Bài viết nghiên cứu nhằm đánh giá tình hình sử dụng máu trên đối tượng bệnh nhân phẫu thuật và điều trị tại Trung tâm Tim mạch từ tháng 7 năm 2012 đến tháng 6 năm 2013; so sánh với giai đoạn 1/2011 để kế hoạch lưu trữ lượng chế phẩm máu đủ phục vụ cho khám chữa bệnh.
Trang 1ÁNH GIÁ TÌNH HÌNH S D NG CÁC CH PH M MÁU T I TRUNG TÂM TIM M CH – B NH VI N E T THÁNG 7 N M 2012 N THÁNG 6 N M 2013
ào Thanh Nga*, Lê Ng c Linh*, Lê Ng c Thành*
TÓM T T:
T l ph u thu t c n truy n máu là 67.7%
H u h t các ch ph m máu c truy n t i phòng
m chi m 50.5% và phòng h i s c sau m chi m
42.9% Trung bình m i case ph u thu t c n s
d ng 791.5 ml ch ph m máu
T ng l ng ch ph m máu ã s d ng là
858720ml bao g m 562950 ml h ng c u kh i
chi m 65.5%, 272.800 ml huy t t ng t i chi m
31.8%, 20.670 ml kh i ti u c u chi m 1.43% và
2.300 ml t a l nh y u t VIII chi m 0.27%, trong
ó nhóm O c s d ng nhi u nh t 44.9% sau là
nhóm B chi m 32.5%, nhóm A chi m 17.9%, ít
nh t là nhóm AB chi m 4.7%
SUMMARY
1085 case have performed surgery, ratio of
blood transfusion in cardiac surgery is 67.7%
Most of that have carried out in Operation
Department and Intensive Care Unit In medium
every case has needed 791.5 ml components
We used for these operation 858720 ml blood
components, in which there was 562950 ml red
blood cell with ratio 65.5%, 272800 ml fresh
frozen plasma (FFP) with ratio 31.8%, 20.670 ml
pletelet with ratio 1.43% và 2300 ml cryo with
ratio 0.27%; blood group O was biggest and its
ratio was 44.9% after that blood group B 32.5%,
then blood group A 17.9% and blood group AB
was smallest with 4.7%
1 T V N :
T n m n m 2010 t i nay Trung tâm ã ph u
thu t i u tr cho hàng ngàn b nh nhân (BN) tr
v cu c s ng bình th ng, nâng cao ch t l ng s ng
Tuy m i thành l p t n m 2010 nh ng s
l ng BN ph u thu t ã t ng lên nhi u v tính
ch t b nh lý c ng ph c t p và n ng h n tr c r t
nhi u nên nhu c u s d ng các ch ph m máu
ngày càng t ng
Trung tâm tim m ch có s d ng máu và ch
ph m t vi n Huy t h c truy n máu Trung ng cung c p Ngu n cung c p máu còn khó kh n nên
ch a áp ng nhu c u ph u thu t và i u tr cho BN t i Trung tâm nh t là vào các d p hè và
T t nguyên án hàng n m
Chúng tôi ti n hành tài nh m: ánh giá tình hình s d ng máu trên i t ng b nh nhân
ph u thu t và i u tr t i Trung Tâm tim m ch t tháng 7 n m 2012 n tháng 6 n m 2013 So sánh v i giai o n tháng 1/2011 n tháng 6 n m
2012, k ho ch l u tr l ng ch ph m máu , k p th i ph c v cho b nh nhân m
NGHIÊN C U:
21 i t ng nghiên c u: các BN ph u thu t
và i u tr t i trung tâm Tim m ch – b nh vi n E
t tháng 7 n m 2012 n tháng 6 n m 2013
T ng s 1085 BN Nam: 559, n : 526 Các BN có ch n oán s p x p theo th t hay
