Nếu chất điểm không đổi chiều chuyển động thì tốc độ trung bình của nó bằng vận tốc trung bình trên đoạn đường đóA. Nếu độ dời của chất điểm trong một khoảng thời gian bằng không thì vậ[r]
Trang 1Trần Hường 1
A LÝ THUYẾT
I – Chuyển động cơ
Là sự thay đổi vị trí của vật so với các vật khác theo thời gian
Một vật có kích thước rất nhỏ so với độ dài của đường đi được
xem là một chất điểm có khối lượng bằng khối lượng của vật
Tập hợp tất cả các vị trí của một chất điểm chuyển động tạo ra
một đường nhất định Đường đó được gọi là quỹ đạo của chuyển động
Cần chọn 1 vật làm mốc, 1 hệ trục tọa độ gắn với vật làm mốc và xác định các tọa độ của vật đó
Cần chọn một mốc thời gian và dùng một đồng hồ
Bao gồm: vật làm mốc, hệ trục tọa độ, thước đo, mốc thời gian
và đồng hồ Chuyển động có tính tương đối tùy thuộc hệ qui chiếu
Chuyển động tịnh tiến của một vật rắn chuyển động mà đường nối hai điểm bất kì trên vật luôn song song với một phương nhất định
II – Chuyển động thẳng đều – Vận tốc
1 Định nghĩa
Chuyển động thẳng đều là chuyển động trên một đường thẳng, trong đó vật đi được những quãng đường bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau bất kì
CHUYÊN ĐỀ 1: CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU
C
y
Trang 2Trần Hường 2
2 Vận tốc của chuyển động thẳng đều
Định nghĩa
Vận tốc của chuyển động thẳng đều là đại lượng véctơ đặc trưng cho sự chuyển động
nhanh hay chậm của chuyển động và được đo bằng thương số giữa quãng đường đi được
và khoảng thời gian dùng để đi hết quãng đường đó
CHÚ Ý :
Nếu thời gian là rất nhỏ, ta có vận tốc tức thời tại thời điểm t:
Trong chuyển động thẳng theo một chiều, chiều dương là chiều chuyển động thì tốc
độ trung bình bằng vận tốc trung bình
Vận tốc trung bình của chất điểm
trong thời gian là đại lượng đặc
trưng cho sự nhanh chậm và chiều
chuyển động trong thời gian đó, được
đo bằng thương số giữa độ dời vật
thực hiện và thời gian thực hiện độ
dời đó
Vận tốc là đại lượng vector
Đơn vị vận tốc là m/s
Tốc độ trung bình cho biết tính chất nhanh hay chậm của chuyển động, được đo bằng thương số giữa quãng đường đi được và thời gian dùng để đi quãng đường đó
𝑣𝑡𝑡 = 𝑥 𝑡
𝑣𝑇𝐵 = 𝑥 𝑡 = 𝑥2 − 𝑥1
Trang 3Trần Hường 3
3 Phương trình chuyển động thẳng đều:
Với
4 Đồ thị
Đồ thị tọa độ - thời gian: là đường thẳng xất phát từ điểm (t 0, x0), có hệ số góc bằng vận tốc, hướng lên nếu vật chuyển động cùng chiều dương, hướng xuống nếu vật chuyển động ngược chiều dương
Đồ thị vận tốc - thời gian: là đường thẳng vuông góc với trục vận tốc( song song với trục thời gian)
𝑥 = 𝑥0+ 𝑣𝑡
x 0 là toạ độ ban đầu
v là tốc độ của chuyển động ( v = const)
o v >0 : vật chuyển động cùng chiều (+)
o v<0: vật ngược với chiều (+)
Quãng đường: S = vt
Đồ thị tọa độ - thời gian
Trang 4Trần Hường 4
B BÀI TẬP MẪU
Bài 1: Một chất điểm chuyển động trên đường thẳng có vị trí phụ thuộc vào thời gian theo
bảng số liệu:
Tính tốc độ trung bình của chất điểm trong:
a) Hai giây đầu tiên
b) Thời gian từ giây thứ hai đến hết giây thứ 4
c) Cả thời gian chuyển động
Bài 2: Một ôtô chạy trên một đoạn đường thẳng từ địa điểm A đến địa điểm B phải mất
một khoảng thời gian t Tốc độ của ôtô trong nửa đầu của khoảng thời gian này là 60km/h
