Nga eGng nhan manh vai trd cua cae nude dang phat trien trong viec giup the gidi khac phuc khung hoang, ddng thdi khang dinh vai trd cua cae nha tai trg mdi (bag gdm ca Nga va Trung [r]
Trang 1:/.;
'
V'V-CAC NEN KINH TE MOI NOI GIAI CLTU KINH TE THE GIOI
TRl/aC KHUNG HOANG TAI CHINH TOAN CAU
Trdn Thi Lan Huang''
A-A I
Khac vdi nhiing cuge khiing
hoang tai chinh da timg xay ra
nhu khung hoang ng d My
Latinh thap ky 1980, khung hoang tien te d
Nga va khung hoang tai chinh chau A cudi
nhung nam 1990, trong eugc khung hoang
tai ehinh the gidi lan nay nam 2008 cac nen
kinh te mdi ndi it bi tac ddng va ed sy can
bang tdt hon.Trong khi cac qudc gia hang
dau the gidi nhu My, EU dang phai ddi mat
vdi nhiing khd khan tir khiing hoang tai
chinh toan cau, thi cac nen kinh te mdi ndi
ed kha nang phuc hdi nhanh hon Vdi lugng
tien mat dy trii khdng Id va it chiu tac ddng
tir thi trudng cam ed tai san My, cac nen
kinh te mdi ndi nhu Trung Qudc, An Do,
Nga da ban che dugc nhirng tac ddng tieu
cyc tir khimg hoang, ddng thdi trd thanh
nhiing ngudi "cho vay" ddi vdi nhieu nude
dang bi khung hoang Cac nude nay dang
dan dan thay the cae nude phat trien trong
Thae sT, 'Vien Nghien cuu Chau Phi va Trung Dong
viec giai quyet cac van de ciia nen kinh te the gidi Thii tudng Anh Gordon Brown cho rang "mdt he thdng mdi eua hgp tac kinh te qudc te da bat dau, khdng chi gdm cac nude phat trien ma cd ca eac thi trudng mdi noi phat trien nhanh nhu Trung Qudc, An Dp, Brazin, de trd thanh td chirc kinh te chinh quan ly kinh te toan the gidi"'
1 SuTc manh cua cac nen kinh te m6i noi
Trong 10 nam trd lai day, cac nen kinh te mdi ndi ngay cang trd nen ed sire manh canh tranh hon so vdi cae nude cdng nghiep phat trien tren the gidi Trong bang xep hang nam
2006 eua Vien Nghien ciru kinh ik IMD
Thuy ST, cae nen kinh te mdi ndi, dac biet la cac nen kinh te chau A, dang nhanh chong thu hep khoang each ve sire canh tranh so vdi My va dan dan vugt qua eac nude cdng nghiep cd trinh do phat trien cao d chau Au Dac biet nhat la vai trd eiia mot so nude dang phat trien cd dan so ldn, dien tich rdng,
Tap chi nghien cuu CHAU PHI & TRUING DOXG s6 11 (51) thang 11/2009
Trang 2Cac nen kinh te mdi noi Tran Thi Lan Hu'dng
tiem lye quan sy manh nhu Trung Qudc, An
Do, Brazil, Nga Bdn nude ldn nay thude
nhdm BRIC, chiSm tdi 26% dien tich, 43,4%
dan sd , 22,4% GDP toan cau vao nam 2008,
33% dy trir ngoai te va 13,7% khdi lugng
giao dich thuong mai the gidi (xem bang 1)
Tdng gia tri trao ddi thuong mai toan cau
cua BRIC nam 2008 la 60.700 ty USD
tang trudng GDP la 3,8%, Nga va An Do la 7% va Trung Qudc la 9.75% Xet ve tam quan trgng eiia thi trudng ndi dja chiem 43,4% dan sd toan cau ciing nhu sy nang ddng trong viec lya chgn chien luge phat trien kinh te bdn nen kinh te tren ddng vai trd quan trgng trong viec dua kinh te the gidi thoat ra khdi khimg hoang
Trong giai doan 1999-2008, Brazil ed ty le
Bang 1: Sue manh cua nhom BRIC trong nen kinh te the gidi (% trong tong so
Nude
Nga
Trung Qudc
An Do
Brazil
BRIC
Cac nen kinh
moi no! va DPT
Nguon: World ECL
te
mon
GDP
dang phat trien 7,4 25,5 10,7 6,4
53,0 100,0
lie Outlook, h
the gidi
3,3 11,4 4,8 2,9
22,4 44,7
\IF 4/2009,
Kim ngach xuat khau hang hoa va dich vu
dang phat trien 7,6 24,1 3,9 3,3 38,9
100,0
trang 183
the gidi 2,7 8,4 1,4 1,2
13,7 34,9
Dan
dang phat trien 2,6:
23,8 ' 21,4 3.4
51,2 100,0
so the gidi 2,2 20,2 18,1 2.9
43,4 84,7
Ngoai 4 nude ke tren, eac nen kinh te mdi
ndi khac cQng ed kha nang giai ciru nen kinh
te the gidi nhd thi trudng tieu thy rdng ldn
va nhirng tiem nang vdn cd Dan sd ddng va
dung lugng thi trudng Idn ehinh la diem hap
dan nhat cua cac nen kinh te mdi ndi Den
nam 2008, neu dan sd cac nude phat trien chi