g p cho n ít g p h n nh : tim b m sinh, b nh van tim, b nh m ch vành, m t s b nh lý vùng trung th t l ng ng c, các i u tr khác
2.2 Ph ng pháp nghiên c u: nghiên c u h i
c u c t ngang mô t các b nh nhân c ph u
th t và i u tr t i Trung tâm Tim m ch
Th ng kê s l ng ch ph m máu ã dung cho m i b nh nhân ph u thu t và i u tr
L ng ch ph m máu c tính theo n
v và ml
* Trung tâm Tim m ch B nh vi n E
Ng i ch u trách nhi m khoa h c: PGS.TS Lê Ng c Thành Ngày nh n bài: 08/08/2013
Ngày Cho Phép ng: 16/08/2013
Ph n Bi n Khoa h c: PGS.TS ng Ng c Hùng
GS.TS Bùi c Phú
Trang 23 K T QU :
Thu th p c:
• 1085 BN ph u thu t , có 559 BN nam, 526 BN n ; trong ó có 702 BN ph u thu t có truy n máu
• 14 BN i u tr truy n máu không ph u thu t
BN m có truy n
máu, 67.70%
BN m không truy n máu, 32.30%
Nh n xét: T l BN ph u thu t c n truy n máu là 67,7%, t l này ã t ng h n so v i n m
2011 và n a u 2012 t l BN c n truy n máu trong m là 47% (*), do s l ng b nh nhi nh d i 1
tu i th ng có cân n ng d i 10 kg t ng h n nhi u so v i tr c, ng th i tính ch t b nh lý trong giai
o n này n ng và ph c t p h n
3.1 Liên quan gi a t l BN m c n truy n máu và b nh lý ph u thu t
B ng 1 : T l b nh lý ph u thu t và t l m c n truy n máu theo t ng lo i b nh lý:
BN M BN M CÓTRUY N MÁU STT B NH LÝ PH U THU T
S L NG T L % S L NG T L %
3 M ch vành/ M ch vành+
b nh van tim
Trang 3Nh n xét: Trong các lo i b nh lý c ph u thu t t i Trung tâm tim m ch, ch y u là b nh tim
b m sinh chi m 66,5% sau ó là b nh van tin chi m 25,7%; còn l i các b nh lý có s l ng ít h n là
b nh lý m ch vành/ m ch vành kèm b nh van tim, b nh lý vùng l ng ng c và b nh lý m ch máu T l
BN m c n truy n máu v i b nh tim b m sinh 67.6%, b nh van tim là 55.9% Tuy nhiên ph u thu t
b nh lý m ch vành/ m ch vành+ b nh van tim h u h t các tr ng h p m u ph i truy n máu (95,65%), b nh m ch máu là 54,5%; b nh lý l ng ng c là 40,5%
(*) n m 2011 Trung tâm tim m ch có 1010 BN m tim có CEC và 140 BN m không có tu n hoàn ngoài c th ( CEC)
B ng 2: Kh o sát l ng ch ph m máu ã truy n theo ch n oán (b nh)
LO I
CH
PH M
N V
TÍNH
TIM B M SINH (n=712)
B NH VAN TIM (n=276)
B NH M CH VÀNH (n=46)
B NH M CH MÁU (n=11)
B NH L NG
NG C (n=37)
I U
TR KHÁC (n=14)
T NG (n=1099)
HCK
HTT
TCM
TC
CRYO
T ng
Nh n xét: T ng l ng ch ph m ã s d ng là 858.720ml bao g m 562.950 ml h ng c u kh i, 272.800
ml huy t t ng t i, 20.670 ml kh i ti u c u và 2.300 ml t a l nh y u t VIII; nh v y l ng ch ph m máu s d ng t ng h n so v i n m 2011 và n a u n m 2012 (*) và c bi t là l ng ti u c u ã s d ng
t ng lên áng k so v i giai o n tr c, t a l nh y u t VIII (Cryo) c ng b t u c ch nh
(*)N m 2011 s d ng: 326.000 ml HCK; 177.500 ml HTT; 6.090 ml KTC
N a u n m 2012 s d ng: 230.100 ml HCK; 138.800 ml HTT; 5.770 ml KTC