và trong nửa cuối là 40km/h Tính tốc độ trung bình của ôtô trên cả đoạn đường AB
Đs: v tb = 50km/h
Bài 3: Một người đi xe đạp chuyển động trên một đoạn đường thẳng AB có độ dài là s Tốc
độ của xe đạp trong nửa đầu của đoạn đường này là 12km/h là trong nửa cuối là 18km/h Tính tốc độ trung bình của xe đạp trên cả đoạn đường AB
Đs: v tb = 14,4km/h
Bài 4: Mo t ngươ i la i mo t chie c xe o to xua t pha t tư A lu c giơ , chuye n đo ng tha ng đe u đe n
B, ca ch A la
a/ T nh tốc độ cu a xe, bie t ra ng xe đe n B lu c giơ phu t
b/ Sau phu t đo ta i B, xe cha y ngươ c ve A vơ i va n to c Ho i va o lu c ma y giơ o to
se trơ ve đe n A
Bài 5: Hai va t cu ng chuye n đo ng đe u tre n mo t đươ ng tha ng Va t thư nha t đi tư A đe n B
trong Va t thư hai cu ng xua t pha t tư A cu ng lu c vơ i va t thư nha t nhưng đe n B cha m hơn Bie t đoa n đươ ng
a/ T nh tốc độ cu a ca c va t
b/ hi va t thư nha t đe n B th va t thư hai đa đi đươ c qua ng đươ ng bao nhie u
6
( )
120 km
( / )
48 km h - 11h00 '
( )
10 s
( )
( / ) 8( / ) 80( )
-DẠNG 1: VẬN TỐC- TỐC ĐỘ TRUNG BÌNH QUÃNG ĐƯỜNG, THỜI ĐIỂM, THỜI GIAN
Trang 5Trần Hường 5
Bài 6: Một vật chuyển động thẳng không đổi chiều Trên quãng đường AB, vật đi nửa
quãng đường đầu với vận tốc v1 = 20m/s, nửa quãng đường sau vật đi với vận tốc v2 = 5m/s Vận tốc trung bình trên cả quãng đường là:
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM DẠNG 1
Câu 1: Một vật được xem là chất điểm khi kích thước của vật
A rất nhỏ so với con người B rất nhỏ so với chiều dài quỹ đạo
C nhỏ, khối lượng của vật không đáng kể D nhỏ, chuyển động so với vật được chọn làm mốc
Câu 2: Trường hợp nào dưới đây có thể coi vật là chất điểm
A Trái Đất chuyển động tự quay quanh trục của nó
B Hai hòn bi lúc va chạm với nhau
C Xe chở khách đang chạy trong bến
D Viên đạn đang chuyển động trong không khí
Câu 3: Trong trường hợp nào dưới đây có thể coi chiếc máy bay là một chất điểm
A Chiếc máy bay đang cất cánh khỏi sân bay
B Chiếc máy bay trong quá trình hạ cánh
C Chiếc máy bay đang bay từ Cần Thơ đến Hà Nội
D Chiếc máy bay đang chạy trên sân bay
Câu 4: Chọn câu phát biểu sai
A Hệ quy chiếu dược dùng để xác định vị trí của chất điểm
B Hệ quy chiếu gồm hệ trục tọa độ gắn với vật làm mốc và đồng hồ đếm thời gian
C Chuyển động và trạng thái đứng yên có tính chất tuyệt đối
D Gốc thời gian là thời điểm t = 0
Câu 5: “Lúc 13h15min ngày hôm qua, xe chúng tôi chạy trên quốc lộ 1A, cách Vĩnh Long
20km” Việc xác định vị trí của xe như trên còn thiếu yếu tố gì
A Chiều dương trên đường đi B Mốc thời gian
C Vật làm mốc D Thước đo và đồng hồ
Câu 6: Vận tốc nào dưới đây được gọi là vận tốc trung bình
A Vận tốc của viên đạn ra khỏi nòng súng B Vận tốc của quả bóng sau một cú sút
C Vận tốc về đích của VĐV chạy 100m D Vận tốc của xe giữa 2 địa điểm
Câu 7: chọn phát biểu sai: Trong chuyển động thẳng
A Tốc độ trung bình của chất điểm luôn nhận giá trị dương
B Vận tốc trung bình của chất điểm là giá trị đại số
C Nếu chất điểm không đổi chiều chuyển động thì tốc độ trung bình của nó bằng vận tốc trung bình trên đoạn đường đó
