Tuyển tập những bài văn mẫu hay nhất phân tích bài thơ Sóng ôn thi tốt nghiệp THPT

Tình yêu của Xuân Quỳnh cũng vậy, tình yêu của người phụ nữ cũng không thể đứng yên trong một tình yêu nhỏ hẹp mà phải vươn lên trên tất cả mọi sự nhỏ hẹp tầm thường để được sống với nhữ[r]

Dàn ý phân tích bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh

I Mở bài

- Giới thiệu tác giả: Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thế

hệ các nhà thơ trẻ thời kì chống Mĩ cứu nước, là thi sĩ của tình thương, lòng trắc

ẩn và hồn thơ nữ tính

- Giới thiệu bài thơ Sóng: sáng tác năm 1967, in trong tập Hoa dọc chiến hào, làbài thơ viết về tình yêu tiêu biểu cho hồn thơ giàu chất nữ tính của Xuân Quỳnh

II Thân bài

1 Bản chất, quy luật của “sóng” và “em”

- Khổ 1:

+ Sử dụng nghệ thuật tương phản: dữ dội – dịu êm, ồn ào – lặng lẽ, từ đó kháiquát trạng thái đối lập của sóng, gợi liên tưởng đến tâm lí của người phụ nữ khiyêu (khi mãnh liệt khi lại dịu dàng)

+ Nghệ thuật nhân hóa: “sông không hiểu” được bản tính của sóng, nên “sóng ”muốn tìm đến không gian rộng lớn, hành trình của sóng là hành trình khám pháchính bản thân mình, khát khao vươn tới giá trị tuyệt đích trong tình yêu củangười phụ nữ

- Khổ 2:

+ “Ôi con sóng và ngày sau vẫn thế”: dù trong quá khứ hay hiện tại sóng luôndạt dào, sôi nổi, luôn khát vọng Đó cũng là khát vọng và bản tính của ngườiphụ nữ muôn đời

+ “Nỗi khát vọng tình yêu ngực trẻ”: liên hệ tình yêu của tuổi trẻ với consóng của đại dương, khát vọng tình yêu là khát vọng đặc trưng muôn đời củatuổi trẻ.

2 Những suy nghĩ trăn trở về cội nguồn tình yêu

- Khổ 3: Điệp ngữ “em nghĩ về” và câu hỏi: “Từ nơi nào sóng lên” nhấn mạnh

niềm khát khao nhận thức bản thân, người mình yêu và nhận thức về tình yêumuôn đời

- Khổ 4: Xuân Quỳnh dựa vào quy luật tự nhiên để tìm khởi nguồn của sóng,

của tình yêu, gợi lên sự trăn trở trước bí ẩn của tình yêu, thời điểm bắt đầu tìnhtình yêu

3 Nỗi nhớ, lòng thủy chung của người con gái trong tình yêu

- Khổ 5:

+ Nghệ thuật tương phản để gợi ra những phạm vi không gian khác nhau “dướilòng sâu”, “trên mặt nước”, phạm vi thời gian khác nhau: ‘”ngày” – “đêm”,nghệ thuật nhân hóa: “ngày đêm không ngủ được”, diễn tả nỗi nhớ dạt dào, triềnmiên của sóng với bờ cũng là nỗi nhớ của người phụ nữ khi yêu

+ Người phụ nữ bày tỏ nỗi nhớ một cách trực tiếp, mạnh dạn, chân thành “Lòng

em nhớ đến anh”, cách nói thậm xưng “Cả trong mơ còn thức” thể hiện nỗi nhớ

ăn sâu vào tiềm thức, thường trực trong suy nghĩ

- Khổ 6:

+ Nghệ thuật tương phản “xuôi – ngược”, điệp ngữ “dẫu”, “vẫn”, “về” gợi hànhtrình của sóng ngoài biển lớn cũng như hành trình tình yêu của người phụ nữgiữa cuộc đời

+ Lời thề thủy chung của người phụ nữ, niềm tin chờ đợi trong tình yêu, dù ởđâu cũng “hướng về anh một phương”, nghĩ về người mình yêu bằng cả trái tim.