Trang 4S l ng máu, ch ph m s d ng cho ph u thu t tim b m sinh chi m t l nhi u nh t 48.2%, sau
ó là b nh van tim 27.6%, b nh m ch vành 17.9, ti p theo là các b nh m ch máu 1.9%, l ng ng c 2.8%, t ng ng v i s l ng BN ph u thu t theo t ng lo i b nh lý Có m t l ng nh h n máu truy n cho BN n i u tr (không ph u thu t) t i Trung tâm 1.6%; t ng ng v i s l ng BN c a
t ng lo i b nh
3.2 Ch ph m máu ã s d ng
Bi u 2: T l ch ph m máu ã s d ng
HCK, 65.50%
HTT, 31.80%
CRYO , 0.27%
TC PO O L, 0.93%
TC MÁY, 1.50%
HTT HCK
TC MÁY
TC PO O L CRYO
Nh n xét: l ng h ng c u kh i s d ng nhi u nh t chi m 65.5%, sau ó là huy t t ng t i ông
l nh 31.8%, ít h n là ti u c u máy 1.5%, ti u c u pool 0.93%, t a l nh y u t VIII 0.27%
B ng 3: Kh o sát s l ng máu và ch ph m máu ã truy n trung bình trong 1 case ph u thu t
LO I CH PH M S L Ã S D NG NG CH PH M CH PH M MÁU TRUNG BÌNH CHO 1 CASE M (n= 1085) HCK ( n v )
ml
1929 v 562.950 ml
1,78 v 518,8 ml HTT ( n v )
ml
1228 v 272.800 ml
1,13 v 251,4 ml TCM ( n v )
ml
54 v 12.720 ml
0,05 v 11,7 ml
TC POOL ( n v )
ml
53 v 7.950
0,05 v 7,3 CRYO ( n v )
ml
23 v 2.300 ml
0,02 v 2,1 ml
T NG ( n v )
ml
3287 v 858.720 ml
3,03 v 791,5 ml
Trang 5Nh n xét: trung bình m t case m s d ng 791,5 ml ch ph m máu, t ng h n so v i n m 2011 và
n a u n m 2013 (612.5 ml v i m tim có CEC và 373,2 ml v i m tim kín, ít h n b nh vi n Trung
ng Hu 2000-2005 m i case m c n trung bình 999ml ch ph m máu
B ng 4: L ng ch ph m máu ã s d ng trung bình cho m i case m theo t ng lo i b nh lý
L NG CH
PH M TRUNG
BÌNH CHO 1
CASE M
N
V TÍNH
B NH TIM
B M SINH (n=712)
B NH VAN TIM (n=279)
B NH
M CH VÀNH (n=46)
B NH
M CH MÁU (n= 11)
B NH
L NG
NG C (n= 37)
B NH
I U TR KHÁC (n=14)
H NG C U KH I
HUY T T NG
T I ÔNG
KH I TI U C U
MÁY
KH I TI U C U
POOL
0
T A L NH Y U
T VIII (Cryo)
0
i v i m i lo i b nh lý c n s d ng s l ng
ch ph m máu có khác nhau Nhóm b nh tim b m
sinh a s là tr em nh tu i, cân n ng nh h n 10
kg t ng lên v s l ng so v i giai o n tr c nên
c n trung bình 581,91ml ch ph m máu cho ph u
thu t Nhóm b nh van tim i a s là b nh nhân
ng i l n ho c cao tu i l ng ch ph m trung bình
c n s d ng là 848,75 ml
Nhóm b nh m ch vành/ m ch vành kèm
b nh van tim a s là cao tu i có th kèm theo
b nh lý ph i h p, l ng ch ph m máu trung
bình c n cho m t case m là 3342,39ml, c n
truy n nhi u nh t
Trung bình nhóm b nh m ch máu c n 1472,73 ml và b nh l ng ng c c n 648,65 ml ch
ph m máu cho m t case m Nhóm b nh i u tr khác th ng là thi u máu, r i lo n ông máu… l ng ch ph m c n truy n trung bình cho m i b nh nhân là 975 ml Các ch ph m khác nh kh i ti u c u và t a
l nh y u t VIII (Cryo) ã c chú ý h n nh ng còn ít c s d ng và th ng c ch nh trong các tr ng h p ph u thu t b nh lý n ng,
th i gian ph u thu t kéo dài