cd khoang 960 trieu ngudi thi dan sd cac
nude dang phat trien va mdi ndi la khoang
5,721 ty ngudi Ngay ca nhirng ngudi ed thu
nhap thap van cd kha nang mua hang hoa cd
gia tri cao, chang ban nhu sy gia tang sd
lugng thue bao dien thoai di ddng tir 36 trieu
nam 2003 len 224 trieu nam 2008 eiia ngudi
dan chau Phi can Sahara - khu vyc dugc
danh gia la ngheg khd nhat the gidi Thu
nhap cua cac hd gia dinh cac nude dang phat trien va mdi ndi dang cd xu hirdng tang len
Sd lugng cae hd gia dinh cd thu nhap khoang
5000 USD/nam d cac nude dang phat trien tang gap ddi tir 217 trieu hd nam 2003 len
500 trieu hd nam 2008 Hon niia dan sd ciia cac nude dang phat trien tre hon nhieu so vdi cae nude phat trien Nam 2008, ed 46,8% dan sd cac nude dang phat trien ed do tudi dudi 24 trong khi dd d cac nude phat trien chi cd 29,7% Dan sd tre khien kha nang tieu thy hang boa o cac nude dang phat trien va mdi ndi cd xu hudng cao ban cac nude phat trien Day la co hdi ddi vdi cac doanh nghiep eua cac nude dang bi khiing hoang mudn xuat khau hang hoa vao cac thi trudng mdi
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRU:\G DOING so 11 (51) thang 11/2009 35
Trang 3Tran Thi Lan Hu'dng Cac nen kinh te mdi noi
ndi nham tranh nhirng tac ddng khdng tdt
ciia khimg hoang kinh t8 ihk gidi Nhiing sd
lieu tren day chimg td cae nen kinh te mdi
noi va dang phat trien dang cd nhiing ddng
gdp va anh hudng ngay cang tang ddi vdi
nen kinh te the gidi trong nhieu ITnh vyc nhu
tang trudng kinh te, gia ea hang hoa, dy trii
ngoai te the gidi, phan chia thu nhap va Igi
nhuan kinh doanh Neu nhu nam 1970, xuat
khau eiia eac nude dang phat trien va mdi
ndi chi chiem 20% tdng kim ngach xuat
khau eua the gidi, thi nam 2008 eon sd nay
la 34,9% Nam 2008, eac nude dang phat
trien va mdi ndi chiem tdi 44,7% GDP toan
eau, trong dd An Do va Trung Qudc ddng
gdp tdi VA muc tang GDP eua eac nen kinh te
mdi ndi^ Cac nude dang phat trien va mdi
ndi ciing tieu thy tdi 50% nang lugng toan
cau va chiem den 4/5 miic tang nhu cau dau
lira trong 5 nam qua, dac biet la tir phia
Trung Qudc Nhdm nude nay ciing dang giir
tdi 70% lugng dy trii ngoai te cua the gidi,
dung dau la Trung Qudc Khung hoang tai
chinh the gidi khien hang loat nude tren the
gidi bi anh hudng nang ne, tuy nhien eac nen
kinh te mdi ndi van td ra it bi tac ddng ban
va nhd sue tre eua minh cae nen kinh te nay
dang dugc coi la ddng luc giup kinh te toan
cau hdi phuc
Sy phat trien nhanh, manh eua eac nen
kinh te mdi ndi nhiing nam gan day ciing
khien cac nen kinh te nay khdng cdn la san
sau eua cac nude phat trien Mdt sd nen kinh
te mdi ndi da va dang gdp phan tao ra nhirng
cu bich ldn cho nen kinh te the gidi sau
khiing hoang, dac biet la eac nude Ddng A,
Nga va mdt sd nude My Latinh Cae nude
nay da timg phai trai qua nhiing eugc khung
hoang nghiem trgng, chang ban nhu khung hoang ng eua eac nude My Latinh cudi thap
ky 1980, khiing hoang tai chinh tien te chau
A nam 1997-1998, khiing hoang ng d Nga cudi thap ky 1990, vi vay da ed kinh nghiem khac phyc khung hoang Trong eugc khung hoang tai chinh the gidi lan nay, hang loat cac the che toan eau nhu IMF, WB deu to ra bat luc va khdng du kha nang giiip dd cac nude bi khung hoang hdi phyc Ben canh do, cac nude giau nhu My, Nhat Ban, EU khong the gugng day sau khiing hoang bdi khiing hoang tai ehinh lan nay xuat phat chu yeu tir ehinh sach phat trien yeu kem eiia cac nude cdng nghiep phat trien, eu the la My, sau do lay lan sang eac nude cdng nghiep khac, khien cac nen kinh te phat trien roi vao suy thoai Tir nhiing nguyen nhan sau xa ciia cuge khung hoang, ed the thay eac nude cdng nghiep phat trien mudn thoat khoi khimg hoang chi cd the dya vao cac nen kinh te mdi ndi - nhiing nude da ed kinh nghiem trai qua cac cuge khiing hoang tuong tu ddng thdi la ngudi quyet dinh mire tang GDP toan cau trong nam 2009 va vai nam tiep theo i ^