4 Khát vọng tình yêu vĩnh cửu

- Khổ 7: Khẳng định quy luật vĩnh cửu của thiên nhiên “con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở”, cũng giống như “em”, dù khó khăn, thử thách vẫn luônhướng đến “anh”

III Kết bài

- Nêu cảm nhận về bài thơ Sóng

- Khái quát giá trị nghệ thuật: xây dựng thành công hình tượng “sóng”ngôn từ,hình ảnh trong sáng bình dị,

- Nội dung: qua hình tượng sóng diễn tả tình yêu thiết tha, nồng nàn của ngườiphụ nữ, Xuân Quỳnh đã thể hiện quan niệm tình yêu mới mẻ, hiện đại: sự chủđộng của người phụ nữ trong tình yêu nhưng vẫn giữ được nét truyền thống.

Phân tích bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh

Bài văn mẫu 1

Tình yêu là đề tài muôn thuở của văn học, nghệ thuật; là nguồn cảm hứng bấttận của người nghệ sĩ thiết tha với đời, với người Có thể nói rằng từ khi có conngười thì đã có tình yêu và con người còn tồn tại thì tình yêu còn bất diệt Lịch

sử thơ ca nhân loại từ xưa đến nay đã có biết bao bài thơ tình nổi tiếng khắpĐông, Tây ca ngợi tình yêu của con người và đã từng làm xúc động biết bao tráitim của nhiều thế hệ Ở Việt Nam chúng ta, những năm tháng chống Mỹ cứunước, tuy phạm vi thơ ca chủ yếu mở rộng về phía tình cảm lớn như tình yêu Tổquốc, đất nước, nhân dân, cách mạng nhưng thơ ca vẫn dành một khoảng nhấtđịnh cho tình cảm riêng tư Nhiều bài thơ ca ngợi tình yêu nam nữ ra đời trongthời kỳ này còn mãi làm xúc động trái tin bao thế hệ sau này “Sóng” của XuânQuỳnh – một nhà thơ nữ tài hoa – là một bài thơ như thế

Bài thơ là bản tình ca tuyệt đẹp Cảm xúc chủ đạo của toàn bài là một nỗi niềmyêu thương tha thiết, là những đợt sóng tình cảm xôn xao, trào dâng mãnh liệtnhư chính nhan đề của bài thơ Sóng là một hình tượng ẩn dụ giàu sức gợi tả vàbiểu cảm Xuân Quỳnh đã tìm gặp ở hình ảnh Sóng một biểu tượng để diễn đạtnhững cảm xúc phong phú, đa dạng của tình yêu Đó là những cảm xúc nhiềucung bậc, nhiều sắc thái vừa đối lập vừa thống nhất, hài hòa:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể.

Tình yêu có những niềm bí ẩn, khó hiểu luôn luôn thúc giục con người khámphá Vì vậy tình yêu trong Xuân Quỳnh là một niềm khát vọng vươn tới khôncùng:

Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ.

Tâm hồn nhà thơ có lúc bâng khuâng, xao xuyến:

Sóng bắt đầu từ gió Gió Bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa Khi nào trong yêu nhau.

Những câu hỏi rất vu vơ đã diễn tả rất chính xác tâm trạng của người đang yêu.Tác giả đã thể hiện rất tài tình, nắm bắt được một trạng thái tâm hồn, chân thực

và điển hình cho tâm trạng của những người yêu nhau Đó là một tâm trạng rấtkhó diễn đạt: một nỗi niềm bâng khuâng, xao xuyến rất nhẹ, rất mơ hồ trong tráitim “Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau” Lời tự bạch chân tình, vừa

tự nhiên vừa bất ngờ Lời thơ chuyển từ ý nói về thiên nhiên (sóng, gió) đến ýthổ lộ tình người khá bất ngờ mà vẫn rất tự nhiên

Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh gắn liền với nỗi nhớ; niềm thương sâu sắc, cồncào, mãnh liệt:

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi cơn sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được.

Sự tài tình của nhà thơ là đã tìm được một ẩn dụ rất khéo léo, phù hợp với tâmtrạng, diễn tả chính xác nỗi nhớ cồn cào da diết Đó là nỗi nhớ mênh mông trảirộng trong không gian, trải dài theo thời gian Từ hình ảnh ẩn dụ (sóng), lời thơchuyển mạch rất tự nhiên để bộc lộ tâm trạng con người:

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức.