Nh v y trong các nhóm b nh lý m t i Trung tâm tim m ch thì nhóm b nh lý v m ch vành là
n ng h n c , sau ó là b nh m ch máu l n
Trang 63.4 Tình hình s d ng máu và ch ph m theo nhóm máu:
B ng 5 : T l s d ng các ch ph m theo h nhóm máu ABO
CH PH M NHÓM MÁU O ( n v ) NHÓM MÁU B ( n v ) NHÓM MÁU A ( n v ) NHÓM MÁU AB ( n v )
Nh n xét: Các ch ph m máu O c s d ng nhi u nh t (45%), ti p ó là nhóm B (32,5%) và các ch ph m nhóm A (17,9%), nhóm AB ít nh t (4,7%)
3.5 Tình hình s d ng ch ph m máu theo khoa phòng
B ng 6 : T l s d ng các ch ph m máu theo khoa phòng
KHOA H NG C U KH I
( n v )
HUY T
T NG T I ( n v )
KHÔI
TI U C U ( n v )
T A L NH
Y U T VIII ( n v )
T NG
CH PH M ( n v )
T L %
Nh n xét: H u h t các ch ph m máu c truy n cho BN trong cu c ph u thu t và h i s c sau
ph u thu t Phòng m s d ng các lo i ch ph m máu nhi u nh t chi m 50.5%, sau ó là phòng H i
s c 42.9% Còn l i các khoa Ngo i, N i, Nhi truy n máu truy n máu ít h n h n t ng ng là 5.2%; 1.2% và 0.2%, ph n l n là truy n cho b nh nhân n i u tr t i khoa
4 BÀN LU N:
Trung tâm tim m ch – B nh vi n E, nhi u k
thu t tiên ti n nh t c áp d ng i u tr cho BN,
nên s l ng BN n i u tr t i Trung tâm t ng
lên và c bi t là các b nh tim n ng, ph c t p
càng t ng nhi u h n Vì th l ng máu s d ng
trong ph u thu t và i u tr c ng t ng lên
BN ph u thu t tim b m sinh có s l ng nhi u
nh t chi m 65.6% l ng BN ph u thu t, sau ó là
b nh van tim chi m 25.7%, b nh m ch vành/ b nh
m ch vành ph i h p b nh van tim 4.3%, b nh lý
l ng ng c 3.4%, b nh m ch máu l n 1%
T l ph u thu t c n truy n máu là 67.7% ã
t ng h n so v i tr c (47%) do s l ng b nh nhi
nh d i 1 tu i th ng có cân n ng d i 10 kg
t ng h n nhi u so v i tr c; tính ch t b nh lý
n ng và ph c t p h n tr c T l ph u thu t không c n truy n máu là 32.3%
B nh vi n Ch R y (12/2011 n 4/2012) t
l c n truy n ch ph m máu là 91%
Trang 7T ng l ng ch ph m máu ã dùng là
858.720 ml, l ng h ng c u kh i là 562.950 ml
chi m 65.5%; huy t t ng t i ông l nh là
272.800 ml chi m 31.8%; 20.670 ml kh i ti u
c u chi m 2.43% và 2300 ml t a l nh y u t VIII
(Cryo) ã b t u c s d ng chi m 0.27%
Các ch ph m máu u dùng t ng h n so v i n m
2011 và n a u n m 2012
Trung bình m i case ph u thu t c n s d ng
791.5 ml ch ph m máu
Trên th gi i n n m 1991 l ng ch ph m
máu ph i dung cho m i case t 900ml n
1.800ml (theo Richart B Counts)
B nh vi n Vi t c s d ng ch ph m máu
cho m i case m tim có CEC n m 1997 là 2.680
ml, 1998 là 1.955 ml, n m 1999 là là 1.688 ml
n n m 2000 là 1.718 ml
B nh vi n Trung ng Hu 2000-2005 m i
case m c n trung bình 999ml ch ph m máu
Tuy nhiên i v i m i lo i b nh lý c n l ng
ch ph m máu trung bình cho m i case m khác
nhau, b nh tim b m sinh là 581.91 ml, b nh van