2 Cac nen kinh te mdi noi giai cu'u nen kinh te the gidi thoat khoi khung hoang
a Gidi ciru kinh te the gi&i nha nhicng no luc thoat khoi khiing hoang kinh te trong nic&c
Cuge khung hgang tai chinh toan c^u tac
ddng manh den cae nen kinh ik mdi noi
trong hai nam 2008 va 2009 Tuy nhien so
vdi cae nen kinh ik phat tri§n, thi eac n^n
kinh te mdi ndi ed kha nang phuc hdi nhanh
Tap chi nghien ciru CII.AU PHI & TRUING DOING s6 11 (51) thang 11/2009
Trang 4Cac nen kinh te mdi noi Tran Thi Lan Hu'dng
hem tir dd thiie day kinh te toan clu tang
trudng trd lai Trong qua trinh giai cim nen
kinh te the gidi thoat khdi khung hoang, vai
trd cua BRIC va mdt sd nen kinh te mdi ndi
chau A dac biet quan trgng, cu the la d cac
khia canh sau:
Thit nhdt, tdc do tang trudng kinh te ciia
cac nen kinh te mdi ndi da phyc hdi nhanh
chdng sau khung hoang, bii dap mdt phan tdc
do tang trudng kinh te am cua hau het cac
Bang 2: Toe do tang trudng GDP
nude cdng nghiep phat trien, tir dd keo kinh
te the gidi phuc hdi
Khdng gidng nhu cae nude chau Au cac nen kinh te mdi ndi khdng phu thugc nang
ne vao thi trudng bat ddng san cua My, vi vay khi khiing hoang xay ra bat ngudn tir
My, cac nen kinh te mdi ndi van du thdi gian
de chdng chgi Tuy cd bi tac ddng nang ne tir khiing hoang, nhung kha nang hdi phyc ciia cac nen kinh te mdi ndi nhanh ban (bang 2) cua mot so nen kinh te mdi ndi (%)
Nude Cac nen kinh te mdi noi chau A
trong dd: +Trung Qudc
+ An Do
+ ASEAN-5
+ 4 NIEs
Cac nen kinh te moi noi chau Au
Nga
Brazil
Mehico
Cac nude cong nghiep phat trien
The gidi
2008 6,8 9,0 7,3 4,9 1,5 2,9 5,6 5,1 1,3 0,9 3,2
2009 3,3 6,5 4,5 0,0 -5,6 -3,7 -6,0 -1,3 -3,7 -3,8 -1,3
2010 5,3 7,5 5,6 2,3 0,8 0,8 0,5 2,2 1,0 0,0 1,9
Nguon: IMF, 4/2009
Nam 2008, tdc do tang trudng GDP ciia
eac nen kinh te mdi ndi chau A^ dat 6,8%,
sau dd giam cdn 3,3% vao nam 2009 va ed
kha nang phyc hdi rat nhanh, dat 5,3% vao
nam 2010 Day la khu vyc cd tdc do tang
trudng GDP anh hudng ldn nhat den tdc do
tang trudng GDP toan cau Bang 2 cho thay,
trong khi cae nude cdng nghiep phat trien
dat tdc do tang trudng am 3,8% vao nam
2009 va cd kha nang chi dat muc tang trudng
bang 0 vao nam 2010, thi cae nen kinh te
mdi ndi deu ed mire tang trudng cao ban va
dy bao se dat mirc tang trudng duong tir
0,8% (chau Au), 0,5% (Nga), 2,2% (Brazil),
1% (Mehico) Nhiing con sd tren cho thay chi cd cac nen kinh te mdi ndi mdi cd kha nang giup kinh te toan cau nhanh chdng hdi phyc tir mirc tang trudng -1,3% nam 2009 len mirc 1,9% vao nam 2010
Trong sd cac nen kinh te mdi ndi Trung Qudc va An Do la hai nude cd nhiing ddng gdp rat tich cyc trong viec giiip the gidi thoat khdi khiing hoang Day la hai nude duy nhat trong sd 15 nen kinh te ldn nhat the gidi dat tdc do tang trudng duong trong nam 2009 Nam 2009 tdc do tang trudng kinh le ciia Trung Qudc la 6,5%, An Do la 4.5% va dy bao nam 2010 tdc do tang truong kinh te cua
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRUING DOiNG so 11 (51) thang 11/2009
Trang 5Tran Thi Lan Hu'dng Cac nen kinh te mdi noi
hai nude nay tuong img la 7,5% va 5,6%
Tdc do tang trudng duong va kha nhanh ciia
hai nSn kinh t^ tren ed anh hudng ldn den
chieu hudng tang trudng GDP toan eau Tdc
do tang trudng nhanh cua hai nen kinh te
mdi ndi ldn nhat thi gidi trong khi hau het
cac nude khac deu khdng tranh dugc khung
hoang va cd tdc do tang trudng am khien the
gidi ngay cang ndi nhieu den ly thuyet
decoupling (thuyet tach biet) Ly thuyet nay
cho rang khi hau nhu cac nude deu khdng
tranh khdi nhiing tac dgng ngan ban va dai
