trong khu viic vao nhdng nam 1980,
Neu Brazil cd khoan ngan sach ldn nhat, thi ngan sach cua Paraguay cung gia tang mdt cich d i n g ngac nhien trong giai doan 2007 va 2008
Mifcfi niidc c6 n g a n sach d a n h c h o q u o c p h o n g
cao n h a t tai Nam My (trieu USD)
Qud'c gia
1, Brazil
2, Colombia
3 Chile
4, Venezuela
5, Argentina
6, Peru
7, Ecuador
8, Uruguay
9, Bolivia
10, Paraguay
Tong so
Ngan sach 2007
20,788 6,004 4,038 2,573 2.401 1,222
773
399
208
139
39.861
Ngan sach 2008 (dii kien ) 27,540 6.764 4,943 3,321 2.830 1,458
919
413
258
186
50.028
Mdc tang % 32,48 12,66 22,41 29,07 17,88 19,3
19 3,57 23,96 33,85
25,51
Nguon: Nueva Mayoria - Anticipo del balance militar 2008
• Argentina
Xet ve khia canh lich sd, day la qud'c
gia luon danh nhdng khoan quan
trpng cho ngan sach qud'c phdng Tuy
nhien, sau Chien tranh Malvinas (td
t h i n g 3 - 6/1982), nhung nen ddc tai
quan sii va sau sii sup dd kinh te cua
d i t nUdc, nhdng chinh phd ke tiep da
han che dang ke chi tieu cho vu khi
Trong giai doan 1997-2006, ngan
sach quan sU da giam 7,09%, dieu n i y
da lam giam kha nang can thiep cua
Argentina tren binh dien toan cau
Nam 2008, chinh phu da tuyen bd' gia
tang ngan sach quan sii len 17%,
• Bolivia
Dd'i vdi La Paz, dd la mpt trong
nhdng cau tra ldi triic tiep cho nhdng
dau tu quan sii cua ngUdi lang gieng
Chile, Mat khac, Evo Morales da cam
ket tien trinh cung cd' phUdng tien
quan sii de lam chd diia cho dii an chinh tri cua minh Ong cung da cung cd' bd may quan sii de chd'ng lai nhdng hoat dpng ly khai ndi len trong mpt so' vung cua Bolivia va cd' gang dam bao sii thd'ng nha't lanh thd qud'c gia
Nam 2008, gia tang ngan sach qud'c
phdng dupe mong dpi la khoang 24%
• Brazil
La cUPng qud'c quan sU ddng d i u trong khu viic, Brazil khdng dinh vi tri cua minh dudi nhiem ky cua Tdng thdng Lula vdi viec gia tang ngan sach quan sii +32% nam 2008 Hien dai hda trang thiet bi quan sii ddng thdi cung cd' nen cdng nghiep qud'c phdng la chien lUdc cua chinh phu hien nay, giup nUdc nay khdng cdn phu thudc vio nhdng nha cung cap nUdc ngoai nda
Thdng qua khoan ngan sach nay, Tdng thd'ng Lula, ngUdi ludn mong
Trang 7mdi Brazil cd mdt vi tri thUdng triic
tai Hdi ddng Bao an Lien Hiep qud'c,
mud'n cung cd mpt cdng cu can du
d i m bid
Ngay 7/9/2008, Brazil da gidi thieu
ban ke hoach chien lupc qud'c phdng
mdi, trong dd xem P h i p la mpt dd'i t i c
Uu tien Ngoii cic trang thiet bi, nUdc
P h i p se tien hanh chuyen giao cdng
nghe, giup Brazil trong thdi gian tdi
t h d i t khdi sii chi phd'i cua My trong
linh viic s i n xua't cac khi cu, Sii dpc
lap nay cung la mdt trong nhiing muc
tieu ma Hpi ddng Qud'c phdng Nam
My (South American Defense Council)
dat ra
' • Chile
Ngan sach quan sii ciia Chile
khdng ngdng gia tang mpt cich an
tupng trdng nhdng nam gin diy, dUa
nUdc n i y vao vi tri nUdc nhap khau
vu khi thd 12 trong khoang thdi gian
2003-2007,
Santiagd dau tU d at vad khd vd khi
ciia minh: 100 xe tang, 28 F-16, ten
Ida kh6ng dd'i khdng, 2 t i n ngim
Phip-Ddc Scorpene, cic tau khu true,
miy bay tuan tra bien da dUpc trang