tim là 848.75 ml, b nh m ch vành là 3342.39 ml,
b nh m ch máu l n 1472.73 ml
Chúng tôi ã s d ng ch ph m máu thay th
cho máu toàn ph n, c n thành ph n nào truy n
thành ph n ó nh m gi m thi u các ph n ng do
truy n máu, nh các nguy c do quá t i, do m n
c m v i protein huy t t ng, và kháng nguyên
c a t bào máu
i v i các ch ph m nh kh i ti u c u, hay
t a l nh y u t VIII (cryo) c n thi t cho nh ng
BN n ng, có th i gian ch y máy lâu s b tiêu th
nhi u ti u c u và y u t ông máu Hai lo i ch
ph m này ã c s d ng t ng lên so v i n m
2011 và n a u 2012
K t qu s d ng ch ph m máu theo nhóm
máu h ABO cho th y: t l s d ng x p theo th
t gi m d n là O, B, A, AB; nhóm O c s
d ng nhi u nh t 44.9% sau là nhóm B chi m
32.5%, nhóm A chi m 17.9%, ít nh t là nhóm AB
chi m 4.7% T l này t ng ng v i t n su t
phân b nhóm máu c a ng i Kinh Vi t nam
H u h t các ch ph m máu c truy n t i phòng m chi m 50.5% và phòng h i s c sau m chi m 42.9% Sau khi m b nh nhân c chuy n xu ng h i s c v n còn c n m t l ng ch
ph m máu t ng ng trong cu c m Trung bình m i l n truy n máu t 2 n 3
n v , tuy nhiên trong nh ng tr ng h p ph u thu t b nh lý n ng thì s l ng máu c n truy n
t ng lên nhi u và liên t c c bi t các tr ng
h p b nh lý m ch vành, b c nhi u c u ph i h p
b nh lý van tim trên BN cao tu i, béo phì c n truy n m t l ng ch ph m máu l n và nhi u l n
có BN ã truy n t i 65 n v h ng c u kh i, 46
n v huy t t ng t i
Ch ph m máu do Vi n Huy t h c – Truy n máu Trung ng cung c p Huy t t ng t i ông l nh có th i h n b o qu n là 1 n m ( - 30°C) nên có t l áp ng cao Kh i ti u c u có
th i gian b o qu n ng n, t i a là 3 ngày i v i
ti u c u pool và 5 ngày i v i ti u c u máy
th ng c áp ng t t ho c sau 12 n 24 gi
T a l nh y u t VIII tuy có th i gian b o qu n là
1 n m nh ng do s n xu t c ít nên m i áp
ng c m t ph n
H ng c u kh i là lo i ch ph m c s d ng nhi u nh t thì ch áp ng t t theo giai o n trong
n m Hàng n m c vào d p T t và d p hè Vi n Huy t h c – Truy n máu cung c p r t h n ch không th áp ng cho ph u thu t Nh v y
c n ph i h p v n ng ng i nhà BN cho máu
d m b o cung c p máu cho BN m i u ó ã
t ra cho n v Phát máu nhi m v n ng n trong vi c l u tr và cung c p máu cho BN
ph u thu t và i u tr t i Trung tâm
5 K T LU N VÀ KI N NGH : Qua nghiên c u tình hình s d ng các ch
ph m máu t i Trung tâm Tim m ch b nh vi n E
t tháng 7 n m 2012 n tháng 6 n m 2013, chúng tôi có m t s k t lu n sau:
S d ng các ch ph m máu trong ph u thu t
t i Trung tâm tim m ch là c n thi t và ngày càng
Trang 8t ng H ng c u kh i c s d ng nhi u nh t
chi m t l 65.5%, huy t t ng t i ông l nh
chi m 31.8%, kh i ti u c u s d ng ít 2.93%, t a
l nh y u t VIII (cryo) m i b t u s d ng
(0.27%) Tùy theo c i m b nh lý c a t ng
case m c n s d ng l ng máu khác nhau