ban eua khung hoang, thi Trung Qudc va An
Do van tiep tyc tang trudng nhd nhiing chinh
sach mang tinh chat "tach biet chien luge
-strategic decoupling" va "tach biet chien
thuat - tactical decoupling", giup the gidi
phyc hdi va lam giam dang ke vai trd thdng
tri ciia My va eac nude phuong Tay
Thir hai, nhirng chinh sach, bien phap
chdng khiing hoang ciia cac nen kinh te mdi
ndi cho thay vai trd ngay cang thu hep eua
IMF, budc the gidi phai cdng nhan sire manh
ndi lye eua cac nen kinh te nay
Khac vdi cuge khiing hoang tai ehinh
chau A nam 1997-1998 khi dd IMF cd vai
trd la "cim canh" ddi vdi nhieu nen kinh te
mdi ndi chau A bi khung hoang nhu Han
Qudc, Indonesia, Thai Lan , cuge khimg
hoang tai chinh toan cau lan nay cho thay sy
bat lye ciia IMF Vdi ngudn gdp vdn chu yeu
tir My, Dire, Nhat Ban, Anh va Phap, tdng
vdn eiia IMF nam 2008 la hon 200 ty USD
Vao nam 2008, do doanh thu giam, IMF da
phai quyet dinh ban mdt phan vang dy trir va
tai cuge hgp thugng dinh cua G20 td chirc
vao thang 9 nam 2009 IMF da yeu eSu cac
nude thanh vien gdp them vdn de ddi pho vdi eugc khiing hoang tai chinh toan cau va G20'* da ddng y giiip IMF bd sung quy len mirc 500 ty USD\
Nhu vay, vdi tdng quy chi cd hon 200 ty USD vao nam 2008, IMF khdng du kha nang giup eac nude tren the gidi thoat khdi khiing hoang Rut kinh nghiem tir cuoc khung hoang chau A nam 1997-1998, cac nen kinh
te mdi ndi da ty cim minh bang nhiing chinh sach md rdng tien te rieng ed Trung Qudc quyet dinh bom 600 ty USD vao nen kinh te thdng qua cac ke hoach chi tieu manh tay cho eg sd ha tang va xay dyng Han Quoc ban hanh ke hoach giai ciru nen kinh te trong nude bang mdt khoan tai ehinh khdng Id tri gia 130 ty USD, tuong duong vdi 13% GDP cua Han Qudc Tuong ty, tai nhieu nude chau A khac nhu Cambodia, Thai Lan, Malaysia, Singapore, chinh sach ndi Idng tien te ciing dugc ap dung triet de, dac biet la cac nude nay da gianh nhii'ng khoan tien ldn
de dau tu eo sd ha tang, kich thich tieu diing trong nude, cai thien cae dieu kien cham soc sire khde, cai each tien luong, dau tu phat trien ndng nghiep ndng thdn, tao viec lam cho ngudi lao dgng Ngoai ra, eac nude mdi ndi da cd nhiing ddng thai ciing hgp tac
de vugt qua khiing hoang bang hinh thirc cho vay lan nhau, tranh sir chd dgi tir phia cae the che tai ehinh qudc te Trong khi IMF bat dau khdi dgng chuong trinh cho vay khan cap vdi sd vdn hep hdi hon 200 ty USD thi mdt sd nen kinh te mdi ndi da trd thanh nhirng ngudi "cho vay" eiia the gidi, chang ban nhu viec Trung Qudc chg vay khan cap ddi vdi Pakistan hoac Iceland dam phan xin
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRUING DOING so 11 (51) thang 11/2009
Trang 6Cac nen kinh te mdi noi Tran Thi Lan Hu'dng
vay tien cua Nga trudc khi IMF can thiep
Dieu nay cho thay quyen lye tai chinh th§
gidi dang cd su thay.ddi, trong dd cac n8n
kinh te mdi ndi trd thanh "cim canh" cua
khiing hoang
Thu ba mdt sd nen kinh te mdi ndi cd dy
trir ngoai te rat ldn cho phep hg giir gia dugc ddng tien ndi te khi khiing hoang xay
ra ban che dugc sy lay lan mirc do sau cua khiing hoang kinh te the gidi
Bang 3: Du tru ngoai te va can can tai khoan hien hanh cua mot s6 nin kinh t§
tren the gidi
Nude
I Trung Qudc
2 Nhat Ban
3 Nga
4 Dai Loan
5 An Do
6 Han Qudc
7 Hdng Kdng
8 Brazil
9 Singapore
10 Dire
Du trir ngoai te^ (ty USD)
2132 (tinh din 6/2009)
1019 (tinh den 6/2009)
413 (tinh den 9/2009)
321 (tinh den 4/2009)
281 (tinh den 9/2009)
254 (tinh den 9/2009)
233 (tinh din 8/2009)
225 (tinh din 10/2009)
166 (tinh din 3/2009)
144 (tinh den 2/2009)
Can can tai khoan vang lai
(% GDP)
2008 1 2009 5,5 6,3
-6,1 0.5 6,4 9,7 -2.8 -2.5 -0,7 2.9 14.2 7,2 -1,8 -1,8 14,8 13,1
-2010 : 5,8
-1.4
10,7 \
-2,8 3,0 i 5,2 i -1.8 !
