KINHTẾCHÍNHTRỊTrên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình KINHTẾCHÍNHTRỊTrên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình KINHTẾCHÍNHTRỊTrên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình KINHTẾCHÍNHTRỊTrên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình KINHTẾCHÍNHTRỊTrên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
đối với quá trình này
HÀ NỘI – 11 /2020
Trang 2BẢNG ĐÁNH GIÁ PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC
Vũ Thị Kim Ngân
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
PHẦN 1: NHẬN THỨC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ VÀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 3
1 Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa 3
2 Tác động và vai trò của công nghiệp hóa hiện đại hóa 3
3 Tình hình định hướng phát triển Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá của Việt Nam hiện nay 4
4 Bối cảnh cách mạng Công Nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế 6
5 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kì cách mạng công nghiệp 4.0 đã mang lại những cơ hội và thách thức gì cho VN trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế? 7
PHẦN 2: VAI TRÒ CỦA BẢN THÂN 10
1 Thời cơ đối với bản thân 10
2 Thách thức đối với bản thân sinh viên 11
3 Vai trò và hành động 12
KẾT LUẬN 17
Trang 4MỞ ĐẦU
Kể từ khi Đảng ta đề ra đường lối công nghiệp hóa và lãnh đạo việc tiến hànhcông cuộc công nghiệp hóa trong thực tiễn nhằm đưa đất nước ra khỏi tình trạng mộtnước nông nghiệp lạc hậu và kém phát triển về công nghiệp tính đến nay đã trên nửathế kỷ Tuy nhiên, cuộc chiến tranh vô cùng ác liệt và kéo dài không những đã làmgián đoạn công cuộc công nghiệp hóa, mà bom đạn Mỹ còn phá huỷ hầu hết những gì
mà nhân dân ta đã làm được trong thời kỳ hoà bình ở miền Bắc trước đó Đồng thời,sau khi chiến tranh kết thúc, do nhiều nguyên nhân khác nhau, cả chủ quan lẫn kháchquan, nên đất nước đã rơi vào tình trạng khủng hoảng nặng nề về Kinh tế – Xã hội.Hơn thế nữa, quan niệm cũ về công nghiệp hóa đã trở nên quá lạc hậu trước sự biếnđổi mạnh mẽ của khoa học và công nghệ hiện đại Những thành tựu mà nhân dân tathu được trong quá trình đổi mới, sự nhận thức mới về thời đại, về vai trò của khoahọc, công nghệ và vai trò của con người trong phát triển Kinh tế – Xã hội đương đại,cũng như những khó khăn và cả những sai lầm khó tránh đã được Đảng ta đúc kếtthành những bài học có giá trị trong việc chỉ đạo công cuộc xây dựng và phát triển đấtnước Công nghiệp hoá theo hướng hiện đại được coi là nhiệm vụ trọng tâm để sớmđưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp Sự đánh giá khách quan kinhnghiệm của các nước xung quanh đã thành công góp phần giúp Đảng ta, đúc kết thành
lý luận công nghiệp hóa đầy đủ hơn ở một đất nước kém phát triển trong điều kiệntoàn cầu hoá, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và kinh tế tri thức ngày càng đóngvai trò quan trọng
Hiện nay, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển rất mạnh mẽ,tạo cơ hội phát triển cho mọi quốc gia, nhất là các nước đang phát triển Đối với nước
ta, nếu tận dụng được những thành tựu của cuộc cách mạng này có thể “đi tắt, đónđầu”, đẩy mạnh và rút ngắn thời gian tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước; đồng thời cũng có thể làm cho chúng ta sẽ tụt hậu ngày càng xa hơn nếu khôngtận dụng được cơ hội này Vì vậy để triển khai thuận lợi và thực hiện thành công sựnghiệp này đòi hỏi phải có những tiền đề cần thiết, và một trong những tiền đềcần thiết nhất, chính là nguồn nhân lực Tuy nhiên trong nguồn nhân lực ấy thì thanhniên – sinh viên lại giữ một vị trí quan trọng và có tính quyết định đối với sự phát triểnnói chung và đối với sự nghiệp Công nghiệp hoá - Hiên đại hoá đất nước nói riêng
Trang 5Bởi đây là những chủ nhân tương lại của đất nước, là đội ngũ tri thức trẻ có khả năngtiếp thu nhanh nhạy nhất những tiến bộ của thời đại, sự phát triển như vũ bão của khoahọc công nghệ
Với những điều nêu trên và hiểu được tầm quan trọng của đội ngũ trẻ trong quátrình tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với bối cảnh Cách mạng côngnghiệp lần thứ tư, hội nhập kinh tế quốc tế, nhóm chúng em đã quyết định đi sâu vào
nghiên cứu đề tài “ Trên cơ sở nhận thức về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam
trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập kinh tế quốc tế, hãy phân tích vai trò có thể có của bản thân đối với quá trình này”.