bi trong thdi gian g i n day Nhdng
khoan d i u tU n i y gay ra mpt vii lo
ngai trong vung tieu khu viic va gida
Bolivia v i Peru,
So s i n h tUPng ddi, Chile da dau tU
ngudn tiem liic kinh te cua minh cho
trang thiet hi quan sii nhieu hdn 6 lin
Brazil, va dii kien tang ngan sach
22% trong nam 2008
• Colombia
Bogota chu yeu phai dUdng dau v i
triet ha lUc lifdng k h i n g chien cdng
san FARC trong hPn 40 nam qua, Ke
td nam 1999 Bogota da cam ket dau
tranh chd'ng lai boat ddng budn ma
tuy thdng qua Ke hoach Colombia'\
sang kien gay ra't nhieu tranh cai vi
tinh cha't quan phiet v i than My
Trong sudt 10 nam qua danh sach cic trang thiet hi ma nUdc nay mua deu dupc xem la de vd hieu hda mdi de dpa tvf ben trong va nguy cd td sU mat
dn dinh cua an ninh khu viic
• Ecuador
O Lima, chi tieu quan sii da tang 30% trong nam 2007''\ Do sii lien ket chat che gida chinh quyen va cic liic lupng vu trang trong nUdc - 3 tdng thdng da hi liic lUpng quan dpi cich chdc tii nam 1997, Tdng thd'ng hien tai Rafael Correa dUPng nhU da tang ngan sich quan sii cua d i t nUdc de tao thien cam vdi cic liic lUdng vu trang Trong nam 2008, ngan sach quan sii cdn tang 19%
• Paraguay Paraguay cd ngan sich quan sii thap nha't d Nam My Chi tieu quan
sU nam 2007 Ii 65 trieu USD, thap hdn ca nam 2000
D i t nUdc nhd be nay khdng cin phii chi tieu nhieu de h i e ve lanh thd cua minh Trong nhdng nam gin day, Paraguay da cd md'i quan he hdp tic quan sii vdi Hda Ky, dieu n i y dUdc the hien bdi nhdng sd menh nhan dae
d phia Tay Bac da't nUdc, khu viic bien gidi vdi Belivia dUdc xem la ndi dat can cd quan sii trong tUdng lai cua Hda Ky
• Peru Trong nhdng nam 1990, dudi sii cim quyen cda Tong thd'ng Alberto Fujimori (1990-2000), Peru da trai qua met t h i p ky nhay vpt trong vi'n
de lien quan den mua sam nhdng trang thiet bi quan sii Viec chi tieu quan sii vUpt q u i ngan sich da bupc ngUdi ke nhiem, dng Alexandre Tdlede (2001-2006) phai giam dang ke nhdng chi phi nay de k h i c phuc tinh trang mat can dd'i ngan sach trdng nUdc Viec kich heat lai chUdng trinh quan
sU chi dUdc tien h i n h khi Tdlede ket
Trang 8thuc nhiem ky va Alan Garcia nham
chdc tdng thd'ng mdi
Trong nam 2008, ngan sach quan
sU tang 19%, Peru diia vao viec ban
hydrocacbua de hien dai hda cac lUc
lUdng vd trang cua minh
• Uruguay
Uruguay quay trd lai vdi nen dan
chii td dau nhdng nam 1980, sau che
dp ddc tai quan sU cua J u a n
Bordaberry, nhdng dau tU quan sii
nhUdng chd cho viec tai thiet kinh te
-xa hpi di't nUdc Tii nam 2000, ngan
sach quan sii va nhiing chi tieu di kem
kha dn dinh va tUdng dd'i khiem ton so
vdi cac qud'c gia khac trong khu viic
• Venezuela
Ngan sach quan sii ciia Venezuela
tang 78% ke td 2003, dat 2,57 ty USD
trong nam 2007 Caracas bien minh
cho chinh sich mua sam vu khi hien
nay cua minh chu yeu do hai nhan to'
de dpa:
1) Bao ve nhdng lpi ich ve nang
lupng trUdc sii t i n cdng hien nay cua
My Ra't nhieu nhdng yeu to' cho thi'y
sU cang thang gida Tdng thd'ng Bush
va Tdng thd'ng Chavez:
Bieu dUPng liic lifdng trong t h i n g
5/2006 vdi nhdng hoat dpng dien tap
hai quan ldn nha't ke td cupc khung