11.2 '
-Nguon: Theo wikipedia vd IMF 4/2009
Bang 3 minh hoa rd 10 nen kinh te cd dy
trir ngoai te ldn nhat tren the gidi nam 2009
10 nen kinh te nay chiem tdi 60% dy trii
ngoai te ciia the gidi, trong dd cd tdi 8 nen
kinh te thugc ve nhdm cac nen kinh te mdi
ndi, dd la Trung Qudc, Nga, Dai Loan, An
Do, Han Qudc Hdng Kdng Brazil va
Singapore, trong dd cd tat ca thanh vien ciia
nhdm BRIC Dy trir ngoai te cua BRIC tinh
din giira nam 2009 dat mire 3.051 ty USD,
vugt xa miic dy trii ngoai te eua G7, trong
dd Trung Qudc la nude cd dy tru ngoai te
ldn nhat la 2132 ty USD, chilm 70% du tru
ngoai te ciia BRIC, sau dd la Nga Ngoai ra
cac nen kinh te khac cd dy trii ngoai te ldn
deu thude ve cae nen kinh te mdi ndi chau A
Du trii ngoai te ldn khien eac nen kinh te
mdi ndi giam bdt dugc sy le thude vao ddng
dd la My Khi khiing hoang kinh te the gidi
nd ra, cac nen kinh te mdi ndi da nhanh chdng dn dinh dugc gia ddng ndi te cua minh trong mdt thdi gian ngan bang each tung ngoai hdi mua lai ddng ndi te trdi ndi tren thi trudng Do vay, cuge khiing hoang tai chinh the gidi lan nay bat ngudn tir cac nude cdng nghiep phat trien da khdng the lay lan vdi mirc do sau den eac nen kinh te mdi ndi va dang phat trien Dy trii ngoai te ldn ciia nhieu nen kinh te mdi ndi thyc sir da giup the gidi tranh dugc mdt cuoc dai khung hoang kinh te keo dai nhd cac nen kinh te mdi ndi sir dyng ngoai te trong nude de kich cau kinh te va duy tri sy dn dinh cua ddng ndi te
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRUAG Dd.\G so 11 (51) thang 11/2009 39
Trang 7Tran Thi Lan Hu'dng Cac nen kinh te moi noi
Hon thi niia, vdi ngudn dy trir ngoai te
khdng 16, eac nin kinh te mdi ndi ngay cang
cd tieng ndi quan trgng hon trong eac dien
dan kinh tl thi gidi ciing nhu cd nhiing anh
hudng ldn hon ddi vdi cae td chiie tai chinh
da phuong Vdi ngudn dy trii 3.051 ty USD,
nhdm BRIC ed nhiing de xuat nham tai eau
true lai he thdng tai ehinh qudc te sau khung
hoang Mdt phan trong ke hoach xay dyng
lai he thdng tai chinh qudc te la viec nhdm
BRIC se cung cap ngudn tai chinh cho Quy
Tien te Qudc te bang each mua trai phieu eua
IMF de tang cudng anh hudng tai quy nay
Trong khiing hoang tai ehinh the gidi, vai trd
cho vay cua BRIC trong viec cho cae nude
thugc nhdm dang phat trien va mdi ndi la
rat ldn Nhd sy giiip do cho vay eua mdt sd
nude nhu Nga, Trung Qudc, nhieu nude
dang phat trien va mdi ndi da khdng phai
eau ciru IMF vdi gdi ciiu trg kem theo
nhirng dieu kien cai each ha khac Anh
hudng ciia nhdm BRIC vi vay tiep tyc tang
nhanh tren thi trudng tai chinh tien te the
gidi, dac biet la tac ddng manh den ty gia
ciia ddng do la My
Ciing vdi dy trii ngoai te ldn, can can tai
khoan vang lai eiia nhieu nen kinh te mdi ndi
ludn dat miic duong (bang 3) Dieu dd cd
nghia la tai khoan vang lai d nhieu nen kinh
te mdi ndi ludn d miic thang du, dac biet la
cac nen kinh te mdi ndi chau A va chau Au
Cac nen kinh te mdi ndi My Latinh ed tham
hyt tai khoan vang lai, nhung d muc do rat
khiem tdn Trudc khi khung hoang tai chinh
the gidi xay ra, thang du tai khoan vang lai
ciia mdt sd nen kinh te mdi ndi ludn d muc
tren 5% GDP (thang du lanh manh), dac biet
Trung Qudc nam 2007 dat thang du tai
khoan vang lai 5,5% GDP, Nga 6,1% GDP, Dai Loan 6,4% GDP, Hdng Kdng 14,2% GDP, Singapore 14,8% GDP, Malaysia 15,4% GDP Mii'c thang du nay mdt phan la
do cae nude mdi ndi chau A cd xu hudng tiet kiem cao Khi khung hoang xay ra, can can tai khoan vang lai cua nhieu nude bi tham hyt nang ne, tuy nhien can can tai khoan vang lai ciia mot sd nen kinh te mdi ndi chau