D Nếu độ dời của chất điểm trong một khoảng thời gian bằng không thì vận tốc trung bình cũng bằng không trong khoảng thời gian đó
Câu 8: Vận tôc của chất điểm chuyển động thẳng đều:
Trang 6Trần Hường 6
A Có độ lớn không đổi và có dấu thay đổi B Có độ lớn thay đổi và có dấu không đổi
C Phụ thuộc bật nhất vào thời gian D hông thay đổi cả về dấu và độ lớn
Câu 9: Chuyển động thẳng đều không có đặc điểm nào dưới đây:
A Tốc độ không đổi từ lúc xuất phát đến lúc dừng lại
B Vật đi được những quãng đường như nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau bất
kỳ
C Quỹ đạo là một đường thẳng
D Tốc độ trung bình trên mọi quãng đường là như nhau
Câu 10: Chọn phát biểu sai: Chuyển động thẳng đều là chuyển động của chất điểm trên
một đường thẳng và
A vận tốc trung bình như nhau trên mọi quãng đường đi bằng nhau
B chất điểm đi được những quãng bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau bất
kỳ
C tốc độ trung bình của chất điểm là như nhau trên mọi quãng đường đi
D vận tốc của chất điểm không đổi trong suốt quá trình chuyển động
Câu 11: Một ô tô từ A đến B mất 5 giờ, trong 2 giờ đầu ô tô đi với tốc độ 50km/h, trong 3
giờ sau ô tô đi với tốc độ 30km/h Vận tốc trung bình của ô tô trên đoạn đường AB là
A 40km/h B 38km/h C 46km/h D 35km/h
Câu 12: Một vật chuyển động thẳng không đổi chiều trên 1 quãng đường dài 40m Nửa
quãng đường đầu vật đi hết thời gian t1 = 5s, nửa quãng đường sau vật đi hết thời gian t2 = 2s Tốc độ trung bình trên cả quãng đường là:
Câu 13: Một xe chuyển động thẳng không đổi chiều; 2 giờ đầu xe chạy với vận tốc trung
bình 60km/h,3 giờ sau xe chạy với vận tốc trung bình 40km/h Vận tốc trung bình của xe trong suốt thời gian chạy là:
Câu 14: Một xe chuyển động thẳng không đổi chiều có vận tốc trung bình là 20 km/h trên
1
4 đoạn đường đầu và 40 km/h trên 34 đoạn đường còn lại Vận tốc trung bình của xe trên cả đoạn đường là:
Câu 15: Một xe chuyển động thẳng không đổi chiều, trong nửa thời gian đầu xe chạy với
vận tốc 12km/h Trong nửa thời gian sau xe chạy với vận tốc 18km/h Vận tốc trung bình trong suốt thời gian đi là:
Câu 16: Một ngừơi đi xe đạp trên 2/3 đoạn đừơng đầu với vận tốc trung bình 10km/h và
1/3 đoạn đừơng sau với vận tốc trung bình 20km/h Vận tốc trung bình của ngừơi đi xe đạp trên cả quãng đừơng là
Câu 17:Một người đi bộ trên một đường thẳng với vân tốc không đổi 2m/s Thời gian để
người đó đi hết quãng đường 780m là
Trang 7Trần Hường 7
Câu 18: Chọn câu sai
A Toạ độ của 1 điểm trên trục 0x có thể dương hoặc âm
C Đồng hồ dùng để đo khoảng thời gian
D Giao thừa năm Mậu Thân là một thời điểm
Câu 19: Tàu Thống nhất Bắc Nam S1 xuất phát từ ga Hà Nội vào lúc 19h00min, tới ga Vinh
vào lúc 0h34min ngày hôm sau hoảng thời gian tàu Thống nhất Bắc Nam S1 chạy từ ga
Hà Nội tới ga Vinh là
Câu 20: Tàu Thống nhất Bắc Nam S1 xuất phát từ ga Hà Nội vào lúc 19h00min, ngày 8
tháng 3 năm 2006, tới ga Sài Gòn vào lúc 4h00min ngày 10 tháng 3 năm 2006 Trong thời gian đó tàu phải nghỉ ở một số ga để trả khách mất 39min hoảng thời gian tàu Thống nhất Bắc Nam S1 chạy từ ga Hà Nội tới ga Sài Gòn là
A 32h21min B 33h00min C 33h39min D 32h39min
Câu 21: Biết giờ Bec Lin(Cộng hoà liên bang Đức) chậm hơn giờ Hà Nội 6 giờ, trận chung