Thật là một tâm hồn sôi nổi, nồng nàn, một nỗi nhớ da diết, không một phút nàodừng, không một lúc nào nguôi Khổ thơ với hai câu đứng độc lập trong toànbài chính là một cách kết cấu đầy dụng ý các tác giả nhằm làm nổi bật tình yêumãnh liệt của mình Những cặp từ sóng đôi, tương ứng bên nhau: Sóng-bờ,ngày-đêm, trên-dưới, mơ-ngủ, em-anh, tạo một âm hưởng hài hòa, một nhịpđiệu đong đưa như sóng Nỗi nhớ trở thành một tình cảm thường trực trong tâmhồn nhà thơ

Dẫu xuôi về phương Bắc Dẫu ngược về phương Nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh một phương.

Chừng như nhà thơ có cảm tưởng không thể nào nói hết tâm tình của mình nên

cứ láy đi láy lại điệp khúc: “Dẫu xuôi về Dẫu ngược về…” như một sự khẳngđịnh, một lời thề chung thủy, ghi lòng tạc dạ

Tình yêu trong Sóng là một tình yêu mãnh liệt, là động lực thúc đẩy con người

đủ sức vươn lên, vượt qua những trắc trở, những gian nguy:

Ở ngoài kia đại dương Trăm nghìn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở.

Tình yêu quả là một sức mạnh vô hình dám thách thức với tất cả mọi ngăn cáchcủa cuộc đời, những bất hạnh của số phận Ý thức được sự hữu hạn của đờingười, của tuổi xuân, Xuân Quỳnh khao khát mãnh liệt của một tình yêu vĩnhhằng:

Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Đề ngàn năm còn vỗ.

“Làm sao được tan ra”, lời thơ chứa đựng một niềm ao ước cháy bỏng, da diết.Một khát vọng mãnh liệt thốt lên thành lời vừa đằm thắm vừa sôi nổi Hình ảnhtrong thơ đầy sáng tạo Tình yêu được ví như biển lớn mênh mông Tâm hồnxao động mãnh liệt thành trăm con sóng cảm xúc vỗ miên man, bất tận

Những từ “biển lớn”, “ngàn năm” diễn tả những khái niệm không gian, thờigian rộng lớn, vô cùng đã thể hiện khát vọng vừa nồng nàn, thiết tha vừa cao cả,thiết tha Sự chuyển hóa liên tục giữa hai hình tượng: “Sóng” và “em” làm chomạch cảm xúc càng thêm trữ tình

Tình yêu trong Sóng của Xuân Quỳnh khác với tình yêu trong Biển của XuânDiệu Xuân Diệu cũng dùng hình tượng sóng làm ẩn dụ để diễn tả tình yêu.Nhưng sóng – tình yêu trong thơ Xuân Diệu quá vồ vập “Đến tan cả đất trời.Anh mới thôi dào dạt” Hoặc “Cũng có khi ào ạt, Như nghiến nát bờ em”.Ngược lại sống – tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh tuy cũng không kém phần sôinổi, mãnh liệt nhưng vẫn đằm thắm, nhân hậu.

Xuân Quỳnh đã tìm được một cách nói riêng để bộc lộ tình yêu, những dungđộng của lòng mình với một giọng thơ kể lể, tâm tình vừa êm ái, nhẹ nhàng vừathiết tha Âm hưởng, nhịp điệu bài thơ ngân nga do sự phối âm, phối vần tài tìnhnhư những con sóng cứ nối nhau không dứt Sự hiệp vần – cước vận và yêu vậnxen kẽ nhau – tạo ra bài thơ giàu nhạc tình (vần xen kẽ giữa các câu: lẽ – bể –thế – trẻ…, vần liền nhau: trẻ – bể, phương – dương, bờ – trở) Sự hiệp vần vàphối thanh nhịp nhàng, hài hòa này nhằm diễn tả những cơn sóng của thiênnhiên và lòng người cứ trải dài triền miên, vô tận Bài thơ vì thế có cả âm vangcủa sóng, gió thiên nhiên và sóng của tâm hồn Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh làmột bài thơ hay, mãi mãi còn âm vang trong lòng người đọc

Bài văn mẫu 2

Xuân Quỳnh là một nhà thơ nữ nổi tiếng của nền văn học hiện đại nước ta Tuy

bà hưởng thọ không nhiều do tai nạn quá đột ngột nhưng những tác phẩm bà đểlại vẫn để lại những tiếng vang lớn, có sức lay động lòng người

Trong thơ Xuân Quỳnh đề tài tình yêu luôn chiếm đa số Tình yêu trong thơ củathi sĩ Xuân Quỳnh mang nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau, khi thì dịu dàng, e

ấp, nhưng có lúc lại vô cùng mãnh liệt, dữ dội Khi thì thật gần nhưng nhiều lúccũng thật xa xôi, mang tới cho người đọc nhiều tâm trạng bồi hồi xao xuyếnkhác nhau

Bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh là một bài thơ vô cùng độc đáo thể hiện tâmtrạng của một người con gái đang yêu Những hờn giận vu vơ, tủi hờn, ghentuông rất phụ nữ, được tác giả Xuân Quỳnh gửi hồn trong thơ khiến khiến ngườiđọc, người nghe thổn thức theo từng câu thơ của bà.

“Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể”

Người con gái khi yêu thường có nhiều tâm trạng cảm xúc khác nhau, lúc nắng,lúc mưa vô cùng thất thường như thời tiết vậy Có thể đang vui, đang tràn đầyyêu thương, nhưng lúc sau lại sầu muộn, ưu phiền vu vơ như trời đang nắngbỗng nổi cơn mưa bóng mây

Chính vì sự bất chợt vui, bất chợt buồn đó, cũng giống như những con sóng kia ,khi thì “dữ dội” muốn cuốn trôi mọi thứ ra biển cả mênh mông, muốn nhấnchìm tất cả, khi thì “dịu êm” hiền hòa như lòng mẹ, e ấp như những bông hoachớm nở, những con sóng hiền lành khẽ ru mình theo từng làn gió đùa mơn man.Với những câu thơ tự nhiên giản dị nhưng nhiều lôi cuốn, sức hút với người đọcbởi nó đánh đúng vào tâm trạng của một người con gái đang yêu, trái tim đangvui buồn theo những cảm xúc của người mình yêu

“Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được”

Khi yêu con người thường gắn liền với nỗi nhớ nhung, nỗi nhớ trong tình dườngnhư dài hơn, sâu hơn nỗi nhớ thường trực trong lòng người con gái Tác giả đã

vô cùng tinh tế khi sử dụng hình ảnh con sóng giữa đại dương mênh mông, bao

la để miêu tả sự nhớ nhung khắc khoải của người con gái khi xa cách ngườimình yêu

Tình yêu làm con người có những trạng thái tâm lý bất thường, không thể giảithích, bởi tình yêu là thứ vô hình khó định tính, định vị lý giải Luôn ẩn chứanhững câu hỏi mà không ai có thể giải thích, trả lời cho thật rõ ràng Trong tìnhyêu người đang yêu thương hay có tâm trạng bất an, hoài nghi về người mìnhyêu Tác giả Xuân Quỳnh cũng cũng thế, tác giả không thể biết tường tận ngọnnguồn của tình yêu, bởi nó không hề tuân thủ theo một quy luật tự nhiên nào cả

Nó phát triển theo bản năng của mỗi con người

“Sóng bắt đầu từ gió Gió bắt đầu từ đâu Khi nào ta yêu nhau

Em cũng không biết nữa”

Trong tình yêu nỗi nhớ nhung, sự hoài nghi luôn tồn tại đan xen nhau, càng yêuthì người ta lại càng hoài nghi về mọi việc và có cảm giác sợ mất mát, sợ đánhmất đi người mình yêu Chính sự lo lắng bất an này làm cho trái tim người đangyêu trở nên loạn nhịp, không tuân theo một quy tắc nào cả, là cho cuộc sống củangười đang yêu trở nên khác thường, làm nhiều việc khác người không giống ai

“Dẫu xuôi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ

Nhớ về anh một phương”

Tình yêu là điều duy nhất tồn tại trong tâm hồn người con gái đang yêu Dùngười con gái đó có đi đâu, ở đâu trái tim họ vẫn luôn chỉ hướng về người đànông mà họ yêu Nó thể hiện sự mãnh liệt, tha thiết nhưng cũng thể hiện sự thủychung, giản dị , trong sáng của người con gái dành cho người đàn ông của mình

Dù cuộc sống có nhiều khó khăn, cách trở nhưng Xuân Quỳnh luôn hướng tớitình yêu, khát khao đến bến bờ của tình yêu, muốn được ở bên người mình yêu.Tình yêu của Xuân Quỳnh

“Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa”

Trong cuộc đời dài rộng này, tương lai làm một điều mà con người không thểnào tiên đoán được Nhưng, tác giả Xuân Quỳnh vẫn luôn có niềm tin vào tìnhyêu của mình, vào sự lựa chọn con đường mà mình đang đi và sẽ đi