A ke tren van tiep tuc thang du d mirc cao Nam 2009, thang du tai khoan vang lai ciia Trung Qudc dat 6,3% GDP, Nga dat 0,5% GDP, Dai Loan 9,7% GDP, Han Qudc 2,9% GDP, Hdng Kdng 7,2% GDP, Singapore
13,1% GDP Mot dilu dl dang nhan thSy la
cae nude dat thang du tai khoan vang lai deu thude ve chau A cd thu nhap dau ngudi cao Thang du tai khoan vang lai d cac nude nay hau het xuat phat tir ty le tiet kiem tang cao trong dan chiing Sau cuge khiing hoang tai ehinh tien te chau A nam 1997-1998, cae nude nay da riit ra nhieu kinh nghiem ve viec can ddi giira tiet kiem va dau tu, giira xuat khau va nhap khau Cdn mdt sd nude mdi ndi khac nhu An Do, Viet Nam, Brazil, tham hut tai khoan vang lai van xay ra bdi day la nhiing nude cd thu nhap dau ngudi
thap hon, ed trinh do phat trien kinh te thap
hon, do vay van can den dau tu nhieu ban tiet kiem, nhap khau may mdc thilt bi nhieu hon xuat khau hang hoa
Thang du tai khoan vang lai d nhieu nen kinh te mdi ndi cho thSy khi khung hoang tai chinh toan cau xay ra, cae nude nay cd du dieu kien de ung phd vdi khiing hoang Thang du tai khoan vang lai giiip cac nude nay khdng phai di vay d ben ngoai, vi vay khdng phai chiu nhirng tdn th4t nang nl tu
Tap chi nghien ciru CII.AU PHI & TRUING DOING so 11 (51) thang 11/2009
Trang 8Cac nen kinh temdi ndi Tran Thi Lan Hu'dng
khung hoang Neu tinh theo gia tri tuyet ddi,
tinh den thang 6 nam 2009 thang du tai
khoan vang lai ciia Trung Qudc len tdi 368
ty USD, dimg hang dau the gidi, Nga thang
du 97,6 ty USD, dimg hang thii 4, Singapo
28,4 ty USD, Malaysia 27,4 ty USD, Dai
Loan 25 ty USD, Hdng Kdng 22,4 ty USD^
Trong khi dd, cac nude cdng nghiep phat
trien lai lam vao tham hut tai khoan vang lai
nang ne, chang ban My tham hyt - 393,2 ty
USD, khu vuc dong Euro - 133,8 ty USD
tinh den thang 4 nam 2009^ Tinh chung cho
can can tai khoan vang lai toan the gidi, nam
2008 khi khimg hoang tai chinh the gidi nd
ra tren dien rdng, tai khoan vang lai cua cac
nude cdng nghiep phat trien ndi chung bi
tham hut d mirc -465 ty USD, trong khi dd
tai khoan vang lai d eac niroe dang phat trien
va mdi ndi thang du ldn d muc 714.4 ty
USD (cac nude dang phat trien mdi ndi chau
A va Trung Ddng chiem phan ldn mirc thang
du nay) Tinh den thang 4 nam 2009 tham
hyt tai khoan vang lai ciia cac nude cdng
nghiep phat trien la -371,3 ty USD trong khi
cac nude dang phat trien va mdi ndi thang
du 262,4 ty' USD Mac dii thang du tai khoan
vang lai nam 2009 cua cae nude dang phat
trien va mdi ndi cd gia tri thap hon nhieu so
vdi nam 2008 do xuat khau bi thu hep,
nhung nhung sd lieu tren cho thay cac nude
dang phat trien va mdi ndi trong hai nam
2008-2009 da thyc sy giiip nen kinh te the
gidi tranh dugc tham hut tai khoan vang lai
nang ne nhd bii dap mdt phan tham hyt cua
cac nude cdng nghiep phat trien
Thic tu, thi trudng ndi dia rdng ldn khien
cac nen kinh te mdi ndi khdng bi nhiing tac
ddng lau dai khi thj trudng xuat khau bi thu
hep, tir dd duy tri dugc tdc do tang trudng kinh te va cac chinh sach kinh te khac
Nhan thirc dugc tiem nang cua thi trudng ndi dia, cac nen kinh te mdi ndi da tung ra nhiing gdi kich cau ndi dia de du>' tri sy tang trudng va ban che nhirng tac ddng bat Igi khi thi trudng xuat khau bi thu hep trong khung hoang Gdi kich cau kinh te nay dac biet dugc cac nude mdi ndi chau A su dyng rat hieu qua Riit kinh nghiem tir khimg hoang tai chinh tien te chau A dien
ra each day 10 nam mdt phan la do phy thugc qua mirc vao xuat khau va ngudn vdn nude ngoai trong cuoc khiing hoang lan nay cac nude mdi ndi da coi tieu diing ndi dia la ddng lye chinh giiip nen kinh te cac nude thoat khdi khiing hoang