Trang 6PHẦN 1: NHẬN THỨC VỀ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ VÀ
HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
1 Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa
- Công nghiệp hóa: là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản
xuất từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sứclao động dựa trên sự phát triển của công nghiệp cơ khí
- Hiện đại hóa: là quá trình ứng dụng và trang bị những thành tựu khoa học vàcông nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất kinh doanh, dịch vụ, quản lí kinh tế
xã hội
- Ở Việt Nam kế thừa có chọn lọc và phát triển những tri thức của văn minh nhânloại về công nghiệp hóa vào điều kiện lịch sử cụ thể của nước ta hiện nay Đảng ta nêu
ra quan niệm về công nghiệp hóa hiện đại hóa như sau:
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa: là quá trình chuyển đổi căn bản và toàn diện cáchoạt động kinh tế và quản lý kinh tế- xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chínhsang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện,phương pháp tiên tiến hiện đại nhằm tạo ra năng suất lao động xã hội cao
2 Tác động và vai trò của công nghiệp hóa hiện đại hóa
Vai trò của công nghiệp hóa hiện đại hóa
Thứ nhất là công nghiệp hóa hiện đại hóa làm phát triển lực lượng sản xuất, năngsuất lao động tăng lên tạo điều kiện tăng trưởng và phát triển kinh tế Khắc phục tụthậu về kinh tế của nước ta so với các nước khác trong khu vực và trên thế giới, gópphần ổn định và nâng cao đời sống của nhân dân
Thứ hai là công nghiệp hóa hiện đại hóa góp phần củng cố và tăng cường vai tròkinh tế của nhà nước nâng cao năng lực tích lũy tạo được công ăn việc làm cho nhândân Khuyến khích sự phát triển tự do và toàn diện của mỗi cá nhân
Thứ ba là công nghiệp hóa hiện đại hóa tăng cường tiềm lực quốc phòng an ninh,góp phần nâng cao sức mạnh của An Ninh Quốc Phòng, đồng thời tạo điều kiện vậtchất và tinh thần để xây dựng nền văn hóa mới và con người mới xã hội chủ nghĩa Thứ tư là công nghiệp hóa hiện đại hóa tạo điều kiện xây dựng nền kinh tế độclập tự chủ, đủ sức tham gia một cách có hiệu quả vào sự phân công và hợp tác quốc tế
Trang 7 Tác động của công nghiệp hóa hiện đại hóa
Từ thập niên 60 của thế kỉ XX Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra đường lối côngnghiệp hóa và coi công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kỳ quá độlên Chủ nghĩa xã hội Thực tiễn đã chứng minh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa
sẽ có những tác dụng to lớn về nhiều mặt trong sự phát triển kinh tế xã hội của đấtnước, đó là:
Công nghiệp hóa hiện đại hóa ở nước ta trước hết là quá trình thực hiện mục tiêuxây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Đó là một quá trình thực hiện chiến lược pháttriển kinh tế- xã hội nhằm cải tiến 1 xã hội nông nghiệp thành một xã hội công nghiệp,gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiến bộ, ngày càng thể hiện đầy đủhơn bản chất ưu việt của chế độ xã hội mới, xã hội chủ nghĩa
Công nghiệp hóa hiện đại hóa là quá trình tạo ra những điều kiện vật chất- kỹthuật cần thiết về con người và khoa học- công nghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh
tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để không ngừng tăng năngsuất lao động làm cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nâng cao đời sống vật chất vàvăn hóa cho nhân dân, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội, bảo vệ và cải thiện môitrường sinh thái
Công nghiệp hóa hiện đại hóa tạo ra cơ sở vật chất để làm biến đổi về chất, lựclượng sản xuất, nhờ đó mà nâng cao vai trò của người lao động- nhân tố trung tâm củanền kinh tế xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng và phát triểnnền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
Công nghiệp hóa hiện đại hóa tạo ra tiền đề kinh tế cho sự phát triển đồng bộ vềkinh tế- chính trị, văn hóa- xã hội, quốc phòng và an ninh Thành công của sự nghiệpcông nghiệp hóa nền kinh tế quốc dân là nhân tố quyết định sự thắng lợi của conđường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Chính vì vậy mà côngnghiệp hóa kinh tế được coi là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên Chủnghĩa xã hội
3 Tình hình định hướng phát triển Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá của Việt Nam hiện nay.
Hiện nay nước ta đang phát triển theo hướng Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá đấtnước Trước những sự thay đổi lớn của thế giới trong công cuộc công nghiệp hóa hiệnđại hóa đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến nước ta Đảng ta xác định thời cơ và những thách
Trang 8thức to lớn đang đặt ra cho đất nước Thuận lợi đó là một số những thành tựu của côngcuộc đổi mới như:
- Công nghệ sản xuất công nghiệp đã có bước thay đổi về trình độ theo hướnghiện đại Tỷ trọng công nghiệp chế tạo, chế biến trong giá trị sản xuất công nghiệptăng, tỷ trọng công nghiệp khai thác giảm dần Cơ cấu xuất khẩu chuyển dịch phù hợpvới tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
- Công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn có chuyển biến; nông nghiệp pháttriển toàn diện hơn theo hướng khai thác những lợi thế của nền nông nghiệp nhiệt đới;ứng dụng khoa học - công nghệ và mức độ cơ giới hóa được nâng lên; xây dựng nôngthôn mới có nhiều tiến bộ
- Cơ cấu lao động có sự chuyển dịch tích cực, quá trình đô thị hóa diễn ra khánhanh
- Cơ cấu kinh tế theo ngành dần chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng ngànhnông - lâm - ngư nghiệp, tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ, xây dựng.Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, toàn cầu hóa và hội nhậpquốc tế ngoài những thành tựu trên, hiện nay cũng đang mở ra những cơ hội đi liền vớinhững thách thức to lớn
Những thành tựu đạt được qua hơn 30 năm đổi mới đã tạo nên điều kiện nền tảng
và vận hội quan trọng cho đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tạo cơ hội cho chúng ta tiếp thu những giá trịtinh hoa của nhân loại, tiếp tục phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc trongxây dựng con người xã hội chủ nghĩa
Thách thức:
Thực hiện CNH, HĐH còn chậm, chưa gắn với phát triển kinh tế tri thức Quyhoạch phát triển các ngành công nghiệp nền tảng và công nghiệp hỗ trợ chưa có địnhhướng chiến lược rõ ràng, hiệu quả thấp
Trang 9Tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và trên thế giới vẫn lànguy cơ thường trực và khó khắc phục.
Nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa vẫn còn tiềm ẩn
Âm mưu thực hiện “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch nhằm chống phánước ta với những biểu hiện mới, quyết liệt và tinh vi hơn trước
Nguy cơ phai nhạt, đánh mất bản sắc văn hóa, xói mòn những giá trị truyềnthống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
Nguy cơ phân liệt, xuyên tạc, hạ thấp ý nghĩa chủ nghĩa quốc tế trong sáng củagiai cấp công nhân, cùng với những biểu hiện dân tộc cực đoan gia tăng
Từ những thách thức thức trên chúng ta có một số giải pháp như sau:
Thể chế hóa, hiện thực hóa chủ trương “khoa học - công nghệ là nền tảng, độnglực của CNH, HĐH; đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức và chủđộng tích cực hội nhập quốc tế
Khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, gắn với đẩy mạnh hợp tác quốc
tế nhằm tạo nguồn vốn cho quá trình CNH, HĐH đất nước
Đổi mới giáo dục - đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời pháttriển, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học, côngnghệ vật liệu mới, công nghệ năng lượng sạch, công nghệ thông tin phục vụ CNH,HĐH đất nước
Phát triển song vẫn phải gìn giữ bảo tồn những giá trị truyền thống cốt lõi
4 Bối cảnh cách mạng Công Nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế
Thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, một cuộc cáchmạng sản xuất mới gắn liền với những đột phá chưa từng có về công nghệ, liên quanđến kết nối Internet, điện toán đám mây, in 3D, công nghệ cảm biến, thực tế ảo Cuộccách mạng sản xuất mới này được dự đoán sẽ tác động mạnh mẽ đến mọi quốc gia,chính phủ, doanh nghiệp và người dân khắp toàn cầu, cũng như làm thay đổi căn bảncách chúng ta sống, làm việc và sản xuất
Bản chất của cách mạng công nghiệp lần thứ tư là dựa trên nền tảng công nghệ số
và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sảnxuất Việc phát triển công nghệ về Internet, mạng toàn cầu giúp con người gắn kết vớinhau hơn giúp cho quá trình hội nhập quốc tế càng phát triển trong thời kì cách mạngcông nghiệp 4.0 này
Trang 10Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, mối quan hệ giữa công đồngngười ngày càng phát trển mạnh mẽ, đặc biệt từ thời cận đại và ngày nay xu thế “toàncầu hóa” đã chi phối đời sống các dân tộc Sức manh của dân tộc và của thời đại sẽtăng lên gấp nhiều lần, nếu biết kết hợp chúng với nhau, tạo nên một sức mạnh tổnghợp để chiến thắng mọi sự ngăn cản trên con đường phát triển của lịch sử Theo tưtưởng Hồ Chí Minh, phù hợp với sự thay đổi của tình hình thế giới hiện nay, bảo đảmmục tiêu chiến lược một cách linh hoạt, sáng tạo có hiệu quả, Đảng cộng sản Việt Nam
đã đề ra những điều tất yếu của việc hội nhập quốc tế trong công cuộc cách mạng côngnghiệp 4.0
5 Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kì cách mạng công nghiệp 4.0 đã mang lại những cơ hội và thách thức gì cho VN trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế?