Hình ảnh con sóng là hình ảnh ẩn dụ vô cùng tinh tế và độc đáo khiến cho ngườiđọc có nhiều liên tưởng chân thực, nhưng rất sâu sắc về người con gái đang yêunhưng nhớ mong, chờ đợi những hờn ghen, giận dỗi trong lòng người con gáiđược người đọc cảm nhận và thấu hiểu

Tác giả Xuân Quỳnh đã thổi và tâm hồn người đọc những cảm xúc thật giản dị,nhưng cũng vô cùng mãnh liệt về tình yêu của mình Bài thơ “Sóng” đã trởthành một tuyệt phẩm vô cùng hay của tác giả về đề tài tình yêu Nó trở thànhdấu ấn riêng khó phai khi nhớ về thơ của Xuân Quỳnh

Bài văn mẫu 3

Xuân Quỳnh là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ thơ trẻ thời kìchống Mỹ cứu nước Thơ của nữ sĩ dễ đi vào lòng người với vẻ đẹp giản dị màđằm thắm Trong đó, “Sóng” là thi phẩm nổi bật của đời thơ Xuân Quỳnh

Trong bài thơ có hai hình tượng trung tâm đó là hình tượng sóng và em Sóngtrước hết là một sự vật thiên nhiên, nhưng hình ảnh này không chỉ mang nghĩathực mà còn mang ý nghĩa biểu tượng Đó không chỉ là sóng biển mà còn làsóng tình yêu trong biển khơi tâm hồn người phụ nữ Tác giả mượn sóng để nóilên những cung bậc cảm xúc trong lòng người con gái đang yêu Hình tượng

“em” là sự hóa thân của cái tôi Xuân Quỳnh Nữ sĩ đã trải lòng mình trên nhữngtrang thơ, giãi bày những cảm xúc, suy tư trong tình yêu.Sóng và em vừa songsong tồn tại vừa soi chiếu lẫn nhau và có lúc lại hòa nhập vào làm một

Đoạn thơ “Dữ dội và dịu êm….Khi nào ta yêu nhau” Đây là những câu thơ đầutrong bài thơ “Sóng” mà thi sĩ đã khắc họa hình tượng sóng và hình tượng em

để nói lên những tiếng lòng của nhà thơ Hai câu thơ đầu tác giả nêu lên nhữngtrạng thái cảm xúc đối lập của sóng: lúc thì dữ dội, mạnh mẽ xô bờ khi thì chảytrôi lững lờ, dịu êm Đó cũng là những cảm xúc của người con gái khi yêu.Trong tình yêu, lúc thì người con gái cuồng nhiệt, đắm say nhưng cũng có khi e

ấp, dè dặt Những trạng thái đó mâu thuẫn nhưng lại thống nhất với nhau Haicâu thơ trên được tổ chức theo phép đối tạo nên một cấu trúc cân xứng, hài hòa,làm nổi bật các thuộc tính đa dạng mà nhát quán của sóng.tác giả đặt những tính

từ “dịu êm”, “lặng lẽ” ở cuối câu thơ vì đây là con sóng nữ tính

“Sông không hiểu nổi mình/Sóng tìm ra tận bể”

Phép nhân hóa đã thổi hồn vào sóng để biến nó trở thành một con người Sóngkhông chấp nhận giới hạn chật chội, khi không được sóng hiểu, khi không tìmthấy được sự đồng điệu, nó tìm ra đại dương mênh mông Trong tình yêu, người

phụ nữ cũng không chấp nhận những gì tầm thường, chật hẹp mà thường hướngtới những điều cao cả, lớn lao, thường muốn vươn đến những khát vọng vô bờ.Trong đoạn thơ tiếp theo,tác giả thông qua quy luật của sóng để nói về quy luậtcủa tình yêu “Ôi con sóng ngày xưa… Bồi hồi trong ngực trẻ” Con sóng đã vỗ

bờ từ ngàn xưa cho đến bây giờ và mãi mãi về sau này Đó là quy luật bất biếncủa tự nhiên Tình yêu cũng vậy, trước đây, hiện nay và mãi mãi về sau nó vẫnkhơi lên những khát khao bồi hồi, rạo rực Chừng nào còn con người trên cõithế gian thì chừng ấy tình yêu còn tồn tại như món quà kì diệu mà thượng đếban tặng cho nhân loại

Nhân vật trữ tình đứng trước biển khơi với những nghĩ suy sâu lắng:

“Trước muôn trùng sóng bể

…

Từ nơi nào sóng lên”

Người con gái đang nghĩ về bản thân mình, nghĩ về người thương và cũng suy

tư về sóng biển Nhân vật trữ tình đang ở trong niềm khao khát lí giải nguồn gốccủa sóng cũng như nguồn gốc của tình yêu

“Sóng bắt đầu từ gió

Khi nào ta yêu nhau”

“Em” đã không phải truy tìm được căn nguyên của sóng cũng như nguồn gốccủa tình yêu Tình yêu diệu kì, bí ẩn như thế giới tự nhiên Nó là những rungđộng của con tim có những khi lí trí không thể can thiệp và cũng chẳng giảithích được Tình yêu vốn luôn là một câu hỏi, một ẩn số khó tìm thấy đáp án rõ

ràng Tác giả cũng phải thốt lên thổ lộ rằng” em cũng không biết nữa.Khi nào tayêu nhau” Chính cái không biết ấy lại là một bằng chứng cho tình yêu chân thật,đắm say, không toan tính, người phụ nữ chỉ đi theo sự dẫn dắt của tâm hồn.Đoạn thơ trên đã khắc họa lại hình tượng sinh động hình tượng sóng và hìnhtượng em Qua hình tượng sóng tác giả muốn nói lên quy luật bất diệt tình yêu.Đoạn thơ trên rất thành công với thể thơ 5 chữ Các câu thơ ngũ ngôn nối tiếpnhau như những con sóng miên man, dạt dào ngoài đại dương.

Bài văn mẫu 4

Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biểu nhất của thơ ca Việt Nam hiện đại Ngườiyêu thơ mệnh danh chị là “Nữ hoàng của thi ca tình yêu” Thơ của chị là tiếngnói nhân hậu, thủy chung, giàu trực cảm và da diết khát vọng hạnh phúc đờithường Sóng là bài thơ được làm năm 1967 nhân chuyến đi thực tế ở biển DiêmĐiền Bài thơ sau đó được in trong tập Hoa dọc chiến hào Sóng là bài thơ tiêubiểu nhất cho phong cách thơ tình yêu của Xuân Quỳnh

Sóng là một hình tượng động, bất biến cũng như “tình yêu muôn thuở/Có baogiờ đứng yên” Vì vậy cho nên sóng được các nhà thơ chọn làm thi liệu để biểutượng cho tình yêu Nếu Xuân Diệu mượn sóng để biểu tượng cho tình yêu củaanh “Anh xin làm sóng biếc/Hôn mãi cát vàng em/ Hôn thật khẽ thật êm/Hôn

êm đềm mãi mãi/ Đã hôn rồi hôn lại/ Cho đến nát cả trời/ Anh mới thôi dào dạt”.Thì Xuân Quỳnh lại mượn sóng là biểu tượng cho những cung bậc tình cảm củangười phụ nữ trong tình yêu nhiều khao khát và biến động Hai hình tượng sóng

và em luôn đi đôi sánh cặp với nhau Sóng là em mà em cũng là sóng Sóng và

em hòa quyện vào nhau, có lúc khiến ta không nhận ra đâu là em đâu là sóngnhưng có lúc lại tách ra, soi chiếu vào nhau, tôn lên những vẻ đẹp vừa đa dạnglại vừa phong phú

Hình tượng sóng trước hết được gợi ra từ âm hưởng dào dạt, nhịp nhàng của bàithơ Thể thơ năm chữ có tác dụng tạo ra những nhịp điệu của sóng Cả bài thơ làmột đại dương, mỗi khổ thơ là một con sóng lớn, mỗi câu thơ là một con sóngnhỏ Tất cả đã tạo nên một âm hưởng mênh mang, dào dạt của những con sónglòng nhiều cung bậc:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể

Hai câu thơ đầu với nghệ thuật đối: Dữ dội – dịu êm; Ồn ào – lặng lẽ đã làmhiện lên vẻ đẹp của những con sóng biển ngàn đời đối cực Những lúc biển động,bão tố phong ba thì biển dữ dội ồn ào còn những giây phút sóng gió đi qua biểnlại hiền hòa trở về dịu êm lặng lẽ Xuân Quỳnh đã mượn nhịp sóng để thể hiệnnhịp lòng của chính mình trong một tâm trạng bùng cháy ngọn lửa mãnh liệt củatình yêu, không chịu yên định mà đầy biến động, khao khát “Vì tình yêu muônthuở/ Có bao giờ đứng yên” Đúng như vậy, tình yêu của người con gái nào baogiờ yên định bởi có lúc họ yêu rất dữ dội, yêu mãnh liệt hết mình với những nhớnhung “cả trong mơ còn thức”, đôi khi ghen tuông giận hờn vô cớ:

Nếu phải cách xa nhau Biển chỉ còn sóng gió Nếu phải cách xa anh

Em chỉ còn bão tố (Thuyền và Biển)

Nhưng cũng có lúc người con gái lại thu mình trở về với chất nữ tính đáng yêu,

họ lặng lẽ, dịu êm ngắm soi mình và lặng im chiêm nghiệm:

Có những tình yêu không thể nói bằng lời Chỉ hiểu nhau qua từng ánh mắt Nhưng đó là tình yêu bền vững nhất Bởi thứ ồn ào là thứ dễ lãng quên

(Đinh Thu Hiền)

Sóng của Xuân Quỳnh là tiếng nói của một tâm hồn thiếu nữ đang trong độ tuổihai mươi, tiếng nói của một trái tim chân thành và đam mê, luôn rực cháy chấttrẻ trung mãnh liệt, khao khát được sống hết mình và yêu hết mình Vì thế chonên:

Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể

Ba hình ảnh sông, sóng, bể như là những chi tiết bổ sung cho nhau: sông và bểlàm nên đời sóng, sóng chỉ thực sự có đời sống riêng khi ra với biển khơi mênhmang thăm thẳm Mạch sóng mạnh mẽ như bứt phá không gian chật hẹp để khátkhao một không gian lớn lao Hành trình tìm ra tận bể chất chứa sức sống tiềmtàng, bền bỉ để vươn tới giá trị tuyệt đích của chính mình Sóng không cam chịumột cuộc sống đời sống chật hẹp, tù túng nên nó làm cuộc hành trình ra biểnkhơi bao la để thỏa sức vẫy vùng Tình yêu của Xuân Quỳnh cũng vậy, tình yêucủa người phụ nữ cũng không thể đứng yên trong một tình yêu nhỏ hẹp mà phảivươn lên trên tất cả mọi sự nhỏ hẹp tầm thường để được sống với những tìnhyêu cao cả, rộng lớn, bao dung Đây là một quan niệm tình yêu tiến bộ và mạnh

mẽ của người phụ nữ thời đại Có thấy ngày xưa quan niệm tình yêu cổ hủ “cha

mẹ đặt đâu con ngồi đó” để rồi bao cô gái đã phải cất lên lời than van ai oán:

Thân em như giếng giữa đàng Người khôn rửa mặt người phàm rửa chân

Tình yêu mãi mãi là khát vọng của tuổi trẻ, nó làm bồi hồi, xao xuyến rungđộng trái tim của lứa đôi, của con trai con gái, của em và anh

Ôi con sóng ngày xưa

Bồi hồi trong ngực trẻ

Từ “Ôi!” cảm thán như tiếng lòng thốt lên từ nỗi thổn thức của trái tim yêu.Nghệ thuật đối lập “ngày xưa” – “ngày sau” càng làm tôn thêm nét đáng yêucủa sóng Sóng là thế muôn đời vẫn thế vẫn dữ dội ồn ào vẫn dịu êm lặng lẽ nhưtình yêu tuổi trẻ có bao giờ đứng yên Bởi tình yêu tuổi trẻ luôn khát vọng luônkhát khao và mơ ước Nó làm ta bồi hồi khát khao và nhung nhớ bởi “Làm saosống được mà không yêu/ Không nhớ không thương một kẻ nào” hay “Bắt chimbướm thả vào vườn tình ái” (Xuân Diệu) Tình yêu làm điên đảo tuổi trẻ vớinhững nhớ nhung giận hờn, những cồn cào da diết như lời thơ Xuân Quỳnh đã

từng viết “Những ngày không gặp nhau/Lòng thuyền đau rạn vỡ/ Những ngàykhông gặp nhau/ Biển bạc đầu mong nhớ” Có yêu nhau mới thấy được cồn càocủa vị nhớ, mùi ái ân, mới thấy được thế nào là bồi hồi ngực trẻ.