kết bóng đá Wold Cup năm 2006 diễn ra tại Bec Lin vào lúc 19h00min ngày 9 tháng 7 năm
2006 giờ Bec Lin hi đó giờ Hà Nội là
C 1h00min ngày 9 tháng 7 năm 2006 D 13h00min ngày 10 tháng 7 năm 2006
Câu 22: Chuyến bay của hãng Hàng không Việt Nam từ Hà Nội đi Pa-ri(Cộng hoà Pháp)
khởi hành vào lúc 19h30min giờ Hà Nội ngày hôm trước, đến Pa-ri lúc 6h30min sáng hôm sau theo giờ Pa-ri Thời gian máy bay bay từ Hà Nội tới Pa-ri là:
Câu 23: Trong chuyển động thẳng, véc tơ vận tốc tức thời có
Câu 24: Chuyển động thẳng đều là chuyển động thẳng trong đó
A vận tốc có độ lớn không đổi theo thời gian
B độ dời có độ lớn không đổi theo thời gian
C quãng đường đi được không đổi theo thời gian
D tọa độ không đổi theo thời gian
Câu 25: Trong chuyển động thẳng đều véc tơ vận tốc tức thời và véc tơ vận tốc trung bình
trong khoảng thời gian bất kỳ có
A Cùng phương, cùng chiều và độ lớn không bằng nhau
B Cùng phương, ngược chiều và độ lớn không bằng nhau
D Cùng phương, ngược chiều và độ lớn không bằng nhau
Câu 26: Chọn câu sai
A Độ dời là véc tơ nối vị trí đầu và vị trí cuối của chất điểm chuyển động
B Độ dời có độ lớn bằng quãng đường đi được của chất điểm
Trang 8Trần Hường 8
C Chất điểm đi trên một đường thẳng rồi quay về vị trí ban đầu thì có độ dời bằng
không
D Độ dời có thể dương hoặc âm
Câu 27: Chọn câu đúng
A Độ lớn vận tốc trung bình bằng tốc độ trung bình
B Độ lớn vận tốc tức thời bằng tốc độ tức thời
C hi chất điểm chuyển động thẳng chỉ theo một chiều thì bao giời vận tốc trung bình
cũng bằng tốc độ trung bình
D Vận tốc tức thời cho ta biết chiều chuyển động, do đó bao giờ cũng có giá trị dương
Câu 28: Chọn câu sai
A Đồ thị vận tốc theo thời gian của chuyển động thẳng đều là một đường song song với
trục 0t
B Trong chuyển động thẳng đều, đồ thị theo thời gian của toạ độ và của vận tốc là
những đường thẳng
C Đồ thị toạ độ theo thời gian của chuyển động thẳng bao giờ cũng là một đường thẳng
D Đồ thị toạ độ theo thời gian của chuyển động thẳng đều là một đường thẳng xiên góc
Câu 29: Chọn câu sai
Một người đi bộ trên một con đường thẳng Cứ đi được 10m thì người đó lại nhìn đồng hồ
và đo khoảng thời gian đã đi ết quả đo được ghi trong bảng sau:
x(m) 10 10 10 10 10 10 10 10 10
A Vận tốc trung bình trên đoạn đường 10m lần thứ 1 là 1,25m/s
B Vận tốc trung bình trên đoạn đường 10m lần thứ 3 là 1,00m/s
C Vận tốc trung bình trên đoạn đường 10m lần thứ 5 là 0,83m/s
D Vận tốc trung bình trên cả quãng đường là 0,91m/s
Câu 30: Chọn câu đúng
A Một vật đứng yên nếu khoảng cách từ nó đến vật mốc luôn có giá trị không đổi
Tây sang Đông
C hi xe đạp chạy trên đường thẳng, người đứng trên đường thấy đầu van xe vẽ thành
một đường tròn
D Đối với đầu mũi kim đồng hồ thì trục của nó là đứng yên
Câu 31: Hai người đi bộ theo một chiều trên một đường thẳng AB, cùng xuất phát tại vị trí
A, với vận tốc lần lượt là 1,5m/s và 2,0m/s, người thứ hai đến B sớm hơn người thứ nhất 5,5min Quãng đường AB dài
Câu 32: Một ôtô chạy trên đường thẳng Trên nửa đầu của đường đi, ôtô chạy với tốc độ
không đổi bằng 50km/h Trên nửa sau, ôtô chạy với tốc độ không đổi bằng 60km/h Tốc
độ trung bình của ôtô trên cả quãng đường là
Trang 9Trần Hường 9