Trong sd cac gdi kich cau trong nude Trung Qudc la nude chi manh tay ban ca Vdi gdi kich thich kinh le tri gia 600 ty USD, Trung Qudc keu ggi cac doanh nghiep hudng vao khai thae thi trudng ndi dia de lam dgng lye thiic day tang truong kinh te trong thdi ky khiing hoang La mdt nude cd tdi 60% kim ngach xuat khau phy thugc vao thi trudng My, EU, Nhat Ban, Trung Qudc nhan thirc rd tinh nghiem trgng ciia khung hoang tai chinh dang danh manh vao 3 thi trudn trgng yeu nay vi vay cd nhirng giai phap "cap cii'u"" kjp thdi cho cac doanh nghiep Trong cuoc hdi thao thuong mai qudc gia td chirc tai Bac Kinh, Bd trudng Bg Cdng thuang Trung Qudc cho rang "Chiing
ta (Trung Qudc) phai nd lye nhieu hon trong viec bii lai nhirng that thoat xuat khau lir 3 thj trudng ldn bang each chii y khai thae thi Irudns ndi dia va thi trudna tir nhirna nirdc
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRir\G D^.^G s6 11 (51) thang 11/2009 41
Trang 9Tran Thi Lan Hu'dng Cac nen kinh te mdi noi
thir ba; phai nhanh chdng nhan ra tam quan
trgng ciia thi trudng chau A, Trung Ddng va
Nam My"^
Ciing vdi Trung Qudc, hang loat cac nen
kinh te mdi ndi khac ciing tan dung thi
trudng ndi dia de lam giai phap khac phuc
khung hoang Han Qudc tung ra gdi kich eau
tri gia 130 ty USD de giai cim nen kinh te,
chu yeu la nham day manh tieu dimg ndi dia
Singapore dua ra gdi kich eau kinh te tri gia
13 ty USD, Malaysia ed ke hoach chi tieu
2,69 ty USD, Indonesia da tan thanh gdi kich
thich kinh tl tri gia 5,15 ty USD, Thai Lan
chi 5 ty USD, Viet Nam tung ra gdi kich eau
6 ty USD Cae gdi kich cau ciia chinh phii
cac nude chau A dua ra trong 2 nam
2008-2009 chu yeu nham vao khai thae thi trudng
ndi dia thdng qua kenh dau tu co sd ha tang,
hd trg lai suat cho doanh nghiep, phat trien
ndng nghiep ndng thdn, dau tu cho giao due
va y te, cai each he thdng an sinh xa hdi
Cimg vdi cac nen kinh te mdi ndi chau A,
cac nen kinh te mdi ndi khac tren the gidi
ciing sir dung gdi kich cau de khai thae thi
trudng ndi dia nham khac phuc khiing
hoang Brazil dua ra gdi ciru tri kinh te tri
gia 13 ty USD vdi hy vgng day manh kinh te
trong niroc phat trien, giam thieu tac ddng
eiia khiing hoang Nga tung ra gdi kich cau
tri gia 79 ty USD de chdng suy giam tang
trudng kinh te, bao gdm eac khoan hd trg
cho cae hang d td, ITnh vuc ndng nghiep, xay
dyng Nhirng dien bien tren cho thay tinh
hinh tieu diing qudc ndi d nhieu niroe mdi
ndi cd xu hudng tang len trong khimg hoang
Dieu nay khien san xuat trong nude tiep tyc
dyoc duy tri, ban che dugc tinh trang that
nghiep, ddng thdi kich thich kinh te tiep tuc tang trudng
h Gidi cini kinh te the gi&i nha vai trd lan han trong cdc the che tdi chinh quoc te
Nhirng nd lyc tap the ciia cac nen kinh te mdi ndi nham khac phyc khung hoang tai chinh toan cau da the hien vai trd ngay cang ldn hon ciia nhdm nude nay trong nen kinh
te the gidi, dac biet la vai trd cua cae niroe mdi ndi thugc khdi BRIC va nhdm G20 Nhirng tac ddng bat Igi keo dai ciia eugc khung hoang cho thay sy bat luc ciia cac to chuc tai chinh qudc te trong viec giiip do cae qudc gia giai quyet khimg hoang va trong viec vyc day nen kinh te toan cau IMF thue
su mat di tieng ndi quan trgng trong cuoe khung hoang hien nay va ciing khdng dii kha nang de hd trg cac nude Ngan hang Trung uong chau Au ciing da nd lyc bet sire minh
de chdng lai khung hoang bang cac bien phap hd trg thi trudng tien te va eat giam lai suat, nhung ciing khdng ed du kha nang giai quyet khiing hoang Trong khi dd, cac nen kinh te mdi ndi da tim ra dugc mdt sd giai phap quan trgng de giup the gidi khac phuc khiing hgang Tai Hdi nghi cap cao Nhom cae nude phat trien va mdi ndi - Hdi nghi G20"^ td chirc d Pittsburgh (My) trong hai ngay 24 va 25/9/2009 Hdi nghi G20 da dua