Tình yêu là sóng, là gió Và qua sóng, gió ấy, nhà thơ đã nói lên thật dễ thươngcái nhu cầu tự nhận thức, tự phân tích, lí giải, nhưng lại không thể cắt nghĩa nổicủa tình yêu Tình yêu cũng như sóng biển, gió trời vậy thôi, nó tự nhiên, hồnnhiên như thiên nhiên và cũng khó hiểu, nhiều bất ngờ như thiên nhiên :

Trước muôn trùng sóng bể

Khi nào ta yêu nhau

Những tâm hồn bí mật ấy luôn khao khát giao hòa, khao khát khám phá nhưnglại không lý giải nổi tình yêu Bởi tình yêu là bài toán chưa có lời giải đáp, tìnhyêu như bài thơ chưa có hồi kết Vì thế tình yêu luôn đẹp, luôn mới và hấp dẫn

Có lẽ vì thế mà thi sĩ đã lắc đầu "Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau"Tình yêu gắn liền với nỗi nhớ – một trong những gam màu chủ đạo của tình yêu.Bao kẻ nhớ người mình yêu mà đảo điên:

Trời còn có bữa sao quên mọc Anh chẳng đêm nào chẳng nhớ em

(Xuân Diệu) Nhớ ai bổi hổi bồi hồi Như đứng đống lửa như ngồi đống than

(Ca dao)

Còn Xuân Quỳnh thì:

Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước Những con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Hòa cùng những con sóng: sóng thơ, sóng lòng, ta tìm về cõi sâu kín của tâmhồn thi sĩ và cũng là của muôn kiếp “má hồng” Bài thơ “Sóng” ra đời khinhững con sóng lòng dâng lên dữ dội, những con sóng nhớ thương, thao thứccủa một tâm hồn đang yêu Cả bài thơ là những đợt sóng nối nhau vỗ vào tâmhồn người đọc Sóng và nhân vật em đan quyện vào nhau để thì thầm những nỗiniềm, những tâm tư Đây là một khổ thơ vô cùng đặc biệt bởi trong bài thơ chỉduy nó có sáu câu Sáu câu thơ trải dài như nỗi thao thức, băn khoăn của tâmhồn thi sĩ trong đêm

“Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước”

Hai câu thơ với hình thức lặp cấu trúc quyện hòa cùng nghệ thuật đối “dướilòng sâu – trên mặt nước” tạo nên sự điệp trùng của những con sóng với nhiềudạng thức khác nhau Có con sóng gầm gào trên mặt đại dương nhưng cũng cócon sóng cuộn trào trong lòng biển cả Con sóng ngầm còn mãnh liệt hơn cả consóng trên mặt nước Cả hai kết hợp với nhau làm nên sự đa dạng của sóng biển.Sóng là em, em là sóng Cũng như sóng kia, tâm hồn em cũng vô vàn những

phức tạp khó hiểu Lúc lặng lẽ, êm đềm khi nồng nàn dữ dội, nhưng thế nào đinữa, em vẫn mãi là em, vẫn mãi ôm trong lòng một nỗi nhớ thương không dứt.Cũng như sóng kia thôi, dù dịu êm hay dữ dội thì:

“Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được”

Xuân Quỳnh vô cùng tinh tế khi mượn một hình tượng rất động để diễn tả nỗiniềm của người phụ nữ khi yêu Sóng muôn đời vẫn thế, có bao giờ thôi vỗ sóng,

có khi nào chẳng cồn cào, có khi nào thôi ngừng hành trình đến với bờ dù muônvời cách trở Sóng chẳng còn là sóng nếu tĩnh yên, lặng lẽ Vì vậy mà sóng đãđược Xuân Quỳnh diễn tả bằng một từ ngữ rất sáng tạo “không ngủ được”.Sóng là vậy, dù lặng yên dưới lòng biển hay dữ dội trên mặt đại dương thì ngànđời vẫn khát khao tìm về bến bờ tĩnh tại Chưa đến được bờ thì nhớ thương,thương nhớ, thì thao thức một nỗi niềm Vì nhớ bờ “bởi hôn mãi ngàn nămkhông thỏa/ Bởi yêu bờ lắm lắm em ơi” Nên con sóng đã hành trình vượt quakhông gian bao la và thời gian xa thẳm Nó bất chấp cả thời gian “ngày đêmkhông ngủ được” để quyết tâm hướng vào bờ cho thỏa nỗi niềm mong nhớ

Và nếu sóng nhớ bờ thì em nhớ anh Đó âu cũng là quy luật của tình yêu