hoang ten Ida Cuba nam 1962, Nhdng
cupc diln tap nay dupe My chi dao P
ngoii bd bien cua Venezuela, cung vdi
Anh va Ha Lan Gan day hdn, vao
t h i n g 7/2008, la sii quay trd lai cua
Ham dpi 4 cua My
Ngiy 17/5/2008, mpt may bay S3
cua Hai quan My da gay ba't ngd
trong khdng phan cua Venezuela,
khdng xa dao La Orchila nam trong
bien Caribbean, each Caracas 185 km
ve phia Bac
2) Cac md'i quan he cang thang vdi Colombia ve van de FARC
4 N h i i n g c h u y e n giao vii khi
d e n N a m My
Chinh sach ddi mdi va hien dai hda cac kho vii khi cua nhieu nUdc trong nhdng nam gan day da thuc day manh me hoat dpng budn ban vii khi trong khu viic DUdc hd trd bdi mpt bd'i canh kinh te t h u a n lpi, trong nam
2008, nhieu qud'c gia ldn d Nam My da tiep tuc cac khoan d i u tU vao trang thiet hi quan sii va thu hut sii quan tam ldn cua cac nha cung cap vu khi truyen thd'ng, trong dd cd Hoa Ky, Israel va Nga
Ve va'n de nay, mac du Mitxcdva da quay trd lai Nam My vdi nhdng ban hpp ddng ban vu khi cho Venezuela, qud'c gia nay van khdng the vUdt qua
vi tri thd'ng tri cua Hoa Ky trong viec cung cip trang thiet bi quan sii cho
h i u het cic qud'c gia Nam My
Nhdng nha cung cap khac van duy tri vi tri hoac sU xua't hien cua minh tren thi trUdng, dd la trUdng hdp cua Israel va Trung Qud'c Sii cd mat cua Trung Qud'c tai Venezuela ngay cang
rd hdn ChUa bao gid, nhdng md'i quan he chinh tri va kinh te gida hai nUdc trd nen td't dep nhU trong nam
2008, Cac giao dich thUdng mai - bao gdm ca linh viic quan sii - gida Bdc
Kinh va Caracas da tang 50% nam
2007, dat 6 ty USD,
Trang 9C h u y e n g i a o v i i k h i c u a M y , N g a , T r u n g Q u o c v a I s r a e l d e n N a m My
t i i 2004 d e n 2007 ( t r i e u U S D )
Cac nu6c x u a t k h a u
A r g e n t i n a
Bolivia
Brazil
Chile
Colombia
E c u a d o r
P a r a g u a y
P e r u
U r u g u a y
V e n e z u e l a
My
16
4 : 17
35
57
13
52 56
237
3 3
13
83
3
4
47 25 22
Nga
1
i 1
6
450 860
T r u n g
Qudc
Israel
13 8
15
11
15
3
2
9 8
6
14 27 9 9 9
Nguon: SIPRI Yearbook 2008 ud The SIPRI Military Expenditure Database 2008
Mac d d h d a t dpng d a u tU cua
Brazil va g i n d a y la Venezuela te r a
r a t d i n g ke, nhUng N a m My v a n
k h d n g chie'm ty t r p n g d i n g ke trong
thUPng m a i vu k h i t o i n cau,
T r o n g b a n g dudi day, c h d n g tdi liet
ke 5 nUdc n h a p k h i u ldn nhi't trong
t h i p ky 1997-2006 I i Brazil, Chile,
P e r u , A r g e n t i n a va Colombia,
Venezuela k h o n g n i m t r o n g 5 nUdc dan d i u P N a m My, mac dd nUdc nay cdng cd k h o a n chi tieu q u a n sii d i n g
ke trong n h d n g n a m g i n day Tren
binh dien toan cau, cung can luu y
r a n g Venezuela k h d n g cd m a t trong top 50 n h d n g n h a n h a p k h a u vu khi ldn n h a t t h e gidi
Nhufng c h u y e n g i a o v u k h i ciia 9 n h a c u n g c a p v u k h i c h u y e u d e n 5
n i t d c N a m My c h i n h (giai d o a n 1997-2006, t r i e u U S D )
N h i i n g nu6c
x u a t k h a u
NhUng nude nhap khau
Brazil
Chile
P e r u
A r g e n t i n a
Colombia
Nguon: SIPRI Yearbook
;_ f t ; •
r.; ,1 :.'