ra Tuyen bd chung, trong dd dua ra hang loat cac cam ket thuc day kinh te toan eau tang trudng ben virng thdi ky hau khiing hoang Hdi nghi da thdng qua hang loat cac van de cap bach mang tinh toan cau nhu: tiep tue duy tri cae bien phap kich thich kinh te cai each CO cau kinh te va tang eudng vai trd ciia nhdm nude mdi ndi trong cac van de kinh te
Tap chi nghien ciru CH.AU PHI & TRUING DOING so 11 (51) thang 11/2009
Trang 10Cac nen kinh te mdi noi Tran Thi Lan Hu'dng
qudc te, gidi ban miic tien thudng cua nganh
ngan hang, thue day vdng dam phan Doha
Hdi nghi ciing cdng nhan vai trd va nhiing
ddng gdp ngay cang quan trgng ciia khu vuc
chau A va chau My Latinh trgng viec giai
quyet cae van de chung tgan cau, nhat tri
chuyen 5% quyen bd phieu trong IMF tir eac
nude phat trien sang cac nen kinh te mdi ndi
Ddng thdi, Hdi nghi G20 de nghi cai each
WB vao nam 2010 va cai each IMF vao
thang 11 nam 2011 de nang cao tinh hieu lyc
ciia hai td chirc nay, tranh de xay ra mdt
cuge khung hoang tai chinh tuong ty nhu
nam 2008-2009 Anh hudng ngay cang tang
ciia eac nen kinh te mdi ndi khu vyc chau A
va My Latinh tai Hdi nghi G20 vira qua cho
thay cac nen kinh te mdi ndi ngay cang cd
nhiing anh hudng va vai trd ldn hon trong
viec giai quyet khiing hoang va thuc day
kinh te toan cau phat trien
Ciing vdi vai trd ngay cang tang ciia
nhdm nude dang phat trien G20 trong cac
dien dan va td chirc kinh te qudc te, nhdm
BRIC ciing the hien tieng ndi quan trgng ciia
minh trong cdng eugc chdng khimg hoang tai
chinh toan cau Nhdm nude nay da keu ggi
the gidi phai cd nhirng nd luc tap the de khac
phuc khung hoang tai ehinh toan cau Tai
Hdi nghi thugng dinh lin thii nhat cua BRIC
(16/6/2009), Nga va Brazil tuyen bd xem xet
viec mua 10 ty USD trai phieu ciia IMF,
ddng thdi ban trai phieu ciia My An Do cam
ket se mua mdt lugng trai phieu cua IMF
tuong duang vdi eon sd ma Nga va Brazil da
bd ra Trung Qudc ciing xem xet den viec
mua it nhat 50 ty USD trai phieu ciia IMF
Nga, Trung Qudc va Brazil ciing trien khai
kl hoach da dang hoa eac khoan du trii ngoai
te cua minh Dieu nay tac ddng manh den IMF va nhieu td chirc kinh te qudc te khac
La nhimg nude cd dy trii: ngoai te ldn tren the gidi, nhdm BRIC dang tao ra mdt anh hudng nhat dinh tdi nen kinh te toan cau Ngay sau cuge hgp ciia BRIC Hdi nghi thugng dinh ciia Td chirc hgp tac Thugng Hai (SCO) - gdm 6 nude Trung Qudc Kyrgystan, Kazakstan, Nga, Tajikistan va Uzbekistan - da dugc td chirc tai Nga Day
la dien dan de Nga va Trung Qudc the hien vai trd cua minh trong he thdng chinh tri the gidi SCO tap trung thao luan ve viec hgp tac cua cac nude tren de ddi phd vdi eugc khung hoang tai chinh toan cau chu nghia khung
bd, chdng budn ban ma tuy va tdi pham xuyen qudc gia
Tai dien dan cua Lien hgp qudc ban ve khiing hoang tai chinh va kinh te the gidi td chirc tai My thang 6 nam 2009 nhdm BRIC
da cd nhirng quan diem rieng ve giai phap chdng khiing hoang Brazil cho rang dien dan ciia Lien hgp qudc nham ddi phd vdi khiing hoang lan nay la mdt co hdi lich sir de tai cau true cac td chirc tai chinh tao dieu kien cho cac nude thanh vien Lien hgp qudc gan nhau bon de ciing cai each he thdng quan tri kinh te loan eau Phia An Do cho rang de ddi phd vdi khung hoang tai chinh toan cau can thiet phai cai each he thdng quan tri kinh te toan cau ca trong giai doan ngan ban va dai ban, trong dd bao gdm ca cai each Lien hgp qudc va he thdng BreUon Woods - nen tang cho sy ra ddi IMF va WB
Bd truong Ngoai giao An Do phat bieu "cac nude dang phat trien khdng phai la khu \ yc gay ra khiing hoang nhung lai chiu tac ddng
Tap chi nghien ciru CHAU PHI & TRU.\G DOING so 11 (51) thang 11/2009 43