Trung bình m i case ph u thu t c n 791,5 ml ch
ph m máu
ph c v t t cho BN ph u thu t t i Trung
tâm tim m ch, ngh các bác s ph u thu t và
i u tr c n l p d trù ch ph m máu tr c m
phù h p c bi t i v i ch ph m ti u c u c n
d trù tr c t 12 n 24 gi tr c truy n
Tuy nhiên trong d p hè và T t hàng vi c cung
c p ch ph m máu t Vi n Huy t h c r t khó
kh n do không có ng i cho máu Vì v y ngh
các khoa phòng, các bác s ph u thu t và i u tr
ph i h p v i n v phát máu v n ng ng i
nhà BN hi n máu có máu k p th i ph c v BN
ph u thu t và i u tr
TÀI LI U THAM KH O
1 Richard B Counts, MD: cause of bleeding in
open heart surgery Page 1-8, Transfusion
practice in cardiac surgery Arlington, VA:
Amerian Assosiation of blood Banks, 1991
2 Gavin J Murphy, MD, FRCS*, Gianni D
Angelini, MD, FRCS Bristol Heart Institute,
University of Bristol, Bristol Royal Infirmary,
Bristol, United Kingdom Indications for
Blood Transfusion in Cardiac Surgery, Ann
Thorac Surg 2006;82:2323-2334
3 Koch CG, Li L, Duncan AI, Mihaljevic T, Loop
FD, Starr NJ, Blackstone EH Transfusion in
coronary artery bypass grafting is associated
with reduced long-term survival Ann Thorac
Surg 2006; 81: 1650–1657
4 James Brevig, MD, Julie McDonald, BSN,
Edy S Zelinka, CCP, Trudi Gallagher, RN,
Ruyun Jin, MD, and Gary L Grukemeier,
PhD, Blood transfusion Reduction in Cardiac
Surgery; Multidisciplinary Approach at a Community Hospital, Ann Thorac Surg 2009;87:532-539
5 E Bennett-Guerrero, Y Zhao, S M O'Brien,
T B Ferguson, E D Peterson, J S Gammie,
H K Song Variation in Use of Blood Transfusion in Coronary Artery Bypass Graft Surgery JAMA: The Journal of the American Medical Association, 2010; 304 (14): 1568 DOI: 10.1001/jama.2010.1406
al Transfusion requirements after cardiac surgery: the TRACS randomized controlled trial JAMA 2010;304(14):1559-1567
transfusion as a quality indicator in cardiac surgery JAMA 2010;304(14):1610-1611
8 Nguy n Th Nga: ánh giá vi c s d ng máu trong m tim có tu n hoàn ngoài c th t
n m 1997 n n m 2000 K y u công trình nghiên c u khoa h c 2001
9 Nguy n ình Ái, Nguy n Ng c Minh: Nh n xét tình hình s d ng máu và ch ph m máu trong
m tim h t i b nh vi n Trung ng Hu t n m 2000-2005 Y h c th c hành s 545/2006
10 Nguy n Quang Tùng, Nguy n Th Di u
H ng: Nghiên c u tình hình s d ng các ch
ph m máu t i b nh vi n i h c Y Hà N i
n m 2010 – 2011 T p chí y h c Vi t Nam s 396/ 2012
11 Bùi Qu c Th ng, Trung D ng: Kh o sát rình hình s d ng máu trong ph u thu t tim
b nh viên Ch R y t 12/2011 n 4/2012
T p chí y h c Vi t Nam s 396/ 2012
12 ào Thanh Nga: ánh giá tình hình s d ng máu b nh nhân ph u thu t tim m ch t i Trung tâm Tim m ch b nh vi n E t tháng 1/2011 n tháng 6/2012 Y h c th c hành s 845/2012