i>~
§
493
348
139
712
781
2008 vc
265
1
108
1 The SU
687
301
11
96
10
^RI Milit
300 ,94
24
310
34
ary Exj
401
348
1
jenditi
1
899
9
23
ire Data
133
44
697
14
11
6a.se 2
81
008
457
470
394
15
108
2.553 2.504 1.539 1.172 1.052
Trang 10Xuat k h a u vii khi ciia Chau Au
den Nam My
Theo 3 ban bao cao thudng nien cua
COARM^' (2006/2005/2004), hoat
ddng xua't khau vii khi cua Chau Au hudng den nhiing nUdc Nam My chinh (diia tren gia tri nhiing gia'y phep dUdc cap^^) nhif sau:
Quoc gia
Argentina
Bolivia
Brazil
Chile
Colombia
Ecuador
Paraguay
Peru
Suriname
Uruguay
Venezuela
Tdng gia tri cap phep (tinh ban
2006 28.193.321 1.739.611 416,265,414 248,480,428 22,535,189 22.710,448 18.093 35.723.150 13.474 2.204.506 267.404.814
2005 6,279.251
486 193,821.300 49,080,348 13,116,455 62,224,096 6.264.575 30.554.786 262.798 1.339.831 119.310.657
g eurd)
2004 11.208.916 4.712.612 133.506.679 ,; ' 92,478.870 16,908,930 22,496,699 5,765,813
••- 1,713,117
21,199 524,195 50,156,010
Ket luan
Xua't khau vu khi den Nam My
dang gia tang, dd la mpt dieu hien
nhien NhUng neu thdng tin nay la
thiic te va diia tren nhdng dii lieu da
dupc cdng bd, chung cung chi mang
tinh tUdng dd'i:
• Mpt p h i n , so vdi GDP qudc gia,
cac khoin chi tieu danh cho vu khi tai
phan ldn cac nUdc deu dat mdc chuin,
Cac qudc gia danh ty le GDP ldn nha't
cho chi tieu quan sii khdng ngoai
nhdng ddng minh d i n g tin cay nha't
cua My trong khu viic, Colombia (4%
nam 2006), So sanh trong cung nam
dd, Venezuela da chi 1,2% GDP cho
cac chi tieu vu khi,
• Mat khac, sii gia tang nay dap
dng xu the chung tai cac qud'c gia
Nam My,
Tuy nhien, hoat ddng tai vii trang
cua Nam My gay ra mdt so' lo ngai
mang tinh lan truyen va bi bdp meo bdi
bao chi qud'c te, Cac y.kie'n tap trung
p h i n ldn vao Venezuela, vdi c i nhan
tdng thd'ng cua nu'dc nay va nhdng md'i
quan he thifdng mai cd ldi vdi Nga,
Vai trd dia chinh tri cua khu viic dang gia tang, dap dng mong mud'n va tham vpng cua nhdng nha lanh dao dUPng nhiem hien nay Ke tu! 10 nam nay, sii chuyen hudng chinh tri sang
c i n h ta cua Brazil, Venezuela, Ecuador, Bolivia va trong mpt chdng miic nao dd la Chile va Argentina da khien luc dia Nam My lo ngai hpn bao gid het ve t i e dpng cua Hoa Ky, Dieu nay da t i c ddng khdng it den boat ddng chinh tri ciia chinh phu Hoa Ky, Tdm lai, tieu luc dia dang tii giai phdng, md rpng t h a m chi thay ddi cic ddng minh cua minh, Nd dang khdng dinh quyen tii chu va sii giau cd ve tai nguyen thien nhien dUdi long da't se cho phep nhdng qud'c gia d day cd phUdng tien de dat dUdc t h a m vpng cua minh, dac biet la trang hi cac phUdng tien qud'c phdng Mdt sd coi tien trinh nay la cupc chay dua vu trang, sd khac lai xem day la mdt chinh sich hien dai hda kho vd khi quan sii cii ky, Mpt sd gan cho cic chinh phu canh ta hien nay vdi nhdng tham vpng hieu chien, nhiJfng ngUdi