Cơ hội:
Những yếu tố thuận lợi do môi trường quốc tế đem lại cùng những bước chuyểnmạnh mẽ do chúng ta tạo ra đã trở thành nguồn lực tổng hợp để đưa đất nước đi lên.Môi trường quốc tế hiện nay có nhiều biểu hiện tích cực rất thuận lợi cho sự phát triển
Đó là xu hướng quốc tế hóa với việc phân công lao động không ngừng phát triển là tácđộng mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệ, đặc biệt là xu thế hoà bình, hợp táctrong khu vực và trên toàn thế giới.Bối cảnh chung đó giúp những nước đi sau nhưnước ta có điều kiện để nhìn trước trông sau, tìm ra cho mình những nhân tố hợp lý,rút ra cho mình những bài học thành công của các nước đi trước về nhiều lĩnh vực, từquản lý kinh tế vĩ mô thúc đẩy doanh nghiệp đến bảo vệ môi trường sinh thái, giữ gìnbản sắc dân tộc Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang quốc tế hoá và khu vực hoá
xu thế hoà bình và hợp tác đang phát triển, chúng ta có thể tranh thủ được những khảnăng về vốn, thị truờng, công nghệ và quản lý thế giới Đặc biệt là trong những nămtới những thuận lợi đó đang phát triển theo hướng thuận lợi hơn nữa cho chúng ta, đó
là những thành tựu của công cuộc đổi mới mở rộng quan hệ đối ngoại của chúng tatrong những năm gần đây (gia nhập ASEAN, bình thường hoá quan hệ với Hoa Kỳ, kýhiệp định chung với EU là EVFTA) cũng như những diễn biến trên thế giới tạo chochúng ta những thụân lợi mới, tình hình chính trị, xã hội nước ta ổn định Sự kịên ViệtNam trở thành thành viên chính thức cuả ASEAN ngày 28/7/1975 và lệnh cấm vận của
Mỹ ở Việt Nam bãi bỏ ngày 3/2/1994 mở ra một hướng phát triển mới của nền kinh tế
Trang 11Việt Nam Chúng ta có thêm điều kiện thuận lợi để hội nhập với khu vực và thế giới,tham gia tích cực vào quá trình phân công lao động hợp tác quốc tế Hệ thống phápluật Việt Nam, đặc biệt là luật đầu tư đang từng bước được sửa đổi, bổ sung và hoànthiện, tình hình kinh tế xã hội trong nước ổn định…., cũng là những yếu tố góp phầntạo dựng một môi trường đầu tư thuận lợi, thu hút nguồn đầu tư từ các doanh nghịêp,các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước vào Việt Nam Một thế lợi nữa mà chúng taphải kể đến đó là nguồn tài nguyên Việt Nam Việt Nam có nguồn tài nguyên phongphú, đa dạng có vùng biển và thềm lục địa rộng lớn với chiều dài bờ biển 3.260km,diện tích vùng biển, thềm lục địa thuộc quyền tài phán quốc gia rộng lớn gấp 8 lầndiệntích đất liền gắn với một tiềm năng phát triển tổng hợp được đánh giá là to lớn và đadạng Thực tiễn cho thấy, những nước biết tận dụng và khai thác lợi thế tiềm năng mộtmặt của biển đã đạt được tốc độ phát triển kinh tế cao Những “Con rồng” Châu A đều
là những quốc gia lãnh thổ hải đảo hoặc bán đảo của các ngành kinh tế biển luôn đóngvai trò mũi nhọn trong phát triển
Thách thức:
Điểm xuất phát còn rất thấp: Nước ta còn là một nước nghèo và đang phát triển,GDP/ người năm 1997 là 321USD, 20% dân số vẫn sống trong tình trạng đói kém.Dân số tăng nhanh và đặc biệt là mật độ dân cư trên nhiều vùng rất cao Nước ta hiệnnay vẫn còn 70% lực lượng lao ddoogj làm nông nghiệp Trình độ công nghệ trong cácngành kinh tế nói chung còn rất thấp, chỉ một số ít có công nghệ tương đối hiện đại(khoảng 30%) Nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp đươch trang bị từ những năm 1960,thua trình độ trung bình của thế giới đến 2, 3, 4 thế hệ công nghệ Có thể nói đây làthách thức lớn nhất
Nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi: Việc chuyển sang kinh tế thị trường
từ một nền sản xuất nhỏ và theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp trong nhiềuthập kỷ là một quá trình không đơn giản, phải có nhiều thời gian và đi từng bước Kinh
tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa là một sự tìm tòi hoàn toàn mới, chưa
có mấy thành công trên thế giới Nước ta kiên trì đi vào kinh tế thị tường với khu vựckinh tế Nhà nước là chủ đạo, trong đó các doanh nghiệp là lực lượng nòng cốt, kiênquyết không tư nhân hóa toàn bộ hoặc một phần lớn nền kinh tế, cũng đã đặt ra nhiềuyêu cầu, nhiều bài toán khó giải để đạt được hiệu quả cao trong sự phát triển nahnh vàbền vững